# عرفط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرفط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عرفط

العُرْفُطُ: شجر العِضاه، وقيل: ضَرْب منه، وقال أَبو حنيفة: من العضاه العُرْفُط وهو مفترش على الأَرض لا يذهب في السماء، وله ورقة عريضة وشوكة حَديدة حَجْناء، وهو مما يُلْتَحَى لِحاؤُه وتُصْنعُ منه الأَرْشِيَةُ وتخرج في بَرَمِه عُلَّفة كأَنه الباقِلَّى تأْكله الإِبل والغنم، وقيل: هو خَبيث الريح وبذلك تَخْبُتْ رِيحُ راعِيته وأَنْفاسُها حتى يُتَنَحَّى عنها، وهو من أَخبث المراعي، واحدته عُرْفُطةٌ، وبه سمي الرجل. الأَزهري: العُرْفُطةُ شجرة قصيرة متوانية الأَغصان ذاتُ شوك كثير طُولُها في السماء كطول البعير بارِكاً، لها وُرَيْقة صغيرة تَنْبُتُ بالجِبال تَعْلُقُها الإِبلُ أَي تأْكل بفِيها أَعْراض غِصَنَتِها؛ قال مسافر العَبْسيّ يصف إِبلاً:
عَبْسِيّة لم تَرْعَ طَلْحاً مُجْعَما،
ولم تُواضِعْ عُرْفُطاً وسَلَما
لكنْ رَعَين الحَزْن، حيثُ ادْلْهْمَما،
بَقْلاً تَعاشِيبَ ونَوْراً تَوْأَما
الجوهري: العُرْفُط، بالضم، شجر من العِضاه يَنْضَحُ المُغْفُورَ وبَرَمَتُه بيضاء مُدَحْرَجة، وقيل: هو شجر الطلح وله صمغ كريه الرائحة فإِذا أَكلته النحل حصل في عسلها من ريحه. وفي الحديث: أَن النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، شرب عسلاً في بيت امرأَة من نسائه، فقالت له إِحدى نسائه: أَكلتَ مَغافِيرَ، قال: لا ولكني شَرِبت عسلاً، فقالت: جَرَسَتْ إِذاً نحْلُه العُرْفُطَ؛ المَغافِيرُ: صمغ يسِيل من شجر العرفط حُلو غير أَن رائحته ليست بطيبة، والجَرْسُ: الأَكل. وإِبلٌ عُرْفُطِيّةٌ: تأْكل العرفط. واعْرَنْفَطَ الرجلُ: تَقَبَّضَ. والمُعْرَنْفِطُ: الهَنُ؛ أَنشد ابن الأَعرابي لرجل قالت له امرأَته وقد كَبِرَ:
يا حَبَّذا ذَباذِبْكْ،
إِذ الشَّبابُ غالِبُكْ
فأَجابها:
يا حَبَّذا مُعْرَنْفِطُكْ،
إِذْ أَنا لا أُفَرِّطُكْ

### Türkçe

**العُرْفُطُ**: **العِضاه** ağacı; ve denildi: ondan bir tür. Ebû Hanîfe dedi: **العضاه**dan **العُرْفُط** vardır; o, yer üzerine yayılmıştır, göğe doğru gitmez; onun geniş bir yaprağı ve keskin, eğri bir dikeni vardır; o, kabuğu soyulan şeylerdendir; ondan **الأَرْشِيَةُ** yapılır; onun tomurcuğunda, sanki **الباقِلَّى** gibi bir yem çıkar; develer ve koyunlar onu yer. Ve denildi: o, kötü kokuludur; bununla onun otlağının kokusu ve nefesleri sönükleşir, ta ki ondan uzaklaşılıncaya kadar; o, otlakların en kötülerindendir. Onun teki **عُرْفُطةٌ**dur; onunla adam adlandırıldı.

el-Ezherî: **العُرْفُطةُ** kısa, dalları gevşek, çok dikenli bir ağaçtır; onun gökteki uzunluğu, çökmüş devenin uzunluğu gibidir; onun küçük bir yaprakçığı vardır; dağlarda biter; develer onu **تَعْلُقُها**; yani ağzıyla onun dalının yanlarını yer. Misâfir el-Absî, develeri vasfederek dedi:
عَبْسِيّة لم تَرْعَ طَلْحاً مُجْعَما،
ولم تُواضِعْ عُرْفُطاً وسَلَما
لكنْ رَعَين الحَزْن، حيثُ ادْلْهْمَما،
بَقْلاً تَعاشِيبَ ونَوْراً تَوْأَما

el-Cevherî: **العُرْفُط** (ötre ile), **العِضاه**dan bir ağaçtır; **المُغْفُورَ** sızdırır; onun **بَرَمَتُه**si beyaz, yuvarlaktır. Ve denildi: o, **الطلح** ağacıdır; onun kötü kokulu bir zamkı vardır; arılar onu yediğinde, onun kokusundan balında bir şey meydana gelir. Hadiste: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, eşlerinden birinin evinde bal içti; eşlerinden biri ona dedi: **مَغافِيرَ** yedin; dedi: hayır, fakat bal içtim; dedi: öyleyse onun arısı **العُرْفُطَ**ı **جَرَسَتْ**. **المَغافِيرُ**: **العرفط** ağacından akan zamktır; tatlıdır, ancak kokusu hoş değildir. **الجَرْسُ**: yeme. Ve **عُرْفُطِيّةٌ** develer: **العرفط** yer. Ve **اعْرَنْفَطَ** adam: büzüldü. Ve **المُعْرَنْفِطُ**: **الهَنُ**; İbnü’l-A‘râbî, karısının kendisine—yaşlanmışken—dediği bir adam için inşâd etti:
يا حَبَّذا ذَباذِبْكْ،
إِذ الشَّبابُ غالِبُكْ
O da ona cevap verdi:
يا حَبَّذا مُعْرَنْفِطُكْ،
إِذْ أَنا لا أُفَرِّطُكْ
