# عرج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عرج

عَرَجَ
1 عَرَجَ ذ , (S, A, O, K,) aor. عَرُجَ , (S,) inf. n. عُرُوجٌ (S, O, K) and مَعْرَجٌ, (O, K,) He ascended, or mounted. (S, A, O, K.) So in the saying عَرَجَ فِى الدَّرَجَةِ and فى السُّلَّمِ [He ascended, or mounted, the stair, or the series of steps, and the ladder]. (S, O.) And عَرَجَ فِى الشَّىْءٍ, and عَلَيْهِ, aor. عَرُجَ and عَرِجَ , inf. n. عُرُوجٌ, He ascended, or mounted, upon the thing (TA.) And عُرِجَ بِهِ means He was taken up to a high place; as, for instance, اـِلَى عَنَانِ السَّمَآءِ [to the clouds of Heaven]. (Ham p. 87.) ― -b2- And عَرَجَ الشَّىْءُ The thing became high, or elevated. (TA.) -A2- عَرَجَ, (S, O, Msb, K,) with fet-h to the ر, (O,) aor. عَرُجَ , inf. n. عَرْجٌ; (Msb; [accord. to the O عَرَجٌ;]) or عَرَجَ and عَرِجَ and عَرُجَ; (K;) He limped, or had a slight lameness, (S, O, Msb, K,) and walked like the lame, (S, O,) by reason of some accident that had befallen him (S, O, Msb, K) in his leg or foot, (S, O, K.) not naturally, (S, K,) or not by reason of a chronic ailment: (Msb:) or عَرَجَ, aor. عَرُجَ ; and عَرِجَ and عَرُجَ; inf. n. عَرَجَانٌ; he walked like the lame, with a limping gait, by reason of some accident. (L.) ― -b2- And عَرِجَ, (S, O, Msb, K,) aor. عَرَجَ , (Msb, K,) inf. n. عَرَجٌ (S, * O, * Msb, K, * TA) and عُرْجَةٌ, (TA,) He was lame, walked lamely, or limped, (S, O, Msb, K,) naturally, (S, O, K,) or by reason of a chronic ailment: (Msb:) or he became lame. (TA.) [See also عَرَجٌ below.] ― -b3- عَرَجٌ also signifies The setting of the sun: or its inclining towards the place of setting: (S, O, K:) inf. n. of عَرِجَتْ. (TK.) ― -b4- And عَرِجَ, inf. n. عَرَجٌ, He (a camel) emitted his urine indirectly: said of the male only, when the hind girth is bound upon him [so as to press upon his sheath]: like حقِبَ. (TA.)

عرّج
2 عرّج ذ , inf. n. تَعْرِيجٌ, He made (a building, or structure, S, O, and a river, or rivulet, TA) to incline. (S, O, K, TA.) -A2- عَرَّجْتُ عَنْهُ I turned from it, and left it, or forsook it; as also عنه ↓ انعرجت. (Msb.) ― -b2- And عرّج عَلَيْهِ He bent, or inclined, to, or towards, him, or it. (TA.) You say, مَرَّ بِهِ فَمَا عَرَّجَ عَلَيْهِ [He passed by him, or it,] and did not bend, or incline, to him, or it. (A.) [But this may be otherwise rendered, as is shown by what follows.] ― -b3- عرّج also signifies He remained, stayed, abode, or dwelt; (K, TA;) as also ↓ تعرّج. (T, TA.) You say, عرّج بِالمَكَانِ He remained, stayed, &c., in the place. (TA.) And عرّج عَلَى الشَّىْءِ, (O,) inf. n. as above, (S, A,) He remained, stayed, or abode, intent upon the thing; (S, A, O;) as also عليه ↓ تعرّج. (O.) See also عُرْجَةٌ, in two places: and see 2 in art. عوج. And مَا عَرَّجْتُ عَلَى الشَّىْءِ means I did not pause, or stop, at the thing: (Msb: [and the like is said in the Mgh:]) or I did not care for it, or regard it. (TA in art. وبر.) And عرّج عَلَى المَنْزِلِ, (S, O, K,) and ↓ تعرّج, (S, K,) He confined his camel that he rode at the place of alighting or abode, (S, O, K,) and remained, or stayed: (S, O:) or تَعْرِيجٌ signifies the confining the camel that one rides, remaining, or staying, for one's travelling-companions or for some object of want: and عرُج النَّاقَةَ means he confined the she-camel. (TA.) -A3- See also 4.

اعرجهُ
4 اعرجهُ ذ He (God) rendered him lame. (S, O, * K.) -A2- And He gave him a herd of camels such as is termed عَرْج. (S, K.) -A3- And اعرج He had, or possessed, a herd of camels such as is termed عَرْج: (O, TA:) thus in the L and other lexicons: in the K, اـِبِلُ عُرْجٌ is erroneously put for عَرْجٌ مِنَ الاـِبِلِ. (TA.) [This signification is erroneously assigned by Freytag to 2: and so is that next preceding it by him and by Golius.] -A4- Also He entered upon the time of the setting of the sun; and so ↓ عرّج, (O, K,) inf. n. تَعْرِيجٌ. (O.)

تعرّج
5 تعرّج ذ It (a building, or structure,) inclined. (S, O.) ― -b2- See also 2, in three places: and see عُرْجَةٌ, in two places.

تعارج
6 تعارج ذ [He pretended to be lame;] he imitated the gait of a lame person. (TA.)

انعرج
7 انعرج ذ It (a thing, S, Msb) bent or inclined; (S, O, Msb, TA;) and so a road: (TA:) and it was, or became, curved, or crooked. (Mgh.) You say, انعرج بِنَا الطَّرِيقُ [The road bent, or inclined, with us]. (A.) And انعرج عَنِ الطَّرِيقِ He declined from the road: (Mgh:) and انعرج الرَّكْبُ عَنْ طَرِيقِهِمْ [The company of riders declined from their road]. (A.) See also 2, second sentence.

اِعْرِنْجَجَ فِى أَمْرِهِ
R. Q. 3 اِعْرِنْجَجَ فِى أَمْرِهِ ذ He strove, or exerted himself, in his affair. (O, K. *)

عَرْجٌ
عَرْجٌ ذ and ↓ عِرْجٌ A herd of camels consisting of about eighty: (S, O, K:) or from seventy to eighty: (TA:) or from eighty to ninety: (K:) or a hundred and fifty and a little above that number: (AO, S, O, K:) or from five hundred to a thousand: (As, S, O, K:) or more than two hundred, and near a thousand: (AHلt, TA:) or a thousand: (TA:) or many camels: (AZ, TA:) pl. أَعْرَاجٌ [a pl. of pauc.] (S, O, K) and عُرُوجٌ. (K.)

عُرْجُ
عُرْجُ ذ : see أَعْرَجُ, in two places.

عِرْجٌ
عِرْجٌ ذ : see عَرْجٌ.

عَرَجٌ
عَرَجٌ ذ inf. n. of عَرِجَ: (Msb, TA:) [as a simple subst.,] Natural lameness; (S, O, K;) as also ↓ عُرْجَةٌ, which is likewise an inf. n. of عَرِجَ. (TA.) One says, مَا أَشَدَّ عَرَجَهُ [How great is his natural lameness!]: not مَا أَعْرَجَهُ; for from that which signifies a colour, or a quality in the body, one does not derive the form مَا أَفْعَلَهُ. (S, O.) -A2- Also A river, or rivulet: and a valley: because of their bending, or inclining. (TA.)

عَرِجٌ
عَرِجٌ ذ A camel that emits his urine indirectly: (O, K, TA:) an epithet applied to the male only. (TA. [See 1, last sentence.])

عَرْجَةٌ
عَرْجَةٌ ذ : see the next paragraph, in two places.

عُرْجَةٌ
عُرْجَةٌ ذ : see عَرَجٌ. ― -b2- Also, (TA in this art.,) or ↓ عَرَجَةٌ, like جَدَعَةٌ and قَطَعَةٌ, (TA in art. جدع,) The place, or seat, of lameness, in the leg, or foot. (TA.) ― -b3- And you say, مَا لِى عِنْدَكَ عُرْجَةٌ, and ↓ عَرْجَةٌ, and ↓ عِرْجَةٌ, and ↓ عَرِجَةٌ, and ↓ تَعْرِيجٌ, and ↓ تَعَرُّجٌ, There is not for me any remaining, staying, abiding, or dwelling, or, as some say, any confining, or place of confinement, [of my beast,] with thee, or at thy abode. (L, TA.) And مَا لِى عَلَيْهِ عُرْجَةٌ, and ↓ عَرْجَةٌ, (S, O,) and ↓ عِرْجَةٌ, and ↓ عَرِجَةٌ, (so in a copy of the S,) and ↓ تَعْرِيجٌ, and ↓ تَعَرُّجٌ, (S, O,) [i. e., as is implied in the S, There is not for me any confining of my camel that I ride, and remaining, or staying, at it: or] there is not for me any bending, or inclining, to, or towards, him, or it. (O.)

عِرْجَةٌ
عِرْجَةٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

عَرَجَةٌ
عَرَجَةٌ ذ : see عُرْجَةٌ.

عَرِجَةٌ
عَرِجَةٌ ذ : see عُرْجَةٌ, in two places.

عَرَجَانٌ
عَرَجَانٌ ذ [mentioned in the L as an inf. n.,] The gait of him who is naturally lame. (S, K.)

عُرْجُونٌ
عُرْجُونٌ ذ , mentioned in the A and Mgh and Msb in this art.: see art. عرجن.

عُرَاجُ
عُرَاجُ ذ : see أَعْرَجُ, in two places.

عَرِيجٌ
عَرِيجٌ ذ High, or elevated. (TA.) -A2- And An affair not firmly, solidly, or soundly, executed. (S, O, K.)

العُرَيْجَآءُ
العُرَيْجَآءُ ذ [dim. of العَرْجَآءُ fem. of الأَعْرَجُ; and therefore, if without the article ال, imperfectly decl.;] The هَاجِرَة [or midday; or midday in summer, or when the heat is vehement; &c.]. (O, K.) ― -b2- And The coming, of camels, to water one day at noon, and one day in the morning between daybreak and sunrise: (As, S, O, K:) or their coming to water in the morning between daybreak and sunrise, then returning from the water and remaining the rest of the day in the pasturage, and the next night and day, and coming to the water again at night, then returning from the water, and remaining the rest of the night in the pasturage, and the next day and night, then coming to the water in the morning between daybreak and sunrise: this is one of the descriptions of رِفْه: or, as some say, their coming to water thrice every day; but this is strange. (TA.) ― -b3- Also A man's eating but once every day. (K.) One says, فُلَانٌ يَأْكُلُ العُرَيْجَآءَ Such a one eats but once every day. (O, TA.)

عَارِج
عَارِج ذ Limping, or having a slight lameness, not by reason of a chronic ailment, but in consequence of some accident that has befallen him. (Msb.) -A2- Also i. q. غَائِبٌ [i. e. Absent, &c.]: (O, K:) thus written, with the pointed غ; but [SM says, though without adducing any ex. to confirm his assertion, that] it is correctly عَائِب, with the unpointed ع, [i. e. being, or becoming, faulty, &c.; or making, or causing, to be faulty, &c.; or blaming, &c.;] as in the L. (TA.)

أَعْرَجُ
أَعْرَجُ ذ Lame, (S, Msb, K,) by nature, (S, K,) or by reason of a chronic ailment: fem. عَرْجَآءُ: (Msb:) pl. عُرْجٌ and عُرْجَانٌ. (S, K.) ― -b2- الأَعْرَجُ is an appellation of The crow; (O, K;) [and] so الأَعْوَرُ الأَعْرَجُ: because of its hopping, or leaping in going, as though shackled. (A, TA.) ― -b3- And العَرْجَآءُ is an appellation of The female hyena: (S, O, K:) pl. عُرْجٌ: the male is not called أَعْرَجُ. (TA.) And ↓ عُرْجُ, determinate, and imperfectly decl., means The female hyenas, so called as though they were a قَبِيلَة [or tribe]; (Sh, O, K;) and so ↓ عُرَاجُ, likewise determinate, and imperfectly decl.: (K:) or, accord. to IAar, in the phrase ↓ أَبْنَآءُ عُرْجَ in a verse of Aboo-Muk'it ElAsadee, the poet makes the latter word, which is a pl., imperfectly decl. because he means التَّوْحِيد وَالعُرْجَة; as though he regarded it as a sing. [proper] name: (L: [i. e., accord. to Ibr D, because he uses عُرْجَ as a sing. proper name, curtailed by poetic license from العُرْجَة: if so, this last word seems here to signify a personification of lameness:]) and accord. to him (i. e. IAar), one says ↓ هٰذِهِ عُرَاجُ, meaning This is the female hyena [not hyenas]; the latter word imperfectly decl. (O.) ― -b4- الأَعْرَجُ is also an appellation of A certain deaf, malignant serpent. (TA.) [See also the next paragraph.] ― -b5- And العُرْجُ signifies Three nights of the first part of the lunar month: [perhaps in allusion to the curved aspect of the moon; though on this ground it might also be applied to three nights of the last part:] mentioned on the authority of Th. (TA.)

الأُعَيْرِجُ
الأُعَيْرِجُ ذ [dim. of الأَعْرَجُ] A certain deaf serpent, (O, K, TA,) of the most malignant of serpents, (TA,) that will not admit of being charmed, and that leaps up like the viper: (O, K:) accord. to ISh, a certain broad serpent, having a single broad leg; like the [serpent called] أَصَلَة: IAar says, it springs upon the horseman so as to become with him on his saddle: (O:) the word has no fem. form: (Lth, O, K:) [but] the pl. is الأُعَيْرِجَاتُ. (O, K.)

مَعْرَجٌ
مَعْرَجٌ ذ : see مِعْرَاجٌ, in two places.

مِعْرَجٌ
مِعْرَجٌ ذ : see the next paragraph.

مِعْرَاجٌ
مِعْرَاجٌ ذ (S, A, O, K) and ↓ مِعْرَجٌ and ↓ مَعْرَجٌ, (S, O, K,) the second and third allowable accord. to Akh, like مِرْقَاةٌ and مَرْقَاةٌ, (S, O,) A ladder, or series of steps or stairs: (S, A, O, K:) or, with the article ال, [but most commonly the first of these with ال,] a thing resembling a دَرَجَة [i. e. ladder, or series of steps or stairs], upon which the souls ascend when they are taken [from their bodies]: it is said that there is nothing more beautiful than it; so that when the soul sees it, it cannot refrain from making its exit [from the body]: (TA:) hence لَيْلَةُ المِعْرَاجِ [the Night of the Ladder; in which Mohammad is related to have ascended from Jerusalem to Heaven, after having been conveyed to the former from Mekkeh upon the beast named البُرَاق]: pl. مَعَارِيجُ and مَعَارِجُ, like مَفَاتِيحُ and مَفَاتِحُ. (S, O.) Also, (K,) or [properly the last only, i. e.] ↓ مَعْرَجٌ, (L, Msb, TA,) A place of ascent: (L, Msb, K, TA:) and the way whereby the angels ascend: (TA:) pl. مَعَارِجُ, (Msb, TA,) [in both senses, i. e.] this signifies places of ascent: (S, A, O:) and in the Kur lxx. 3, the places of ascent of the angels: or it there means benefits, or favours: (O:) and مِعْرَاجٌ is [said to be] like مَعْرَجٌ [in meaning, though this is a loose explanation]. (Msb.)

مُعَرَّجٌ
مُعَرَّجٌ ذ A garment, or piece of cloth, having upon it curving stripes or lines. (O, K.)

مُعَرْجَنٌ
مُعَرْجَنٌ ذ : see art. عرجن.

مُنْعَرَجٌ
مُنْعَرَجٌ ذ , (S, O, K, TA,) or ↓ مُنْعَرِجٌ, (Msb,) or the latter is wrong, (TA,) A place of bending, or inclining, (S, O, Msb, K,) of a valley, to the right and to the left. (S, O, Msb.)

مُنْعَرِجٌ
مُنْعَرِجٌ ذ : see what next precedes.

### Türkçe

**عَرَجَ**
1 **عَرَجَ** ذ , (S, A, O, K,) muzâri‘ı **عَرُجَ** , (S,) mastarı **عُرُوجٌ** (S, O, K) ve **مَعْرَجٌ**, (O, K,) Yükseldi, yahut çıktı. (S, A, O, K.) Şu sözde olduğu gibi: **عَرَجَ فِى الدَّرَجَةِ** ve **فى السُّلَّمِ** [Merdivene yahut basamaklar dizisine ve merdivene çıktı]. (S, O.) Ve **عَرَجَ فِى الشَّىْءٍ**, ve **عَلَيْهِ**, muzâri‘ı **عَرُجَ** ve **عَرِجَ** , mastarı **عُرُوجٌ**, Şeyin üzerine çıktı, yahut yükseldi. (TA.) Ve **عُرِجَ بِهِ** demek, O, yüksek bir yere çıkarıldı; meselâ, **اـِلَى عَنَانِ السَّمَآءِ** [Göğün bulutlarına]. (Ham s. 87.) ― -b2- Ve **عَرَجَ الشَّىْءُ** Şey yüksek oldu, yahut yükseldi. (TA.) -A2- **عَرَجَ**, (S, O, Msb, K,) **ر** üzerine fetḥa ile, (O,) muzâri‘ı **عَرُجَ** , mastarı **عَرْجٌ**; (Msb; [O’ya göre **عَرَجٌ**;]) yahut **عَرَجَ** ve **عَرِجَ** ve **عَرُجَ**; (K;) Topalladı, yahut hafif bir topallığı oldu, (S, O, Msb, K,) ve topal gibi yürüdü, (S, O,) bacağına yahut ayağına (S, O, K.) isabet eden bir kazadan dolayı, (S, O, Msb, K) tabiatı gereği değil, (S, K,) yahut kronik bir hastalıktan dolayı değil: (Msb:) yahut **عَرَجَ**, muzâri‘ı **عَرُجَ** ; ve **عَرِجَ** ve **عَرُجَ**; mastarı **عَرَجَانٌ**; bir kazadan dolayı topal gibi, topallayarak yürüdü. (L.) ― -b2- Ve **عَرِجَ**, (S, O, Msb, K,) muzâri‘ı **عَرَجَ** , (Msb, K,) mastarı **عَرَجٌ** (S, * O, * Msb, K, * TA) ve **عُرْجَةٌ**, (TA,) Topaldı, topal yürüdü, yahut topalladı, (S, O, Msb, K,) tabiatı gereği, (S, O, K,) yahut kronik bir hastalıktan dolayı: (Msb:) yahut topal oldu. (TA.) [Aşağıda **عَرَجٌ**’a da bak.] ― -b3- **عَرَجٌ** ayrıca güneşin batması mânâsına gelir: yahut batma yerine meyletmesi: (S, O, K:) **عَرِجَتْ**’in mastarıdır. (TK.) ― -b4- Ve **عَرِجَ**, mastarı **عَرَجٌ**, O (deve) idrarını dolaylı olarak akıttı: yalnız erkeğe söylenir; arka kuşak ona bağlandığında [öyle ki kılıfına basınç yapar]: **حقِبَ** gibidir. (TA.)

**عرّج**
2 **عرّج** ذ , mastarı **تَعْرِيجٌ**, (Bir binayı yahut yapıyı, S, O, ve bir ırmağı yahut dereyi, TA) eğdirdi. (S, O, K, TA.) -A2- **عَرَّجْتُ عَنْهُ** Ondan döndüm ve onu bıraktım, yahut terk ettim; bunun gibi, عنه ↓ **انعرجت**. (Msb.) ― -b2- Ve **عرّج عَلَيْهِ** Ona yahut ona doğru eğildi, yahut meyletti. (TA.) Şöyle dersin: **مَرَّ بِهِ فَمَا عَرَّجَ عَلَيْهِ** [Onun yanından geçti,] ve ona eğilmedi, yahut ona meyletmedi. (A.) [Fakat bu, aşağıda gelenin gösterdiği üzere, başka türlü de tercüme edilebilir.] ― -b3- **عرّج** ayrıca kaldı, durdu, ikamet etti, yahut oturdu mânâsına gelir; (K, TA;) bunun gibi ↓ **تعرّج**. (T, TA.) Şöyle dersin: **عرّج بِالمَكَانِ** Mekânda kaldı, durdu, vb. (TA.) Ve **عرّج عَلَى الشَّىْءِ**, (O,) mastarı yukarıdaki gibi, (S, A,) Şeye yönelmiş olarak kaldı, durdu, yahut ikamet etti; (S, A, O;) bunun gibi عليه ↓ **تعرّج**. (O.) Ayrıca **عُرْجَةٌ**’ye iki yerde bak: ve عوج maddesinde 2’ye bak. Ve **مَا عَرَّجْتُ عَلَى الشَّىْءِ** demek, Şeyde duraklamadım, yahut durmadım: (Msb: [Mgh’de de benzeri söylenir:]) yahut ona aldırmadım, yahut onu önemsemedim. (TA, وبر maddesinde.) Ve **عرّج عَلَى المَنْزِلِ**, (S, O, K,) ve ↓ **تعرّج**, (S, K,) Bindiği deveyi konaklama yahut ikamet yerinde bağladı, (S, O, K,) ve kaldı, yahut durdu: (S, O:) yahut **تَعْرِيجٌ** yol arkadaşları için yahut bir ihtiyaç maksadıyla, bindiği deveyi bağlamayı, kalmayı yahut durmayı ifade eder: ve **عرُج النَّاقَةَ** demek, dişi deveyi bağladı. (TA.) -A3- Ayrıca 4’e bak.

**اعرجهُ**
4 **اعرجهُ** ذ O (Allah) onu topal kıldı. (S, O, * K.) -A2- Ve ona **عَرْج** diye adlandırılan türden bir deve sürüsü verdi. (S, K.) -A3- Ve **اعرج** **عَرْج** diye adlandırılan türden bir deve sürüsüne sahip oldu: (O, TA:) L ve diğer sözlüklerde böyledir: K’da **اـِبِلُ عُرْجٌ** yanlışlıkla **عَرْجٌ مِنَ الاـِبِلِ** yerine konmuştur. (TA.) [Bu mânâ Freytag tarafından yanlışlıkla 2’ye nispet edilmiştir: ve ondan bir önceki mânâ da onun ve Golius’un yanında böyledir.] -A4- Ayrıca güneşin batma vaktine girdi; ve bunun gibi ↓ **عرّج**, (O, K,) mastarı **تَعْرِيجٌ**. (O.)

**تعرّج**
5 **تعرّج** ذ O (bina yahut yapı) eğildi. (S, O.) ― -b2- Ayrıca 2’ye, üç yerde, bak: ve **عُرْجَةٌ**’ye iki yerde bak.

**تعارج**
6 **تعارج** ذ [Topal taklidi yaptı;] topal kimsenin yürüyüşünü taklit etti. (TA.)

**انعرج**
7 **انعرج** ذ O (bir şey, S, Msb) büküldü yahut eğildi; (S, O, Msb, TA;) ve yol da böyledir: (TA:) ve eğri oldu, yahut eğrileşti. (Mgh.) Şöyle dersin: **انعرج بِنَا الطَّرِيقُ** [Yol bizimle büküldü, yahut eğildi]. (A.) Ve **انعرج عَنِ الطَّرِيقِ** Yoldan saptı: (Mgh:) ve **انعرج الرَّكْبُ عَنْ طَرِيقِهِمْ** [Süvari topluluğu yollarından saptı]. (A.) Ayrıca 2’ye, ikinci cümleye, bak.

**اِعْرِنْجَجَ فِى أَمْرِهِ**
R. Q. 3 **اِعْرِنْجَجَ فِى أَمْرِهِ** ذ İşinde çabaladı, yahut gayret etti. (O, K. *)

**عَرْجٌ**
**عَرْجٌ** ذ ve ↓ **عِرْجٌ** Yaklaşık seksen deveden oluşan bir deve sürüsü: (S, O, K:) yahut yetmişten seksene: (TA:) yahut seksenden dokuşana: (K:) yahut yüz elli ve bunun biraz üstü: (AO, S, O, K:) yahut beş yüzden bine: (As, S, O, K:) yahut iki yüzden fazla ve bine yakın: (AHلt, TA:) yahut bin: (TA:) yahut çok deve: (AZ, TA:) çoğulu **أَعْرَاجٌ** [azlık çoğulu] (S, O, K) ve **عُرُوجٌ**. (K.)

**عُرْجُ**
**عُرْجُ** ذ : **أَعْرَجُ**’a bak, iki yerde.

**عِرْجٌ**
**عِرْجٌ** ذ : **عَرْجٌ**’a bak.

**عَرَجٌ**
**عَرَجٌ** ذ **عَرِجَ**’in mastarıdır: (Msb, TA:) [basit isim olarak,] Tabiî topallık; (S, O, K;) bunun gibi ↓ **عُرْجَةٌ**, ki o da **عَرِجَ**’in mastarıdır. (TA.) Şöyle denir: **مَا أَشَدَّ عَرَجَهُ** [Onun tabiî topallığı ne kadar şiddetli!]: **مَا أَعْرَجَهُ** değil; çünkü renk yahut bedendeki bir nitelik mânâsına gelen şeyden **مَا أَفْعَلَهُ** kalıbı türetilmez. (S, O.) -A2- Ayrıca bir ırmak yahut dere: ve bir vadi: bükülmeleri yahut eğilmeleri sebebiyle. (TA.)

**عَرِجٌ**
**عَرِجٌ** ذ İdrarını dolaylı olarak akıtan deve: (O, K, TA:) yalnız erkeğe mahsus bir sıfattır. (TA. [1’in son cümlesine bak.])

**عَرْجَةٌ**
**عَرْجَةٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak, iki yerde.

**عُرْجَةٌ**
**عُرْجَةٌ** ذ : **عَرَجٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca, (bu maddede TA’da,) yahut ↓ **عَرَجَةٌ**, **جَدَعَةٌ** ve **قَطَعَةٌ** gibi, (جدع maddesinde TA’da,) Bacakta yahut ayakta topallığın yeri yahut mahalli. (TA.) ― -b3- Ve şöyle dersin: **مَا لِى عِنْدَكَ عُرْجَةٌ**, ve ↓ **عَرْجَةٌ**, ve ↓ **عِرْجَةٌ**, ve ↓ **عَرِجَةٌ**, ve ↓ **تَعْرِيجٌ**, ve ↓ **تَعَرُّجٌ**, Senin yanında yahut senin ikametinde benim için hiçbir kalma, durma, ikamet etme, yahut oturma yoktur; yahut bazılarına göre, [hayvanımın] hiçbir bağlanması yahut bağlanma yeri yoktur. (L, TA.) Ve **مَا لِى عَلَيْهِ عُرْجَةٌ**, ve ↓ **عَرْجَةٌ**, (S, O,) ve ↓ **عِرْجَةٌ**, ve ↓ **عَرِجَةٌ**, (S’nin bir nüshasında böyle,) ve ↓ **تَعْرِيجٌ**, ve ↓ **تَعَرُّجٌ**, (S, O,) [yani, S’de ima edildiği üzere, Bindiğim deveyi ona bağlayıp yanında kalmam yoktur: yahut] ona yahut ona doğru hiçbir eğilmem, yahut meylim yoktur. (O.)

**عِرْجَةٌ**
**عِرْجَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak, iki yerde.

**عَرَجَةٌ**
**عَرَجَةٌ** ذ : **عُرْجَةٌ**’ye bak.

**عَرِجَةٌ**
**عَرِجَةٌ** ذ : **عُرْجَةٌ**’ye bak, iki yerde.

**عَرَجَانٌ**
**عَرَجَانٌ** ذ [L’de mastar olarak zikredilmiştir,] Tabiî topal olanın yürüyüşü. (S, K.)

**عُرْجُونٌ**
**عُرْجُونٌ** ذ , A ve Mgh ve Msb’de bu maddede zikredilmiştir: عرجن maddesine bak.

**عُرَاجُ**
**عُرَاجُ** ذ : **أَعْرَجُ**’a bak, iki yerde.

**عَرِيجٌ**
**عَرِيجٌ** ذ Yüksek, yahut yücelmiş. (TA.) -A2- Ve sağlamca, sıkıca, yahut düzgünce icra edilmemiş bir iş. (S, O, K.)

**العُرَيْجَآءُ**
**العُرَيْجَآءُ** ذ [**العَرْجَآءُ**’un küçültmesi; o da **الأَعْرَجُ**’un müennesi; bu sebeple, ال takısı olmaksızın olursa, gayr-i munsariftir;] **هَاجِرَة** [öğle vakti; yahut yazın öğle; yahut sıcak şiddetli iken; vb.]. (O, K.) ― -b2- Ve develerin bir gün öğleyin, bir gün de tan yeri ağarması ile güneş doğması arasındaki sabah vaktinde suya gelmesi: (As, S, O, K:) yahut tan yeri ağarması ile güneş doğması arasındaki sabah vaktinde suya gelmeleri, sonra sudan dönüp günün geri kalanında merada kalmaları, ve ertesi gece ve gündüz, ve gece suya tekrar gelmeleri, sonra sudan dönüp gecenin geri kalanında merada kalmaları, ve ertesi gün ve gece, sonra tan yeri ağarması ile güneş doğması arasındaki sabah vaktinde suya gelmeleri: bu, **رِفْه**’in vasıflarından biridir: yahut bazılarına göre, her gün üç kere suya gelmeleridir; fakat bu gariptir. (TA.) ― -b3- Ayrıca bir adamın her gün yalnız bir kere yemesi. (K.) Şöyle denir: **فُلَانٌ يَأْكُلُ العُرَيْجَآءَ** Filân kimse her gün yalnız bir kere yer. (O, TA.)

**عَارِج**
**عَارِج** ذ Topallayan, yahut hafif topallığı olan; kronik bir hastalıktan dolayı değil, fakat ona isabet eden bir kazanın neticesi olarak. (Msb.) -A2- Ayrıca غَائِبٌ ile aynı mânâda [yani, gaip, vb.]: (O, K:) noktalı **غ** ile böyle yazılmıştır; fakat [SM der ki, iddiasını doğrulayacak bir örnek getirmeksizin,] doğrusu noktasız **ع** ile **عَائِب**’dir, [yani, kusurlu olan yahut kusurlu hâle gelen, vb.; yahut kusurlu kılan, vb.; yahut ayıplayan, vb.;] L’de olduğu gibi. (TA.)

**أَعْرَجُ**
**أَعْرَجُ** ذ Topal, (S, Msb, K,) tabiatı gereği, (S, K,) yahut kronik bir hastalıktan dolayı: müennesi **عَرْجَآءُ**: (Msb:) çoğulu **عُرْجٌ** ve **عُرْجَانٌ**. (S, K.) ― -b2- **الأَعْرَجُ** karganın adlarındandır; (O, K;) ve **الأَعْوَرُ الأَعْرَجُ** da böyledir: yürürken sekmesi yahut sıçraması sebebiyle, sanki prangalıymış gibi. (A, TA.) ― -b3- Ve **العَرْجَآءُ** dişi sırtlanın adlarındandır: (S, O, K:) çoğulu **عُرْجٌ**: erkeğe **أَعْرَجُ** denmez. (TA.) Ve ↓ **عُرْجُ**, belirli ve gayr-i munsarif olarak, dişi sırtlanlar demektir; sanki onlar bir **قَبِيلَة** [kabile] imiş gibi böyle adlandırılmışlardır; (Sh, O, K;) ve ↓ **عُرَاجُ** da böyledir, yine belirli ve gayr-i munsarif: (K:) yahut IAar’a göre, Aboo-Muk'it ElAsadee’nin bir beytindeki ↓ **أَبْنَآءُ عُرْجَ** terkibinde, şair ikinci kelimeyi, ki o bir çoğuldur, gayr-i munsarif yapmıştır; çünkü **التَّوْحِيد وَالعُرْجَة**’yi kasteder; sanki onu tekil [özel] isim saymıştır: (L: [yani, Ibr D’ye göre, **عُرْجَ**’yi, şiir zaruretiyle **العُرْجَة**’den kısaltılmış tekil özel isim olarak kullandığı için: öyleyse bu son kelime burada topallığın kişileştirilmesi mânâsına gelir gibi görünür:]) ve ona (yani IAar’a) göre, ↓ **هٰذِهِ عُرَاجُ** denir; mânâsı, Bu dişi sırtlandır [sırtlanlar değil]; ikinci kelime gayr-i munsariftir. (O.) ― -b4- **الأَعْرَجُ** ayrıca belirli bir sağır, habis yılanın adıdır. (TA.) [Bir sonraki paragrafa da bak.] ― -b5- Ve **العُرْجُ** kamerî ayın ilk kısmının üç gecesi demektir: [belki ayın eğri görünüşüne işaretle; gerçi bu sebeple son kısmın üç gecesine de uygulanabilirdi:] Th.’nin rivayetiyle zikredilmiştir. (TA.)

**الأُعَيْرِجُ**
**الأُعَيْرِجُ** ذ [**الأَعْرَجُ**’un küçültmesi] Belirli bir sağır yılan, (O, K, TA,) yılanların en habislerinden, (TA,) efsun kabul etmeyen ve engerek gibi sıçrayıp zıplayan: (O, K:) ISh’ye göre, **أَصَلَة** denilen [yılan] gibi, tek geniş bacağı olan geniş bir yılan: IAar der ki, süvarinin üzerine sıçrar; öyle ki onunla birlikte eyerinin üzerinde olur: (O:) kelimenin müennesi yoktur: (Lth, O, K:) [fakat] çoğulu **الأُعَيْرِجَاتُ**’tır. (O, K.)

**مَعْرَجٌ**
**مَعْرَجٌ** ذ : **مِعْرَاجٌ**’a bak, iki yerde.

**مِعْرَجٌ**
**مِعْرَجٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak.

**مِعْرَاجٌ**
**مِعْرَاجٌ** ذ (S, A, O, K) ve ↓ **مِعْرَجٌ** ve ↓ **مَعْرَجٌ**, (S, O, K,) ikincisi ve üçüncüsü Akh’ye göre caizdir; **مِرْقَاةٌ** ve **مَرْقَاةٌ** gibi, (S, O,) Merdiven, yahut basamaklar dizisi yahut merdiven: (S, A, O, K:) yahut ال takısıyla, [fakat bunlardan en yaygını birincisinin ال ile olanıdır,] **دَرَجَة**’ye benzeyen bir şey; ruhlar alındıklarında [bedenlerinden] onun üzerine çıkarlar: denilir ki ondan daha güzel bir şey yoktur; öyle ki ruh onu görünce [bedenden] çıkmaktan kendini alamaz: (TA:) buradan **لَيْلَةُ المِعْرَاجِ** [Merdiven Gecesi; Muhammed’in, **البُرَاق** adlı hayvan üzerinde Mekke’den Kudüs’e götürüldükten sonra, oradan göğe yükseldiği rivayet edilen gece]: çoğulu **مَعَارِيجُ** ve **مَعَارِجُ**, **مَفَاتِيحُ** ve **مَفَاتِحُ** gibi. (S, O.) Ayrıca, (K,) yahut [asıl yalnız sonuncusu, yani] ↓ **مَعْرَجٌ**, (L, Msb, TA,) Yükselme yeri: (L, Msb, K, TA:) ve meleklerin yükseldiği yol: (TA:) çoğulu **مَعَارِجُ**, (Msb, TA,) [iki mânâda da, yani] bu, yükselme yerleri demektir: (S, A, O:) ve Kur’ân lxx. 3’te, meleklerin yükselme yerleri: yahut orada faydalar yahut nimetler mânâsınadır: (O:) ve **مِعْرَاجٌ**, [denilir ki] **مَعْرَجٌ** gibidir [mânâca; gerçi bu gevşek bir açıklamadır]. (Msb.)

**مُعَرَّجٌ**
**مُعَرَّجٌ** ذ Üzerinde eğri çizgiler yahut hatlar bulunan bir elbise yahut kumaş parçası. (O, K.)

**مُعَرْجَنٌ**
**مُعَرْجَنٌ** ذ : عرجن maddesine bak.

**مُنْعَرَجٌ**
**مُنْعَرَجٌ** ذ , (S, O, K, TA,) yahut ↓ **مُنْعَرِجٌ**, (Msb,) yahut ikincisi yanlıştır, (TA,) Bir vadinin sağa ve sola bükülme yahut eğilme yeri. (S, O, Msb.)

**مُنْعَرِجٌ**
**مُنْعَرِجٌ** ذ : bir önce gelene bak.
