# عرس — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%B3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عرس

العَروسُ نعت، يستوي فيه الرجل والمرأة ما داما في إعراسِهِما. يقال: رجلٌ عروسٌ من رجال عُرُسٍ.وامرأةٌ عَروسٌ من نساء عَرائِسَ. وفي المثل: "كادَ العَروسُ يكون أميراً". والعِرْسُ بالكسر: امرأةُ الرجل. ولبؤةُ الأسد؛ والجمعُ أعراسٌ. قال الشاعر:
ليثٌ هِزَبْرٌ مُدِلٌّ عند خِيستِهبالرَقْمَتَيْن له أَجْر وأَعْراسُ
وربَّما سمِّي الذكر والأنثى عِرْسينِ. قال علقمة:
حتَّى تَلافى وقَرْنُ الشمسِ مرتفعٌأُدْحِيَّ عِرْسَيْنِ في البَيضُ مركومُ
وابن عرسٍ: دُوَيْبَّةٌ تسمى بالفارسية راسو، ويجمع على بنات عِرْسٍ. والعِرْسِيُّ:لون من الضِبْعِ، شبِّه بلون ابن عِرْسٍ. والعَرْسُ بالفتح: حائطٌ يُجْعَلُ بين حائطَي البيت الشتويِّ لا يبلغ به أقصاه، ثم يسقف، ليكون البيت أدفأ. وإنَّما يفعل ذلك في البلاد الباردة. ويسمَّى بالفارسيّة بيجَهْ. يقال بيت مُعَرَّسٌ. والعُرْسُ: طعام الوليمة، يذكَّر ويؤنَّث. والجمع الأعراسُ والعُرَساتُ. وقد أَعْرَسَ فلان، أي اتَّخذ عُرْساً. وأَعْرَسَ بأهله، إذا بنى بها، وكذلك إذا غَشيَها. ولا تقل عَرَّس. وعَرَسْتُ البعير أَعْرُسُهُ بالضم عَرْساً، أي شددت عنقه إلى ذراعه وهو باركٌ. واسم ذلك الحَبْلِ العِراسُ. والعَرَسُ، بالتحريك: الدَهَشُ. وقد عَرِسَ الرجل، أي دهش، فهو عَرِسٌ. وعَرِسَ به أيضاً: لزمه. والتَعريسُ: نزولُ القوم في السفر من آخر الليل، يَقُعون فيه وقعةً للاستراحة ثم يرتحلون. وأَعْرَسُوا لغةٌ فيه قليلة. والموضعُ مُعَرَّسٌ ومُعْرَسٌ. والعِرِّيسُ بالتشديد والعِرِّيسَةُ: مأوى الأسد.

### Türkçe

**العَروسُ** sıfattır; onda erkek ve kadın, **إعراسِهِما**’larında bulundukları müddetçe eşit olur. Denir: **رجلٌ عروسٌ**; **رجال عُرُسٍ**’tandır. Ve **امرأةٌ عَروسٌ**; **نساء عَرائِسَ**’tendir. Ve meselde: "كادَ **العَروسُ** يكون أميراً". Ve **العِرْسُ** (kesre ile): erkeğin karısı. Ve aslanın dişisi; çoğulu **أعراسٌ**. Şair dedi ki:
ليثٌ هِزَبْرٌ مُدِلٌّ عند خِيستِهبالرَقْمَتَيْن له أَجْر وأَعْراسُ
Ve belki erkek ve dişi **عِرْسينِ** diye adlandırıldı. **علقمة** dedi ki:
حتَّى تَلافى وقَرْنُ الشمسِ مرتفعٌأُدْحِيَّ **عِرْسَيْنِ** في البَيضُ مركومُ
Ve **ابن عرسٍ**: Farsçada **راسو** diye adlandırılan bir küçük hayvancıktır; **بنات عِرْسٍ** üzerine çoğul yapılır. Ve **العِرْسِيُّ**: sırtlanın bir rengi; **ابن عِرْسٍ**’in rengine benzetildi. Ve **العَرْسُ** (fetha ile): kışlık evin iki duvarı arasına yapılan, onun en sonuna ulaştırılmayan, sonra üstü örtülen bir duvardır; ev daha sıcak olsun diye. Bu ancak soğuk beldelerde yapılır. Farsça **بيجَهْ** diye adlandırılır. Denir: **بيت مُعَرَّسٌ**. Ve **العُرْسُ**: ziyafet yemeği; müzekker de müennes de gelir. Çoğulu **الأعراسُ** ve **العُرَساتُ**. Ve falan kimse **أَعْرَسَ**; yani bir **عُرْساً** edindi. Ve **أَعْرَسَ بأهله**; onunla zifafa girdiği zaman; aynı şekilde ona yaklaştığı zaman da. Ve **عَرَّس** deme. Ve ben deveyi **عَرَسْتُ**; onu zamme ile **أَعْرُسُهُ**; **عَرْساً** (olarak); yani o çökmüş iken boynunu koluna bağladım. O ipin adı **العِراسُ**’tır. Ve **العَرَسُ** (hareke ile): şaşkınlıktır. Ve adam **عَرِسَ**; yani şaşırdı; o hâlde o **عَرِسٌ**’tir. Ve onunla da **عَرِسَ**: ona yapıştı. Ve **التَعريسُ**: yolculukta kavmin gecenin sonundan konaklamasıdır; onda bir konaklayışla dinlenmek için konaklarlar, sonra göçerler. Ve **أَعْرَسُوا** onda az bir dildir. Ve yer **مُعَرَّسٌ** ve **مُعْرَسٌ**’tır. Ve **العِرِّيسُ** (şeddeli) ve **العِرِّيسَةُ**: aslanın barınağıdır.
