# عردس (ع-ر-د-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AF%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%AF%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ر - د - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AF%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العَرَنْدَسُ من اٌبل: الشديد. وناقةٌ عَرَنْدَسَةٌ: أي قوية طويلة القامة. قال الكميت:
أَطْوي بِهِنَّ سُهوبَ الأرضِ مُنْدَلِثاًعلى عَرَنْدَسَةٍ للخِرَقِ مِسـبـار

##### Türkçe

**العَرَنْدَسُ** develerden: şiddetli/çok güçlü olan. Ve **ناقةٌ عَرَنْدَسَةٌ**: yani güçlü, uzun boylu. Kümeyt dedi ki:
أَطْوي بِهِنَّ سُهوبَ الأرضِ مُنْدَلِثاًعلى **عَرَنْدَسَةٍ** للخِرَقِ مِسـبـار

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AF%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العَرَنْدَسُ: الأَسد الشديد، وكذلك الجمل؛ أَنشد سيبويه: سَلِّ الهُمُومَ بكُلِّ مُعْطِي رَأَسِه،
ناجٍ مُخالِطِ صُهْبَةٍ مُتَعَبِّسِ
مُغْتالِ أَحْبِلَةٍ مُبِينٍ عُنْقَهُ،
في مَنْكِبٍ زَيْنِ المَطِيِّ عَرَنْدَس
والأُنثى في ذلك بالهاء؛ وقال العجاج:
والرَّأْس من خُزَيْمَةَ العَرَنْدَسا
أَي الشديدة. وناقة عَرَنْدَسَة أَي قوية طويلة القامة؛ قال الكميت: أَطْوِي بهِنَّ سُهُوبَ الأَرض مُنْدَلِثاً،
على عَرَنْدَسَةٍ لِلخَلْقِ مِسْبارِ
(* قوله للخلق مسبار» هكذا بالأصل، وفي الصحاح: للخرق مسبار، والخرق الأَرض الواسعة، وفي شرح القاموس: للخرق مسيار.)
بعير عَرَنْدَسٌ وناقة عَرَنْدَسَة: شديد عظيم؛ وقال:
حجيجاً عَرَنْدَسا
وعِزٌّ عَرَنْدَسٌ: ثابت. وحيُّ عَرَنْدَسٌ إِذا وُصفوا بالعز والمَنعة. الأَزهري: يقال أَخذه فَعَرْدَسَه ثم كَرْدَسَه، فأَما عردسه فمعناه صَرَعه، وأَما كردسه فأَوثقه.

##### Türkçe

**العَرَنْدَسُ**: şiddetli aslan; aynı şekilde deve. Sîbeveyh inşad etti:

Başını veren her birine,
kederleri salıver;
kurtulmuş, kızıllığa karışmış, kaşlarını çatmış,
ipleri pusuya düşüren, boynunu açıkça gösteren,
binitin ziyneti olan bir omuzda, **عَرَنْدَس**

Bu hususta dişisi **الهاء** iledir. el-Acceç dedi:
Ve baş, Huzeyme’den **العَرَنْدَسا**
yani şiddetli. Ve **عَرَنْدَسَة** dişi deve: yani güçlü, uzun boylu; el-Kümeyt dedi:

Onlarla, yeryüzünün düzlüklerini, atılgan olarak kat ederim,
yaratılış için bir ölçü aleti olan bir **عَرَنْدَسَة** üzerinde

(* “yaratılış için bir ölçü aleti” sözü: asılda böyle; Sıhâh’ta: “geniş arazi için bir ölçü aleti”; ve **الخرق** geniş yer(=arazi)dir; Kāmus şerhinde: “geniş arazi için bir yürüyüş aleti”.)

**عَرَنْدَسٌ** erkek deve ve **عَرَنْدَسَة** dişi deve: şiddetli, büyük; ve dedi:
Hacılar olarak **عَرَنْدَسا**

Ve **عَرَنْدَسٌ** izzet: sabit. Ve **عَرَنْدَسٌ** kabile: izzet ve korunmuşlukla vasfedildiklerinde.

el-Ezherî: “Onu aldı da **فَعَرْدَسَه** sonra **كَرْدَسَه**” denir; **عردسه**’ye gelince, onun manası: onu yere serdi; **كردسه**’ye gelince, onu sağlamca bağladı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%AF%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العرندس، كسفرجل، من الإبل: الشديد العظيم، يقال: بعير عرندس، قال ابن فارس: والنون والسين زائدتان، وأصله عرد، وهو الشديد. وناقة عرندس، عن أبي عمرو، وعرندس، قال العجاج:
  والرأس من خزيمة العرندسا والعرندس: السيل الكثير، على التشبيه بالجمل العظيم، عن ابن فارس. والعرندس: الأسد الشديد، عنه أيضا. والعراديس: مجتمع كل عظمين من الإنسان وغيره. نقله الصاغاني عن ابن عباد. وقال الأزهري: يقال: أخذه فعردسه ثم كردسه، فأما عردسه فمعناه صرعه وأما كردسه فأوثقه. ومما يستدرك عليه: ناقة عرندسة: أي قوية طويلة القامة، قال الكميت:
  أطوي بهن سهوب الأرض مندلثا                      على عرندسة للخرق مسـبـار وعز عرندس: ثابت. وحي عرندس، إذا وصفوا بالعز والمنعة.

##### Türkçe

**العرندس**; **سفرجل** gibi; develerden: şiddetli, büyük (olan). Denilir: **بعير عرندس**. İbn Fâris dedi: **النون** ve **السين** ziyadedir; aslı **عرد**’dür ve o, şiddetli olandır. Ve **ناقة عرندس**, Ebû Amr’dan. Ve **عرندس**; el-Accec dedi:
  Ve baş, **خزيمة**’nin **العرندسا**’sındandır. Ve **العرندس**: çok sel (akıntı); büyük deveye benzetme üzere; İbn Fâris’ten. Ve **العرندس**: şiddetli aslan; ondan da. Ve **العراديس**: insandan ve başkasından her iki kemiğin birleşim yeri. Bunu es-Sâğânî, İbn Abbâd’dan nakletti. El-Ezherî dedi: denilir: onu aldı da **فعردسه** sonra **كردسه**; **عردسه**’ye gelince, onun manası onu yere sermesidir; **كردسه** ise onu sıkıca bağlamasıdır. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **ناقة عرندسة**: yani güçlü, uzun boylu; el-Kumeyt dedi:
  Onlarla yerin düzlüklerini, sarkık (bir halde) kat ederim,                      yırtık için yoklayıcı bir **عرندسة** üzerinde. Ve **عز عرندس**: sabit. Ve **حي عرندس**, izzet ve menaat ile vasıflandıklarında.
