# عرفط (ع-ر-ف-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ر - ف - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

عرفط:
العُرفُطُ: شجرةٌ من شجر العِضاه، تأكلُه الإبلُ، الواحدة بالهاء.

##### Türkçe

**عرفط**:
**العُرفُطُ**: **العِضاه** ağaçlarından bir ağaçtır; develer onu yer; tekili **الهاء** iledir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العُرْفُطُ: شجر من العضاه، ينضح المُفْغورَ منه، وبَرَمَتُهُ بيضاءُ مدحرجَةٌ.

##### Türkçe

**العُرْفُطُ**: **العضاه**’dan bir ağaçtır; ondan **المُفْغورَ** olanı sızdırır; ve onun tomurcuğu beyaz, yuvarlatılmıştır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العُرْفُطُ: شجر العِضاه، وقيل: ضَرْب منه، وقال أَبو حنيفة: من العضاه العُرْفُط وهو مفترش على الأَرض لا يذهب في السماء، وله ورقة عريضة وشوكة حَديدة حَجْناء، وهو مما يُلْتَحَى لِحاؤُه وتُصْنعُ منه الأَرْشِيَةُ وتخرج في بَرَمِه عُلَّفة كأَنه الباقِلَّى تأْكله الإِبل والغنم، وقيل: هو خَبيث الريح وبذلك تَخْبُتْ رِيحُ راعِيته وأَنْفاسُها حتى يُتَنَحَّى عنها، وهو من أَخبث المراعي، واحدته عُرْفُطةٌ، وبه سمي الرجل. الأَزهري: العُرْفُطةُ شجرة قصيرة متوانية الأَغصان ذاتُ شوك كثير طُولُها في السماء كطول البعير بارِكاً، لها وُرَيْقة صغيرة تَنْبُتُ بالجِبال تَعْلُقُها الإِبلُ أَي تأْكل بفِيها أَعْراض غِصَنَتِها؛ قال مسافر العَبْسيّ يصف إِبلاً:
عَبْسِيّة لم تَرْعَ طَلْحاً مُجْعَما،
ولم تُواضِعْ عُرْفُطاً وسَلَما
لكنْ رَعَين الحَزْن، حيثُ ادْلْهْمَما،
بَقْلاً تَعاشِيبَ ونَوْراً تَوْأَما
الجوهري: العُرْفُط، بالضم، شجر من العِضاه يَنْضَحُ المُغْفُورَ وبَرَمَتُه بيضاء مُدَحْرَجة، وقيل: هو شجر الطلح وله صمغ كريه الرائحة فإِذا أَكلته النحل حصل في عسلها من ريحه. وفي الحديث: أَن النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، شرب عسلاً في بيت امرأَة من نسائه، فقالت له إِحدى نسائه: أَكلتَ مَغافِيرَ، قال: لا ولكني شَرِبت عسلاً، فقالت: جَرَسَتْ إِذاً نحْلُه العُرْفُطَ؛ المَغافِيرُ: صمغ يسِيل من شجر العرفط حُلو غير أَن رائحته ليست بطيبة، والجَرْسُ: الأَكل. وإِبلٌ عُرْفُطِيّةٌ: تأْكل العرفط. واعْرَنْفَطَ الرجلُ: تَقَبَّضَ. والمُعْرَنْفِطُ: الهَنُ؛ أَنشد ابن الأَعرابي لرجل قالت له امرأَته وقد كَبِرَ:
يا حَبَّذا ذَباذِبْكْ،
إِذ الشَّبابُ غالِبُكْ
فأَجابها:
يا حَبَّذا مُعْرَنْفِطُكْ،
إِذْ أَنا لا أُفَرِّطُكْ

##### Türkçe

**العُرْفُطُ**: **العِضاه** ağacı; ve denildi: ondan bir tür. Ebû Hanîfe dedi: **العضاه**dan **العُرْفُط** vardır; o, yer üzerine yayılmıştır, göğe doğru gitmez; onun geniş bir yaprağı ve keskin, eğri bir dikeni vardır; o, kabuğu soyulan şeylerdendir; ondan **الأَرْشِيَةُ** yapılır; onun tomurcuğunda, sanki **الباقِلَّى** gibi bir yem çıkar; develer ve koyunlar onu yer. Ve denildi: o, kötü kokuludur; bununla onun otlağının kokusu ve nefesleri sönükleşir, ta ki ondan uzaklaşılıncaya kadar; o, otlakların en kötülerindendir. Onun teki **عُرْفُطةٌ**dur; onunla adam adlandırıldı.

el-Ezherî: **العُرْفُطةُ** kısa, dalları gevşek, çok dikenli bir ağaçtır; onun gökteki uzunluğu, çökmüş devenin uzunluğu gibidir; onun küçük bir yaprakçığı vardır; dağlarda biter; develer onu **تَعْلُقُها**; yani ağzıyla onun dalının yanlarını yer. Misâfir el-Absî, develeri vasfederek dedi:
عَبْسِيّة لم تَرْعَ طَلْحاً مُجْعَما،
ولم تُواضِعْ عُرْفُطاً وسَلَما
لكنْ رَعَين الحَزْن، حيثُ ادْلْهْمَما،
بَقْلاً تَعاشِيبَ ونَوْراً تَوْأَما

el-Cevherî: **العُرْفُط** (ötre ile), **العِضاه**dan bir ağaçtır; **المُغْفُورَ** sızdırır; onun **بَرَمَتُه**si beyaz, yuvarlaktır. Ve denildi: o, **الطلح** ağacıdır; onun kötü kokulu bir zamkı vardır; arılar onu yediğinde, onun kokusundan balında bir şey meydana gelir. Hadiste: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, eşlerinden birinin evinde bal içti; eşlerinden biri ona dedi: **مَغافِيرَ** yedin; dedi: hayır, fakat bal içtim; dedi: öyleyse onun arısı **العُرْفُطَ**ı **جَرَسَتْ**. **المَغافِيرُ**: **العرفط** ağacından akan zamktır; tatlıdır, ancak kokusu hoş değildir. **الجَرْسُ**: yeme. Ve **عُرْفُطِيّةٌ** develer: **العرفط** yer. Ve **اعْرَنْفَطَ** adam: büzüldü. Ve **المُعْرَنْفِطُ**: **الهَنُ**; İbnü’l-A‘râbî, karısının kendisine—yaşlanmışken—dediği bir adam için inşâd etti:
يا حَبَّذا ذَباذِبْكْ،
إِذ الشَّبابُ غالِبُكْ
O da ona cevap verdi:
يا حَبَّذا مُعْرَنْفِطُكْ،
إِذْ أَنا لا أُفَرِّطُكْ

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العرفط، بالضم: شجر من العضاه ينضح المغفور، وبرمته بيضاء مدحرجة، كما في الصحاح. وفي اللسان: وله صمغ كريه الرائحة، فإذا أكلته النحل حصل في عسلها من ريحه، ومنه الحديث:  ولكني شربت عسلا. فقالت: إذن جرست نحله العرفط  . وقال أبو حنيفة: قال أبو زياد: من العضاه العرفط وهو فرش على الأرض لا يذهب في السماء، وله ورقة عريضة، وشوكة حديدة جحناء، وهو مما يلتحى لحاؤه، وتصنع منه الأرشية التي يستقى بها، وتخرج في برمه العلفة كأنه الباقلاء، تأكله الإبل والغنم، وقال غيره: يقال: لبرمته: الفتلة، وهي بيضاء كأن هيادبها القطن. قال أبو زياد: وهو خرج العيدان، وليس له خشب ينتفع به فيما ينتفع من الخشب، وصمغه كثير وربما قطر على الأرض حتى يصير تحت العرفط مثل الأرحاء العظام، قال الشماخ يصف إبلا:
  إن تمس في عرفط صلع جماجمه                      من الأسالق عاري الشوك مجرود وأنشد الأصمعي:
  كأن غصن سلم أو عرفطه
  معترضا بشوكه في مسرطه وقال شمر: العرفط: شجرة قصيرة متدانية الأغصان ذات شوك كثير، طولها في السماء كطول البعير باركا، لها وريقة صغيرة، تنبت في الجبال تأكل الإبل بفيها أعراض غصنتها، وقال ابن هرمة:
  أغضي ولو أني أشاء كسوتـه                      جربا وكنت له كشوك العرفط الواحدة: عرفطة، وبها سمي عرفطة بن الحباب بن جبيرة القرشي الصحابي رضي الله عنه، كما في العباب. وفي معجم الذهبي وابن فهد: هو الأزدي الذي استشهد بالطائف. وفاته: عرفطة الأنصاري، وعرفطة بن نضلة الأسدي، وعرفطة بن نهيك التميمي: صحابيون. وقال شعبة: مالك بن عرفطة عن عبد خير، قال البخاري: هذا وهم، والصواب: خالد بن علقمة الهمداني. واعرنفط الرجل: انقبض، عن ابن الأعرابي. والمعرنفط: الهن، أنشد ابن الأعرابي لرجل قالت له امرأته، وقد كبر:
  يا حبذا ذباذبك
  إذ الشباب غالبك فأجابها:
  يا حبذا معرنفطك
  إذا أنا لا أفرطك هكذا في اللسان. وسيأتي ذلك بعينه للمصنف في قرفط، وأنشد الجوهري هناك هذا الرجز. ومما يستدرك عليه: إبل عرفطية: تأكل العرفط. وعريفطان: واد بين الحرمين الشريفين ليس به ماء ولا رعي، نقله ياقوت عن عرام.

##### Türkçe

**العرفط**، (ضمme ile): **العضاه**’dan bir ağaçtır; **المغفور**’u sızdırır; **برمة**’si beyaz, yuvarlatılmıştır; **الصحاح**’ta olduğu gibi. **اللسان**’da: Onun kötü kokulu bir zamkı vardır; arılar onu yerse, balında onun kokusundan (bir şey) meydana gelir. Ondan (şu) hadis: “Fakat ben bal içtim.” Bunun üzerine dedi ki: “Öyleyse onun arısı **العرفط**’u **جرست** (çiğnedi/kemirdi).” Ebû Hanîfe dedi: Ebû Ziyâd dedi: **العضاه**’dan **العرفط** vardır; o, yer üzerinde bir yaygıdır, göğe doğru gitmez; onun geniş bir yaprağı ve eğri, keskin bir dikeni vardır; o, kabuğu soyulanlardandır; ondan, onunla su çekilen **الأرشية** yapılır; onun **برمه**’sinde **العلفة** çıkar; sanki o **الباقلاء** gibidir; develer ve koyunlar onu yer. Başkası dedi: **برمة**’sine: **الفتلة** denir; o beyazdır; sanki onun püskülleri pamuktur. Ebû Ziyâd dedi: O, dalların çıkıntısıdır; ondan, ağaçtan yararlanılan şeylerde yararlanılan bir odunu yoktur; zamkı çoktur; bazen yere damlar da **العرفط**’un altında büyük değirmen taşları gibi olur. **الشماخ** develeri vasfederek dedi:
  “Eğer **عرفط** içinde akşamlarsa, kafatasları kel,
  **الأسالق**’tan (olan) dikenleri çıplak, soyulmuş.”

**الأصمعي** rivayet etti:
  “Sanki bir **سلم** dalı yahut onun **عرفطه**’su,
  dikenleriyle **مسرطه**’sinde enlemesine (durmuş).”

**شمر** dedi: **العرفط**: Dalları birbirine yakın, çok dikenli kısa bir ağaçtır; gökteki (yüksekliği) çökmüş haldeki devenin boyu kadardır; onun küçük bir yaprakçığı vardır; dağlarda biter; develer, onun dalının yanlarını ağızlarıyla yer. **ابن هرمة** dedi:
  “Göz yumarım; eğer isteseydim onu giydirirdim
  uyuzla; ve ben ona **العرفط**’un dikeni gibi olurdum.”

Tekili: **عرفطة**. Onunla, **عرفطة بن الحباب بن جبيرة القرشي** sahâbî (Allah ondan razı olsun) adlandırılmıştır; **العباب**’da olduğu gibi. **معجم الذهبي** ve **ابن فهد**’de: O, Tâif’te şehit düşen **الأزدي**’dir. Onun vefat edenleri: **عرفطة الأنصاري**; **عرفطة بن نضلة الأسدي**; **عرفطة بن نهيك التميمي**: sahâbîlerdir. **شعبة** dedi: **مالك بن عرفطة**’dan, **عبد خير**’den; **البخاري** dedi: Bu bir vehimdir; doğrusu: **خالد بن علقمة الهمداني**’dir.

**واعرنفط** adam: büzüldü/kasıldı; **ابن الأعرابي**’den. **المعرنفط**: **الهن**. **ابن الأعرابي** bir adam için, karısı ona—yaşlanmışken—dedi ki, şu şiiri okudu:
  “Ne hoş senin **ذباذبك**’in,
  gençlik sana galip gelmişken.”

O da ona cevap verdi:
  “Ne hoş senin **معرنفطك**’in,
  ben seni **أفرطك** etmediğim zaman.”

**اللسان**’da böyledir. Bunun aynısı, musannif için **قرفط**’ta gelecektir; **الجوهري** orada bu recezi rivayet etti.

Ona (musannife) istidrâk edilenlerdendir: **إبل عرفطية**: **العرفط** yer. **عريفطان**: iki harem-i şerîf arasında bir vadidir; onda ne su vardır ne otlak; onu **ياقوت** **عرام**’dan nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عُرْفُطٌ
عُرْفُطٌ ذ [A species of mimosa; called by Forskهl mimosa ِrfota; (see his Flora ئgypt. Arab., pp. cxxiii. and 177;)] a sort of trees of the [description termed] عِضَاه, (S, O, K,) which exudes [the gum called] مُغْفُور, and of which the fruit (بَرَمَة) is white and round: (S:) it has a gum of disagreeable odour ; and when bees eat it, somewhat of its odour is found in their honey: (TA:) AHn says that, accord. to Aboo-Ziyلd, it is of the عضاه, and spreads upon the ground, not rising towards the sky, and has a broad leaf, and a sharp, curved thorn; it is of those trees of which the bark is stripped off and made into well-ropes; (O, TA;) and there comes forth from its fruit (بَرَم) what is termed عُلَّفَةٌ, [i. e. a pod,] resembling a bean, (O, * TA,) which is eaten by the camels and the sheep or goats: (O:) it is said by another, or others, that its fruit (بَرَمَة) is called فَتْلَة, and is white, as though fringed with cotton; (O, TA;) like the button of the shirt, or somewhat larger: (O:) Aboo-Ziyلd [further] says, (TA,) it is compact in its branches; has no wood that is useful like other wood; and has abundance of gum, which sometimes drops upon the ground until there are, beneath the trees, what resemble great mill-stones: Sh says that it is a short tree, the branches of which are near together, having many thorns; its height is like that of a camel lying down; it has a small, diminutive leaf; grows upon the mountains; and the camels eat it, particularly desiring the upper extremities of its branches: (O, TA:) [the word is a coll. gen. n.:] the n. un. is with اـِبِلٌ عُرْفُطِيَّةٌ. (O, K.)

عُرْفُط
عُرْفُط ذ Camels that eat the [kind of trees called] عُرْفُط. (TA.)

##### Türkçe

عُرْفُطٌ
**عُرْفُطٌ** ذ [bir mimoza türü; Forskål tarafından mimosa irfota diye adlandırılmıştır; (onun Flora Ægypt. Arab., s. cxxiii. ve 177’ye bak;)] [adı] **عِضَاه** diye terimleştirilen vasıftaki ağaçlardan bir türdür; (S, O, K;) [adı] **مُغْفُور** olan [zamkı] sızdırır; ve onun meyvesi (**بَرَمَة**) beyaz ve yuvarlaktır: (S:) onda kötü kokulu bir zamk vardır; ve arılar onu yediklerinde, kokusundan bir şey balda bulunur: (TA:) AHn der ki, Aboo-Ziyâd’a göre, o **عضاه**dandır; ve yer üzerine yayılır, göğe doğru yükselmez; ve geniş bir yaprağı ve keskin, eğri bir dikeni vardır; kabuğu soyulup çıkarılan ve kuyu iplerine yapılan o ağaçlardandır; (O, TA;) ve onun meyvesinden (**بَرَم**) **عُلَّفَةٌ** diye adlandırılan şey çıkar; [yani bir bakla,] bir fasulyeye benzer; (O, * TA,) develer ve koyunlar yahut keçiler onu yer: (O:) bir başkası yahut başkaları tarafından denilmiştir ki, onun meyvesi (**بَرَمَة**) **فَتْلَة** diye adlandırılır; ve beyazdır; sanki pamukla saçaklanmış gibi; (O, TA;) gömleğin düğmesi gibi, yahut biraz daha büyük: (O:) Aboo-Ziyâd [ayrıca] der ki, (TA,) dallarında sıkıdır; başka odun gibi faydalı olan bir odunu yoktur; ve bol zamkı vardır; ki bazen yere damlar; ta ki ağaçların altında büyük değirmen taşlarına benzeyen şeyler oluncaya kadar: Sh der ki, o kısa bir ağaçtır; dalları birbirine yakındır; çok dikenlidir; yüksekliği, çökmüş bir devenin yüksekliği gibidir; küçük, ufak bir yaprağı vardır; dağlarda biter; ve develer onu yer; özellikle dallarının üst uçlarını arzu ederek: (O, TA:) [kelime cem‘î cins isimdir:] tekil isim **اـِبِلٌ عُرْفُطِيَّةٌ** iledir. (O, K.)

عُرْفُط
**عُرْفُط** ذ **عُرْفُط** [denilen ağaç türünü] yiyen develer. (TA.)
