# عرفج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرفج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عرفج

العَرْفَج والعِرْفج: نبت، وقيل: هو ضرب من النبات سُهْلِيٌّ سريع الانقياد، واحدته عَرْفَجَة، ومنه سمي الرجل؛ وقيل: هو من شجر الصيف وهو لَيِّن أَغبرُ له ثمرة خَشناء كالحَسَك؛ وقال أَبو زياد: العَرْفَجُ طَيِّب الرِّيح أَغبرُ إِلى الخضرة، وله زَهْرة صفراء وليس له حب ولا شَوْك؛ قال أَبو حنيفة: وأَخبرني بعض الأَعراب أَن العَرْفَجة أَصلها واسع، يأْخذ قطعة من الأَرض تَنْبت لها قُضْبان كثيرة بقدر الأَصل، وليس لها ورَق له بال، إِنما هي عيدان دِقاق، وفي أَطرافها زُمَعٌ يظهر في رؤوسها شيء كالشعَر أَصفر؛ قال: وعن الأَعراب القُدُم العَرْفَجُ مثل قِعْدة الإِنسان يبيضُّ إِذا يَبِس، وله ثمرة صفراء، والإِبلُ والغنم تأْكله رَطْباً ويابساً، ولَهَبُه شديد الحمرة ويبالَغ بحمرته، فيقال: كأَن لِحيته ضِرام عَرْفَجة؛ وفي حديث أَبي بكر، رضي الله عنه: خرج كأَن لِحيته ضِرام عَرْفَج، فُسِّر بأَنه شجر معروف صغير سريع الاشتعال بالنار، وهو من نَبات الصيف. ومن أَمثالهم: كَمَنِّ الغيثِ على العَرْفَجة أَي أَصابها وهي يابسة فاخضرّت؛ قال أَبو زيد: يقال ذلك لمن أَحسنتَ إِليه، فقال لك: أَتمنُّ عليَّ؟ الأَزهري: العَرْفَج من الجَنْبَةِ وله خوصَة؛ ويقال: رَعَيْنا رِقَة العَرْفَج وهو ورقُه في الشتاء. قال أَبو عمرو: إِذا مُطِر العَرْفَج ولانَ عُوده، قيل: قد ثَقَب عُوده، فإِذا اسودَّ شيئاً، قيل: قد قَمِلَ، فإِذا ازداد قليلاً، قيل: قدِ ارْقاطَّ، فإِذا ازداد شيئاً، قيل: قد أَدْبَى، فإِذا تَمَّت خُوصته، قيل: قد أَخْوَصَ. قال الأَزهري: ونارُ العَرْفَج تسَمّيها العرب نار الزَّحْفَتَيْن، لأَن الذي يُوقدها يزحَف إِليها، فإِذا اتَّقَدَت زحَف عنها.

### Türkçe

**العَرْفَج** ve **العِرْفج**: bir bitkidir; ve denildi ki: o, bitkiden bir türdür; düz-ova bitkisidir, çabuk boyun eğer; onun bir tanesi **عَرْفَجَة**’dir; ondan dolayı adama ad verildi; ve denildi ki: o, yaz ağacındandır ve yumuşaktır, tozlu-boz renklidir; onun, **الحَسَك** gibi kaba bir meyvesi vardır; Ebû Ziyâd dedi: **العَرْفَجُ** güzel kokuludur, yeşilliğe doğru tozlu-boz renklidir; onun sarı bir çiçeği vardır ve onun ne tanesi vardır ne de dikeni; Ebû Hanîfe dedi: ve bana bazı bedevîler haber verdi ki **العَرْفَجة**’nin kökü geniştir; yerden bir parça alır; ona, kök miktarınca birçok dallar biter; onun, değeri olan bir yaprağı yoktur; ancak o, ince çubuklardır; ve uçlarında, başlarında sarı saç gibi bir şey görünen küçük demetler vardır; dedi: ve eski bedevîlerden: **العَرْفَجُ** insanın oturuşu gibidir; kuruduğu zaman beyazlar; onun sarı bir meyvesi vardır; develer ve koyunlar onu yaş ve kuru yer; onun alevi şiddetli kırmızıdır ve onun kırmızılığında mübalağa edilir; şöyle denir: sanki sakalı **ضِرام عَرْفَجة**’dir; Ebû Bekir’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: çıktı, sanki sakalı **ضِرام عَرْفَج** idi; şu şekilde tefsir edildi: o, bilinen bir ağaçtır; küçük, ateşle çabuk tutuşandır; ve o, yaz bitkisindendir. Onların darbımesellerinden: **كَمَنِّ الغيثِ على العَرْفَجة**; yani: ona isabet etti, o kuru iken, böylece yeşerdi; Ebû Zeyd dedi: bu, kendisine iyilik ettiğin kimse için söylenir; sonra sana dedi ki: “Bana minnet mi ediyorsun?” Ezherî: **العَرْفَج** **الجَنْبَةِ**’dendir ve onun **خوصَة**’si vardır; ve denilir: **رَعَيْنا رِقَة العَرْفَج**; o, kışın onun yaprağıdır. Ebû Amr dedi: **العَرْفَج** yağmur aldığı ve dalı yumuşadığı zaman, “dalı delinmiştir” denir; sonra biraz karardığı zaman, “bitlenmiştir” denir; sonra biraz arttığı zaman, “**ارْقاطَّ** olmuştur” denir; sonra biraz arttığı zaman, “**أَدْبَى** olmuştur” denir; sonra **خُوصته** tamam olduğu zaman, “**أَخْوَصَ** olmuştur” denir. Ezherî dedi: ve **العَرْفَج**’in ateşine Araplar **نار الزَّحْفَتَيْن** adını verirler; çünkü onu yakan kimse ona doğru sürünür; o tutuştuğu zaman ondan sürünerek uzaklaşır.
