# عرتب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AA%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%AA%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AA%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عرتب

العَرْتَبةُ: الأَنْفُ، وقيل: ما لانَ منه، وقيل: هي الدائرةُ تحته في وَسَطِ الشفةِ. الأَزهري:
ويجمع الأعرابي على الأعراب والأعاريب . والأعرابي إذا قيل له : يا عربي ! فرح بذلك وهش له . والعربي إذا قيل له : يا أعرابي ! غضب له . فمن نزل البادية ، أو جاور البادين وظعن بظعنهم ، وانتوى بانتوائهم : فهم أعراب ؛ ومن نزل بلاد الريف واستوطن مدن والقرى العربية وغيرها ممن ينتمي إلى العرب : فهم عرب ، وإن لم يكونوا فصحاء . وقول اللّه ، عز وجل : قَالَتِ الأَعْرَابُ آمَنَّا ،قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا، وَلَكِن قُولُوا أَسْلَمْنَا . فهؤلاء قوم من بوادي العرب قدموا على النبي ، صلى اللّه عليه وسلم ، المدينة، طمعاً في الصدقات ، لا رغبة في الإسلام ، فسماهم اللّه تعالى العرب ؛ ومثلْهم الذين ذكرهم اللّه في سورة التوبة، فقال : الأَعْرابُ أَشدّ كُفراً ونِفاقاً ؛ الآية . قال الأزهري : والذي لا يفرق بين العربي والأعراب والعربي والأعرابي ، ربما تحامل على العرب بما يتأوله في هذه الآية ، وهو لا يميز بين العرب والأعراب ، ولا يجوز أن يقال للمهاجرين \<ص:594>
 ويقال للدائرة التي عند الأَنف، وَسَطَ الشَّفَةِ العُلْيا: العَرْتَمَةُ، والعَرْتَبةُ، لغة فيها. الجوهري: سأَلتُ عنها أَعرابياً من أَسَد، فوَضَع أُصْبُعَه على وَتَرةِ أَنفه.

### Türkçe

**العَرْتَبةُ**: burun; ve denildi: ondan yumuşak olan şey; ve denildi: üst dudağın ortasında onun altındaki dairedir. el-Ezherî:

Bedevî, **الأعرابي**’yi **الأعراب** ve **الأعاريب** üzerine cem eder. Ve **الأعرابي**’ye “ey **عربي**!” denildiği zaman bununla sevinir ve ona karşı yumuşak davranır. Ve **العربي**’ye “ey **أعرابي**!” denildiği zaman buna öfkelenir. Şu hâlde kim çöle iner, yahut çöl ehline komşu olur ve onların göçüyle göçer ve onların niyetlenmesiyle niyetlenirse: işte onlar **أعراب**tır; ve kim kır ülkelerine iner ve Arap şehirlerine ve köylerine ve onlardan başkasına yerleşir; Araplara nisbet edilen kimselerden: işte onlar **عرب**tır; fasih olmasalar bile. Ve Allah’ın, عز وجل, sözü: **قَالَتِ الأَعْرَابُ آمَنَّا ،قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا، وَلَكِن قُولُوا أَسْلَمْنَا**. İşte bunlar, sadakalara tamah ederek, İslâm’a rağbetten değil, Peygamber’in, صلى اللّه عليه وسلم, yanına Medine’ye gelen Arapların çöllerinden bir kavimdir; böylece Allah Teâlâ onları **العرب** diye adlandırdı; ve onların benzeri, Allah’ın Tevbe sûresinde zikrettiği kimselerdir; şöyle dedi: **الأَعْرابُ أَشدّ كُفراً ونِفاقاً**; âyet. el-Ezherî dedi: **العربي** ile **الأعراب**ı ve **العربي** ile **الأعرابي**’yi ayırt etmeyen kimse, bu âyette te’vil ettiği şeyle Araplara karşı belki yüklenir; hâlbuki o, **العرب** ile **الأعراب**ı ayırt etmez; ve muhacirlere denilmesi câiz değildir.

\<ص:594>
Ve burun yanında, üst dudağın ortasındaki daireye **العَرْتَمَةُ** denilir; ve **العَرْتَبةُ** da, onda bir dildir. el-Cevherî:

Onu, Esed’den bir **أَعرابياً**ya sordum; o da parmağını burnunun kirişine koydu.
