# عرض — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D8%B6/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: عرض

باب العين والضاد والراء معهما
ض ر ع، ر ض ع، ع ر ض، ع ض ر مستعملات، ر ع ض، ض ع ر مهملات ضرع: ضَرِعَ الرجل يَضْرَعُ فهو ضَرَعٌ، أي: غمر ضعيف. قال طرفة بن العبد:
..........		فما أنا بالواني ولا الضَّرَعِ الغمر
والضَّرَعُ أيضاً: النحيف الدقيق. يقال: جسدك ضارع، وأنت ضارع، وجنبك ضارع.
قال الأحوص:
كفرت الذي أسدَوْا إليك ووسّدوا		من الحسن إنعاماً وجنبك ضارع
وتقول: أضرعته: أي: ذللته. وضَرِعَ، أي: ضعف، وقوم ضَرِع. قال:
تعدو غواة على جيرانكم سفهاً		وأنتم لا أشابات ولا ضـرع
والضَّرَعُ والتّضَرُّعُ: التّذلل. ضَرَعَ يَضْرَعُ، أي: خضع للمسألة. وتضّرع: تذلل، وكذلك التضرّع إلى الله: التخشُّع. وقوم ضَرَعَةٌ، أي: متخشِّعُون من الضعف.
والضَّرع للشاء والبقر ونحوهما، والخلف للناقة، ومنهم من يجعله كلّه ضرعاً من الواب.
ويقال: ما له زرع ولا ضرع، أي: لا أرض تزرع ولا ماشية تحلب. وأضْرَعَتِ الناقة فهي مُضْرع لقرب النتاج عند نزول اللبن.
والمضارع: الذي يضارع الشيء كأنّه مثلُهُ وشِبْهُه.
والضَّريع في كتاب الله، يبيس الشبرق. قال زائدة: هو يبيس كل شجرة.
رضع: رَضِعَ الصبي رِضَاعاً ورَضَاعة، أي: مصَّ الثدي وشرب. وأرضعته أمّه، أي: سقته، فهي مرضعة بفعلها. ومُرْضِعٌ، أي: ذات رضيع، ويُجمعُ الرضيعُ على رُضُع، وراضع على رُضَّع. قال النبي عليه السلام: " لولا بهائم رُتَّع، وأطفال رُضَّع، ومشايخ ركَّع لصبَّ عليكم العذاب صبّا " .
ويقال: رضيع وراضع.
ويقال: الرضاعة من المجاعة، أي: إذا جاع أشبعه اللّبن لا الطعم.
ورَضُعَ الرجل يَرْضُعُ رَضاعة فهو رضيع راضع: لئيم، وقوم راضعون ورَضَعَة. يقال: لأنه يرضع لبن ناقته من لؤمه.
والراضعتان من السنّ اللّتان شرب عليهما اللّبن، وهما الثنّيتان المتقدمتا الأسنان كلّها، والرواضع: الأسنان التي تطلع في فم المولود في وقت رَضاعه.
عرض: عَرُضَ الشيء يعرُضُ، فهو عريض. والعَرْضُ مجزوماً: خلاف الطول. وفلان يَعْرِضُ علينا المتاع عَرْضاً للبيع والهبة ونحوهما.
وعرَّضته تعريضاً، وأعرضْتُهُ إعراضاً، أي: جعلته عريضاً.
وعَرَضْتُ الجند عرض العين، أي: أمررتهم علي لأنظًرَ ما حالهم، ومن غاب منهم، واعترضت: وعَرَضْتُ القوم على السيف عرضاً، أي: قتلاً، أو على السوط: ضرباً.
وعرضت الكتاب والقرآن عرضاً.
وعَرَض الفرس في عدوه إذا مر عارضا على جنب واحد، يَعْرِضُ عَرْضاً.
قال:
يَعْرِضُ حتى ينصب الخيشوما
وعارض فلان بسلعته، أي: أعطى واحدة وأخذ أخرى. قال:
هل لك والعارض منك عائضُ
في مائة يسئر منها القابض
أي: هل لكِ فيمن يعارضك فيأخذ منك شيئاً، ويعطيك شيئاً يعتاض منك.
قوله: في مائة، أي في مائة من الإبل يسئر منها الذي يقبضها. ومعنى يسئر منها: يبقي منها بعضها، لأنه لا يقدر أن يسوقها لكثرتها، ويقال: هذا رجل خطب امرأة، فبذل لها مائة من الإبل.
وعارضته في البيع فعرضته عرضاً، أي: غبنته وصار الفضل في يدي.
وعَرَضْتُ أعواداً بعضها على بعض. قال:
ترى الرّيش في جوفه طامياً		كعَرْضِكَ فوق نصالٍ نصالا
يصف البئر أو الماء، يقول: إن الريش بعضه على بعض معترضاً، كما عرضت أنت نصلاً فوق نصل كالصليب.
وأعرضت كذا، وأعرضت بوجهي عنه، أي: صددت وحدت، وأعْرَضَ الشيء من بعيد، أي ظهر وبرز، تقول: النهر مُعْرِض لك، أي: موجود ظاهر لا يُمْنَعُ منه، ومُعْرض خطأ. قال عمرو بن كلثوم:
وأعرضتِ اليمامةُ واشمخرّت		كأسياف بأيدي مُصْلـتـينـا
أي: بدت.. وعارضته في المسير، أي: سرت حياله، قال:
فعارضتها رهواً على متتابع		نبيل منيل خارجيّ مجنّ?ب
وعارضته بمثل ما صنع، إذا أتيت إليه بمثل ما أتي إليك، ومنه اشتُقَّتِ المعارضة.
واعترضت عُرْضَ فلان، أي: نحوت نحوه، واعترضتُ عُرْضَ هذا الشيء، أي: تكلفتُهُ، وأدخلتُ نفسي فيه.
واعترض فلان عِرْضي، إذا قابله وساواه في الحسب.
وعارضت فلاناً، أي: أخذ في طريق وأخذت في طريق غيره، ثمّ لقيته.
ونظرت إليه معارَضةً، إذا نظرت إليه من عُرْض، أي: ناحية.
وعارضت فلاناً بمتاع، أو شيء معارضة.
وعارضته بالكتاب إذا عارضت كتابك بكتابه.
واعترض الشيء، أي: صار عارضاً كالخشبة المعترضة في النهر.
واعترض عِرْضي، إذا وقع فيه، وانتقصه، ونحو ذلك.
واعترض له بسهم، أي: أقبل قِبَلَه فرماه من غير أن يستعدّ له فقتله.
واعترض الفرس في رسَنِه إذا لم يستقم لقائده.
والاعتراض: الشغْب. قال:
وأراني المليك رشدي وقد كُنْ		تُ أخا عُنْجُهيّة واعتـراض
واعترضت الناس: عرضتهم واحداً واحداً.
واعترضت المتاع ونحوه. عرضته.
وتعرض لمعروفي يطلبه، وهو واحد.
وتعرَّض الشيء دخل فيه فساد. وكذلك تعرَّض الحب. قال لبيد:
فاقطع لُبانَةَ من تعرّض وصله		.........
أي: تشاجر واختلف.
ويقال: الحموضة عرض في العسل، أي: عرض له شيء مما يحدث.
وعَرَّضْتَ لفلان وبفلان: إذا قلت قولاً وأنت تعيبه بذلك.
ومنه المعاريض بالكلام، كما أن الرجل يقول: هل رأيت فلاناً فيكره أن يكذب. فيقول: إن فلاناً لَيُرَى.
وقال عبد الله بن عباس: " ما أُحِبُّ بمعاريضِ الكلام حُمْرَ النَّعَم " .
ورجل عِرِّيض يتعرّض للناس بالشر، ونِفيح ونتّيج ينتتح له أي: يتعرض. قال طريف بن زياد السلمي:
ومنتاحة من قومكم لا تـرى لـكـم		حريماً ولا تَرْضَى لذي عذركم عذرا
ويقال: استعرضت أعطي من أقبل وأدبر، واستعرضت فلاناً: سألته عرض ما عنده علي. جامع في كل شيء.
وعِرْض الرجل: حَسَبه، ويقال لا تعرض عرض فلان، أي: لا تذكره بسوء.
وسحاب عارض. والعارض من كل شيء ما استقبلك كالسحاب العارض ونحوه والعَرْضُ: السحاب. قال:
........		كما خالف العَرْضُ عَرْضاً مُخيلا
وربما أدخلت العرب النون في مثل هذه زائدة، وليست من أصل البناء، نحو قولهم: يعدو العِرَضْنى والعِرَضْنَة وهو الذي يشتق في عدوه، أي: يعترض في شق. قال:
تعدو العِرَضْنَى خيلهم حواملا
أي: يعترض في شق، ويروى: حراجلاً: وأظنه عراجلاً، أي: جماعات.
وامرأة عِرَضْنة، أي: ذهبت عَرْضَاً من سِمَنِها وضِخَمِها.
والعريض: الجدي إذا بلغ، ويروى: كاد ينزو، وجمعه عِرْضان. قال أبو الغريف الغنوي يصف ذئباً:
ويأكل المرجل من طُليانه
ومن عنوق المعز أو عِرضانه
والعَروض عَروض الشعر، لأن الشعر يعرض عليه، ويجمع أعاريض، وهو فواصل الأنصاف. والعروض تؤنث. والتذكير جائز.
والعَروض طريق في عُرْض الجبل، وهو ما اعترض في عُرْض الجبل في مضيق، ويجمع على عُرُض.
والعُرْض عُرْض الحائط وهو وسطه. وعُرْضُ النهر وسَطُهُ. قال لبيد: ?فتوسّطا عرض السّريِّز...=........
أي وسط النهر. ومن روى: عَرْضَ السرِي يريد سعة الأرض، الذي هو خلاف الطوّل.
يقال جرى في عُرض الحديث، ودخل في عُرْض الناس، أي: وسطهم، وكلّما رأيت في الشعر: عن عُرْض فاعلم أنّه عن جانب، لأنّ العرب تقول: نظرت إليه عن عُرْض، أي ناحية.
واعَرَضُ من أحداث الدّهر نحو الموت والمرض وشبهه.
وعَرَضَتْ له الغولُ، أي: تغّولته وبدت له. وعَرَضَ له خير أو شرّ، أي: بدا.
وفلان عُرْضة للناس لا يزالون يقعون فيه. وأصاب من الدنيا عَرَضاً قليلاً أو كثيراً.
قال:
من كان يرجو بقاءً لا نفاذ لـه		فلا يكن عَرَضُ الدنيا له شجَنا
وفي فلان على أعدائه عُرْضيّة، أي: صعوبة.
والمَعِرض: المكانُ الذي يُعْرَضُ فيه الشيء.
وثوب مِعْرَضٌ، أي تُعْرَضُ فيه الجارية.
وعارضةُ الباب: الخشبة التي هي مِساكُ العِضادتين من فوق.
وفلان شديد العارضة، أي: ذو جَلَد وصرامة.
وعارِض وجهك ما يبدو منه عند الضحك. قال زائدة: أقول: عارض الفم لا غيرُ.
ورجل خفيف العارضين، أي: عارضي لحيته.
وتجيء العوارض في الشعر يريد به أسنان الجارية. قال:
....بـــقـــســــيمةٍْ		سبقت عَوارضها إليك من الفم
والعوارض: سقائف المحمل العِراض التي أطرافها في العارضتين، وذلك أجمع سقائف المحمل العراض، وهي خُشُبه، وكذلك العورض من الخشب فوق البيت المسقف إذا وضعت عرضاً.
والعوارض: الثنايا. قال:
تجلو عوارض ذي ظَلْم إذا ابتسمت		كأنّه مُنْهَلٌ بالـرّاح مـعـلـول
الظَّلْمُ: ماء الأسنان كأنه يقطر منها. وقال أبو ليلى: الظَّلْمُ صفاء الأسنان وشدة ضوئها. قال:
إذا ما رنا الرائي إليها بطرفِهِ		غُروبَ ثناياها أضاء وأظلما
يعني من ظَلْم الأسنان. وقيل: العوارض: الضواحك، لمكانها في عُرْض الوجه، وهي تلي الأنياب.
عضر: العَضْرُ: لم يستعمل في العربية، ولكنه حيّ من اليمن. ويقال: بل هو اسم موضوع لموضع. قال زائدة: عَضَرَ بكلمة، أي باح بها. وهل سمعت بعدنا عَضْرَةً، أي: خبرَا.

### Türkçe

**باب العين والضاد والراء معهما**
**ض ر ع**، **ر ض ع**، **ع ر ض**، **ع ض ر** kullanımdadır; **ر ع ض**، **ض ع ر** ihmaldir.

**ضرع**: **ضَرِعَ** adam **يَضْرَعُ**; o hâlde o **ضَرَعٌ**dur; yani: zayıf, güçsüz. Tarafa b. el-‘Abd dedi ki:
..........		Ben ne gevşekim ne de zayıf güçsüz

Ve **الضَّرَعُ** ayrıca: ince, narin. Denir ki: bedenin **ضارع**dır; sen **ضارع**sın; böğrün **ضارع**dır.
el-Ahvas dedi ki:
Sana yaptıkları iyiliği inkâr ettin ve (sana) iyilikten bir ihsanı yastık yaptılar; hâlbuki böğrün **ضارع**

Ve dersin: **أضرعته**: yani onu zelil kıldım. Ve **ضَرِعَ**: yani zayıfladı. Ve bir kavim **ضَرِع**. Dedi ki:
Komşularınıza sefihçe azgınlar koşar; siz ise ne yaşlı kadınlarsınız ne de **ضـرع**

Ve **الضَّرَعُ** ve **التّضَرُّعُ**: alçalma, zelillik. **ضَرَعَ يَضْرَعُ**: yani isteme (dilenme) için boyun eğdi. Ve **تضّرع**: zelil oldu; aynı şekilde Allah’a **التضرّع**: huşû. Ve bir kavim **ضَرَعَةٌ**: yani zayıflıktan dolayı huşû edenler.

Ve **الضَّرع** koyun, sığır ve benzerleri içindir; deve için **الخلف** (meme); onlardan kimi onu bütünüyle, hayvanlardan, **ضرعاً** kılar.

Ve denir: onun ne ekini vardır ne **ضرع**ı; yani: ekilen bir toprağı yok, sağılan bir hayvanı yok. Ve deve **أضْرَعَتِ**; o hâlde o **مُضْرع**dır; süt inmesi sırasında doğumun yakın olmasından dolayı.

Ve **المضارع**: bir şeye benzerlik gösteren; sanki onun misli ve benzeridir.

Ve Allah’ın kitabında **الضَّريع**: kurumuş **الشبرق**tur. Zâide dedi ki: o, her ağacın kurumuşudur.

**رضع**: çocuk **رَضِعَ**; **رِضَاعاً** ve **رَضَاعة** (olarak); yani: memeyi emdi ve içti. Ve annesi onu **أرضعته**: yani ona içirdi; o, fiiliyle **مرضعة**dır. Ve **مُرْضِعٌ**: yani emzikli (çocuk sahibi) kadın. Ve **الرضيع** çoğul yapılır: **رُضُع**; ve **راضع** (çoğulu): **رُضَّع**. Peygamber (aleyhisselâm) dedi ki: “Eğer otlayan hayvanlar, emen çocuklar ve rükû eden ihtiyarlar olmasaydı, üzerinize azabı döke döke dökerdi.”

Ve denir: **رضيع** ve **راضع**.

Ve denir: **الرضاعة من المجاعة**; yani: acıkınca onu, yiyecek değil süt doyurur.

Ve adam **رَضُعَ**; **يَرْضُعُ**; **رَضاعة** (olarak); o hâlde o **رضيع راضع**dır: alçak (soysuz). Ve bir kavim **راضعون** ve **رَضَعَة**. Denir ki: çünkü alçaklığından devesinin sütünü emer.

Ve dişten **الراضعتان**: üzerlerinde süt içilmiş olan iki diştir; onlar, bütün dişlerin önünde bulunan iki **الثنّيتان**dır. Ve **الرواضع**: emme vaktinde yeni doğanın ağzında çıkan dişlerdir.

**عرض**: şey **عَرُضَ**; **يعرُضُ**; o hâlde o **عريض**tir. Ve **العَرْضُ** (cezmli): uzunluğun zıddıdır. Ve falan, malı bize satış, hibe ve benzerleri için **عَرْضاً** olarak **يَعْرِضُ**.

Ve onu **عرَّضته**; **تعريضاً**; ve ben onu **أعرضْتُهُ**; **إعراضاً**; yani: onu geniş kıldım.

Ve askeri **عرض العين** olarak **عَرَضْتُ**; yani: hâllerinin ne olduğuna ve onlardan kimin kaybolduğuna bakmak için onları önümden geçirdim. Ve **اعترضت**: ve kavmi kılıca **عرضاً** olarak **عَرَضْتُ**; yani: öldürme (için); yahut kırbaca: dövme (için).

Ve kitabı ve Kur’an’ı **عرضاً** olarak **عرضت**.

Ve at, koşusunda, bir yan üzerine yanlamasına geçip gittiğinde **عَرَض** eder; **يَعْرِضُ عَرْضاً**.
Dedi ki:
Yanlamasına gider; ta ki burun deliklerini dikercesine (uzatıp) diker

Ve falan, malıyla **عارض** etti; yani: birini verdi, bir başkasını aldı. Dedi ki:
Seninle (işin) var mı; senden **العارض** (olan) bir **عائضُ** (da) var mı
Yüz deve içinde; onlardan alan (kimse) bir kısmını bırakır

Yani: senden bir şey alıp sana bir şey veren, senden bedel alan kimseyle (işin) var mı?
Onun sözü: “yüz içinde”; yani develerden yüz içinde; onları alan kimse onlardan bir kısmını bırakır. **يسئر منها**’nın manası: onlardan bir kısmını bırakır; çünkü çokluklarından dolayı onları süremez. Ve denir: bu, bir kadına talip olan bir adamdır; ona develerden yüz (deve) verdi.

Ve satışta falanla **عارضته**; böylece onu **عرضته عرضاً**; yani: onu aldattım; fazlalık benim elimde oldu.

Ve bazı çubukları bazısı üzerine **عَرَضْتُ**. Dedi ki:
Onun iç boşluğunda tüyü kabarmış görürsün		Senin bir ağız üstüne bir ağız koyuşun gibi

Kuyuyu yahut suyu tasvir eder; der ki: tüy, yanlamasına, bazısı bazısı üzerinedir; senin bir ağız (kılıç ağzı) üstüne bir ağızı haç gibi koyuşun gibi.

Ve şunu **أعرضت**; ve yüzümle ondan **أعرضت**; yani: yüz çevirdim ve saptım. Ve şey uzaktan **أعْرَضَ**; yani: göründü ve belirdi. Dersin: nehir sana **مُعْرِض**tir; yani: mevcut, açık; ondan men olunmaz. Ve **مُعْرض** hatadır. ‘Amr b. Kulthûm dedi ki:
Yemâme göründü ve yükselip dikleşti		Çekilmiş kılıçlar gibi, bizim çekip çıkaranlarımızın ellerinde

Yani: belirdi. Ve yürüyüşte onunla **عارضته**; yani: onun hizasında yürüdüm. Dedi ki:
Onun hizasında, yumuşakça, ardı ardına (giden) bir (at) üzerinde yürüdüm		soylu, cömert, haricî, yanları zırhlı

Ve onun yaptığına benzer bir şeyle ona **عارضته**; ona sana gelene benzer bir şeyle geldiğinde; buradan **المعارضة** türetildi.

Ve falanın **عُرْضَ**ına **اعترضت**; yani: onun yönüne yöneldim. Ve bu şeyin **عُرْضَ**ına **اعترضت**; yani: onu üstlendim ve kendimi onun içine soktum.

Ve falan benim **عِرْضي**me **اعترض** etti; onu karşılayıp soyda ona denk olduysa.

Ve falanla **عارضت**; yani: o bir yola girdi, ben başka bir yola girdim; sonra ona rastladım.

Ve ona **معارَضةً** olarak baktım; ona **عُرْض**dan, yani bir yandan baktığında.

Ve falanla bir meta ile yahut bir şeyle **معارضة** olarak **عارضت**.

Ve kitapla ona **عارضته**; kitabını onun kitabıyla karşılaştırdığında.

Ve şey **اعترض** etti; yani: nehirde enlemesine duran kütük gibi, enlemesine duran bir şey oldu.

Ve benim **عِرْضي**me **اعترض** etti; içine düştüğünde, onu eksilttiğinde ve benzeri.

Ve ona bir okla **اعترض** etti; yani: ona doğru yöneldi; ona hazırlanmadığı hâlde onu attı ve öldürdü.

Ve at, yularında **اعترض** etti; onu sürene karşı doğrulmadığında.

Ve **الاعتراض**: fitne, karışıklık. Dedi ki:
Kral bana doğru yolumu gösterdi; hâlbuki ben		**عُنْجُهيّة** ve **اعتـراض** sahibi biriydim

Ve insanları **اعترضت**: onları birer birer yokladım.

Ve metayı ve benzerini **اعترضت**. Onu **عرضته**.

Ve benim iyiliğime **تعرض** etti; onu ister; o tektir.

Ve şey **تعرَّض** etti: içine bozulma girdi. Aynı şekilde tane **تعرَّض** eder. Lebîd dedi ki:
Onun bağının **تعرّض** eden (bozulan) bağından bir ihtiyacı kes		.........

Yani: çekişti ve ihtilaf etti.

Ve denir: ekşilik balda bir **عرض**tır; yani: ona, meydana gelen şeylerden bir şey arız oldu.

Ve falana ve falanla **عَرَّضْتَ**: onu bununla ayıpladığın hâlde bir söz söylediğinde.

Ve bundan, sözde **المعاريض** (kinayeli sözler) vardır; nitekim adam “falancayı gördün mü?” der; yalan söylemekten hoşlanmaz; şöyle der: “Falanca mutlaka görülür.”

Ve Abdullah b. Abbas dedi ki: “Sözün **معاريض**iyle kızıl develeri sevmem.”

Ve **عِرِّيض** bir adam: insanlara kötülükle musallat olur. Ve **نِفيح** ve **نتّيج**: ona **ينتتح** eder; yani: musallat olur. Târîf b. Ziyâd es-Sulemî dedi ki:
Sizin kavminizden bir **منتاحة** (musallat olan) ki, sizin için		ne bir harem görür ne de özür sahibinize bir özrü razı olur

Ve denir: **استعرضت**: geleni gideni veririm. Ve falanı **استعرضت**: onda olanı bana arz etmesi tarzında ona sordum. Her şeyde toplayıcıdır.

Ve adamın **عِرْض**ı: onun soyu/şerefi. Ve denir: falanın **عرض**ına ilişme; yani: onu kötüyle anma.

Ve **عارض** bulut. Ve her şeyden **العارض**: seni karşılayan şeydir; **السحاب العارض** ve benzeri gibi. Ve **العَرْضُ**: bulut. Dedi ki:
........		**العَرْضُ** bir **عَرْضاً** (bulut) olarak, yağmur vaad eder hâlde, (başka bir buluta) muhalefet ettiği gibi

Ve bazen Araplar bunun gibi şeylerde **النون**’u زائد olarak soktular; yapının aslından değildir; onların “**العِرَضْنى** ve **العِرَضْنَة** koşar” sözleri gibi; o, koşusunda yanlamasına sapandır; yani: bir yarıkta yanlar. Dedi ki:
Onların atları **العِرَضْنَى** koşar, yüklü olarak

Yani: bir yarıkta yanlar. Ve “**حراجلاً**” diye rivayet edilir; ben onu “**عراجلاً**” sanıyorum; yani: gruplar.

Ve **عِرَضْنة** bir kadın: yani: şişmanlığı ve iriliğinden dolayı enlemesine (genişçe) gitmiştir.

Ve **العريض**: oğlak, büyüyüp erginleştiğinde; “neredeyse sıçrayıp aşacak” diye rivayet edilir. Çoğulu **عِرْضان**dır. Ebû’l-Ğarîf el-Ğanevî bir kurdu tasvir ederek dedi ki:
Kuzularından bir **مرجل**i yer
Ve keçinin bir dişi oğlağından yahut **عِرضانه**sinden

Ve **العَروض**: şiirin **عَروض**udur; çünkü şiir ona arz olunur. Çoğulu **أعاريض**tir; o, yarımların fasılalarıdır. Ve **العروض** müennestir; müzekker kılmak caizdir.

Ve **العَروض**: dağın eninde bir yoldur; dağın eninde bir darlıkta enlemesine çıkan şeydir. Çoğulu **عُرُض** üzerine gelir.

Ve **العُرْض**: duvarın **عُرْض**u; yani ortasıdır. Ve nehrin **عُرْضُ**u: onun ortasıdır. Lebîd dedi ki: ?Nehrin **عرض**ını ortaladılar...=........
Yani: nehrin ortası. “**عَرْضَ**” diye rivayet eden, uzunluğun zıddı olan yer genişliğini kasteder.

Denir: sözün **عُرض**ünde aktı; ve insanların **عُرْض**üne girdi; yani: onların ortasına. Ve şiirde ne zaman “**عن عُرْض**” görürsen bil ki o “bir yandan”dır; çünkü Araplar “ona **عن عُرْض** baktım” der; yani: bir taraftan.

Ve **اعَرَضُ**: zamanın olaylarından; ölüm, hastalık ve benzeri gibi.

Ve ona gûl **عَرَضَتْ**; yani: ona gûllaştı ve ona göründü. Ve ona hayır yahut şer **عَرَضَ** etti; yani: belirdi.

Ve falan, insanlar için bir **عُرْضة**dır; durmadan onun içine düşerler. Ve dünyadan az yahut çok bir **عَرَضاً** elde etti.
Dedi ki:
Sonu olmayan bir kalıcılık uman kimse		dünyanın **عَرَضُ**u ona bir keder olmasın

Ve falanda düşmanlarına karşı bir **عُرْضيّة** vardır; yani: zorluk.

Ve **المَعِرض**: şeyin arz olunduğu yerdir.

Ve **مِعْرَضٌ** bir elbise: yani: cariye onun içinde arz olunur.

Ve kapının **عارضةُ**: iki sövenin üstten tutacağı olan ağaçtır.

Ve falan, **شديد العارضة**dır; yani: dayanıklılık ve sertlik sahibidir.

Ve yüzünün **عارِض**i: gülme sırasında ondan görünen şeydir. Zâide dedi ki: derim ki: yalnızca ağzın **عارض**i.

Ve **خفيف العارضين** bir adam: yani: sakalının iki yanı.

Ve şiirde **العوارض** gelir; onunla cariyenin dişlerini kasteder. Dedi ki:
.... **بـــقـــســــيمةٍْ**		Onun **عَوارض**ı ağızdan sana doğru öne geçti

Ve **العوارض**: **المحمل**in geniş tavanlıklarıdır; uçları iki **العارضتين**dedir; bu, **المحمل**in geniş tavanlıklarının tümüdür; o, onun ağaçlarıdır. Aynı şekilde, üstü örtülü evin üstünde, enlemesine konulduğunda ağaçtan **العورض** da böyledir.

Ve **العوارض**: **الثنايا**dır. Dedi ki:
Gülümsediğinde, zulüm sahibi birinin **عوارض**ını parlatır		sanki şarapla sulanmış bir pınardır

**الظَّلْمُ**: dişlerin suyudur; sanki onlardan damlar. Ebû Leylâ dedi ki: **الظَّلْمُ** dişlerin berraklığı ve ışığının şiddetidir. Dedi ki:
Bakan, bakışıyla ona yöneldiğinde		onun **ثنايا**sının batışı aydınlanır ve kararır

Dişlerin **ظَلْم**ından kasteder. Ve denildi: **العوارض**: **الضواحك**tır; yüzde **عُرْض**te bulunmalarından dolayı; onlar, köpek dişlerini takip eder.

**عضر**: **العَضْرُ**: Arapçada kullanılmamıştır; fakat Yemen’den bir kabiledir. Ve denir: bilakis bir yer için konulmuş bir addır. Zâide dedi ki: bir sözle **عَضَرَ**; yani: onu açığa vurdu. Ve bizden sonra bir **عَضْرَةً** işittin mi; yani: bir haber?
