# عربد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عربد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عربد

العربد كقرشب، يعني: بكسر فسكون ففتح مع تشديد الدال، وتكسر الباء الموحدة: الشديد من كل شيء، يقال غضب عربد، أي شديد، قال:
  لقد غضبن غضبا عربدا

  والعربد، بكسر الباء مع تشديد الدال، كما هو بخط الصاغاني: الدأب والعادة، يقال مازال ذاك عربده، أي دأبه وهجيره. والذكر من الأفاعي يسمى عربدا، بفتح الباء. والعربد، بالوجهين: حية حمراء رقشاء بكدرة وسواد، تنفخ ولا تؤذي إلا أن تؤذى، قاله ابو خيرة وابن شميل، وهو على مثل سلغد ملحق بجردحل، أو حية حمراء خبيثة، لأن ابن الأعرابي قد أنشد:
  إني إذا ما الأمر كان جدا
  ولم أجد من اقتحـام بـدا
  لاقي العدأ في حية عربدا فكيف يصف نفسه بأنه حية ينفخ العدا لا يؤذيهم. وهو ضد ويقال من الأخير اشتقت عربدة الشارب. ويقال: ركبت عربدي، بكسر الباء وفتحها، أي مضيت فلم ألو ولم أعرج على شيء. ويقال ركب عصوده وعربده، إذا ركب رأسه. والعربد كزبرج: الحية، عن ابن الأعرابي. وزارد ثعلب: الخفيفة. والعربد: الأرض الخشنة. وفي الصحأح، والأساس وغيرهما: العربدة: سوء الخلق. والعربيد، بالكسر، والعربد كزبرج، والمعربد: مؤذي نديمه في سكره، ورجل عربيد، ومعربد: شرير مشار. وهو يعربد على أصحابه عربدة السكران.

### Türkçe

**العربد** ( **قرشب** gibi), yani: **الدال**’ın şeddelenmesiyle birlikte kesre sonra sükûn sonra fetha ile; ve **الباء الموحدة** kesrelenir: her şeyin şiddetlisi; “**غضب عربد**” denir, yani şiddetli; dedi ki:
  “Gerçekten onlar şiddetli bir **عربدا** öfkeyle öfkelendiler”

  Ve **العربد**, **الباء**’ın kesresiyle birlikte **الدال**’ın şeddelenmesiyle, **الصاغاني**’nin hattında olduğu üzere: sebat ve âdet; “**مازال ذاك عربده**” denir, yani onun sebatı ve sürekli yaptığı. Ve yılanların erkeğine **عربدا** denir, **الباء**’ın fethasıyla. Ve **العربد**, iki vecihle: bulanıklık ve siyahlıkla benekli kırmızı bir yılan; üfler ve ancak kendisine eziyet edilirse eziyet eder; bunu **ابو خيرة** ve **ابن شميل** söyledi; ve o, **سلغد** gibi olup **جردحل**’a ilhak edilmiştir; yahut habis kırmızı bir yılan; çünkü **ابن الأعرابي** şu şiiri inşad etmiştir:
  “Şüphesiz ben, iş ciddi olduğunda
  ve dalmada bir kaçış bulmadığımda,
  düşmanı **عربدا** bir yılanda karşılarım”; peki kendisini, düşmana üfleyen, onlara eziyet etmeyen bir yılan diye nasıl vasfeder? Ve o zıddır; ve denilir ki: sonuncudan, içenin **عربدة**’si türetilmiştir. Ve denilir: “**ركبت عربدي**”, **الباء**’ın kesresiyle ve fethasıyla, yani yürüdüm; gevşeklik etmedim ve hiçbir şeye sapmadım. Ve denilir: “**ركب عصوده وعربده**”, başını diktiği zaman. Ve **العربد** ( **زبرج** gibi): yılan; **ابن الأعرابي**’den. Ve **ثعلب**’in **زارد**’ı: hafif olan. Ve **العربد**: sert arazi. Ve **الصحأح**’ta, **الأساس**’ta ve başkalarında: **العربدة**: kötü huy. Ve **العربيد**, kesre ile; ve **العربد** ( **زبرج** gibi); ve **المعربد**: sarhoşluğunda meclis arkadaşına eziyet eden. Ve **رجل عربيد** ve **معربد**: şerli, fesatçı. O, arkadaşlarına sarhoşun **عربدة**’siyle **يعربد** eder.
