# عذو (ع-ذ-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B0%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ذ - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ع ذ و
نزلوا في أودية ذات عذوات وهي الأرضون الطيّبة التربة الكريمة النبات‏.‏
وقد عذيت الأرض بأرض هجان الترب وسميّة الثرى عذاة نأت عنها الملوحة والبحر وقال آخر‏:‏ بأرض عذاة حبّذا ضحواتها وأطيب منها ليله وأصائله

##### Türkçe

ع ذ و
**نزلوا**: **ذات عذوات** olan vadilere indiler; o da, toprağı iyi, bitkisi cömert olan arazilerdir.

Ve yer, **هجان الترب** ve **سميّة الثرى** olan bir yer ile **عذيت**; ve tuzluluğun ve denizin kendisinden uzaklaştığı **عذاة** diye adlandırıldı. Ve bir başkası dedi ki:
**بأرض عذاة حبّذا ضحواتها وأطيب منها ليله وأصائله**

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و *!عَذا البَلَدُ *!يَعْذُو : طابَ هَواؤُهُ ؛ ) عن ابنِ الأَعْرابي .
( *!والعَذاةُ : الأرضُ الطيِّبَةُ التُّرْبَةِ الكَرِيمَةُ المَنْبتِ .
( وقيلَ : هي ( البَعِيدَةُ ) مِن النَّاسِ ، أو ( من الماءِ والوَخَمِ ) والوَباءِ : أَو هي البَعِيدَةُ عن الأَحْساءِ والنُّزُورِ ، أَو التي لم يكُنْ فيها حَمْضٌ ولا قرِيبَة مِن بِلادِه . ( كالعَذِيَّةِ ، ) هو مَضْبوطٌ كغَنِيَّةٍ ، والصَّوابُ كفَرِحَةٍ كما ضَبَطَه الجوْهرِي ، ( ج *!عَذَواتٌ ، ) محرَّكةً ، *!وعَذًى .
وفي الحديثِ : ( إن كنتَ لا بدَّ نازِلاً بالبَصْرة ، فانْزِلْ *!عَذَواتِها ولا تَنْزِلْ سُرَّتها ) ؛ وقالَ الكُمَيْت :
*!وبِالعَذَوات منبتنا نضار
ونبع لا فصافص في كبيناوأَنْشَدَ الجوهريُّ لذي الرُّمَّة :
بأَرْضِ هِجانِ التُّرْب وسْمِيَّةِ الثَّرى
*!عَذَاةٍ نَأَتْ عنها المُلُوحَة والبَحْرُ ( وقد *!عَذُوَتِ ) الأَرضُ ، ككَرُمَ ، وهذه عن أَبي زيْدٍ ، ( وعَذِيَتْ ، ) كفَرِحَ ، ( أَحْسَنَ *!العَذاةِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!العَذَوانُ : محرَّكةً : النَّشيطُ الخَفِيفُ الذي ليسَ عنْدَه كبيرُ حِلْم ولا أصالةٍ ، والأُنْثَى بالهاءِ ، ويُرْوَى بالغَيْن كما سَيَأْتِي .

##### Türkçe

: ( **عَذا البَلَدُ** **يَعْذُو** : havası hoş oldu; ) İbnü’l-A‘râbî’den.
( **والعَذاةُ** : toprağı hoş, toprağı iyi, bitkisi cömert olan arazi.
( Ve denildi ki: o, insanlardan (uzak) olandır; yahut (sudan, ağır havadan) ve salgından uzak olandır: yahut o, su birikintilerinden ve konaklamalardan uzak olandır; yahut içinde ne ekşilik bulunan ne de onun beldesine yakın olan. ( **كالعَذِيَّةِ** ,) **غَنِيَّةٍ** gibi ضبط edilmiş (tespit edilmiş)tir; doğru olan **فَرِحَةٍ** gibi (olması)dır; Cevherî’nin onu ضبط ettiği gibi; ( **ج عَذَواتٌ** ,) harekeli olarak; ve **عَذًى**.
Ve hadiste: (Eğer mutlaka Basra’ya inecek isen, onun **عَذَواتِها**’sına in; **سُرَّتها**’sına inme); ve el-Kümeyt dedi ki:
**وبِالعَذَوات منبتنا نضار**
**ونبع لا فصافص في كبينا**
Ve Cevherî, Zü’r-Rumme’ye ait olarak rivayet etti:
**بأَرْضِ هِجانِ التُّرْب وسْمِيَّةِ الثَّرى**
**عَذَاةٍ نَأَتْ عنها المُلُوحَة والبَحْرُ**
( Ve yer **عَذُوَتِ** oldu,) **كَرُمَ** gibi; bu, Ebû Zeyd’dendir; ( ve **عَذِيَتْ** ,) **فَرِحَ** gibi; ( **أَحْسَنَ العَذاةِ**.
Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir:
**العَذَوانُ** : harekeli olarak: büyük bir hilm ve asalet yanında bulunmayan, canlı, hafif (kimse); dişisi **الهاءِ** ile (yapılır); ve **الغَيْن** ile rivayet olunur; ileride geleceği gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عَذَا البَلَدُ
1 عَذَا البَلَدُ ذ , aor. يَعْذُو, The country, or town, was good, or pleasant, in respect of its air. (IAar, K, TA.) ― -b2- And you say, عَذُوَتِ الأَرْضُ (AZ, K, TA) and عَذِيَت (K) أَحْسَنَ العَذَاةِ or العَذَآءَةِ. (So accord. to different copies of the K [in which what immediately precedes app. indicates that the meaning is, The land was such as is termed عَذَاة, in the best degree; so that العَذَاة or العَذَآءَة, the former of which is the reading in the T, is the inf. n.: but accord. to the TK, عَذُوَتِ الأَرْضُ, having for its inf. n. عَذَاوَةٌ, and عَذِيَت, having for its inf. n. عَذًى, mean, without any addition, كَانَتْ أَحْسَنَ العَذَاةِ i. e. the land was the best of what is termed عَذَاة].)

اِسْتَعْذَيْتُ المَكَانَ
10 اِسْتَعْذَيْتُ المَكَانَ ذ [I found that] the place was suitable to me (K, TA) in its air, (TA,) and I deemed it good, or pleasant. (K, TA. [Mentioned in art. عذى; but more properly belonging to the present art.; though both of these arts. are intimately connected, each with the other.])

عَذًى
عَذًى ذ [or عَذًا]: see the next paragraph.

عَذَاةٌ
عَذَاةٌ ذ and ↓ عَذِيَةٌ, (S, K, TA,) the latter written in [some copies of] the K, erroneously, عَذِيَّة, (TA,) Land good (S, K) in its soil, (S,) remote from water and from tainted air: (K:) or land good in its soil, and fertile: or remote from men: or remote from water and from tainted air and from pestilence: or remote from the [sunken waters, or the watery beds of sand or earth, called] أَحْسَآء, and from the waters that ooze from the ground: or not having in it [plants of the kind called] حَمْض, nor near to a region thereof: (TA: [see also عِذْىٌ, in art. عذى:]) pl. of the former عَذَوَاتٌ (S, K) and [coll. gen. n. of the same, app. when used as a subst., which may generally be the case,] ↓ عَذًى [or عَذًا]. (TA.) [See also عِذْىٌ, again, in art. عذى.] ― -b2- And عَذَاةٌ signifies also A خَامَة [or portion that grows forth upon a single stalk, or fresh or juicy bunch or plant, &c., (see art. خيم,)] of seedproduce. (TA in art. عذى.)

عَذِيَةٌ
عَذِيَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

عَذَوَانٌ
عَذَوَانٌ ذ Brisk, lively, or sprightly; light, or active; not having great forbearance nor أَصَالَة [app. as meaning firmness, or soundness, of judgment]: fem. with ة: or, as some say, it is with غ. (TA.)

عَذَوِيَّةٌ
عَذَوِيَّةٌ ذ : see عَاذِيَةٌ, below.

عَذَآءٌ
عَذَآءٌ ذ the subst. from عَذَاةٌ [app. signifying The quality, or condition, of land that is termed عَذَاة]. (TA in art. عذى.)

عَاذِيَةٌ
عَاذِيَةٌ ذ and ↓ عَذَوِيَّةٌ, and عَوَاذٍ [the pl. of the first], applied to camels, Being in a place of pasture that has not in it [plants of the kind called] حَمْض. (K and TA in art. عذى.) [See also عَادِيَةٌ, voce عُدْوِىٌّ, in art. عدو.]

##### Türkçe

عَذَا البَلَدُ
1 **عَذَا البَلَدُ** ذ , muzâri‘i **يَعْذُو**, Ülke yahut şehir, havası bakımından iyi yahut hoş idi. (IAar, K, TA.) ― -b2- Ve sen dersin ki, **عَذُوَتِ الأَرْضُ** (AZ, K, TA) ve **عَذِيَت** (K) **أَحْسَنَ العَذَاةِ** yahut **العَذَآءَةِ**. (Böylece K’nın farklı nüshalarına göre; [ki onda hemen önce geçen şey görünüşte mânânın, “Arazi, en üstün derecede **عَذَاة** denilen şeyden idi; öyle ki **العَذَاة** yahut **العَذَآءَةِ**, bunlardan birincisi T’deki kıraattir, mastardır” olduğunu gösterir: fakat TK’ya göre, **عَذُوَتِ الأَرْضُ**, mastarı **عَذَاوَةٌ** olmak üzere, ve **عَذِيَت**, mastarı **عَذًى** olmak üzere, hiçbir ilâve olmaksızın **كَانَتْ أَحْسَنَ العَذَاةِ** mânâsınadır; yani arazi, **عَذَاة** denilen şeyin en iyisi idi].)

اِسْتَعْذَيْتُ المَكَانَ
10 **اِسْتَعْذَيْتُ المَكَانَ** ذ [Ben buldum ki] mekân, havası bakımından bana uygun idi, (TA,) ve onu iyi yahut hoş saydım. (K, TA. [**عذى** maddesinde zikredilmiştir; fakat daha doğru olarak bu maddeye aittir; her ne kadar bu iki madde birbirine sıkı sıkıya bağlı ise de, her biri diğeriyle.])

عَذًى
**عَذًى** ذ [yahut **عَذًا**]: bir sonraki paragrafa bak.

عَذَاةٌ
**عَذَاةٌ** ذ ve ↓ **عَذِيَةٌ**, (S, K, TA,) ikincisi K’nın [bazı nüshalarında] hatalı olarak **عَذِيَّة** yazılmıştır, (TA,) toprağı bakımından iyi arazi; (S,) sudan ve bozuk havadan uzak: (K:) yahut toprağı bakımından iyi ve verimli arazi: yahut insanlardan uzak: yahut sudan ve bozuk havadan ve vebadan uzak: yahut **أَحْسَآء** denilen [çökük sular yahut kumun veya toprağın sulu yatakları]ndan ve yerden sızan sulardan uzak: yahut içinde **حَمْض** [denilen türden bitkiler] bulunmayan, ne de onun bir bölgesine yakın olan: (TA: [**عذى** maddesinde **عِذْىٌ**’ye de bak:]) birincinin çoğulu **عَذَوَاتٌ** (S, K) ve [aynısının, görünüşe göre isim olarak kullanıldığında—ki genellikle böyle olabilir—cins isim] ↓ **عَذًى** [yahut **عَذًا**]. (TA.) [Yine **عذى** maddesinde tekrar **عِذْىٌ**’ye bak.] ― -b2- Ve **عَذَاةٌ** ayrıca, tohum mahsulünden bir **خَامَة** [yahut tek bir sap üzerinde bitip çıkan parça; yahut taze veya sulu salkım yahut bitki, vb., (**خيم** maddesine bak)] mânâsına gelir. (TA, **عذى** maddesinde.)

عَذِيَةٌ
**عَذِيَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

عَذَوَانٌ
**عَذَوَانٌ** ذ Atak, canlı yahut şen; hafif yahut faal; büyük tahammülü ve **أَصَالَة**’si olmayan [görünüşe göre hükümde sağlamlık yahut sıhhat mânâsında]: dişisi ة ile: yahut, bazılarının dediğine göre, غ iledir. (TA.)

عَذَوِيَّةٌ
**عَذَوِيَّةٌ** ذ : aşağıda **عَاذِيَةٌ**’ye bak.

عَذَآءٌ
**عَذَآءٌ** ذ **عَذَاةٌ**’den isim [görünüşe göre “**عَذَاة** denilen arazinin niteliği yahut hâli” mânâsında]. (TA, **عذى** maddesinde.)

عَاذِيَةٌ
**عَاذِيَةٌ** ذ ve ↓ **عَذَوِيَّةٌ**, ve **عَوَاذٍ** [birincinin çoğulu], develere uygulanarak, içinde **حَمْض** [denilen türden bitkiler] bulunmayan bir otlak yerinde bulunan. (K ve TA, **عذى** maddesinde.) [Ayrıca **عدو** maddesinde, **عُدْوِىٌّ** lafzında **عَادِيَةٌ**’ye de bak.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَذَا
عَذَا U ( n. ac. عَذْو 1 ),
a.  Was healthy, salubrious.

##### Türkçe

**عَذَا**
**عَذَا** U (isim mastar: **عَذْو** 1),
a. Sağlıklı, sıhhatli idi.
