# عرزل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B2%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%B2%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B2%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عرزل

العرزال، بالكسر: عريسة الأسد، وقيل: مأواه، وقيل: هو ما يجمعه الأسد في مأواه لأشباله، مما يمهده،ويهذبه، كالعش، وأيضا: موضع يتخذه الناطور في، وفي المحكم: فوق أطراف النخل، وفي العباب: فوق أطراف الشجر، يكون فيه فرارا، وخوفا من الأسد، وسقيفة الناطور أيضا تسمى عرزالا. والعرزال: البقية من اللحم، وقيل: هو شبه الجوالق، يجمع فيه المتاع، وأيضا: بيت صغير، يتخذ للملك إذا قاتل، وقد يكون بيت لمجتنى الكمأة، حكاه أبو حنيفة، وأنشد:
  لقد ساءني والناس لا يعلمونه                      عرازيل كماء بهن مـقـيم وقيل: هو بيت صغير، لم يحل بأكثر من هذا. والعرزال: جحر الحية، ومأواها، قال أبو النجم:
  وأجمت أحناشه العرازلا يقول: جاء الصيف، فخرجت من جحرتها. وأنشد الإيادي:
  تحكي له القرناء في عرزالها
  أم الرحى تجري على ثفالهـا أراد بالقرناء الحية، وأورد ابن بري هذا للأعشى، وتتمته:
  تحكك الجرباء في عقالها والعرزال: المتاع القليل، عن ابن الأعرابي، يقال: احتمل عرزاله، وقال شمر: هو بقايا المتاع. والعرزال: غصن الشجر، عن ابن الأعرابي، قال: وعرازيل الثمام: عيدانه، وأنشد:
  إن وردت يوما شديدا شبمه
  لا ترد الماء بعظم تعجمه
  ولا عرازيل ثمام تكدمـه

  والعرزال: الحانوت. وأيضا: الفرقة من الناس يجتمعون. وأيضا: الثقل، يقال: ألقى عليه عرزاله، أي ثقله، وكذلك: ألقى عليه عرازيله. والعرزال: الذليل الحقير، من نوادر أبي زيد، وبه فسر رجز غداف ابن بجرة الربعي، الآتي قرييا. وأيضا: فم المزادة، نقله الصاغاني. وأيضا: القفية، يؤثر بها الإنسان ويخص، نقله الصاغاني. وقوم عرازيل: مجمعة، وقال ابن الأعرابي في نوادره: مجتمعون، وبه فسر قول غداف بن بجرة الربعي:
  قلت لقوم خرجوا هذاليل
  نوكى ولا ينفع للنوكى القيل
  احتذروا لا يلفكم طماليل
  قليلة أموالهم عرازيل
  يرمون رميا واسع الأحاليل وقال ابن سيده: أرى أنهم مجتمعون في لصوصية، أو حرابة، وهذاليل: منقطعون. ومما يستدرك عليه. عرزال الصائد: خرقه وأهدامه، يمتهدها ويضطجع عليها في القترة، وقيل: هو ما يجمعه الصائد من القديد في قترته، وقيل: هو ما يخبأ للرجل. والعرازيل، عند العرب: مظال ذليلة، فيها متيع خفيف.

### Türkçe

**العرزال**، kesre ile: aslanın **عريسة**’si; ve denildi: onun barınağı; ve denildi: aslanın barınağında yavruları için topladığı şeydir; onu döşediği ve düzelttiği şeylerden, yuva gibi. Ve ayrıca: **الناطور**’un içinde edindiği yer; ve **المحكم**’de: hurma ağaçlarının uçlarının üstünde; ve **العباب**’da: ağaçların uçlarının üstünde; onda kaçış olur ve aslandan korku sebebiyle; ve **الناطور**’un sundurması da **عرزال** diye adlandırılır. Ve **العرزال**: etten arta kalan; ve denildi: **الجوالق** benzeri bir şeydir, eşya onda toplanır. Ve ayrıca: küçük bir ev; hükümdar için, savaşınca edinilir; ve olabilir ki: **الكمأة** toplayanı için bir ev; bunu Ebû Hanîfe nakletti; ve şu şiiri okudu:

  Beni kötü etti, insanlar onu bilmezken                      **عرازيل**: içinde yerleşik olan su gibi

Ve denildi: o, küçük bir evdir; bundan daha çoğuna yerleşmemiştir. Ve **العرزال**: yılanın deliği ve barınağı; Ebû’n-Necm dedi:

  Ve onun yılanları **العرازلا**’yı mesken tuttu

Yani: yaz geldi; böylece deliğinden çıktı. Ve el-İyâdî şu şiiri okudu:

  Ona, **عرزال**’ında **القرناء** benzer
  Ya da değirmen, kepeğinin üzerinde döner

**القرناء** ile yılanı kastetti; İbn Berrî bunu el-A‘şâ’ya getirdi; ve onun devamı:

  Uyuzlu, bağında kaşınır

Ve **العرزال**: az eşya; İbnü’l-A‘râbî’den; denilir: **عرزال**’ını yüklendi. Ve Şemmer dedi: o, eşyanın kalıntılarıdır. Ve **العرزال**: ağacın dalı; İbnü’l-A‘râbî’den; dedi: ve **عرازيل** **الثمام**: onun çubuklarıdır; ve şu şiiri okudu:

  Bir gün şiddetli bir soğuğa varırsan
  Suyu, çiğnemesini büyütülmüş bir kemikle varma
  Ne de **عرازيل** **ثمام** ile, onu ısırırsın

**العرزال**: dükkân. Ve ayrıca: insanlardan bir fırka; toplanırlar. Ve ayrıca: ağırlık; denilir: onun üzerine **عرزال**’ını attı; yani ağırlığını; ve aynı şekilde: onun üzerine **عرازيل**’ini attı. Ve **العرزال**: zelil, hakir; Ebû Zeyd’in nadirlerindendir; ve onunla, ileride yakın olarak gelecek olan Rebî‘î Guddâf b. Becera’nın recezi tefsir edildi. Ve ayrıca: **المزادة**’nin ağzı; es-Sâgânî onu nakletti. Ve ayrıca: **القفية**; insanın onunla tercih edildiği ve tahsis edildiği şey; es-Sâgânî onu nakletti. Ve **عرازيل** kavmi: toplanmış; ve İbnü’l-A‘râbî, **نوادر**’inde dedi: toplanmışlar; ve onunla, Rebî‘î Guddâf b. Becera’nın sözü tefsir edildi:

  Dedim, şu **هذاليل** çıkan kavme
  Ahmaklar; ve ahmaklara söz fayda vermez
  Sakının; **طماليل** sizi sarmasın
  Malları azdır; **عرازيل**
  Geniş **الأحاليل** atışıyla atarlar

İbn Sîde dedi: onları, hırsızlıkta yahut yol kesmede toplanmış görüyorum; ve **هذاليل**: kopuklardır. Ve ondan istidrâk edilenlerdendir: avcının **عرزال**’ı: onun paçavraları ve yırtıklarıdır; onları **القترة**’de döşer ve onların üzerine yatar; ve denildi: avcının **قترة**’sinde **القديد**’den topladığı şeydir; ve denildi: erkek için saklanan şeydir. Ve **العرازيل**, Araplar katında: zelil gölgeliklerdir; içinde hafif meta vardır.
