# عرب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عرب

عَرُبَ لِسَانُهُ
1 عَرُبَ لِسَانُهُ ذ , [aor. عَرُبَ ,] inf. n. عُرُوبَةٌ, His tongue [or speech] was, or became, Arabic, (S, O,) or chaste Arabic. (Msb.) ― -b2- See also 4, first sentence, in three places. -A2- عَرِبَ, aor. عَرَبَ , inf. n. عَرَبٌ, He (a man) became disordered in the stomach by indigestion. (TA.) And عَرِبَتْ مَعِدَتُهُ, inf. n. as above, His stomach became in a corrupt, or disordered, state, (S, O, Msb, K,) from being burdened. (TA.) ― -b2- Also, (O, K,) inf. n. as above, (TA,) said of a camel's hump, (O, TA,) It became swollen and purulent. (O, K, TA.) ― -b3- And, said of a wound, (S, O, K, TA,) It became corrupt: (TA:) or it broke open again; or became recrudescent: (S, O:) or it had a scar remaining after it had healed. (K.) ― -b4- Said of a river, It abounded with water. (K.) And عَرِبَتِ البِئْرُ The well contained much water; or its water became abundant. (K.) ― -b5- And, (K, TA,) inf. n. عَرَبٌ (O, * K, * TA) and عَرَابَةٌ, said of a man, (TA,) He was, or became, brisk, lively, or sprightly. (K, TA.) -A3- عَرَبَ, (O, K,) aor. عَرِبَ , (K,) inf. n. عَرْبٌ, (TK,) He ate (O, K) food. (TK.)

عرّب
2 عرّب ذ , (S, O,) inf. n. تَعْرِيبٌ, (S,) He (an Arab) arabicized a foreign word; spoke it, or pronounced it, agreeably with the ways of Arabic speech; (S;) as also ↓ اعرب, (S, O, *) inf. n. اـِعْرَابٌ. (TA.) ― -b2- And He taught another the Arabic language. (TA, from a trad.) ― -b3- See also 4, in fourteen places. ― -b4- The inf. n. signifies also The showing, or declaring, one's saying, (K, TA,) and one's deed, (TA,) to be bad, evil, abominable, or foul. (K, TA.) One says, عرّب عَلَيْهِ He showed him, or declared to him, that his saying, and his deed, was bad, &c.; and upbraided him for it. (TA.) And فَعَلْتُ كَذَا وَكَذَا فَمَا عَرَّبَ عَلَىَّ أَحَدٌ I did so and so, and no one upbraided me; or charged me with having acted disgracefully. (AZ, TA.) And عرّب عَلَيْهِ فِعْلَهُ, (S, O,) and قَوْلَهُ, (TA,) He showed him, or declared to him, that his deed was bad, evil, abominable, or foul, (S, O,) and so his saying. (TA.) تَعْرِيبٌ is The saying to a man who has uttered what is foul, or erroneous, “ It is not so, but so; ” telling him what is more correct. (Sh, TA.) And The replaying against a speaker; (K, TA;) and so ↓ اـِعْرَابٌ. (TA.) One says, عرّب عَلَيْهِ He replied against him, denying or disallowing or disapproving what he said: (S:) or he prevented, hindered, or forbade, him: or he did so, and denied or disallowed or disapproved [what he said or did]. (TA.) [See what next follows.] ― -b5- Also The treating medically, to remove his disease, one whose stomach is in a corrupt, or disordered, state. (O, K. [In both, التَّعْرِيبُ is expl. as meaning تَمْرِيضُ العَرِبِ i. e. الذَّرِبِ المَعِدَةِ. Freytag has strangely rendered the verb as signifying “ وgrotum reddidit aliquem stomachi corruptio. ”]) Az says that التَّعْرِيبُ followed by عَلَى and having for its object him who says what is disapproved may be from this. (TA.) ― -b6- Also The lopping a palm-tree; or pruning it by cutting off some of its branches. (S, O, K. *) ― -b7- And The scarifying a horse or similar beast in the parts of the skin next the hoofs and then cauterizing those parts: (K, TA:) or the cauterizing a horse in several places in those parts, and then gently scarifying them without producing any effect upon the sinews, or tendons, (Az, O, TA,) in order to strengthen the parts, (Az, TA,) or in order that the hair may become strong: (O:) or عرّب الفَرَسَ signifies he made an incision in the bottom of the horse's hoof; and the verb implies that, by this operation, what was concealed becomes apparent to the eye, so that one knows the state of the hoof, whether it be hard or soft, sound or diseased. (L, TA. See also 1 in art. بزغ.) -A2- Also, the inf. n., The getting, or procuring for oneself, an Arabian horse. (TA. [See also 4, near the end.]) ― -b2- And The taking, or making, for oneself, an Arabian bow. (O, K.) -A3- Also the drinking much clear, or limpid, water, (O, K,) which is termed عَرِب. (O.) -A4- عرّب البَقَرَةَ, (K,) or ↓ أَعْرَبَهَا, (O,) He rendered the cow desirous [of copulation]; said of a bull. (O, K.) -A5- And عرّب, (Fr, Mgh, O,) inf. n. تَعْرِيبٌ; (Fr, O, K;) and ↓ اعرب, (Fr, Mgh, O, Msb,) inf. n. اـِعْرَابٌ; (Fr, Mgh, K;) and ↓ عَرْبَنَ; (O, and S and K in art. عربن;) He gave what is termed an عُرْبُون (O, Msb, K) or عُرْبَان (Fr, Mgh) [i. e. an earnest], فِى كَذَا [in the case of such a thing], (O,) or فِى بَيْعِهِ [in the case of his purchase]. (Msb.) One says, ↓ أَعْرَبُوا فِى الدَّارِ أَرْبَعَمِائَةٍ They paid in advance, as an earnest, in the case of the house, four hundred [dirhems]. (L, TA.) It is related in a trad. that ↓ الاـِعْرَاب in buying and selling is forbidden: (Mgh, O, TA:) this is said by Sh to mean A man's saying to another, If I do not purchase this for so much, thou shalt have such and such of my property. (O, TA.)

3 عَاْرَبَ [The following ex. is given of the inf. n. of this verb.] One says, مَا أُوتِىَ أَحَدٌ مِنْ مُعَارَبَةِ النِّسَآءِ مَا أُوتِىَ فُلَانٌ, (O,) or مَا أُوتِيتُهُ أَنَا, (TA,) meaning, (O, TA,) app., (TA,) [No one has been given what such a one has been given, or what I have been given, of] the means of coïtus [with women]. (O, TA.)

اعرب
4 اعرب ذ , (AZ, Msb, TA,) [for اعرب الكَلَامَ, like افصح for افصح الكَلَامَ,] inf. n. اـِعْرَابٌ, (A, K,) He spoke clearly, plainly, distinctly, or intel-ligibly, (AZ, A, Msb, K, * TA,) in Arabic; (Msb;) as also ↓ تعرّب, and ↓ استعرب; said of a foreigner, or one [previously] not clear, plain, distinct, or intelligible, in speech: (AZ, Msb, TA:) and ↓ عَرُبَ, aor. عَرُبَ , inf. n. عُرْبٌ and عُرُوبٌ, accord. to Th, and عُرْبَةٌ and عِرَابَةٌ [which accord. to general analogy would be عَرَابَةٌ] and عُرُوبِيَّةٌ; (TA;) or ↓ عَرِبَ, aor. عَرَبَ ; (Msb;) [likewise] signifies he spoke clearly, plainly, or distinctly, after being barbarous, or vitious, in speech: (Msb, TA:) and ↓ عَرُبَ he spoke without incorrectness; (Msb;) and [so اعرب, for] اـِعْرَابٌ signifies the committing no error in speech: (K, TA:) and the expressing of meanings clearly, plainly, distinctly, or perspicuously, by words. (TA.) [↓ عرّب, also, has a similar meaning:] it is said in a trad., أَنْ ↓ كَانُوا يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُلَقِّنُوا الصَّبِىَّ حِينَ يُعَرِّبُ يَقُولَ لَا اـِلَاهَ اـِلَّا اللّٰهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ (O, TA) i. e. [They used to like teaching the boy,] when he spoke distinctly, or articulately, [to say “ There is no deity but God ” seven times.] (TA.) And one says, اعرب الكَلَامَ, and اعرب بِهِ, meaning He made the speech [that he spoke] clear, plain, distinct, or perspicuous. (TA.) And اعرب بِحُجَّتِهِ He declared, or spoke out clearly or plainly, his argument, plea, allegation, or the like, without fearing any one. (S, O.) And أَعْرَبْتُ الشَّىْءَ and اعربت عَنْهُ, and ↓ عَرَّبْتُهُ and عرّبت عَنْهُ, which last, accord. to Fr, is better than عرّبتهُ and اعربتهُ, I made the thing clear, plain, distinct, or manifest. (Msb.) And اعرب عَمَّا فِى ضَمِيرِهِ He declared, or spoke out clearly or plainly, what was in his mind. (TA.) And اعرب عَنْهُ لِسَانُهُ, and ↓ عرّب عنه, His tongue made clear, or plain, or spoke clearly, or plainly, for him: and عَمَّا فِى ↓ يُعَرِّبُ قَلْبِهِ لِسَانُهُ His tongue tells plainly, or declares, what is in his heart. (Az, TA.) It is said in a trad., الثَّيِّبُ تُعْرِبُ عَنْ نَفْسِهَا, (S,) or الأَيِّمُ, and ↓ تُعَرِّبُ, accord. to different relaters, but some say the former only, (Msb,) i. e. [She who has become a widow, or been divorced, &c., or she who has no husband, whether she be a virgin or not, or not being a virgin,] shall speak out plainly for herself [when demanded in marriage]: (S, Msb:) or الثَّيِّبُ يُعْرِبُ عَنْهَا لِسَانُهَا, so accord. to IKt, (O,) or عنها ↓ يُعَرِّبُ, (Mgh, O,) so accord. to A 'Obeyd, but, as IAmb says, both are dial. vars. of which neither is preferable to the other; and the meaning is [she who has become a widow, &c., her tongue] shall declare for her. (O.) One says also, اعرب عَنِ الرَّجُلِ He spoke out, or explained, for the man. (TA.) And عَنِ القَوْمِ ↓ عَرَّبْتُ I spoke for the people, or party; (Fr, S, Mgh, * O, K;) and pleaded for them; (Fr, Mgh, * TA;) as also أَعْرَبْتُ; but the former in this sense is better known. (Mgh.) And اعرب عَنْهُ, and عنه ↓ عرّب, He pleaded his cause. (TA.) And عَنْ حَاجَتِهِ ↓ عرّب He spoke and pleaded for the object of his want. (A.) ― -b2- اعرب also signifies He was, or became, chaste, uncorrupt, or free from barbarousness, in speech; although not an Arab. (Msb.) And لَهُ الكَلَامَ ↓ عَرَّبْتُ, inf. n. تَعْرِيبٌ; as also أَعْرَبْتُ له, inf. n. اـِعْرَابٌ; I made the speech [that I spoke] clear, or plain, to him, so that there was in it no barbarousness. (TA.) And مَنْطِقَهُ ↓ عرّب, (S, O,) inf. n. تَعْرِيبٌ, (K,) He made his speech free from error, or incorrectness. (S, O, K.) And أَعْرَبْتُ الحَرْفَ I made the حرف [i. e. word] clear, or plain: or the ا in this case denotes privation, and the meaning is (assumed tropical:) I removed its عرب, [app. ↓ عَرَب, from this word as inf. n. of عَرِبَ used in relation to the stomach &c.,] i. e. vagueness. (Msb.) And اعرب كَلَامَهُ He made his speech free from error, or incorrectness, in [what is termed] الاـِعْرَاب [here meaning what grammarians generally intend thereby, namely, desinential syntax, or the science of the various inflections of words, literal or virtual, by reason of the various governing words]. (S, O.) [اعرب is also used by grammarians as meaning He declined a word; and أُعْرِبَ as meaning It was declined, or declinable; in these senses opposed to بَنَى and بُنِىَ, inf. n. بِنَآءٌ: and the former also as meaning He analyzed grammatically, or parsed, a sentence: and the inf. n. of the verb (act. and pass.) in these senses is اـِعْرَابٌ.] ― -b3- See also 2, first sentence: ― -b4- and again in the first third part of the paragraph. ― -b5- اـِعْرَابٌ also signifies The making [a person] to revert from, or relinquish, foul speech; (K, TA;) and so ↓ تَعْرِيبٌ. (TA.) ― -b6- And The speaking foul, or obscene, language; as also ↓ تَعْرِيبٌ, and ↓ اِسْتِعْرَابٌ: (O, K:) thus it bears two contr. significations. (K, TA.) One says of a man, اعرب [&c.], (S, O,) or اعرب فِى كَلَامِهِ, (Msb,) He spoke foul, or obscene, language. (S, O, Msb.) [Golius and Freytag have assigned this meaning to ↓ تعرّب also: the latter of them as from the S and K; in neither of which do I find it.] ― -b7- And The act of copulating: or the speaking of that act in an oblique, or indirect, manner. (K.) -A2- And اعرب, (S, O,) inf. n. اـِعْرَابٌ, (K,) He had a child born to him of Arabian complexion, or colour. (S, O, K.) ― -b2- And He possessed, or acquired, or sought to acquire, horses, or camels, of pure Arabian race. (TA. [See also 2, in the middle of the latter half; and see مُعْرِبٌ.]) ― -b3- And اـِعْرَابٌ signifies One's knowing a horse of pure Arabian race from one of mean race by his neighing. (K.) And A horse's being known by his neighing to be of pure Arabian race, free from any admixture of other than Arabian blood: (K, TA:) [or his making himself to be known as such by his neighing; for] اعرب means he (a horse) neighed, and was consequently known to be of Arabian race. (A.) ― -b4- And The making a horse to run. (K.) Accord. to Fr, one says, اعرب عَلَى فَرَسِهِ, meaning He made his horse to run: but he adds that some say اغرب. (O.) -A3- And اـِعْرَابٌ signifies The taking as one's wife a woman such as is termed عَرُوبٌ [q. v.]. (K.) -A4- اعرب سَقْىُ القَوْمِ means The people's watering [of their camels], having been at one time on alternate days, and another time on the fourth day after that of the next preceding watering, then became, and continued to be, of one uniform way. (S, O.) -A5- See also 2, last four sentences.

تعرّب
5 تعرّب ذ He assimilated himself to the Arabs. (S.) He (a man not of genuine Arabian descent) introduced himself among the Arabs, and spoke their language, and imitated their manner or appearance; [he became a naturalized, or an insitious, Arab; (see العَرَبُ;)] as also ↓ استعرب. (Az, TA.) ― -b2- He became an Arab of the desert; (S, Mgh;) he returned to the desert, (Az, Mgh, TA,) after he had been dwelling in a region of cities or towns or villages and of cultivated land, and joined himself to the Arabs of the desert. (Az, TA.) Hence, تعرّب بَعْدَ هِجْرَتِهِ He became an Arab of the desert [after his flight, or emigration, for the sake of El-Islلm], (S, Mgh,) returning to the desert. (Mgh.) ― -b3- He dwelt, or abode, in the desert. (O, K.) ― -b4- See also 4, first sentence. ― -b5- تَعَرَّبَتْ لِزَوْجِهَا She acted in an amorous manner, or with amorous dalliance, and mani- fested love, to her husband. (A, TA.) ― -b6- Respecting a meaning assigned to تعرّب by Golius and Freytag, see 4, latter half.

استعرب
10 استعرب ذ : see 5: ― -b2- see also 4, first sentence: ― -b3- and the same again in the latter half of the paragraph. -A2- استعرب جَرَبًا, said of a camel, He was affected with mange, or scab, which began in his armpits and groins or similar parts, and his lips, and appeared upon the general extent of his skin. (O.) ― -b2- And استعربت, said of a cow, She desired the bull. (O, K.)

عَرْبَنَ
Q. Q. 1 عَرْبَنَ ذ : see 2, near the end.

عَرْبٌ
عَرْبٌ ذ is syn. with اـِعْرَابٌ in the sense of اـِفْصَاحٌ [but app. as a subst. (not an inf. n.) meaning Clear, plain, or distinct, speech]. (TA.) ― -b2- And syn. with عِرَابَةٌ, q. v. (TA.) ― -b3- And syn. with عَرَبٌ as [inf. n. of عَرِبَ, and] meaning نَشَاطٌ [i. e. Briskness, liveliness, or sprightliness]. (O, K.)

العُرْبُ
العُرْبُ ذ : see العَرَبُ, first sentence.

عِرْبٌ
عِرْبٌ ذ Such as is dried up, of the [species of barley-grass called] بُهْمَى: (S, O, K:) or of any herb, or leguminous plant: n. un. with ة: or عِرْبُ البُهْمَى signifies the prickles of the بُهْمَى. (TA.)

العَرَبُ
العَرَبُ ذ , (S, A, Mgh, O, Msb, K, &c.,) as also ↓ العُرْبُ, (S, O, Msb, K,) A certain people, or nation; [the Arabs, or Arabians;] (S, O;) the contr. of العَجَمُ (A, Msb, K, TA) and العُجْمُ; (TA;) the inhabitants of the cities, or large towns, (S, A, O, K,) or of the Arabian cities and towns or villages: (Mgh:) [but now, on the contrary, generally applied to those who dwell in the desert:] or those who have alighted and made their abode in the cultivated regions, and have taken as their homes the Arabian cities and towns or villages, and others also that are related to them: (Az, Msb:) or [accord. to general usage] an appellation of common application [to the whole nation]: (T, K:) [and in the lexicons and lexicological works applied to the desert Arabs of pure speech:] it is of the fem. gender: (Msb, K:) and العَرَبُ has two pls., namely, العُرُبُ, with two dammehs, and الأَعْرُبُ [which is a pl. of pauc.]: (Msb:) the rel. n. [which serves as a sing.] is ↓ عَرَبِىٌّ: (S, O, K: [عَرَبٌ عَرَبِىٌّ in the CK is a mistake:]) accord. to Az, (TA,) this appellation is applied to a man of established Arab lineage, even if he be not chaste, or correct, in speech. (Msb, TA.) The dim. of العَرَبُ is ↓ العُرَيْبُ, (S, O,) without ة, (O, TA,) an extr. word [with respect to analogy, as the undiminished noun is fem.]: (TA:) a poet (Abu-l-Hindee, whose name was 'Abd-El-Mu-min, son of 'AbdEl-Kuddoos, O, TA) says,
وَمَكْنُ الضِّبَابِ طَعَامُ العُرَيْبِ
وَلَا تَشْتَهِيهِ نُفُوسُ العَجَمْ
[And the eggs of dabbs are food of the little Arabs; but the souls of the Foreigners do not desire them]: in which he uses the dim. form to imply respect, or honour, like as it is used in the saying أَنَا جُذَيْلُهَا المُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا المُرَجَّبُ [expl. in art. جذل]. (S, O.) ― -b2- ↓ العَرَبُ العَارِبَةُ (in which the latter word is used as a corroborative of the former as in لَيْلٌ لَائِلٌ, S, O) and ↓ العَرَبُ العَرْبَآءُ (S, A, O, Msb, K) and ↓ العَرَبُ العَرَبِيَّةُ (O) and ↓ العَرَبُ العَرِبَةُ (K) and ↓ العَرَبُ العَرِبَاتُ (CK [but this I do not find in any other copy of the K]) are appellations of The pure, or genuine Arabs: (S, A, O, K:) or those who spoke the language of Yaarub Ibn-Kahtلn; which is the ancient language: (Msb:) and ↓ العَرَبُ المُسْتَعْرِبَةُ, (S, O, Msb, K,) as also ↓ العَرَبُ المُتَعَرِّبَةُ, (S, O, K,) is an appellation of The insititious [or naturalized Arabs]; (K;) those who are not pure, or genuine, Arabs: (S, O:) or those who spoke the language of Ismل'eel [or Ishmael] the son of Ibrلheem [or Abraham], i. e., the dialects of El-Hijلz and the parts adjacent thereto: (Msb:) and the appellation of ↓ مُسْتَعْرِبَةٌ is thought by Az to apply [also] to people not of pure Arabian descent, who have introduced themselves among the Arabs, and speak their language, and imitate their manner or appearance. (TA.) [The former division is most reasonably considered as consisting of the extinct tribes ('ءd, Thamood, and others mentioned in what follows); or of these together with the unmixed descendants of Kahtلn, whose claims to the appellation of genuine Arabs are held by many to be equally valid: and the latter division, as consisting of those whose origin is referred, through Ma'add and 'Adnلn, to Ismل'eel (or Ishmael), whose wife was descended from Kahtلn. What I find in the TA, on this subject, is as follows.] The former of these two divisions consisted of nine tribes, descendants of Irem [or Aram] the son of Sلm [or Shem] the son of Nooh [or Noah]; namely, 'ءd, Thamood, Umeiyim, 'Abeel, Tasm, Jedees, 'Imleek [or Amalek], Jurhum, and Webلri; and from them Ismل'eel [or Ishmael is said to have] learned the Arabic language: and the ↓ مُتَعَرِّبَة are [said to be] the descendants of Ismل'eel, the descendants of Ma'add the son of 'Adnلn the son of Udd: so says Abu-l-Khattلb Ibn-Dihyeh, surnamed Dhun-Nesebeyn: or the former division consisted of seven tribes, namely, 'ءd, Thamood, 'Imleek, Tasm, Jedees, Umeiyim, and Jلsim; the main portion of whom has become extinct, some remains of them, only, being scattered among the [existing] tribes: so says IDrd: and the appellation of ↓ العَرَبُ العَارِبَةُ is also given to the descendants of Yaarub the son of Kahtلn [only]. (TA.) [It should be observed, however, that the appellation of ↓ المُتَعَرِّبَةُ is, by those who hold the extinct tribes above mentioned as the only genuine Arabs, applied to the unmixed descendants of Kahtلn; and ↓ المُسْتَعْرِبَةُ, to those who are held to be the descendants of Ismل'eel: thus in the Mz, 1st نوع. Also, it should be observed that the appellation of ↓ العَرَبُ العَارِبِةُ, in the conventional language of Arabic lexicology, is often applied to the Arabs of the classical ages, and the later Arabs of the desert who retained the pure language of their ancestors, indiscriminately: it is thus applied by writers quoted in the Mz (1st نوع) to all the descendants of Kahtلn, and those of Ma'add the son of 'Adnلn (through whom all the descendants of Ismل'eel trace their ancestry) who lived before the corruption, among them, of the Arabic language.] ― -b3- ↓ الأَعْرَابُ is the appellation given to Those [Arabs] who dwell in the desert; (S, Mgh, O, Msb, K;) such as go about in search of herbage and water; and Az adds, whether of the Arabs or of their freedmen: he says that it is applied to those who alight and abide in the desert, and are neighbours of the dwellers in the desert, and journey, or migrate, with them, to seek after herbage and water: (Msb:) it is not a pl. of العَرَبُ, not being like الأَنْبَاطُ, which is pl. of النَّبَطُ; (S, O;) but is a [coll.] gen. n.: (S:) الأَعَارِيبُ occurs as its pl. (S, O, K) in chaste poetry: (S:) it has no sing. [properly so termed]: (K:) the rel. n. is ↓ أَعْرَابِىٌّ, (S, O,) which is applied to single person; (Msb;) as also بَدَوِىٌّ: (TA:) Az says, if one say to an أَعْرَابِىّ, يَا عَرَبِىُّ, he is pleased; and if one say to an عَرَبِىّ, يَا أَعْرَابِىُّ, he is angry. (TA.) ― -b4- Authors differ as to the cause why the عَرَب were thus called: some say, because of the perspicuity of their speech, from اـِعْرَابٌ: others, that they were so called from Yaarub the son of Kahtلn, who is said to have been the first that spoke the Arabic language; his original language having been, as asserted by IDrd, [what the Arabs term] Syriac; though some say that Ismل'eel was the first that spoke the Arabic language; and some, that Yaarub was the first that spoke Arabic, and that Ismل'eel was the first that spoke the pure Arabic of El-Hijلz, in which the Kur-لn was revealed: others say that the عَرَب were so called from العَرَبَةُ, the name of a tract near El-Medeeneh, or a name of Mekkeh and the adjacent region, where Ismل'eel settled, or the same as Tihلmeh [as is said in the Mgh, in which this is pronounced to be the most correct derivation], or the general name of the peninsula of Arabia, which is also called العَرَبَاتُ [as is said in the Msb]: but some say that they were so called in like manner as were the فُرْس and the رُوم and the تُرْك and others, not after the name of a land or other than a land, but by the coining of the name, not a term expressive of a quality or a state or condition &c. (TA.) [If the country were called العَرَبَةُ, an inhabitant thereof might be called, agreeably with analogy, عَرَبِىٌّ; and then, the people collectively, العَرَبُ: but I think that the most probable derivation is from the old Hebrew word עְרֶב, meaning “ a mixed people, ” which the Arabs assert themselves to have been, almost from the first; and in favour of this derivation it may be reasonably urged that the old Himyeritic language agrees more in its vocabulary with the Hebrew and Phœnician than it does with the classical and modern Arabic.] -A2- See also عَرَبَةٌ. -A3- And see عَرِبٌ. -A4- [It also app. signifies (assumed tropical:) Vagueness (considered as an unsoundness) in a word; from the same as inf. n. of عَرِبَ used in relation to the stomach &c.:] see 4, latter half.

عَرِبٌ
عَرِبٌ ذ [part. n. of عَرِبَ, q. v.: as such signifying] Having the stomach in a bad, or corrupt, state. (O, K.) And مَعِدَةٌ عَرِبَةٌ A stomach in a bad, or corrupt, state, (S, O, TA,) from being burdened. (TA.) ― -b2- Also, and ↓ عَرَبٌ, (O, K,) the former of which is the more common, (TA,) and ↓ عُرْبُبٌ, (O, K,) Abundant water, (O, K,) such as is clear, or limpid. (K.) And نَهْرٌ عَرِبٌ (TA) and ↓ عَارِبٌ and ↓ عَارِبَةٌ (K) A river containing abundance of water. (K, TA.) And بِئْرٌ عَرِبَةٌ A well containing much water. (K.) ― -b3- عَرِبَةٌ applied to a woman: see عَرُوبٌ, in four places. ― -b4- العَرَبُ العَرِبَةُ and العَرِبَاتُ: see العَرَبُ, first quarter.

عَرْبَةٌ
عَرْبَةٌ ذ : see عِرَابَةٌ.

عَرَبَةٌ
عَرَبَةٌ ذ A river that flows with a vehement, or strong, current. (S, O, K.) -A2- And i. q. نَفْسٌ [The soul, mind, or self]. (S, O, K.) [It is thought to occur in a pl. sense, without ة, as a coll. gen. n., in the following sense, quoted in the S immediately after the explanation above.] A poet says, (S,) namely, Ibn-Meiyلdeh, (O,)
لَمَّا أَتَيْتُكَ أَرْجُو فَضْلَ نَائِلِكُمْ
↓ نَفَحْتَنِى نَفَحَةً طَابَتْ لَهَا العَرَبُ
[When I came to thee, hoping for the redundance of your bounty, thou gavest me a gift with which the souls were pleased]: (S, O:) thus related by some, and expl. as meaning طَابَتْ لَهَا النُّفُوسُ: but the [approved] relation is, طَارَتْ بِهَا العَرَبُ [(assumed tropical:) which the Arabs made to fly upon the wings of fame], i. e. حَدَّثَتِ العَرَبُ النَّاسَ بِهَا [meaning (assumed tropical:) of which the Arabs talked to the people]. (O.) -A3- Also sing. of عَرَبَاتٌ (TA) which is the name of Certain stationary vessels that used to be in the Tigris. (K, TA.) ― -b2- [As meaning A wheel-carriage of any kind (which is commonly called in Egypt عَرَبِيَّة) it is post-classical.]

العَرَبُ العَرْبَآءُ
العَرَبُ العَرْبَآءُ ذ : see العَرَبُ, first quarter: and see عَرْبَانُ.

عُرْبُبٌ
عُرْبُبٌ ذ : see عَرِبٌ.

عَرَبِىٌّ
عَرَبِىٌّ ذ ; and العَرَبُ العَرَبِيَّةُ: see العَرَبُ, first quarter. ― -b2- لَا تَنْقُشُوا فِى خَوَاتِيمِكُمْ عَرَبِيًّا, (Mgh, O, K, TA,) in a trad., or, as some relate it, ↓ العَرَبِيَّةَ, (TA,) means Engrave not on your signets مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ; (Mgh, O, K, TA;) because this was engraved on the Prophet's own signet: (O, TA:) as though he had said, نَبِيًّا عَرَبِيًّا [an Arabian prophet]; meaning himself. (O, K, TA.) Omar said, ↓ لَا تَنْقُشُوا فِى خَوَاتِيمِكُمُ العَرَبِيَّةَ [Engrave not on your signets Arabic]: and Ibn-'Omar disapproved of engraving on a signet words from the Kur-لn. (Mgh, * O, TA.) [عَرَبِىُّ الوَجْهِ often occurs in post-classical works as meaning Having an Arab face; i. e. long-faced; opposed to تُرْكِىُّ الوَجْهِ.] ― -b3- See also عِرَابٌ, in two places. -A2- Also A white barley, the ears of which are bifurcate [so I render, agreeably with the TK, سُنْبُلُهُ حَرْفَانِ]: (K, TA:) it is wide, and its grain is large, larger than the grain of the barley of El- 'Irak, and it is the best of barley. (TA.)

العَرَبِيَّةُ
العَرَبِيَّةُ ذ The Arabic language; (S, TA;) the language of the Kur-لn. (Msb.) Katلdeh says that the tribe of Kureysh used to cull, or select, what was most excellent in the dialects of the Arabs, [in the doing of which they were aided by the confluence of pilgrims from all parts of the country,] so that their dialect became the most excellent of all, and the Kur-لn was therefore revealed in that dialect. (TA.) See also عَرَبِىٌّ, in two places. ― -b2- And see عُرُوبَةٌ.

عَرْبَانُ
عَرْبَانُ ذ [written in the TA without any syll. signs, but it is app. thus, fem. عَرْبَآءُ (like حَيْرَآءُ fem. of حَيْرَانُ), whence, probably, the appellation ↓ العَرَبُ العَرْبَآءُ,] A man chaste, uncorrupt, or free from barbarousness, in speech: so in the Towsheeh. (TA.) [See also عَرِيبٌ.]

عُرْبَانٌ
عُرْبَانٌ ذ and عُرُبَّانٌ: see what next follows.

عَرَبُونٌ
عَرَبُونٌ ذ and عُرْبُونٌ and ↓ عُرْبَانٌ (Mgh, * O, Msb, K) and ↓ عُرُبَّانٌ, mentioned on the authority of Ibn-Es-Seed, as of the dial. of El-Hijلz, and عَرْبُونٌ, mentioned by AHei, but this last is a vulgar word, and is disallowed by Lb; (TA;) as also أَرَبُونٌ and أُرْبُونٌ and أُرْبَانٌ; (Mgh, * Msb, K;) [An earnest, or earnest-money;] a portion of the price, whereby a bargain is ratified; (K, TA;) a thing that is paid by the purchaser of a commodity, (Mgh, O, Msb,) or by the hirer of a thing, (Msb,) on the condition that if the sale (Mgh, O, Msb) or hire (Msb) have effect, it shall be reckoned as part of the price, and otherwise shall not be reclaimed; (Mgh, O, Msb;) called by the vulgar رَبُون: (O:) it is forbidden in a trad., (Mgh, O, TA,) and by most of the lawyers, but allowed by some: (TA:) عربون is said by As to be a foreign word arabicized, (Msb,) and so say many authors; though it is said by some of the expositors of the Fs to be from التَّعْرِيبُ signifying “ the making clear, plain, ” &c.; اربون being also derived from أُرْبَةٌ signifying “ a knot: ” (TA:) and [it is said that] the ن in عربون and عربان may be augmentative or radical, because one says أَعْرَبَ فِى كَذَا and عَرْبَنَ. (O.) ― -b2- [Hence,] أَلْقَى عَرَبُونَهُ (assumed tropical:) He ejected his excrement, or ordure. (O, K, TA.)

عِرْبِيَآءُ
عِرْبِيَآءُ ذ : see عَرُوبَآءُ.

عَرَابٌ
عَرَابٌ ذ The fruit of the species of tree called خَزَم [q. v.], of the bark of which [tree] ropes are made: (O, K, TA:) [beads which are used in prayer are made thereof, (Freytag, from the Deewلn of the Hudhalees,) i. e., of the berries thus called, and] it [the fruit] is eaten by the apes, or monkeys, and sometimes, in a case of hunger, by men: n. un. with ة. (O, TA.)

خَيْلٌ عِرَابٌ
خَيْلٌ عِرَابٌ ذ Horses of pure Arabian race; (Mgh, K;) opposed to بَرَاذِينُ; (S, O, Msb;) also termed ↓ أَعْرُبٌ and ↓ مُعْرِبَةٌ, (K,) which last [erroneously written in the CK مَعْرِبَةٌ] is fem. of مُعْرِبٌ, signifying a horse having no strain of admixture of other than Arabian blood: (Ks, S, O:) one of such horses is [also] termed ↓ عَرَبِىٌّ: (Mgh, Msb:) by the pl. عِرَابٌ, they distinguish beasts from human beings. (Mgh.) ― -b2- And اـِبِلٌ عِرَابٌ (S, O, Msb, K) and ↓ أَعْرُبٌ (TA) Camels of pure Arabian race: (K;) opposed to بَخَاتِىٌّ. (S, O, Msb.) ― -b3- And بَقَرٌ عِرَابٌ A goodly sort of oxen, of generous race, with short and fine hair, smooth, or sleek, (Msb,) having even backs, and thick hoofs and hides: one of which is termed ↓ عَرَبِىٌّ. (TA voce دَرَبَانِيَّةٌ.)

عَرُوبٌ
عَرُوبٌ ذ A woman who manifests love to her husband; (IAar, S, O, K, TA;) and is obedient to him; (IAar, TA;) as also ↓ عَرُوبَةٌ: (TA:) and (so in the O and TA, but in the CK “ or ”) a woman disobedient to her husband; (IAar, O, K, TA;) unfaithful to him by unchastity; corrupt in her mind: (IAar, O, TA:) as though having two contr. meanings; [the latter meaning] from عَرْب [a mistranscription for عَرَب] signifying “ corruptness ” of the stomach: (O:) or who loves him passionately, or excessively: or who manifests love to him, evincing passionate, or excessive, desire: [lit., evincing that; meaning what is expressed by the words immediately preceding it; for otherwise this last explanation would be the same as the first; and as I have rendered it, it is nearly the same as an explanation in the Expos. of the Jel (lvi. 36), manifesting love to her husband, by reason of passionate, or excessive, desire:] (K:) and (so in the TA, but in the CK “ or ”) a woman who is a great laugher: and ↓ عَرُوبَةٌ and ↓ عَرِبَةٌ signify the same: (K:) the pl. of the first is عُرُبٌ (S, O, K) and عُرْبٌ; (TA;) and the pl. of ↓ عَرِبَةٌ is عَرِبَاتٌ: (K:) IAth says that ↓ عَرِبَةٌ signifies a woman who is eager for play, or sport: and عُرُبٌ, he adds, is pl. of ↓ عَرِيبٌ, which signifies a woman of goodly person, who manifests love to her husband: and it is also said that عُرُبٌ signifies women who use amorous gesture or behaviour, and coquettish boldness, with feigned coyness or opposition: or who make a show of, or act with, lasciviousness: or passionately loving: and ↓ عَرِبَةٌ and عَرُوبٌ, accord. to Lh, signify a woman passionately loving, and lascivious. (TA.)

عَرِيبٌ
عَرِيبٌ ذ i. q. ↓ مُعْرِبٌ, which means, accord. to Az, A man chaste, uncorrupt, or free from barbarousness, in speech. (TA.) ― -b2- [Hence,] مَا بِالدَّارِ عَرِيبٌ (S, O, K) and ↓ مُعْرِبٌ (K) (assumed tropical:) There is not in the house any one: (S, O, K:) used [in this sense] as applying to either sex, but only in a negative phrase. (TA.) ― -b3- See also عَرُوبٌ, latter half.

العُرَيْبُ
العُرَيْبُ ذ : see العَرَبُ (of which it is the dim.), second sentence.

عَرَابَةٌ
عَرَابَةٌ ذ : see عِرَابَةٌ. ― -b2- Also Coïtus. (TA.) -A2- And A bag with which the udder of a sheep, or goat, is covered: pl. عَرَابَاتٌ. (IAar, O, K.)

عِرَابَةٌ
عِرَابَةٌ ذ (S, O, K) and ↓ عَرَابَةٌ (O, TA) and ↓ عَرْبَةٌ (O) or ↓ عَرْبٌ (TA) Foul, or obscene, speech or talk; (S, O, K, TA;) like اـِعْرَابٌ and تَعْرِيبٌ. (K.)

عَرُوبَةٌ
عَرُوبَةٌ ذ : see عَرُوبٌ, in two places. -A2- عَرُوبَةُ (O, K) and العَرُوبَةُ (K) and (O) يَوْمُ العَرُوبَةِ (S, O) Friday; (S, O, K;) and ancient name of that day (S, O, TA) in the Time of Ignorance: (TA:) accord. to some, it is most chastely without the article; (TA;) thus it occurs in old poetry of the Time of Ignorance; (O;) and it is thought to be not Arabic; (TA;) and said to be arabicized from the Nabathوan أَرُبَا: (Har p. 340, q. v.:) accord. to others, the article is inseparable from it; and its meaning, accord. to Ibn-En-Nahhلs is the manifest and magnified, from أَعْرَبَ “ he made clear, plain, ” &c.; or accord. to an authority cited in the R, its meaning is mercy. (TA.) [See art. ابجد.]

عُرُوبَةٌ
عُرُوبَةٌ ذ (S, K) and ↓ عُرُوبِيَّةٌ (K) The quality of being Arabian: (S, K, TA:) each [said to be] an inf. n. having no verb. (TA. [But see عَرُبَ at the commencement of this art. and under أَعْرَبَ.]) And ↓ عَرَبِيَّةٌ is used [in the same sense] as denoting the quality of a horse such as is termed عَرَبِىٌّ. (TA.)

عَرُوبَآءُ
عَرُوبَآءُ ذ a name of The seventh heaven: (IAth, K, TA:) or, accord. to Sub, it is ↓ عِرْبِيَآءُ, corresponding to جِرْبِيَآءُ, which is a name of “ the seventh earth; ” (TA in this art.;) or these two words are with the article ال. (TA in art. جرب.)

عُرُوبِيَّةٌ
عُرُوبِيَّةٌ ذ : see عُرُوبَةٌ.

عَرَّابٌ
عَرَّابٌ ذ One who makes عَرَابَات (pl. of عَرَابَةٌ) i. e. bags to cover the udders of sheep or goats. (IAar, O, K.)

عَرَبْرَبٌ
عَرَبْرَبٌ ذ i. q. سُمَّاقٌ [i. e. Sumach]. (O, TA.)

قِدْرٌ عَرَبْرَبِيَّةٌ
قِدْرٌ عَرَبْرَبِيَّةٌ ذ i. q. سُمَّاقِيَّةٌ [app. meaning A cooking-pot in which food prepared with sumach is cooked]. (O.)

عَارِبٌ
عَارِبٌ ذ and عَارِبَةٌ: see عَرِبٌ. ― -b2- العَرَبُ العَارِبَةُ: see العَرَبُ, in two places.

أَعْرَبُ
أَعْرَبُ ذ More, or most, distinct or plain [&c.]. (TA.)

الأَعْرُبُ
الأَعْرُبُ ذ is a pl. of العَرَبُ [q. v.]. (Msb.) ― -b2- See also عِرَابٌ, in two places.

الأَعْرَابُ
الأَعْرَابُ ذ : see العَرَبُ, latter half.

أَعْرَابِىٌّ
أَعْرَابِىٌّ ذ : see العَرَبُ, latter half.

مُعْرِبٌ
مُعْرِبٌ ذ : see عَرِيبٌ, in two places: ― -b2- and see عِرَابٌ. ― -b3- Also One who has horses of pure Arabian race: (S, O:) one who has with him a horse of such race: and one who possesses, or acquires, or seeks to acquire, horses, or camels, of such race. (TA.)

اسْمٌ مُعَرَّبٌ
اسْمٌ مُعَرَّبٌ ذ [An arabicized noun;] a noun received by the Arabs from foreigners, indeterminate, [i. e. significant of a meaning, (as is said in the Mz, 19th نوع,)], such as اـِبْرِيسَم [meaning “ silk ”], and, if possible, accorded to some one of the forms of Arabic words; otherwise, spoken by them as they received it; and sometimes they derived from it: but if they received it as a proper name, it is not termed مُعَرَّبٌ, but أَعْجَمِىٌّ, like اـِبْرَاهِيمُ and اـِسْحَاقُ. (Msb.) [مُعَرَّبٌ alone is also used in this sense, as a subst: and as such its pl. is مُعَرَّبَاتٌ: thus in the Mz, ubi suprà; and often in lexicons &c.]

العَرَبُ المُتَعَرِّبَةُ
العَرَبُ المُتَعَرِّبَةُ ذ and see العَرَبُ, each in three places.

العَرَبُ المُسْتَعْرِبَةُ
العَرَبُ المُسْتَعْرِبَةُ ذ : see العَرَبُ, each in three places.

### Türkçe

**عَرُبَ لِسَانُهُ**
1 **عَرُبَ لِسَانُهُ** ذ , [muzâri‘ı **عَرُبَ** ,] mastar ismi **عُرُوبَةٌ**, Onun dili [yahut konuşması] Arapça idi, yahut Arapça oldu, (S, O,) yahut fasih Arapça. (Msb.) ― -b2- Ayrıca 4’e bak, ilk cümle, üç yerde. -A2- **عَرِبَ**, muzâri‘ı **عَرَبَ** , mastar ismi **عَرَبٌ**, O (bir adam) hazımsızlıktan dolayı midede bozulmuş oldu. (TA.) Ve **عَرِبَتْ مَعِدَتُهُ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, Onun midesi bozuk, yahut düzensiz, bir hâlde oldu, (S, O, Msb, K,) yüklenmiş olmaktan dolayı. (TA.) ― -b2- Ayrıca, (O, K,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (TA,) devenin hörgücü hakkında söylenir, (O, TA,) O şişti ve irinlendi. (O, K, TA.) ― -b3- Ve, bir yara hakkında söylenir, (S, O, K, TA,) O bozuldu: (TA:) yahut yeniden açıldı; yahut nüksetti: (S, O:) yahut iyileştikten sonra üzerinde bir iz kaldı. (K.) ― -b4- Bir nehir hakkında söylenir, Su ile bol oldu. (K.) Ve **عَرِبَتِ البِئْرُ** Kuyu çok su ihtiva etti; yahut suyu bol oldu. (K.) ― -b5- Ve, (K, TA,) mastar ismi **عَرَبٌ** (O, * K, * TA) ve **عَرَابَةٌ**, bir adam hakkında söylenir, (TA,) O çevik, canlı, yahut atik idi; yahut öyle oldu. (K, TA.) -A3- **عَرَبَ**, (O, K,) muzâri‘ı **عَرِبَ** , (K,) mastar ismi **عَرْبٌ**, (TK,) O (O, K) yemek yedi. (TK.)

**عرّب**
2 **عرّب** ذ , (S, O,) mastar ismi **تَعْرِيبٌ**, (S,) O (bir Arap) yabancı bir kelimeyi Arapçalaştırdı; onu Arapça konuşmanın yollarına uygun olarak söyledi yahut telaffuz etti; (S;) bunun gibi ↓ **اعرب**, (S, O, *) mastar ismi **اـِعْرَابٌ**. (TA.) ― -b2- Ve O, bir başkasına Arap dilini öğretti. (TA, bir rivayetten.) ― -b3- Ayrıca 4’e bak, on dört yerde. ― -b4- Mastar ismi ayrıca Şunu da ifade eder: kişinin sözünü, (K, TA,) ve fiilini, (TA,) kötü, şer, çirkin, yahut iğrenç olmak üzere göstermesi yahut bildirmesi. (K, TA.) Denir ki, **عرّب عَلَيْهِ** O, ona, sözünün ve fiilinin kötü vb. olduğunu gösterdi yahut bildirdi; ve onu bununla ayıpladı. (TA.) Ve **فَعَلْتُ كَذَا وَكَذَا فَمَا عَرَّبَ عَلَىَّ أَحَدٌ** Ben şöyle şöyle yaptım, ve hiç kimse beni ayıplamadı; yahut beni yüz kızartıcı davranmakla itham etmedi. (AZ, TA.) Ve **عرّب عَلَيْهِ فِعْلَهُ**, (S, O,) ve **قَوْلَهُ**, (TA,) O, ona, fiilinin kötü, şer, çirkin, yahut iğrenç olduğunu gösterdi yahut bildirdi, (S, O,) ve aynı şekilde sözünün de. (TA.) **تَعْرِيبٌ**, çirkin yahut hatalı bir şey söylemiş olan bir adama “Öyle değil, şöyle;” demektir; ona daha doğru olanı bildirmektir. (Sh, TA.) Ve konuşana karşı cevap vermektir; (K, TA;) ve bunun gibi ↓ **اـِعْرَابٌ**. (TA.) Denir ki, **عرّب عَلَيْهِ** O, ona karşı cevap verdi; söylediğini inkâr ederek yahut reddederek yahut uygun görmeyerek: (S:) yahut onu engelledi, alıkoydu, yahut yasakladı: yahut bunu yaptı ve [onun söylediğini yahut yaptığını] inkâr etti yahut reddetti yahut uygun görmedi. (TA.) [Sonra gelen şeye bak.] ― -b5- Ayrıca, midesi bozuk yahut düzensiz hâlde olan kimseyi, hastalığını gidermek için, tıbbî olarak tedavi etmektir. (O, K.) Az der ki, **التَّعْرِيبُ**’ün **عَلَى** ile gelmesi ve nesnesinin hoş görülmeyen şeyi söyleyen kimse olması, bundan olabilir. (TA.) ― -b6- Ayrıca, bir hurma ağacını budamak; yahut dallarının bir kısmını keserek onu budamaktır. (S, O, K. *) ― -b7- Ve, bir atı yahut benzeri bir hayvanı, toynaklara bitişik derinin kısımlarında çizmek ve sonra o kısımları dağlamaktır: (K, TA:) yahut o kısımlarda bir atı birkaç yerde dağlamak, sonra sinirlere yahut kirişlere bir etki meydana getirmeksizin onları yumuşakça çizmek, (Az, O, TA,) kısımları kuvvetlendirmek için, (Az, TA,) yahut kılların kuvvetli olması için: (O:) yahut **عرّب الفَرَسَ** şu mânâdadır: atın toynağının alt kısmında bir kesik yaptı; ve fiil, bu işlemle gizli olanın göze görünür hâle gelmesini, böylece toynağın hâlinin bilinmesini, sert mi yumuşak mı, sağlam mı hastalıklı mı olduğunu, ifade eder. (L, TA. Ayrıca 1’e bak, madde **بزغ**.) -A2- Ayrıca, mastar ismi, kendisi için bir Arap atı edinmektir yahut temin etmektir. (TA.) ― -b2- Ve kendisi için bir Arap yayı almak yahut yapmak. (O, K.) -A3- Ayrıca, çokça berrak yahut duru su içmektir, (O, K,) ki buna **عَرِب** denir. (O.) -A4- **عرّب البَقَرَةَ**, (K,) yahut ↓ **أَعْرَبَهَا**, (O,) O, ineği [çiftleşmeye] istekli kıldı; bir boğa hakkında söylenir. (O, K.) -A5- Ve **عرّب**, (Fr, Mgh, O,) mastar ismi **تَعْرِيبٌ**; (Fr, O, K;) ve ↓ **اعرب**, (Fr, Mgh, O, Msb,) mastar ismi **اـِعْرَابٌ**; (Fr, Mgh, K;) ve ↓ **عَرْبَنَ**; (O, ve S ve K, madde **عربن**’de;) O, **عُرْبُون** (O, Msb, K) yahut **عُرْبَان** (Fr, Mgh) denilen şeyi verdi [yani bir kaparo], **فِى كَذَا** [şu şey hakkında], (O,) yahut **فِى بَيْعِهِ** [onun satın alınması hakkında]. (Msb.) Denir ki, ↓ **أَعْرَبُوا فِى الدَّارِ أَرْبَعَمِائَةٍ** Evin hakkında, kaparo olarak, dört yüz [dirhem] peşin verdiler. (L, TA.) Bir rivayette nakledilmiştir ki, alım satımda ↓ **الاـِعْرَاب** yasaklanmıştır: (Mgh, O, TA:) Sh tarafından bunun, bir adamın bir başkasına, “Eğer bunu şu kadarına satın almazsam, malımdan sana şöyle şöyle olsun,” demesi mânâsına geldiği söylenir. (O, TA.)

3 **عَاْرَبَ** [Aşağıdaki örnek, bu fiilin mastar ismi için verilir.] Denir ki, **مَا أُوتِىَ أَحَدٌ مِنْ مُعَارَبَةِ النِّسَآءِ مَا أُوتِىَ فُلَانٌ**, (O,) yahut **مَا أُوتِيتُهُ أَنَا**, (TA,) mânâsı, (O, TA,) görünüşe göre, (TA,) [hiç kimseye, falana verilmiş olanın, yahut bana verilmiş olanın,] kadınlarla cinsel birleşme vasıtalarından verilmemiştir. (O, TA.)

**اعرب**

4 **اعرب** ذ , (AZ, Msb, TA,) [**اعرب الكَلَامَ** için; **افصح**’ın **افصح الكَلَامَ** için olduğu gibi,] mastarı **اـِعْرَابٌ**, (A, K,) O, Arapça olarak açık, yalın, belirgin yahut anlaşılır konuştu; (AZ, A, Msb, K, * TA,) (Msb;) ve yine ↓ **تعرّب** ve ↓ **استعرب** da böyledir; bir yabancı hakkında, yahut [önceden] konuşmada açık, yalın, belirgin veya anlaşılır olmayan kimse hakkında söylenir: (AZ, Msb, TA:) ve ↓ **عَرُبَ**, muzârîsi **عَرُبَ**, mastarı **عُرْبٌ** ve **عُرُوبٌ**, Sa‘leb’e göre; ve **عُرْبَةٌ** ve **عِرَابَةٌ** [ki genel kıyasa göre **عَرَابَةٌ** olurdu] ve **عُرُوبِيَّةٌ**; (TA;) yahut ↓ **عَرِبَ**, muzârîsi **عَرَبَ**; (Msb;) [aynı şekilde] konuşmada barbarca yahut bozuk iken, açık, yalın veya belirgin konuştu manasına gelir: (Msb, TA:) ve ↓ **عَرُبَ** yanlışsız konuştu; (Msb;) ve [böylece **اعرب** için] **اـِعْرَابٌ**, konuşmada hata işlememek manasına gelir: (K, TA:) ve manaları kelimelerle açık, yalın, belirgin yahut vâzıh biçimde ifade etmek. (TA.) [↓ **عرّب** de ayrıca benzer bir manaya sahiptir:] bir rivayette şöyle denir: **أَنْ** ↓ **كَانُوا يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُلَقِّنُوا الصَّبِىَّ حِينَ يُعَرِّبُ يَقُولَ لَا اـِلَاهَ اـِلَّا اللّٰهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ** (O, TA) yani [çocuğa öğretmeyi severlerdi;] o, belirgin yahut düzgün boğumlayarak konuştuğu zaman, “Allah’tan başka ilâh yoktur”u yedi defa söylemesini. (TA.) Ve denir ki: **اعرب الكَلَامَ** ve **اعرب بِهِ**, manası: konuşmayı [konuştuğu şeyi] açık, yalın, belirgin yahut vâzıh kıldı. (TA.) Ve **اعرب بِحُجَّتِهِ**: delilini, savını, iddiasını veya benzerini, kimseden korkmaksızın açıkça yahut yalınca beyan etti yahut söyledi. (S, O.) Ve **أَعْرَبْتُ الشَّىْءَ** ve **اعربت عَنْهُ**, ve ↓ **عَرَّبْتُهُ** ve **عرّبت عَنْهُ**; bu sonuncusu, Ferrâ’ya göre, **عرّبتهُ** ve **اعربتهُ**’den daha iyidir; ben şeyi açık, yalın, belirgin yahut âşikâr kıldım. (Msb.) Ve **اعرب عَمَّا فِى ضَمِيرِهِ**: içindeki şeyi açıkça yahut yalınca beyan etti yahut söyledi. (TA.) Ve **اعرب عَنْهُ لِسَانُهُ**, ve ↓ **عرّب عنه**: dili onun için açıklığa kavuşturdu yahut yalınlaştırdı, yahut onun adına açıkça yahut yalınca konuştu: ve **عَمَّا فِى** ↓ **يُعَرِّبُ قَلْبِهِ لِسَانُهُ**: dili, kalbinde olanı yalınca söyler yahut beyan eder. (Az, TA.) Bir rivayette şöyle denir: **الثَّيِّبُ تُعْرِبُ عَنْ نَفْسِهَا**, (S,) yahut **الأَيِّمُ**, ve ↓ **تُعَرِّبُ**, râvilerin ihtilafına göre; fakat bazıları yalnız birincisini söyler, (Msb,) yani [dul kalmış yahut boşanmış vb. olan, yahut kocası olmayan kadın—bakire olsun olmasın, yahut bakire olmayarak—] evlenme talep edildiğinde kendisi için açıkça konuşacaktır: (S, Msb:) yahut **الثَّيِّبُ يُعْرِبُ عَنْهَا لِسَانُهَا**, İbn Kuteybe’ye göre böyledir, (O,) yahut عنها ↓ **يُعَرِّبُ**, (Mgh, O,) Ebû ‘Ubeyd’e göre böyledir; fakat İbnü’l-Enbârî’nin dediği gibi, ikisi de lehçe varyantlarıdır; hiçbirisi diğerine tercih edilir değildir; mana: [dul kalmış vb. olanın, dili] onun adına beyan edecektir. (O.) Yine denir: **اعرب عَنِ الرَّجُلِ**: adam adına açıkça konuştu yahut açıkladı. (TA.) Ve **عَنِ القَوْمِ** ↓ **عَرَّبْتُ**: kavim yahut topluluk adına konuştum; (Fr, S, Mgh, * O, K;) ve onlar için savundum; (Fr, Mgh, * TA;) **أَعْرَبْتُ** da böyledir; fakat bu manada birincisi daha meşhurdur. (Mgh.) Ve **اعرب عَنْهُ**, ve عنه ↓ **عرّب**: onun davasını savundu. (TA.) Ve **عَنْ حَاجَتِهِ** ↓ **عرّب**: ihtiyacının maksadı için konuştu ve savundu. (A.) ― -b2- **اعرب** ayrıca şu manaya gelir: Arap olmadığı hâlde, konuşmada iffetli, bozulmamış yahut barbarlıktan uzak oldu yahut oldu. (Msb.) Ve لَهُ الكَلَامَ ↓ **عَرَّبْتُ**, mastarı **تَعْرِيبٌ**; ve yine **أَعْرَبْتُ** له, mastarı **اـِعْرَابٌ**; ben konuşmayı [konuştuğum şeyi] ona açık yahut yalın kıldım; öyle ki onda barbarlık yoktu. (TA.) Ve مَنْطِقَهُ ↓ **عرّب**, (S, O,) mastarı **تَعْرِيبٌ**, (K,) konuşmasını hatadan yahut yanlışlıktan uzak kıldı. (S, O, K.) Ve **أَعْرَبْتُ الحَرْفَ**: **حرف**’ı [yani kelimeyi] açık yahut yalın kıldım: yahut bu durumda **ا** harfi, giderme (izâle) ifade eder; mana (mecazen): onun **عرب**’ını [görünüşe göre ↓ **عَرَب**, bu kelimeden, mide vb. ile ilgili olarak kullanılan **عَرِبَ**’in mastarı olarak] yani kapalılığını giderdim. (Msb.) Ve **اعرب كَلَامَهُ**: [**الاـِعْرَاب** diye adlandırılan şeyde] konuşmasını hatadan yahut yanlışlıktan uzak kıldı [burada, nahivcilerin genellikle bununla kastettikleri, yani kelimelerin çeşitli âmiller sebebiyle lafzî veya takdirî çeşitli i‘râbları, yahut bunun ilmi]. (S, O.) [**اعرب** ayrıca nahivcilerce “bir kelimeyi i‘râb etmek” manasında kullanılır; ve **أُعْرِبَ** “i‘râb edildi” yahut “i‘râb edilebilir oldu” manasında; bu manalarda **بَنَى** ve **بُنِىَ**’ye karşıttır; mastarı **بِنَآءٌ**: ve birincisi ayrıca “bir cümleyi gramerce tahlil etti yahut i‘râb etti” manasında; ve fiilin (etken ve edilgen) bu manalardaki mastarı **اـِعْرَابٌ**’dır.] ― -b3- 2’ye de bak, ilk cümle: ― -b4- ve yine paragrafın ilk üçte bir kısmında. ― -b5- **اـِعْرَابٌ** ayrıca şu manaya gelir: [bir kimseyi] çirkin sözden dönmeye yahut vazgeçmeye sevk etmek; (K, TA;) ve ↓ **تَعْرِيبٌ** de böyledir. (TA.) ― -b6- Ve çirkin yahut müstehcen dil ile konuşmak; ↓ **تَعْرِيبٌ** ve ↓ **اِسْتِعْرَابٌ** da böyledir: (O, K:) böylece iki zıt manayı taşır. (K, TA.) Bir adam hakkında denir: **اعرب** [&c.], (S, O,) yahut **اعرب فِى كَلَامِهِ**, (Msb,) çirkin yahut müstehcen dil ile konuştu. (S, O, Msb.) [Golius ve Freytag bu manayı ↓ **تعرّب**’e de vermişlerdir: ikincisi bunu S ve K’dan diye göstermiştir; ikisinde de ben bunu bulmuyorum.] ― -b7- Ve cinsel birleşme fiili: yahut o fiili kinayeli yahut dolaylı bir tarzda söylemek. (K.) -A2- Ve **اعرب**, (S, O,) mastarı **اـِعْرَابٌ**, (K,) ona Arap sûretinde yahut renginde bir çocuk doğdu. (S, O, K.) ― -b2- Ve saf Arap neslinden atlar yahut develer edindi, yahut kazandı, yahut kazanmaya çalıştı. (TA. [2’ye de bak, son yarının ortasında; ve **مُعْرِبٌ**’e bak.]) ― -b3- Ve **اـِعْرَابٌ** şu manaya gelir: bir atın kişnemesiyle, saf Arap neslinden olanı düşük nesilden olandan ayırt etmeyi bilmek. (K.) Ve bir atın, kişnemesiyle, başka Arap kanından olmayan bir karışım bulunmaksızın saf Arap neslinden olduğunun bilinmesi: (K, TA:) [yahut kişnemesiyle kendisini öyle olarak bilinir kılması; zira] **اعرب** demektir: o (at) kişnedi ve bunun sonucunda Arap neslinden olduğu bilindi. (A.) ― -b4- Ve bir atı koşturmak. (K.) Ferrâ’ya göre denir: **اعرب عَلَى فَرَسِهِ**, manası: atını koşturdu; fakat o, bazılarının **اغرب** dediğini de ekler. (O.) -A3- Ve **اـِعْرَابٌ** şu manaya gelir: **عَرُوبٌ** diye adlandırılan bir kadınla evlenmek. (K.) -A4- **اعرب سَقْىُ القَوْمِ** demektir: kavmin sulaması [develerini sulaması], bir vakit birer gün arayla, başka bir vakit de bir önceki sulamanın ertesi gününden sonraki dördüncü günde iken, sonra tek bir yeknesak usûl hâline geldi ve öyle devam etti. (S, O.) -A5- 2’ye de bak, son dört cümle.

**تعرّب**
5 **تعرّب** ذ Araplara kendini benzetti. (S.) O (aslen hakikî Arap nesebinden olmayan bir adam) Arapların arasına kendini soktu ve onların dilini konuştu ve onların tarzını yahut görünüşünü taklit etti; [tabiîleştirilmiş yahut sonradan katılmış bir Arap oldu; (bkz. **العَرَبُ**;)] ve yine ↓ **استعرب** da böyledir. (Az, TA.) ― -b2- Çölün Arabı oldu; (S, Mgh;) şehirlere yahut kasabalara yahut köylere ve ekili araziye ait bir bölgede ikamet etmekte iken çöle döndü, (Az, Mgh, TA,) ve çöl Araplarına katıldı. (Az, TA.) Bundan dolayı, **تعرّب بَعْدَ هِجْرَتِهِ** O, [İslâm uğruna kaçışından yahut hicretinden] sonra çölün Arabı oldu, (S, Mgh,) çöle dönerek. (Mgh.) ― -b3- Çölde ikamet etti yahut kaldı. (O, K.) ― -b4- 4’e de bak, ilk cümle. ― -b5- **تَعَرَّبَتْ لِزَوْجِهَا** Kocasına karşı âşıkâne bir tarzda davrandı yahut âşıkâne cilve ile davrandı ve sevgiyi izhar etti. (A, TA.) ― -b6- Golius ve Freytag’ın **تعرّب**’e verdikleri bir mânâ hakkında 4’e bak, paragrafın ikinci yarısı.

**استعرب**
10 **استعرب** ذ : 5’e bak: ― -b2- 4’e de bak, ilk cümle: ― -b3- ve yine paragrafın ikinci yarısında bunun aynısı. -A2- **استعرب جَرَبًا**, deve hakkında söylenir: Koltuk altlarında ve kasıklarında yahut benzeri yerlerde ve dudaklarında başlayan ve derisinin genel yayılımı üzerinde görünen uyuz yahut kabuk hastalığına tutuldu. (O.) ― -b2- Ve **استعربت**, inek hakkında söylenir: Boğayı istedi. (O, K.)

**عَرْبَنَ**
Q. Q. 1 **عَرْبَنَ** ذ : 2’ye bak, sona yakın.

**عَرْبٌ**
**عَرْبٌ** ذ, **اـِعْرَابٌ** ile, **اـِفْصَاحٌ** mânâsında eşanlamlıdır [fakat görünüşe göre bir isim olarak (mastardan değil) “açık, yalın yahut belirgin söz” mânâsında]. (TA.) ― -b2- Ve **عِرَابَةٌ** ile eşanlamlıdır, bkz. (TA.) ― -b3- Ve **عَرَبٌ** ile eşanlamlıdır; [**عَرِبَ**’in mastarı olarak ve] **نَشَاطٌ** mânâsında [yani çeviklik, canlılık yahut şenlik]. (O, K.)

**العُرْبُ**
**العُرْبُ** ذ : **العَرَبُ**’a bak, ilk cümle.

**عِرْبٌ**
**عِرْبٌ** ذ [**بُهْمَى** denilen arpa-otu türünden] kuruyup kalmış olan şey: (S, O, K:) yahut herhangi bir otun yahut baklagil bitkisinin: tekili ة iledir: yahut **عِرْبُ البُهْمَى**, **بُهْمَى**’nın dikenleri demektir. (TA.)

**العَرَبُ**
**العَرَبُ** ذ, (S, A, Mgh, O, Msb, K, &c.,) ve yine ↓ **العُرْبُ**, (S, O, Msb, K,) belli bir kavim yahut millet; [Araplar yahut Arabîler;] (S, O;) **العَجَمُ**’ın (A, Msb, K, TA) ve **العُجْمُ**’ün zıddı; (TA;) şehirlerin yahut büyük kasabaların sakinleri, (S, A, O, K,) yahut Arab şehirlerinin ve kasabalarının yahut köylerinin sakinleri: (Mgh:) [fakat şimdi, bunun aksine, genellikle çölde oturanlara uygulanır:] yahut ekili bölgelerde konaklamış ve orada ikamet etmiş olanlar ve Arab şehirlerini ve kasabalarını yahut köylerini yurt edinmiş olanlar ve onlara nisbetle bağlı olan diğerleri de: (Az, Msb:) yahut [genel kullanıma göre] müşterek uygulamalı bir adlandırma [bütün millet için]: (T, K:) [ve sözlüklerde ve lugavî eserlerde fasih konuşan çöl Araplarına uygulanır:] müennes cinstendir: (Msb, K:) ve **العَرَبُ**’ün iki çoğulu vardır; yani iki dammeli **العُرُبُ**, ve **الأَعْرُبُ** [ki bu azlık çoğuludur]: (Msb:) nisbe ismi [tekil yerine geçen] ↓ **عَرَبِىٌّ**’dir: (S, O, K: [CK’deki **عَرَبٌ عَرَبِىٌّ** bir hatadır:]) Az’a göre, (TA,) bu adlandırma, konuşmada iffetli yahut doğru olmasa bile, köklü Arap nesebine sahip bir adama uygulanır. (Msb, TA.) **العَرَبُ**’ün tasğîri ↓ **العُرَيْبُ**’dür, (S, O,) ة olmaksızın, (O, TA,) [kıyas bakımından, çünkü tasğîrsiz isim müennes olduğu hâlde] kıyas dışı bir kelimedir: (TA:) bir şair (adı ‘Abd-El-Mu-min, ‘AbdEl-Kuddoos’un oğlu olan Abu-l-Hindee, O, TA) der ki,

وَمَكْنُ الضِّبَابِ طَعَامُ العُرَيْبِ
وَلَا تَشْتَهِيهِ نُفُوسُ العَجَمْ

[Ve dabbların yumurtaları küçük Arapların yiyeceğidir; fakat Acemlerin nefisleri onları arzulamaz]: bunda, küçültme şeklini saygı yahut tazim ifade etmek için kullanır; tıpkı şu sözde kullanıldığı gibi: **أَنَا جُذَيْلُهَا المُحَكَّكُ وَعُذَيْقُهَا المُرَجَّبُ** [açıkl. **جذل** maddesinde]. (S, O.) ― -b2- ↓ **العَرَبُ العَارِبَةُ** (burada ikinci kelime birincinin pekiştiricisi olarak kullanılmıştır; **لَيْلٌ لَائِلٌ**’de olduğu gibi, S, O) ve ↓ **العَرَبُ العَرْبَآءُ** (S, A, O, Msb, K) ve ↓ **العَرَبُ العَرَبِيَّةُ** (O) ve ↓ **العَرَبُ العَرِبَةُ** (K) ve ↓ **العَرَبُ العَرِبَاتُ** (CK [fakat bunu K’nın başka hiçbir nüshasında bulmuyorum]) saf, yahut halis Arapların adlarıdır: (S, A, O, K:) yahut Ya‘rub b. Kahtân’ın dilini konuşanlar; ki o kadim dildir: (Msb:) ve ↓ **العَرَبُ المُسْتَعْرِبَةُ**, (S, O, Msb, K,) keza ↓ **العَرَبُ المُتَعَرِّبَةُ**, (S, O, K,) müstear [yahut mücennes] Arapların adıdır; (K;) saf, yahut halis, Arap olmayanlar: (S, O:) yahut İsmâ‘îl’in, İbrâhîm’in oğlu olanın, dilini; yani Hicaz lehçelerini ve ona bitişik kısımları konuşanlar: (Msb:) ve ↓ **مُسْتَعْرِبَةٌ** adının, Az tarafından, saf Arap nesebinden olmayan, Arapların arasına kendilerini sokmuş, onların dillerini konuşan ve onların tarzını yahut görünüşünü taklit eden kimselere [de] şamil olduğu düşünülür. (TA.) [Önceki kısım, en makul olarak, yok olmuş kabilelerden (‘Âd, Semûd ve aşağıda zikredilen diğerleri) müteşekkil sayılır; yahut bunlarla birlikte Kahtân’ın karışmamış neslinden olanlardan; ki bunların halis Araplar adı üzerindeki iddiaları birçoklarınca aynı derecede geçerli görülür: ve sonraki kısım, aslı Ma‘add ve ‘Adnân vasıtasıyla İsmâ‘îl’e nisbet edilenlerden; ki onun eşi Kahtân’dan inmişti. Bu konuda TA’da bulduğum şudur.] Bu iki kısımdan ilkinin dokuz kabileden oluştuğu; Sâm’ın oğlu Nûh’un oğlu İrem’in neslinden oldukları; yani ‘Âd, Semûd, Umeyyim, ‘Abîl, Tasm, Cedîs, ‘İmlîk, Cürhüm ve Vebârî; ve İsmâ‘îl’in Arap dilini onlardan öğrendiği [söylenir]: ve ↓ **مُتَعَرِّبَة**’nin İsmâ‘îl’in nesli, Ma‘add’ın nesli, ‘Adnân’ın oğlu ‘Udd’un oğlu ‘Adnân’ın oğlu Ma‘add’ın nesli olduğu [söylenir]: böyle der Ebü’l-Hattâb İbn Dihye, lakabı Zü’n-Nesebeyn: yahut önceki kısım yedi kabileden oluşmuştur; yani ‘Âd, Semûd, ‘İmlîk, Tasm, Cedîs, Umeyyim ve Câsim; bunların ana kısmı yok olmuştur; onlardan yalnız bazı kalıntılar [mevcut] kabileler arasında dağılmıştır: böyle der İDrd: ve ↓ **العَرَبُ العَارِبَةُ** adı, Ya‘rub b. Kahtân’ın nesline [yalnız] da verilir. (TA.) [Şu da göz önünde bulundurulmalıdır ki ↓ **المُتَعَرِّبَةُ** adı, yukarıda zikredilen yok olmuş kabileleri tek halis Araplar sayanlarca, Kahtân’ın karışmamış nesline uygulanır; ve ↓ **المُسْتَعْرِبَةُ**, İsmâ‘îl’in nesli sayılanlara: böylece Mz’de, 1. **نوع**. Yine, şu da göz önünde bulundurulmalıdır ki ↓ **العَرَبُ العَارِبِةُ** adı, Arap lugatçılığının örfî dilinde, çoğu kez, klasik çağların Araplarına ve atalarının saf dilini muhafaza eden çölün sonraki Araplarına, ayırım gözetmeksizin, uygulanır: Mz’de (1. **نوع**) nakledilen yazarlarca, Kahtân’ın bütün nesline ve Ma‘add’ın, ‘Adnân’ın oğlu olanın, nesline (ki İsmâ‘îl’in bütün nesli onun vasıtasıyla soyunu izler) Arap dilinin bozulmasından önce yaşamış olanlara, böyle uygulanır.] ― -b3- ↓ **الأَعْرَابُ**, çölde oturanlara verilen addır; (S, Mgh, O, Msb, K;) ot ve su aramak için dolaşanlar gibi; ve Az ilave eder: ister Araplardan olsun ister onların âzatlılarından: der ki, çöle inip orada kalanlara, çöl sakinlerinin komşuları olanlara ve ot ve su aramak için onlarla yolculuk eden yahut göç edenlere uygulanır: (Msb:) **العَرَبُ**’un bir çoğulu değildir; **الأَنْبَاطُ** gibi değildir; ki o **النَّبَطُ**’un çoğuludur; (S, O;) fakat bir [topluluk] cins ismidir: (S:) **الأَعَارِيبُ** onun çoğulu olarak fasih şiirde vârid olur: (S, O, K) (S:) onun [hakikaten böyle adlandırılan] bir müfredi yoktur: (K:) nisbet ismi ↓ **أَعْرَابِىٌّ**’dir, (S, O,) ve bu tek kişiye uygulanır; (Msb;) keza **بَدَوِىٌّ**: (TA:) Az der ki, bir kimse bir **أَعْرَابِىّ**’ye **يَا عَرَبِىُّ** derse o hoşnut olur; ve bir kimse bir **عَرَبِىّ**’ye **يَا أَعْرَابِىُّ** derse o öfkelenir. (TA.) ― -b4- Müellifler, **عَرَب**’ın niçin böyle adlandırıldığı hususunda ihtilaf ederler: bazıları der ki, sözlerinin açıklığı sebebiyle, **اـِعْرَابٌ**’dan: diğerleri, Ya‘rub b. Kahtân’dan adlandırıldıklarını; ki onun Arap dilini konuşan ilk kimse olduğu söylenir; aslî dilinin, İDrd’nin iddia ettiği üzere, [Arapların adlandırdığı] Süryânîce olduğu halde: bazıları da der ki, Arap dilini konuşan ilk İsmâ‘îl idi; ve bazıları, Ya‘rub’un Arapçayı konuşan ilk kişi olduğunu, İsmâ‘îl’in ise Hicaz’ın saf Arapçasını konuşan ilk kişi olduğunu; ki Kur’ân onunla indirildi: diğerleri der ki, **عَرَب** **العَرَبَةُ**’den adlandırılmıştır; Medîne yakınında bir bölgenin adı; yahut Mekke’nin ve ona bitişik bölgenin adı; İsmâ‘îl’in yerleştiği yer; yahut Tihâme’nin aynısı [Mgh’de söylendiği üzere; orada bunun en doğru iştikak olduğu hükme bağlanır]; yahut Arabistan yarımadasının genel adı; ki o ayrıca **العَرَبَاتُ** diye de adlandırılır [Msb’de söylendiği üzere]: fakat bazıları der ki, **فُرْس** ve **رُوم** ve **تُرْك** ve başkaları nasıl adlandırıldıysa öyle adlandırıldılar; bir beldenin adıyla yahut beldeden başka bir şeyin adıyla değil; fakat ismin vaz‘ edilmesiyle; bir sıfatı yahut bir hâli yahut bir durumu vb. ifade eden bir terim olmaksızın. (TA.) [Eğer ülke **العَرَبَةُ** diye adlandırılmış olsaydı, oranın sakinine kıyasa uygun olarak **عَرَبِىٌّ** denebilirdi; sonra, topluca halka **العَرَبُ**: fakat ben en muhtemel iştikakın, “karışık bir halk” mânasına gelen eski İbranîce עְרֶב kelimesinden olduğunu düşünüyorum; ki Araplar kendilerinin neredeyse ilk zamandan beri böyle olduklarını ileri sürerler; ve bu iştikak lehine makul olarak ileri sürülebilir ki eski Himyerî dili, kelime hazinesi bakımından, İbranîce ve Fenikece ile, klasik ve modern Arapçadan daha çok uyuşur.] -A2- Ayrıca **عَرَبَةٌ**’ye bak. -A3- Ve **عَرِبٌ**’e bak. -A4- [Ayrıca (mecazî farz edilerek:) bir kelimede belirsizlik (bir bozukluk sayılarak) mânasına da geldiği görünür; mide vb. ile ilgili olarak kullanılan **عَرِبَ**’in mastarı olan şeyden:] 4’ün ikinci yarısına bak.

عَرِبٌ
عَرِبٌ ذ [**عَرِبَ**’in ism-i fâili, bk. o: bu hâliyle şu mânâya delâlet eder] Mideyi kötü, yahut bozuk bir hâlde olan. (O, K.) Ve **مَعِدَةٌ عَرِبَةٌ** Yüklenmeden dolayı kötü, yahut bozuk bir hâlde olan bir mide. (S, O, TA.) ― -b2- Yine, ve ↓ **عَرَبٌ**, (O, K,) bunların ilki daha yaygındır, (TA,) ve ↓ **عُرْبُبٌ**, (O, K,) bol su; (O, K,) berrak, yahut duru olan gibi. (K.) Ve **نَهْرٌ عَرِبٌ** (TA) ve ↓ **عَارِبٌ** ve ↓ **عَارِبَةٌ** (K) bol su ihtivâ eden bir nehir. (K, TA.) Ve **بِئْرٌ عَرِبَةٌ** çok su ihtivâ eden bir kuyu. (K.) ― -b3- Kadına nispetle **عَرِبَةٌ**: dört yerde **عَرُوبٌ**’a bak. ― -b4- **العَرَبُ العَرِبَةُ** ve **العَرِبَاتُ**: **العَرَبُ**’a bak, birinci çeyrek.

عَرْبَةٌ
عَرْبَةٌ ذ : **عِرَابَةٌ**’ye bak.

عَرَبَةٌ
عَرَبَةٌ ذ Şiddetli, yahut güçlü bir akıntıyla akan bir nehir. (S, O, K.) -A2- Ve **نَفْسٌ** ile aynı mânâda. (S, O, K.) [Aşağıdaki mânâda, S’de yukarıdaki açıklamadan hemen sonra nakledilen, ة’siz olarak, cem‘ mânâsında, cins ismi olarak vârid olduğu zannedilir.] Bir şair der ki, (S,) yani İbn-Meiyلdeh, (O,)

لَمَّا أَتَيْتُكَ أَرْجُو فَضْلَ نَائِلِكُمْ
↓ نَفَحْتَنِى نَفَحَةً طَابَتْ لَهَا العَرَبُ

[“Sana geldiğimde, ihsanınızın fazlasını umarak; bana bir bağış verdin ki onunla nefisler hoş oldu”]: (S, O:) böylece bazılarınca rivayet edilmiş ve **طَابَتْ لَهَا النُّفُوسُ** mânâsında diye açıklanmıştır: fakat [muteber] rivayet **طَارَتْ بِهَا العَرَبُ**’dur [(mecaz kabul edilerek:) Arapların onu şöhret kanatları üzerinde uçurdukları], yani **حَدَّثَتِ العَرَبُ النَّاسَ بِهَا** [(mecaz kabul edilerek:) Arapların onunla ilgili olarak insanlara konuştuğu] mânâsında. (O.) -A3- Yine **عَرَبَاتٌ**’ın müfredi; (TA) ki bu, Dicle’de bulunmuş olan bazı sâbit kapların adıdır. (K, TA.) ― -b2- [Herhangi bir tür tekerlekli araba mânâsında (Mısır’da yaygın olarak **عَرَبِيَّة** denir) bu, klasik sonrası dönemdendir.]

العَرَبُ العَرْبَآءُ
العَرَبُ العَرْبَآءُ ذ : **العَرَبُ**’a bak, birinci çeyrek: ve **عَرْبَانُ**’a da bak.

عُرْبُبٌ
عُرْبُبٌ ذ : **عَرِبٌ**’e bak.

عَرَبِىٌّ
عَرَبِىٌّ ذ ; ve **العَرَبُ العَرَبِيَّةُ**: **العَرَبُ**’a bak, birinci çeyrek. ― -b2- **لَا تَنْقُشُوا فِى خَوَاتِيمِكُمْ عَرَبِيًّا**, (Mgh, O, K, TA,) bir rivayette; yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere ↓ **العَرَبِيَّةَ**, (TA,) “Mühür yüzüklerinizin üzerine **مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ** kazımayın” demektir; (Mgh, O, K, TA;) çünkü bu, Peygamber’in kendi mühür yüzüğünde kazılı idi: (O, TA:) sanki o, **نَبِيًّا عَرَبِيًّا** [Arap bir peygamber] demiş gibidir; kendisini kastederek. (O, K, TA.) Ömer dedi ki, ↓ **لَا تَنْقُشُوا فِى خَوَاتِيمِكُمُ العَرَبِيَّةَ** [Mühür yüzüklerinizin üzerine Arapça kazımayın]: ve İbn-‘Omar, mühür yüzüğüne Kur’ân’dan sözler kazımayı hoş görmedi. (Mgh, * O, TA.) [**عَرَبِىُّ الوَجْهِ** klasik sonrası eserlerde sıkça “Arap yüzlü; yani uzun yüzlü; **تُرْكِىُّ الوَجْهِ**’in zıddı” mânâsında geçer.] ― -b3- Ayrıca iki yerde **عِرَابٌ**’a bak. -A2- Yine, başakları iki çatallı olan beyaz bir arpa [TK’ye uygun olarak böyle tercüme ederim, **سُنْبُلُهُ حَرْفَانِ**]: (K, TA:) geniştir ve tanesi büyüktür; Irak arpasının tanesinden daha büyüktür; ve arpanın en iyisidir. (TA.)

العَرَبِيَّةُ
العَرَبِيَّةُ ذ Arap dili; (S, TA;) Kur’ân’ın dili. (Msb.) Katلdeh der ki: Kureyş kabilesi, Arapların lehçelerinden en mükemmel olanı ayıklar, yahut seçerdi; [bunu yapmada ülkenin her tarafından hacıların toplanması onlara yardım ederdi;] böylece onların lehçesi hepsinin en mükemmeli oldu ve bu sebeple Kur’ân o lehçeyle indirildi. (TA.) Ayrıca iki yerde **عَرَبِىٌّ**’ye bak. ― -b2- Ve **عُرُوبَةٌ**’ye de bak.

عَرْبَانُ
عَرْبَانُ ذ [TA’da harekesiz yazılmıştır; fakat görünüşe göre böyledir; müennesi **عَرْبَآءُ** ( **حَيْرَانُ**’ın müennesi **حَيْرَآءُ** gibi); buradan, muhtemelen, ↓ **العَرَبُ العَرْبَآءُ** lakabı] Sözde iffetli, bozulmamış, yahut barbarlıktan beri bir adam: Towsheeh’te böyledir. (TA.) [Ayrıca **عَرِيبٌ**’e de bak.]

عُرْبَانٌ
عُرْبَانٌ ذ ve **عُرُبَّانٌ**: bundan sonra gelen şeye bak.

عَرَبُونٌ
عَرَبُونٌ ذ ve **عُرْبُونٌ** ve ↓ **عُرْبَانٌ** (Mgh, * O, Msb, K) ve ↓ **عُرُبَّانٌ**, İbn-Es-Seed’in otoritesine dayanarak Hicaz lehçesinden diye zikredilmiştir; ve **عَرْبُونٌ**, AHei tarafından zikredilmiştir; fakat bu sonuncusu avamca bir kelimedir ve Lb tarafından reddedilmiştir; (TA;) keza **أَرَبُونٌ** ve **أُرْبُونٌ** ve **أُرْبَانٌ** da; (Mgh, * Msb, K;) [peşinat, yahut kaparo;] bir alışverişin kesinleştiği fiyatın bir kısmı; (K, TA;) bir malın alıcısı tarafından ödenen bir şey, (Mgh, O, Msb,) yahut bir şeyin kiralayıcısı tarafından, (Msb,) şu şartla ki satış (Mgh, O, Msb) yahut kira (Msb) gerçekleşirse fiyatın bir parçası sayılır; aksi hâlde geri alınmaz; (Mgh, O, Msb;) avamca **رَبُون** diye adlandırılır: (O:) bir rivayette yasaklanmıştır, (Mgh, O, TA,) ve fakihlerin çoğunluğu tarafından da; fakat bazılarınca câiz görülmüştür: (TA:) **عربون**’un As tarafından Arapçalaştırılmış yabancı bir kelime olduğu söylenir, (Msb,) ve birçok müellif de böyle der; her ne kadar Fs şârihlerinden bazılarınca **التَّعْرِيبُ**’den olduğu, “açık kılma, belirgin kılma” vb. mânâsına geldiği söylenmişse de; **اربون**’un ayrıca “düğüm” mânâsındaki **أُرْبَةٌ**’den türetildiği de (TA:) ve [şöyle denilmiştir ki] **عربون** ve **عربان**’daki **النون** ziyade de olabilir aslî de; çünkü kişi **أَعْرَبَ فِى كَذَا** ve **عَرْبَنَ** der. (O.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **أَلْقَى عَرَبُونَهُ** (mecaz kabul edilerek:) dışkısını, yahut pisliğini attı. (O, K, TA.)

عِرْبِيَآءُ
عِرْبِيَآءُ ذ : **عَرُوبَآءُ**’a bak.

عَرَابٌ

عَرَابٌ ذ **خَزَم** denilen ağaç türünün meyvesi; ki onun kabuğundan ipler yapılır: (O, K, TA:) [tespihte kullanılan taneler ondan yapılır, (Freytag, Hudhelîlerin Dîvân’ından,) yani böyle adlandırılan tanelerden; ve] o [meyve] maymunlar tarafından yenir; ve bazen, açlık hâlinde, insanlar tarafından: tekil isim (n. un.) ة ile. (O, TA.)

خَيْلٌ عِرَابٌ

خَيْلٌ عِرَابٌ ذ Saf Arap soyundan atlar; (Mgh, K;) **بَرَاذِينُ**’e karşıt; (S, O, Msb;) ayrıca ↓ **أَعْرُبٌ** ve ↓ **مُعْرِبَةٌ** diye de adlandırılır, (K,) ki bu sonuncusu [CK’de hatalı olarak **مَعْرِبَةٌ** yazılmıştır] **مُعْرِبٌ**’ün müennesidir; Arap kanından başka bir kan karışımı soyu bulunmayan bir at anlamındadır: (Ks, S, O:) böyle atlardan birine [ayrıca] ↓ **عَرَبِىٌّ** denir: (Mgh, Msb:) çoğul **عِرَابٌ** ile, hayvanları insanlardan ayırt ederler. (Mgh.) ― -b2- Ve **اـِبِلٌ عِرَابٌ** (S, O, Msb, K) ve ↓ **أَعْرُبٌ** (TA) Saf Arap soyundan develer: (K;) **بَخَاتِىٌّ**’ye karşıt. (S, O, Msb.) ― -b3- Ve **بَقَرٌ عِرَابٌ** Soylu soydan, kısa ve ince tüylü, düzgün yahut parlak, (Msb,) sırtları düzgün, tırnakları ve derileri kalın olan iyi bir sığır türü: bunlardan birine ↓ **عَرَبِىٌّ** denir. (TA, **دَرَبَانِيَّةٌ** maddesinde.)

عَرُوبٌ

عَرُوبٌ ذ Kocasına sevgi gösteren bir kadın; (IAar, S, O, K, TA;) ve ona itaat eden; (IAar, TA;) bunun gibi ↓ **عَرُوبَةٌ**: (TA:) ve (O ve TA’da böyle, fakat CK’de “veya”) kocasına itaatsiz bir kadın; (IAar, O, K, TA;) iffetsizlikle ona sadakatsiz; zihninde bozuk: (IAar, O, TA:) sanki iki zıt anlamı varmış gibi; [son anlam] midenin “bozukluğu” anlamındaki **عَرْب**’den [**عَرَب** için bir yanlış yazım]dir: (O:) yahut onu şiddetle, ya da aşırı derecede seven: yahut ona sevgi gösteren, şiddetli yahut aşırı arzu ortaya koyan: (K:) ve (TA’da böyle, fakat CK’de “veya”) çok gülen bir kadın: ve ↓ **عَرُوبَةٌ** ile ↓ **عَرِبَةٌ** aynı anlama gelir: (K:) birincinin çoğulu **عُرُبٌ** (S, O, K) ve **عُرْبٌ**; (TA;) ve ↓ **عَرِبَةٌ**’nin çoğulu **عَرِبَاتٌ**’tır: (K:) IAth der ki ↓ **عَرِبَةٌ** oyun yahut eğlenceye hevesli bir kadın demektir: ve **عُرُبٌ**, diye ekler, ↓ **عَرِيبٌ**’ün çoğuludur; o da güzel yapılı, kocasına sevgi gösteren bir kadın demektir: ve ayrıca denilmiştir ki **عُرُبٌ**, sevgi işareti yahut davranışı ve cilveli cesareti, yapmacık naz yahut karşı koyma ile kullanan kadınlar demektir: yahut şehvet düşkünlüğü gösteren, yahut şehvet düşkünlüğüyle davranan: yahut şiddetle seven: ve ↓ **عَرِبَةٌ** ile **عَرُوبٌ**, Lh’ye göre, şiddetle seven ve şehvet düşkünü bir kadın demektir. (TA.)

عَرِيبٌ

عَرِيبٌ ذ ↓ **مُعْرِبٌ** ile aynı anlamdadır; ki o, Az’a göre, sözde iffetli, bozulmamış, yahut yabancılık (barbarlık)tan uzak bir erkek demektir. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **مَا بِالدَّارِ عَرِيبٌ** (S, O, K) ve ↓ **مُعْرِبٌ** (K) (mecaz kabul edilerek:) Evde hiç kimse yoktur: (S, O, K:) [bu anlamda] her iki cins için de kullanılır; fakat yalnız olumsuz bir ibarede. (TA.) ― -b3- Ayrıca **عَرُوبٌ**’a bak, ikinci yarı.

العُرَيْبُ

العُرَيْبُ ذ: **العَرَبُ**’a bak (onun küçültmesidir), ikinci cümle.

عَرَابَةٌ

عَرَابَةٌ ذ: **عِرَابَةٌ**’ya bak. ― -b2- Ayrıca cinsel birleşme. (TA.) -A2- Ve koyunun yahut keçinin memesinin örtüldüğü bir torba: çoğulu **عَرَابَاتٌ**. (IAar, O, K.)

عِرَابَةٌ

عِرَابَةٌ ذ (S, O, K) ve ↓ **عَرَابَةٌ** (O, TA) ve ↓ **عَرْبَةٌ** (O) yahut ↓ **عَرْبٌ** (TA) Çirkin, yahut müstehcen söz yahut konuşma; (S, O, K, TA;) **اـِعْرَابٌ** ve **تَعْرِيبٌ** gibidir. (K.)

عَرُوبَةٌ

عَرُوبَةٌ ذ: iki yerde **عَرُوبٌ**’a bak. -A2- **عَرُوبَةُ** (O, K) ve **العَرُوبَةُ** (K) ve (O) **يَوْمُ العَرُوبَةِ** (S, O) Cuma; (S, O, K;) ve Câhiliye Zamanı’nda o günün eski adı: (TA:) bazılarına göre, edat-ı tarif olmaksızın en fasih olanıdır; (TA;) böylece Câhiliye Zamanı’nın eski şiirinde vârid olur; (O;) ve Arapça olmadığı sanılır; (TA;) ve Nabatîce **أَرُبَا**’dan Arapçalaştırılmış olduğu söylenir: (Har s. 340, ona bak:) başkalarına göre, edat-ı tarif ondan ayrılmaz; ve onun anlamı, İbn-En-Nahhâs’a göre, **أَعْرَبَ** “açık kıldı, belirgin kıldı” vb.’den, açık ve büyütülmüş olandır; yahut R’de zikredilen bir otoriteye göre, onun anlamı rahmettir. (TA.) [**ابجد** maddesine bak.]

عُرُوبَةٌ

عُرُوبَةٌ ذ (S, K) ve ↓ **عُرُوبِيَّةٌ** (K) Arap olma niteliği: (S, K, TA:) her biri [denilmiştir ki] fiili olmayan bir mastardır. (TA. [Fakat bu maddenin başında ve **أَعْرَبَ** altında **عَرُبَ**’a bak.]) Ve ↓ **عَرَبِيَّةٌ**, **عَرَبِىٌّ** diye adlandırılan bir atın niteliğini belirtmek üzere [aynı anlamda] kullanılır. (TA.)

عَرُوبَآءُ

عَرُوبَآءُ ذ Yedinci göğün bir adı: (IAth, K, TA:) yahut Sub’a göre, o ↓ **عِرْبِيَآءُ**’dur; “yedinci yer”in bir adı olan **جِرْبِيَآءُ**’a karşılık gelir; (TA bu maddede;) yahut bu iki kelime edat-ı tarif **ال** iledir. (TA, **جرب** maddesinde.)

عُرُوبِيَّةٌ

عُرُوبِيَّةٌ ذ: **عُرُوبَةٌ**’ya bak.

عَرَّابٌ

عَرَّابٌ ذ **عَرَابَات** ( **عَرَابَةٌ**’nin çoğulu) yapan kimse; yani koyun yahut keçilerin memelerini örtmek için torbalar. (IAar, O, K.)

عَرَبْرَبٌ

عَرَبْرَبٌ ذ **سُمَّاقٌ** ile aynı anlamdadır [yani sumak]. (O, TA.)

قِدْرٌ عَرَبْرَبِيَّةٌ

قِدْرٌ عَرَبْرَبِيَّةٌ ذ **سُمَّاقِيَّةٌ** ile aynı anlamdadır [görünüşe göre, sumakla hazırlanmış yemeğin pişirildiği bir tencere anlamında]. (O.)

عَارِبٌ

عَارِبٌ ذ ve **عَارِبَةٌ**: **عَرِبٌ**’e bak. ― -b2- **العَرَبُ العَارِبَةُ**: **العَرَبُ**’a bak, iki yerde.

أَعْرَبُ

**أَعْرَبُ** ذ Daha fazla, yahut en fazla, belirgin veya açık [&c.]. (TA.)

**الأَعْرُبُ**
**الأَعْرُبُ** ذ **العَرَبُ**’un bir çoğuludur [bk.]. (Msb.) ― -b2- Ayrıca iki yerde **عِرَابٌ**’a bak.

**الأَعْرَابُ**
**الأَعْرَابُ** ذ: **العَرَبُ**’a bak, ikinci yarı.

**أَعْرَابِىٌّ**
**أَعْرَابِىٌّ** ذ: **العَرَبُ**’a bak, ikinci yarı.

**مُعْرِبٌ**
**مُعْرِبٌ** ذ: iki yerde **عَرِيبٌ**’e bak: ― -b2- ve **عِرَابٌ**’a bak. ― -b3- Ayrıca Saf Arap soyundan atları olan kimse: (S, O:) yanında bu soydan bir at bulunan kimse: ve bu soydan atlara veya develere sahip olan, yahut edinen, yahut edinmeyi arayan kimse. (TA.)

**اسْمٌ مُعَرَّبٌ**
**اسْمٌ مُعَرَّبٌ** ذ [Arapçalaştırılmış bir isim;] Arapların yabancılardan aldıkları, belirsiz, [yani bir mânaya delâlet eden, (Mz’de, 19. **نوع**’da söylendiği üzere)], **اـِبْرِيسَم** gibi [“ipek” mânasında], ve mümkünse Arapça kelimelerin şekillerinden birine uydurulan; aksi hâlde onu aldıkları gibi söyledikleri; ve bazen ondan türettikleri bir isim. Fakat onu bir özel ad olarak aldılarsa, **مُعَرَّبٌ** diye adlandırılmaz; bilakis **أَعْجَمِىٌّ** diye adlandırılır; **اـِبْرَاهِيمُ** ve **اـِسْحَاقُ** gibi. (Msb.) [**مُعَرَّبٌ** tek başına da bu mânada, bir isim olarak kullanılır: ve bu hâliyle onun çoğulu **مُعَرَّبَاتٌ**’tır: böylece Mz’de, yukarıda geçen yerde; ve çoğu kez sözlüklerde &c.]

**العَرَبُ المُتَعَرِّبَةُ**
**العَرَبُ المُتَعَرِّبَةُ** ذ ve **العَرَبُ**’a da bak, her biri üç yerde.

**العَرَبُ المُسْتَعْرِبَةُ**
**العَرَبُ المُسْتَعْرِبَةُ** ذ: **العَرَبُ**’a bak, her biri üç yerde.
