# عرف — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%81/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عرف

عَرَفَهُ
1 عَرَفَهُ ذ , (S, O, Msb, K, &c.,) aor. عَرِفَ , (O, K,) inf. n. مَعْرِفَةٌ (S, O, K) and عِرْفَانٌ (S, O, Msb, K) and عِرِفَّانٌ (K) and عِرْفَةٌ, (Msb, K,) or مَعْرِفَةٌ is a simple subst., (Msb,) He knew it; he had cognition of it; or he was, or became, acquainted with it; syn. عَلِمَهُ: (K:) or he knew it (عَلِمَهُ) by means of any of the five senses; (Msb;) [and also, by mental perception:] Er-Rلghib says, المَعْرِفَةُ is the perceiving a thing by reflection, and by consideration of the effect thereof [upon the mind or sense], so that it has a more special meaning than العِلْمُ, and its contr. is الاـِنْكَارُ; and one says, فُلَانٌ يَعْرِفُ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ [Such a one knows God and his apostle], but one does not say يَعْلَمُ اللّٰهَ, making the verb [thus] to have a single objective complement, since man's مَعْرِفَة [or knowledge] of God is [the result of] the consideration of his effects, without the perception of his essence; and one says, اَللّٰهُ يَعْلَمُ كَذَا, but not يَعْرِفُ كذا, since المَعْرِفَةُ is used in relation to عِلْم [or knowledge] which is defective, to which one attains by reflection: it is from عَرَفْتُهُ meaning I found, or experienced, its عَرْف i. e. odour; or as meaning I attained its عُرْف i. e. limit: (TA:) it is said in the B that المَعْرِفَةُ differs from العِلْمُ, in meaning, in several ways: the former concerns the thing itself [which is its object;] whereas the latter concerns the states, or conditions, or qualities, thereof: also the former generally denotes the perceiving a thing as a thing that has been absent from the mind, thus differing from the latter; therefore the contr. of the former is الاـِنْكَارُ, and the contr. of the latter is الجَهْلُ; and the former is the knowing a thing itself as distinguished from other things; whereas the latter concerns a thing collectively with other things: (TA in art. علم:) and sometimes they put ↓ اعترف in the place of عَرَفَ; (S, O;) [i. e.] اعترف الشَّىْءَ signifies عَرَفَهُ: (Mgh, K:) and so, sometimes, does ↓ استعرفُه. (Har p. 486.) ― -b2- And عَرَفَ is also used in the place of اعترف [in the first of the senses assigned to the latter below]. (S, O.) See the latter verb, in four places. ― -b3- عَرَفَهُ also signifies He requited him. (O, K.) Ks read, (O, K,) and so five others, (Az, TA,) in the Kur [lxvi. 3], (O,) عَرَفَ بَعْضَهُ, meaning He requited her, namely, Hafsah, for part [thereof, i. e.] of what she had done: (Fr, O, K:) and he did so indeed by divorcing her: (Fr, TA:) or it means he acknowledged part thereof: (K:) but others read بَعْضَهُ ↓ عَرَّفَ, which, likewise, has the former of the two meanings expl. above: (Bd:) or this means he told Hafsah part thereof. (Fr, O, Bd, * TA. [See also 2.]) As first expl. above, this phrase is like the saying to him who does good or who does evil, أَنَا أَعْرِفُ لأَهْلِ الاـِحْسَانِ وَأَعْرِفُ لِأَهْلِ الاـِسَآءَةِ, (O,) or لِلْمُحْسِنِ وَالمُسِىْءِ, (K,) [I know how to requite the doer of good and the doer of evil,] i. e. the case of the doer of good and that of the doer of evil are not hidden from me nor is the suitable requital of him. (O, K.) لَأَعْرِفَنَّكَهَا عَنْدَ رَسُولِ اللّٰهِ occurs in a trad., meaning I will assuredly requite thee for it in the presence of the Apostle of God so that he shall know thy evil-doing: and is used in threatening. (TA.) -A2- عَرَفَ الفَرَسَ, (S, O, K,) aor. عَرِفَ , (O,) inf. n. عَرْفٌ, (O, K,) He clipped the عُرْف [i. e. mane] of the horse. (S, O, K.) -A3- عَرَفْتُ عَلَى القَوْمِ, aor. عَرُفَ , inf. n. عِرَافَةٌ, I was, or became, عَرِيف over the people, or party; i. e., manager, or orderer, of their affairs; as also عَرُفْتُ عَلَيْهِمْ: (Msb:) or عَرُفَ, inf. n. عَرَاعَةٌ, signifies he was, or became, an عَرِيف; (S, O, K;) as also عَرَفَ, aor. عَرِفَ ; (K;) i. e., a نَقِيب: (S, O:) and when you mean that he acted as an عَرِيف, you say, عَرَفَ عَلَيْنَا سِنِينَ, aor. عَرُفَ , inf. n. عِرَافَةٌ, [he acted over us as an عريف during some years,] like كَتَبَ, aor. يَكْتُبُ, inf. n. كِتَابَةٌ. (S, O, K. *) -A4- عَرَفَ لِلْأَمْرِ, aor. عَرِفَ , He was patient in relation to the affair, or event; (K;) as also ↓ اعترف, (O, K,) as some say. (O.) And عُرِفَ عِنْدَ المُصِيبَةِ He was patient on the occasion of the affliction, or misfortune. (TA.) ― -b2- And عَرَفَ He was, or became, submissive, or tractable; (Ibn-'Abbلd, O, TA;) and so ↓ اعترف, (IAar, O, K,) said of a man, (IAar, O,) and of a beast that one rides. (O.) -A5- عَرُفَ, inf. n. عَرَافَةٌ, He (a man) was, or became, pleasant, or sweet, in his odour. (TA.) And ↓ اعرف, said of food, It was sweet in its عَرْف, i. e. odour. (TA.) ― -b2- عَرِفَ He (a man, TA) made much use of perfume. (IAar, O, K.) ― -b3- And He relinquished, or abstained from, perfume. (IAar, O.) -A6- عُرِفَ, (S, O, K,) inf. n. عَرْفٌ, (K, TA,) accord. to one or more of the copies of the K عِرْفَانٌ, (TA,) He (a man, S, O) had a purulent pustule, termed عَرْفَة, come forth in the whiteness [or palm] of his hand. (S, O, K.)

تَعْرِيفٌ
2 تَعْرِيفٌ ذ signifies The making to know; syn. اـِعْلَامٌ: (S, O, K, TA:) [or rather it has a more restricted signification than the latter word, as is indicated in the preceding paragraph:] and in this sense its verb may have two objective complements: one says, عرّفهُ الأَمْرَ He made him to know the affair, or case; syn. أَعْلَمَهُ اـِيَّاهُ: [or he acquainted him with it; or told him of it:] and عرّفهُ بَيْتَهُ He made him to know, or acquainted him with, the place of his house, or tent; syn. أَعْلَمَهُ بِمَكَانِهِ: (TA:) [and] one says عَرَّفْتُهُ بِهِ, meaning I made him to know it by means of any of the five senses [or by mental perception; as also عَرَّفْتُهُ اـِيَّاهُ]. (Msb.) See also 1, former half. And see 4. ― -b2- Also The making known; contr. of تَنْكِيرٌ. (O, K.) عَرَّفَ بَعْضَهُ, in the Kur [lxvi. 3], has been expl. as meaning He made known part thereof. (TA. [For other explanations, see 1.]) And عَرَّفْتُهُ بِزَيْدٍ means I made him known by the name of Zeyd; like the phrase سَمَّيْتُهُ بِزَيْدٍ. (Sb, TA.) ― -b3- [Hence, The explaining a term: and an explanation thereof: thus used, its pl. is تَعْرِيفَاتٌ: it has a less restricted meaning than حَدٌّ, which signifies the “ defining, ” and “ a definition. ” ― -b4- And The making a noun, or a nominal proposition, determinate. ― -b5- Hence also,] The crying a stray-beast, or a beast or some other thing that has been lost; (S, TA;) the mentioning it [and describing it] and seeking to find him who had knowledge of it. (TA.) ― -b6- And [hence likewise,] عرّفهُ بِذَنْبِهِ He branded him, or stigmatized him, with his misdeed. (TA.) -A2- Also The rendering [a thing] fragrant; (S, O, * K, * TA;) from العَرْفُ: (S:) and the adorning [it], decorating [it], or embellishing [it]. (TA.) عَرَّفَهَا لَهُمْ, in the Kur [xlvii. 7], is said to mean He hath rendered it fragrant [i. e. Paradise (الجَنَّة)] for them: (S, O:) or it means He hath described it to them so that, when they enter it, they shall know it by that description, or so that they shall know their places of abode therein: (O:) or He hath described it to them, and made them desirous of it: (Er-Rلghib, TA:) [and the like is said by Bd:] or He hath defined it for them so that there shall be for every one a distinct paradise. (Bd.) ― -b2- One says also, عرّف رَأْسَهُ بِالدُّهْنِ He moistened the hair of his head abundantly with oil, or with the oil; syn. رَوَّاهُ. (TA.) ― -b3- And عرّف طَعَامَهُ He made his food to have much seasoning, or condiment. (TA.) -A3- Also The halting [of the pilgrims] at 'Arafلt. (S, O, K.) You say, عرّفوا, (S, Mgh, O, Msb,) inf. n. as above, They halted at 'Arafلt; (Mgh, Msb;) or they were present at 'Arafلt; (S, O.) And [hence], in a postclassical sense, They imitated the people of 'Arafلt, in some other place, by going forth to the desert and there praying, and humbling themselves, or offering earnest supplication; (Mgh;) or by assembling in their mosques to pray and to beg forgiveness: (Har p. 672:) the first who did this was Ibn-'Abbلs, at El-Basrah. (Mgh, and Har ubi suprل.) And عرّف بِالهَدْىِ He brought the animal for sacrifice to 'Arafلt. (Mgh.) -A4- عرّف الشَّرَّ بَيْنَهُمْ He excited evil, or mischief, between them, or among them: the verb in this phrase being formed by permutation from أَ َّ ثَ. (Yaakoob, TA.)

اعرف فُلَانًا
4 اعرف فُلَانًا ذ He told such a one of his misdeed, then forgave him; and so ↓ عرّفهُ. (TA.) -A2- اعرف (said of a horse, S, O) He had a long عُرْف [or mane]. (S, O, K.) -A3- See also 1, near the end.

تعرّف
5 تعرّف ذ It was, or became, known. (Har p. 6.) ― -b2- And تعرّف اـِلَيْهِ He made himself known to him; (TA;) [and so ↓ استعرف; for] you say, أَتَيْتُ مُتَنَكِّرًا ثُمَّ اسْتَعْرَفْتُ i. e. [I came disguising myself, or assuming an unknown appearance, then] I made known who I was: (L:) and اِئْتِ فُلَانًا فَاسْتَعْرِفْ اـِلَيْهِ حَتَّى يَعْرِفَكَ [Come thou to such a one and make thyself known to him, that he may know thee]. (S, O, K. *) [See also 8.] ― -b3- [Hence,] one says, تعرّف اـِلَى اللّٰهِ بِالعِبَادَاتِ وَالأَدْعِيَةِ [He made himself known to God by religious services and prayers]. (Er-Rلghib, TA.) And تَعَرَّفْ اـِلَى اللّٰهِ فِى الرَّخَآءِ يَعْرِفْكَ فِى الشِّدَّةَ, occurring in a saying of the Prophet to Ibn-'Abbلs, [may be rendered Make thyself known to God by obedience in ampleness of circumstances, then He will acknowledge thee in straitness: or] means render thou obedience to God [&c., then] He will requite thee [&c.]. (O.) -A2- تعرّفهُ [He acquainted himself, or made himself acquainted, with it, or him; informed himself of it; learned it; and discovered it: often used in these senses: for an instance of the last, see تَفَرَّسَ: it is similar to تَعَلَّمَهُ, but more restricted in meaning. ― -b2- And] He sought the knowledge of it: (Har p. 6:) [or he did so leisurely, or repeatedly, and effectually:] you say, تَعَرَّفْتُ مَا عِنْدَ فُلَانٍ I sought leisurely, or repeatedly, after the knowledge of what such a one possessed until I knew it. (S, O, K. *) ― -b3- And تعرّفهُ المَكَانَ, and فِى المَكَانِ, He looked at it, endeavouring to obtain a clear knowledge thereof, in the place; syn. تَأَمَّلَهُ بِهِ. (TA.) -A3- [تَعَرُّفٌ is also expl. in the KL by the Pers. words بعرف كارى كردن, app. meaning The acting with عُرْف i. e. goodness, &c.: but Golius has hence rendered the verb “ convenienter opus fecit. ”]

تعارفوا
6 تعارفوا ذ They knew, or were acquainted with, one another. (S, O, K.) ― -b2- And i. q. تَفَاخَرُوا [i. e. They vied, competed, or contended for superiority, in glorying, or boasting, or in glory, &c.; or simply they vied, one with another]: it occurs in a trad., or, as some relate it, with ز; and both are expl. as having this meaning. (TA.)

اعترف بِهِ
8 اعترف بِهِ ذ He acknowledged it, or confessed it, (S, Mgh, O, Msb, K,) namely, a misdeed, (S, O,) or a thing; (Mgh, Msb;) and so به ↓ عَرَفَ and لَهُ, namely, his misdeed [&c.]; (K;) [for] sometimes they put عَرَفَ in the place of اعترف; (O;) and so ↓ عَرَفَهُ: (Ksh and Bd and Jel in xvi. 85:) [الاـِحْسَانِ ↓ عِرْفَانُ (occurring in the K voce شُكْرٌ &c.) means The acknowledgment, or confession, of beneficence; thankfulness, or gratitude:] and one says, لأَِحَدٍ يَصْرَعُنِى ↓ مَا أَعْرِفُ (S, O, TA) i. e. ما أَعْتَرِفُ, (S, O,) meaning I do not acknowledge [any one that will throw me down]: this was said by an Arab of the desert. (TA.) ― -b2- اعترف اـِلَىَّ He acquainted me with his name and condition. (K.) And اعترف لَهُ He described himself to him in such a manner as that he would certify himself of him thereby. (TA.) [See also 5.] ― -b3- اعترف also signifies He described a thing that had been picked up, and a stray-beast, in such a manner as that he would be known to be its owner. (TA.) ― -b4- And you say, اِعْتَرَفْتُ القَوْمَ, (S, O,) or فُلَانًا, (K,) I asked the people, or party, (S, O,) or such a one, (K,) respecting a subject of information, in order that I might know it. (S, O, K.) ― -b5- See also 1, former half. -A2- And see 1, last quarter, in two places.

استعرف
10 استعرف ذ [He sought, or desired, knowledge; or asked if any had knowledge; of a person or thing: a meaning clearly shown in the M by an explanation of a verse cited in art. بلو, conj. 8, q. v.]. ― -b2- استعرف اـِلَيْهِ: see 5. Also He mentioned his relationship, lineage, or genealogy, to him. (TA.) ― -b3- استعرفهُ: see 1, former half.

اِعْرَوْرَفَ
12 اِعْرَوْرَفَ ذ He (a horse, TA) had a mane (عُرْف). (S, O, TA.) ― -b2- اعرورف الفَرَسَ He (a man, O) mounted upon the mane (عُرْف) of the horse. (O, K. [In the CK, والفَرَسُ عَلا عُرْفُهُ is erroneously put for وَالفَرَسَ عَلَا عَلَى عُرْفِهِ.]) ― -b3- And اعرورف (said of a man, K) (assumed tropical:) He rose upon the أَعْرَاف [pl. of عُرْفٌ, and app. here meaning the wall between Paradise and Hell: (see the Kur vii. 44:) probably used in this sense in a trad.]. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b4- Said of the sea, (tropical:) Its waves became high, (S, O, K, TA,) like the عُرْف [or mane]: and in like manner said of the torrent, (tropical:) It became heapy and high. (TA.) ― -b5- Said of blood, (assumed tropical:) It had froth (O, K) like the عُرْف [or mane]. (O.) ― -b6- Said of palm-trees (نَخْل), (tropical:) They became dense, and luxuriant, or abundant, or thickly intermixed, like the عُرْف [or mane] of the hyena. (O, K, TA.) ― -b7- And, said of a man, (tropical:) He prepared himself for evil, or mischief, (S, O, K, TA,) and raised his head, or stretched forth his neck, for that purpose. (TA.) [See also 12 in art. عزف.]

عَرْفٌ
عَرْفٌ ذ An odour, whether fragrant or fetid, (S, O, K, TA,) in most instances the former, (K, TA,) as when it is used in relation to Paradise: (TA:) and ↓ عَرْفَةٌ signifies [the same, i. e.] رِيحٌ (K, TK) and رَائِحَةٌ. (TK.) One says, ما أَطْيَبَ عَرْفَهُ [How fragrant is its odour!]. (S, O.) And لَا يَعْجِزُ مَسْكُ السَّوْءِ عَنْ عَرْفِ السَّوْءِ [The bad hide will not lack the fetid odour]; (S, O, K;) a prov.; (S, O;) applied to the low, ignoble, mean, or sordid, who will not cease from his evil doing; he being likened to the hide that is not fit for being tanned; (O, K;) wherefore it is cast aside, and becomes fetid. (O.) And some read, in the Kur [lxxvii. 1], وَالْمُرْسَلَاتِ عَرْفًا, [as meaning By the winds that are sent forth with fragrance,] instead of عُرْفًا. (TA.) -A2- Also A certain plant: or the ثُمَام [or panic grass]: (K:) or a certain plant, not of the [kind called] حَمْض, nor of the [kind called] عِضَاه; (Ibn-'Abbلd, O, L, K;) of the [kind called] ثُمَام. (Ibn-'Abbلd, O, L.)

عُرْفٌ
عُرْفٌ ذ [Acknowledgment, or confession;] a subst. from الاِعْتِرَافُ, (S, O, K, TA,) as meaning الاـِقْرَارُ. (TA.) Hence, (S, O,) you say, (K,) لَهُ عَلَىَّ أَلْفٌ عُرْفًا, meaning اِعْتِرَافًا [i. e. A thousand is due to him on my part by acknowlegment, or confession]; (S, O, * K;) the last word being a corroborative. (S, O.) ― -b2- Also i. q. ↓ مَعْرُوفٌ; (S, O, Msb, K;) as also ↓ عَارِفَةٌ, (S, O, K,) of which the pl. is عَوَارِفُ; (O, K;) عُرْفٌ being contr. of نُكْرٌ, (S, O, K,) and ↓ مَعْرُوفٌ being contr. of مُنْكَرٌ [as syn. with نُكْرٌ]; (S, Mgh, O, K;) i. e. Goodness, or a good quality or action; and gentleness, or lenity; and beneficence, [favour, kindness, or bounty,] or a benefit, a benefaction, or an act of beneficence [or favour or kindness]: (Msb:) عُرْفٌ is also expl. as signifying liberality, or bounty; (K, TA;) and so ↓ عُرُفٌ, which is a dial. var. thereof: (TA:) and a thing liberally, or freely, bestowed; or given: (K:) and ↓ مَعْرُوفٌ is expl. as signifying liberality, or bounty, when it is with moderation, or with a right and just aim: [and sometimes it means simply moderation:] and sincere, or honest, advice or counsel or action: and good fellowship with one's family and with others of mankind: it is an epithet in which the quality of a subst. predominates: (TA:) and signifies any action, or deed, of which the goodness is known by reason and by the law; and مُنْكَرٌ signifies the contr. thereof. (Er-Rلghib, TA.) It is said in the Kur [vii. 198], وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ, (O,) meaning [And enjoin thou goodness, &c., or] what is deemed good, or approved, of actions. (Bd.) And you say, أَوْلَاهُ عُرْفًا, (S, O,) or ↓ عَارِفَةً, (TA,) meaning ↓ مَعْرُوفًا [i. e. He did to him, or conferred upon him, a benefit, &c.]. (S, O, TA.) وَلِلْمُطَلَّقَاتِ ↓ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ [in the Kur ii. 242] means [And for the divorced women there shall be a provision of necessaries] with moderation, or right and just aim, and beneficence. (TA.) And ↓ قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى [in the same, ii. 265,] means Refusal with pleasing [or gracious] speech, (Bd, Jel, TA,) and prayer [expressed to the beggar, that God may sustain him,] (TA,) and forgiveness granted to the beggar for his importunity (Bd, Jel) or obtained by such refusal from God or from the beggar, (Bd,) are better than an alms which annoyance follows (TA) by reproach for a benefit conferred and for begging. (Jel.) And مَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ ↓ بِالْمَعْرُوفِ [in the same, iv. 6,] means [And such as is poor, let him take for himself (lit. eat)] according to what is approved by reason and by the law, (TA,) or according to his need (Bd) and the recompense of his labour. (Bd, Jel.) ― -b3- [العُرْفُ, in lexicology, signifies The commonly-known, commonly-received, or common conventional, language; common parlance, or common usage: mostly meaning that of a whole people; in which case, the epithet العَامُّ is sometimes added: but often meaning that of a particular class; as, for instance, of the lawyers. Hence the terms حَقِيقَةٌ عُرْفًا and مَجَازٌ عُرْفًا, expl. in arts. حق and جوز. See also مُتَعَارَفٌ: and see عَادَةٌ.] -A2- Also The عُرْف of the horse; (S, O;) [i. e. the mane;] the hair (Mgh, Msb, K) that grows on the ridge (Msb) of the neck of the horse (Mgh, Msb, K) or similar beast; (Msb;) as also ↓ عُرُفٌ: (K:) [see also مَعْرَفَةٌ:] or the part, of the neck, which is the place of growth of the hair: [see again مَعْرَفَةٌ:] and the part, of the neck [of a bird], which is the place of growth of the feathers: (TA:) [or the feathers themselves of the neck; used in this sense in the K and TA in art. برل, as is shown by the context therein:] and the [comb or] elongated piece of flesh on the upper part of the head of a cock; to which the بَظْر of a girl is likened: (Msb:) pl. أَعْرَافٌ [properly a pl. of pauc.] (O, TA) and عُرُوفٌ. (TA.) As used it in relation to a man, explaining the phrase جَآءَ فُلَانٌ مُبْرَثِلًّا لِلشَّرِّ as meaning نَافِشًا عُرْفَهُ [i. e. (assumed tropical:) Such a one came as though ruffling the feathers of his neck to do evil, or mischief]. (TA.) And [hence] it is said in a trad., جَاؤُوا كَأَنَّهُمْ عُرُفٌ (assumed tropical:) [They came as though they were a mane], meaning, following one another. (TA.) And one says, جَآء القَوْمُ عُرْفًا عُرْفًا (assumed tropical:) [The people, or party, came] one after another: like the saying, طَارَ القَطَا عُرْفًا (assumed tropical:) [The sand-grouse flew] one after another. (K.) And hence, وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا, (S, O, K,) in the Kur [lxxvii. 1], a metaphorical phrase, from the عُرْف of the horse, meaning (tropical:) [By the angels, or the winds, that are sent forth] consecutively, like [the several portions of] the عُرْف [or mane] of the horse: (S, O:) or the meaning is, sent forth بِالْمَعْرُوفِ, (S, O, K, TA,) i. e. with beneficence, or benefit: (TA:) [for further explanations, see the expositions of Z and Bd or others: and see also art. رسل:] some read عَرْفًا [expl. in the next preceding paragraph]. (TA.) ― -b2- [Hence also,] (tropical:) The waves of the sea. (K, TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) Elevated sand; as also ↓ عُرُفٌ and ↓ عُرْفَةٌ: pl. (of the last, TA) عُرَفٌ and (of the first, TA) أَعْرَافٌ: (S, O, K:) and all signify likewise (assumed tropical:) an elevated place: (K:) and the first, (assumed tropical:) the elevated, or overtopping, back of a portion of sand, (K, TA,) and of a mountain, and of anything high: and (assumed tropical:) an elevated portion of the earth or ground: and [the pl.] أَعْرَافٌ (assumed tropical:) the حَرْث [meaning land ploughed, or prepared, for sowing] that is upon the [channels for irrigation that are called] فُلْجَان [pl. of فَلَجٌ] and قَوَائِد [pl. of قَائِدٌ]. (TA.) ― -b4- [The pl.] الأَعْرَافُ, (S, O, K,) mentioned in the Kur [vii. 44 and 46], (S, O,) is applied to (assumed tropical:) A wall between Paradise and Hell: (S, O, K:) so it is said: (S, O:) or the upper parts of the wall: or by عَلَى الأَعْرَافِ may be there meant عَلَى مَعْرِفَةِ أَهْلِ الجَنَّةِ وَأَهْلِ النَّارِ [i. e., app., and possessing knowledge of the people of Paradise and of the people of Hell: for it seems that مُحْتَوُونَ, or the like, is to be understood before على]. (Zj, TA.) [And hence it is the name of The Seventh Chapter of the Kur-لn.] By أَصْحَابُ الأَعْرَافِ [The occupants of the اعراف], there mentioned, are said to be meant persons whose good and evil works have been equal, so that they shall not have merited Paradise by the former nor Hell by the latter: or prophets: or angels. (Zj, TA.) ― -b5- See also عُرْفَةٌ. ― -b6- [The pl.] أَعْرَافٌ also signifies (tropical:) The higher, or highest, (K, TA,) and first, or foremost, (TA,) of winds; (K, TA;) and likewise of clouds, and of mists. (TA.) ― -b7- And عُرْفٌ signifies also, (As, O, K,) in the speech of the people of El-Bahreyn, (As, O,) A species [or variety] of palm-trees; (As, O, K;) and so [the pl.] أَعْرَافٌ (O, K) is expl. by IDrd: (O:) or when they first yield fruit, or edible fruit, or ripe fruit; (K, TA;) or when they attain to doing so: (TA:) or a [sort of] palmtree in El-Bahreyn, also called بُرْشُوم; (K, TA;) but this is what is meant by As and IDrd. (TA.) ― -b8- And The tree of the أُتْرُجّ [i. e. citrus medica, or citron]. (K.) -A3- Also pl. of عَرُوفٌ: ― -b2- and of أَعْرَفُ and عَرْفَآءُ. (K.)

عِرْفٌ
عِرْفٌ ذ , with kesr, is from the saying, مَا عَرَفَ عِرْفِى اـِلَّا بِأَخَرَةٍ, (S, O,) which means He did not know me save at the last, or lastly, or latterly. (S, O, K.) -A2- And it signifies Patience. (IAar, O, K.) A poet says, (namely Aboo-Dahbal ElJumahee, TA,)
قُلْ لِابْنِ قَيْسٍ أَخِى الرُّقَيَّاتِ
مَا أَحْسَنَ العِرْفَ فِى المُصِيبَاتِ
[Say thou to the son of Keys, the brother of Er-Rukeiyat, How good is patience in afflictions!]. (IAar, O, TA.)

عُرُفٌ
عُرُفٌ ذ : see عُرْفٌ, in three places.

عَرْفَةٌ
عَرْفَةٌ ذ A question, or questioning, respecting a subject of information, in order to know it; (K, * TA;) as also ↓ عِرْفَةٌ. (K, TA.) -A2- See also عَرْفٌ. -A3- Also A purulent pustule that comes forth in the whiteness [or palm] of the hand. (ISk, S, O, K.)

عُرْفَةٌ
عُرْفَةٌ ذ : see عُرْفٌ, latter half. ― -b2- Also An open, elongated, tract of land, producing plants, or herbage. (O, K.) ― -b3- Also, (O, K,) and ↓ عُرْفٌ, (TA,) A limit (O, K, TA) between two things: (K:) [like أُرْفَةٌ:] pl. of the former عُرَفٌ. (O, K, TA.)

عِرْفَةٌ
عِرْفَةٌ ذ [an inf. n.] I. q. مَعْرِفَةٌ. (O, K. [See 1, first sentence. In the O, it seems to be regarded as a simple subst.]) ― -b2- See also عَرْفَةٌ.

يَوْمُ عَرَفَهَ
يَوْمُ عَرَفَهَ ذ The ninth day of [the month] ذُو الحِجَّة [when the pilgrims halt at عَرَفَات]: (S, Mgh, O, Msb, K:) the latter word being without tenween, (S, O,) imperfectly decl., because it is of the fem. gender and a proper name, (Msb,) and not admitting the art. ال. (S, O, Msb.) ― -b2- See also the next paragraph.

عَرَفَاتٌ
عَرَفَاتٌ ذ The place [or mountain] where the pilgrims halt (Mgh, O, Msb, K) on the day of عَرَفَة [above mentioned], (O, K,) [described by Burckhardt as a granite hill, about a mile, or a mile and a half, in circuit, with sloping sides, rising nearly two hundred feet above the level of the adjacent plain,] said to be nine miles, (Msb,) or twelve miles, (K,) from Mekkeh; (Msb, K;) said by J to be a place in, or at, Minè, but incorrectly, (K, TA,) unless thereby be meant near Minè; (TA;) also called by some ↓ عَرَفَةُ; (Mgh, Msb;) but the saying نَزَلْنَا عَرَفَةَ, (S, O, K,) or نَزَلْتُ بِعَرَفَةَ, (Msb,) [We, or I, alighted at عَرَفَة,] is like a post-classical phrase, (S, O, K,) and (S, O) it is said to be (Msb) not genuine Arabic: (S, O, Msb:) عَرَفَاتٌ is a [proper] name in the pl. form, and therefore is not itself pluralized: (S, O, K:) it is as though the term عَرَفَةٌ applied to every distinct portion thereof: (TA:) as Fr says, it has, correctly, no sing.; (S, O;) and it is determinate as denoting a particular place; (Sb, S, O, K, TA;) and therefore not admitting the article ال; (Sb, TA;) differing from الزَّيْدُونَ [because this is a proper name common to a number of persons]: you say, هٰؤُلَآءِ عَرَفَاتٌ حَسَنَةً [lit. These are 'Arafلt, in a good state], putting the epithet in the accus. case because it is indeterminate [as a denotative of state, like مُصَدِّقًا in the saying وَهُوَ الحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ, in the Kur ii. 85]: (S, O:) it is decl. (مَصْرُوفَةٌ [more properly مُعْرَبَةٌ]) because the ت is equivalent to the ى and و in مُسْلِمِينَ and مُسْلِمُونَ, (S, O, K,) the tenween becoming equivalent to the ن, therefore, being used as a proper name, it is left in its original state, like as is مُسْلِمُونَ when used as a proper name: (Akh, S, O, K:) [i. e.,] it is decl. in the manner of مُسْلِمَاتٌ and مُؤْمِنَاتٌ, the tenween being like that which corresponds to the masc. pl. termination ن, not the tenween of perfect declinability, because it is a proper name and of the fem. gender, wherefore it does not admit the article ال. (Msb.) عَرَفَاتٌ was thus named because Adam and Eve knew each other (تَعَارَفَا) there (IF, O, K, TA) after their descent from Paradise: (TA:) or because Gabriel, when he taught Abraham the rites and ceremonies of the pilgrimage, said to him “ Hast thou known? ” (أَعَرَفْتَ), (O, K,) and he replied “ I have known ” (عَرَفْتُ): (K:) or because it is a place sanctified and magnified, as though it were rendered fragrant (عُرِّفَ i. e. طُيِّبَ): (O, K:) or because the people know one another (يَتَعَارَفُونَ) there: or, accord. to Er-Rلghib, because of men's making themselves known (نِتَعَرُّفِ العِبَادِ) there by religious services and prayers. (TA.)

عُرْفِىٌّ
[ عُرْفِىٌّ ذ Of, or relating to, العُرْفُ as meaning the commonly-known or commonly-received or conventional language, or common parlance, or common usage. Hence حَقِيقَةٌ عُرْفِيَّةٌ and مَجَازٌ عُرْفِىٌّ, expl. in arts. حق and جوز.]

عَرَفِىٌّ
عَرَفِىٌّ ذ Of, or relating to, عَرَفَات. (O, K.)

عِرِفَّانٌ
عِرِفَّانٌ ذ , (O, K,) accord. to Th, A man (O) who acknowledges, or confesses, a thing, and directs to it, or indicates it; (O, K;) thus expl. as an epithet, though Sb mentions his not knowing it as an epithet; (O;) occurring in a poem of Er-Rل'ee, and expl. by some as the name of a companion of his: (O, K: *) and عُرُفَّانٌ signifies the same; (K;) but this is said by Sb to be a word transferred from the category of proper names. (O.) -A2- Also the latter, (O,) or both, (K,) A small creeping thing that is found in the sands of 'ءlij and of Ed-Dahnà: (O, K:) or a large [sort of locust, or the like, such as is termed] جُنْدَب, resembling the جَرَادَة, (AHn, K, TA,) having a crest (لَهُ عُرْفٌ), (AHn, TA,) not found save upon [one or the other of two species of plants, i. e.] a رِمْثَة or an عُنْظُوَانَة: (AHn, K, TA:) but AHn mentions only the latter form of the word, عُرُفَّانٌ. (TA.)

عَرُوفٌ
عَرُوفٌ ذ : see عَارِفٌ, in two places.

عَرِيفٌ
عَرِيفٌ ذ : see عَارِفٌ, first sentence. ― -b2- [Hence,] One who knows his companions: pl. عُرَفَآءُ. (O, K.) The chief, or head, (Mgh, K, TA,) of a people, or party; (K, TA;) because he knows the states, or conditions, of those over whom he acts as such; (Mgh;) or because he is known as such [so that it is from the same word in the last of the senses assigned to it in this paragraph]; (K;) or because of his acquaintance with the ordering, or management, of them: (TA:) or the نَقِيب [or intendant, superintendent, overseer, or inspector, who takes cognizance of, and is responsible for, the actions of a people], who is below the رَئِيس: (S, O, K:) or the manager and superintendent of the affairs, who acquaints himself with the circumstances, or a tribe, or of a company of men; of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure فَاعِلٌ: (IAth, TA:) or the orderer, or manager, of the affairs of a people, or party; as also ↓ عَارِفٌ: (Msb:) pl. as above: (S, IAth, Msb:) it is said that he is over a few persons, and the مَنْكِب is over five عُرَقَآء, then the أَمِير is over these. (Msb.) It is said in a trad. that the عُرَفَآء are in Hell, as a caution against undertaking the office of chief, or head, on account of the trial that is therein; for when one does not perform the duty thereof, he sins, and deserves punishment. (TA.) ― -b3- [It is now used as meaning A monitor in a school, who hears the lessons of the other scholars.] -A2- See also مَعْرُوفٌ, with which it is syn.

عِرَافَةٌ
عِرَافَةٌ ذ The holding, and the exercising, of the office of عَرِيف. (S, Mgh, * O, Msb, * K. [An inf. n.: see 1, in the middle of the latter half.])

عَرُوفَةٌ
عَرُوفَةٌ ذ : see عَارِفٌ, in two places.

عَرَّافٌ
عَرَّافٌ ذ A كَاهِن [or diviner]: (S, O, Msb, K:) or the former is one who informs of the past, and the latter is one who informs of the past and of the future: (Msb:) or, accord. to Er-Rلghib, [but the converse of his explanation seems to be that which is correct,] the former is one who informs of future events, and the latter is one who informs of past events. (TA.) Hence the saying of the Prophet, that whoso comes to an عرّاف and asks him respecting a thing, prayer of forty nights will not be accepted from him. (O.) ― -b2- And (Msb) An astrologer, (IAth, Mgh, Msb,) who lays claim to the knowledge of hidden, or invisible, things, (IAth, Mgh,) which God has made to belong exclusively to Himself: (IAth:) and this is [said to be] meant in the trad. above mentioned. (Mgh.) ― -b3- And A physician. (S, O, K.) ― -b4- And One who smells [for يسم I read يَشُمُّ] the ground, and thus knows the places of water, and knows in what country, or district, he is. (ISh, in TA, art. حزى.)

عَارِفٌ
عَارِفٌ ذ and ↓ عَرِيفٌ are syn., (S, O, K,) like عَالِمٌ and عَلِيمٌ, (S, O,) signifying Knowing; [&c., agreeably with the explanations of the verb in the first quarter of the first paragraph of this art.;] as also ↓ عَرُوفَةٌ, (S, O, K,) but in an intensive sense, which is denoted by the ة, (S, O, TA,) meaning [knowing, &c., much, or well; or] knowing, or acquainted with, affairs, and not failing to know [or recognise] one that has been seen once; (TA;) as in the phrase, بِالأُمُوِر ↓ رَجُلٌ عَرُوفَةٌ [A man much, or well, acquainted with affairs]. (S, O.) ― -b2- For the first, see also عَرِيفٌ. ― -b3- It also signifies particularly [Skilled in divine things;] possessing knowledge of God, and of his kingdom, and of the way of dealing well with Him. (TA.) ― -b4- See also مَعْرُوفٌ. -A2- Also, the first, [Patient; or] very patient, or having much patience; syn. صَبُورٌ; (AO, S, O, K;) and so ↓ عَرُوفٌ; (S, O, K;) of which latter the pl. is عُرْفٌ. (K.) One says, أُصِيبَ فُلَانٌ فَوُجِدَ عَارِفًا [Such a one was smitten, or afflicted, and was found to be patient]. (S, O.) And حَبَسْتُ نَفْسًا عَارِفَةً, meaning صَابِرَةً [i. e. I restrained a patient soul, or mind]: (O, TA:) like the phrase صَبَرْتُ عَارِفَةً in a verse of 'Antarah [cited in the first paragraph of art. صبر]. (S, * O.) And ↓ نَفْسٌ عَرُوفٌ means [A soul, or mind,] enduring; very patient; that endures an event, or a case, when made to experience it. (TA.) عَوَارِفُ [is pl. of عَارِفَةٌ, and] means Patient she-camels. (IB, TA.)

عَارِفَةٌ
عَارِفَةٌ ذ as a subst.; pl. عَوَارِفُ: see عُرْفٌ, first quarter, in two places.

عُوَيْرِفٌ
عُوَيْرِفٌ ذ [dim. of عَارِفٌ, i. e. signifying One possessing little knowledge &c.]. One says of him in whom is a sin, or crime, مَا هُوَ اـِلَّا عُوَيْرِفٌ [He is none other than one possessing little knowledge]. (TA.)

أَعْرَفَ
أَعْرَفَ ذ is mentioned in “ the Book ” of Sb as used in the phrase هٰذَا أَعْرَفَ مِنْ هٰذَا [meaning This is more known than this]: irregularly formed from مَعْرُوفٌ, not from عَارِفٌ. (ISd, TA.) -A2- Also A thing having what is termed عُرْف [i. e. a mane, or the like]: (S, O, K:) fem. عَرْفَآءُ: pl., masc. and fem., عُرْفٌ. (K.) It is applied to a horse, (Mgh, K, TA,) meaning Having a full mane, or much hair of the mane. (Mgh, TA.) And to a serpent (O, K) such as is termed شَيْطَان [which is described as having an عُرْف]. (O.) And the fem. is applied to a she-camel, (K, TA,) meaning High in the hump: or resembling the male: or long in her عُرْف [or mane]: (TA:) or having what resembles the عُرْف by reason of her fatness: or having, upon her neck, fur like the عُرْف. (Ham p. 611.) ― -b2- The fem. is also used as meaning The ضَبُع [i. e. hyena, or female hyena], because of the abundance of its hair (S, O, K, TA) of the neck, (O, K, TA,) or because of the length of its عُرْف. (TA.) ― -b3- And one says سَنَامٌ أَعْرَفُ A long, or tall, camel's hump, having an عُرْف. (TA.) And جَبَلٌ أَعْرَفُ (assumed tropical:) A mountain having what resembles the عُرْف. (TA.) And قُلَّةٌ عَرْفَآءُ (tropical:) A high mountain-top. (TA.) And حَزْنٌ أَعْرَفُ (assumed tropical:) High rugged ground. (TA.)

مَعْرَفٌ
مَعْرَفٌ ذ (S, O, K [in one of my copies of the S written مُعَرَّفٌ]) and مَعْرِفٌ also (Ham p. 47) sing. of مَعَارِفُ, which means The face [and faces], and any part thereof that appears; as in the saying اِمْرَأَةٌ حَسَنَةُ المَعَارِفِ [A woman beautiful in the face, or in the parts thereof that appear]; (S, O, K;) because the person is known thereby: (TA:) or, as some say, no sing. of it is known: (Har p. 146:) and some say that it signifies the beauties, or beautiful parts, of the face. (TA.) Er-Rل'ee says,
مُتَلَفِّمِينَ عَلَى مَعَارِفِنَا
نَثْنِى لَهُنَّ حَوَاشِىَ العَصْبِ
[Muffling our faces, or the parts thereof that appeared, we fold, or folding, to them the selvages of the عَصْب (a sort of garment).] (S, O: but the latter has مُتَلَثِّمِينَ.) And one says, حَيَّا اللّٰهُ المَعَارِفَ, meaning [May God preserve] the faces. (O, K.) And قَدْ هَاجَتْ مَعَارِفُ فُلَانٍ The features of such a one, whereby he was known to me, have withered, like as the plant withers: said of a man who has turned away, from the speaker, his love, or affection. (TA.) And هُوَ مِنَ المَعَارِفِ He is of those who are known; [or of those who are acquaintances;] (O, K;) as though meaning مِنْ ذَوِى المَعَارِفِ, i. e. of those having faces [whereby they are known]: (O:) or مَعَارِفُ الرَّجُلِ means Those who are entitled to the man's love, or affection, and with whom he has acquaintance; [and simply the acquaintances of the man;] and is pl. of ↓ مَعْرِفَةٌ. (Har p. 146.) مَعَارِفُ الأَرْضِ means The faces, and known parts, of the land. (TA.)

مَعْرَفَةٌ
مَعْرَفَةٌ ذ The place [or part] upon which grows the عُرْف [or mane]; (S, Mgh;) the place of the عُرْف of the horse, (O, K, TA,) from the forelock to the withers: or the flesh upon which grows the عُرْف. (TA.) But the phrase الأَخْذُ مِنْ مَعْرَفَةِ الدَّابَّةِ means The cutting [or taking] of somewhat from the عُرْف of the beast. (Mgh.)

مَعْرِفَةٌ
مَعْرِفَةٌ ذ a subst. [signifying Knowledge, cognition, cognizance, or acquaintance; &c.: as such having for its pl. مَعَارِفُ, meaning sorts of knowledge:] from عَرَفَهُ signifying as expl. in the beginning of this art.: (Msb:) or an inf. n. therefrom. (S, O, K.) ― -b2- See also مَعْرَفٌ, last sentence but one. ― -b3- [In grammar, A determinate noun; opposed to نَكِرَةٌ.]

مُعَرَّفٌ
مُعَرَّفٌ ذ [pass. part. n. of 2, q. v. -A2- ] Food rendered fragrant. (TA.) -A3- And Food put part upon part [app. so that the uppermost portion resembles a mane or the like (عُرْف)]. (TA.) [Golius, as on the authority of J, and hence Freytag, assign to it a meaning belonging to مُعَرَّقٌ.] -A4- Also The place of halting [of the pilgrims] at عَرَفَات. (S, O, K.) ― -b2- And in a trad. of I'Ab, the phrase بَعْدَ المُعَرَّفِ occurs as meaning After the halting at عَرَفَة [or rather عَرَفَات]. (TA.)

مَعْرُوفٌ
مَعْرُوفٌ ذ [Known: and particularly well, or commonly, known]. أَمْرٌ مَعْرُوفٌ and ↓ عَارِفٌ, (O, Msb, K, TA,) accord. to Lth, but the latter is disapproved by Az, having not been heard by him on any other authority than that of Lth, (O, TA,) [though there are other similar instances well known, (see أَمْرٌ, and دَافِقٌ,)] signify the same [i. e. A known affair or event &c.]; (O, Msb, K, TA;) as also ↓ عَرِيفٌ. (Msb, TA,) ― -b2- [Hence, in grammar, The active voice; opposed to مَجْهُولٌ.] ― -b3- See also عُرْفٌ, former half, in seven places. -A2- أَرْضٌ مَعْرُوفَهٌ Land having a fragrant عَرْف [or odour]. (TA.) -A3- رَجُلٌ مَعْرُوفٌ A man having a purulent pustule, termed عَرْفَة, come forth in the whiteness [or palm] of his hand. (S.)

مُعْتَرِفٌ
مُعْتَرِفٌ ذ [part. n. of 8, q. v.]. 'Omar is related to have said, اُطْرُدُوا المُعْتَرِفِينَ, meaning [Drive ye away] those who inform against themselves [or confess or acknowledge the commission] of something for which castigation is due to them; as though he disliked their doing so, and desired that people should protect them. (TA.)

مُتَعَارَفٌ
مُتَعَارَفٌ ذ [applied to language, or a phrase, or word, means Known by common conventional usage]. One says, هُوَ مُتَعَارَفٌ بَيْنَهُمْ It is known [by common conventional usage] among them. (MA. See also عُرْفٌ.])

### Türkçe

عَرَفَهُ
1 **عَرَفَهُ** ذ , (S, O, Msb, K, &c.,) muzâri‘i **عَرِفَ** , (O, K,) mastarı **مَعْرِفَةٌ** (S, O, K) ve **عِرْفَانٌ** (S, O, Msb, K) ve **عِرِفَّانٌ** (K) ve **عِرْفَةٌ**, (Msb, K,) yahut **مَعْرِفَةٌ** basit bir isimdir, (Msb,) Onu bildi; onun idrakine sahip oldu; yahut onunla tanışık oldu veya tanışık hâle geldi; eş anlamlısı **عَلِمَهُ**: (K:) yahut onu (**عَلِمَهُ**) beş duyudan herhangi biri vasıtasıyla bildi; (Msb;) [ve ayrıca, zihnî idrak ile:] Er-Râgıb der ki: **المَعْرِفَةُ**, bir şeyi tefekkür ile ve onun eserinin [zihin veya duyu üzerindeki] etkisini dikkate almakla idrak etmektir; böylece **العِلْمُ**’den daha hususî bir mânâya sahiptir; ve onun zıddı **الاـِنْكَارُ**’dır; ve şöyle denir: **فُلَانٌ يَعْرِفُ اللّٰهَ وَرَسُولَهُ** [Falanca Allah’ı ve resulünü bilir]; fakat **يَعْلَمُ اللّٰهَ** denmez; fiil [bu şekilde] tek bir mef‘ûl alır kılınarak; çünkü insanın Allah’a dair **مَعْرِفَة**’si [yahut bilgisi], onun eserlerinin dikkate alınmasının [sonucu]dur; onun zâtının idraki olmaksızın; ve şöyle denir: **اَللّٰهُ يَعْلَمُ كَذَا**, fakat **يَعْرِفُ كذا** denmez; çünkü **المَعْرِفَةُ**, tefekkür ile ulaşılan, noksan olan **عِلْم** [yahut bilgi] ile ilgili olarak kullanılır: o, **عَرَفْتُهُ**’dan olup “onun **عَرْف**’ünü yani kokusunu buldum yahut tecrübe ettim” mânâsındadır; yahut “onun **عُرْف**’üne yani sınırına ulaştım” mânâsındadır: (TA:) B’de denilmiştir ki **المَعْرِفَةُ**, mânâ bakımından **العِلْمُ**’den birkaç yönden ayrılır: birincisi, ilkinin, şeyin kendisine [ki o onun mef‘ûlüdür] taalluk etmesi; hâlbuki ikincisinin, onun hâllerine, yahut şartlarına, yahut sıfatlarına taalluk etmesidir: yine birincisi, genellikle, zihinden gaip olmuş bir şeyi, bir şey olarak idrak etmeyi ifade eder; böylece ikinciden ayrılır; bu sebeple ilkinin zıddı **الاـِنْكَارُ**, ikincinin zıddı ise **الجَهْلُ**’dür; ve birincisi, bir şeyi bizzat kendisi olarak, diğer şeylerden ayırt ederek bilmektir; hâlbuki ikincisi, bir şeyi diğer şeylerle birlikte topluca ele alır: (TA, madde **علم**’de:) ve bazen **اعترف**’u **عَرَفَ**’ın yerine koyarlar; (S, O;) [yani] **اعترف الشَّىْءَ**, **عَرَفَهُ** mânâsına gelir: (Mgh, K:) ve bazen ↓ **استعرفُه** da böyledir. (Har s. 486.) ― -b2- Ve **عَرَفَ**, ayrıca, **اعترف**’un yerine de kullanılır [aşağıda ikincisine verilen mânâlardan birincisinde]. (S, O.) Sonraki fiile, dört yerde bak. ― -b3- **عَرَفَهُ** ayrıca “ona karşılık verdi/karşılığını verdi” mânâsına gelir. (O, K.) Ks okudu, (O, K,) ve beş kişi daha, (Az, TA,) Kur’ân’da [lxvi. 3], (O,) **عَرَفَ بَعْضَهُ**, “Onu, yani Hafsa’yı, bir kısmı sebebiyle [yani] onun yaptığı şeyin bir kısmı sebebiyle karşılıklandırdı” mânâsında: (Fr, O, K:) ve gerçekten bunu onu boşamakla yaptı: (Fr, TA:) yahut “onun bir kısmını ikrar etti” mânâsınadır: (K:) fakat diğerleri **بَعْضَهُ** ↓ **عَرَّفَ** okudu; bu da, yukarıda açıklanan iki mânâdan ilkinin aynısına sahiptir: (Bd:) yahut bu, “Hafsa’ya onun bir kısmını bildirdi” mânâsınadır. (Fr, O, Bd, * TA. [Bk. ayrıca 2.]) Yukarıda ilk açıklanan mânâya göre, bu ibare, iyilik yapan yahut kötülük yapan kimseye söylenen şu söze benzer: **أَنَا أَعْرِفُ لأَهْلِ الاـِحْسَانِ وَأَعْرِفُ لِأَهْلِ الاـِسَآءَةِ**, (O,) yahut **لِلْمُحْسِنِ وَالمُسِىْءِ**, (K,) [İyilik yapanı da kötülük yapanı da nasıl karşılıklandıracağımı bilirim,] yani iyilik yapanın hâli ve kötülük yapanın hâli benden gizli değildir; onun uygun karşılığı da [gizli değildir]. (O, K.) Bir hadiste **لَأَعْرِفَنَّكَهَا عَنْدَ رَسُولِ اللّٰهِ** geçer; mânâsı: “Allah’ın Resulü’nün huzurunda onu sana mutlaka karşılıklandıracağım ki o senin kötülüğünü bilsin”; ve tehditte kullanılır. (TA.)

-A2- **عَرَفَ الفَرَسَ**, (S, O, K,) muzâri‘i **عَرِفَ** , (O,) mastarı **عَرْفٌ**, (O, K,) Atın **عُرْف**’ünü [yani yelesini] kesti. (S, O, K.)

-A3- **عَرَفْتُ عَلَى القَوْمِ**, muzâri‘i **عَرُفَ** , mastarı **عِرَافَةٌ**, Kavim yahut topluluk üzerinde **عَرِيف** oldum veya **عَرِيف** hâline geldim; yani işlerinin idarecisi yahut düzenleyicisi; bunun gibi **عَرُفْتُ عَلَيْهِمْ** de vardır: (Msb:) yahut **عَرُفَ**, mastarı **عَرَاعَةٌ**, “o, bir **عَرِيف** oldu veya **عَرِيف** hâline geldi” mânâsına gelir; (S, O, K;) bunun gibi **عَرَفَ**, muzâri‘i **عَرِفَ**; (K;) yani bir **نَقِيب**: (S, O:) ve onun bir **عَرِيف** olarak iş gördüğünü kastettiğinde şöyle dersin: **عَرَفَ عَلَيْنَا سِنِينَ**, muzâri‘i **عَرُفَ** , mastarı **عِرَافَةٌ**, [bazı yıllar boyunca üzerimizde bir **عَرِيف** olarak iş gördü,] **كَتَبَ**, muzâri‘i **يَكْتُبُ**, mastarı **كِتَابَةٌ** gibi. (S, O, K. *)

-A4- **عَرَفَ لِلْأَمْرِ**, muzâri‘i **عَرِفَ** , O iş/olay hakkında sabırlı oldu; (K;) bazılarına göre (O) bunun gibi ↓ **اعترف** da vardır. (O, K.) Ve **عُرِفَ عِنْدَ المُصِيبَةِ**: musibet yahut felaket anında sabırlı oldu. (TA.) ― -b2- Ve **عَرَفَ**: boyun eğici oldu yahut uysal oldu; (Ibn-‘Abbâd, O, TA;) ve bunun gibi ↓ **اعترف** da vardır; (IAar, O, K,) bir adam hakkında (IAar, O) ve binilen bir hayvan hakkında söylenir. (O.)

-A5- **عَرُفَ**, mastarı **عَرَافَةٌ**, O (adam) kokusunda hoş oldu yahut tatlı oldu. (TA.) Ve ↓ **اعرف**, yiyecek hakkında söylenir: onun **عَرْف**’ünde, yani kokusunda tatlı oldu. (TA.) ― -b2- **عَرِفَ**: O (adam, TA) çokça koku kullandı. (IAar, O, K.) ― -b3- Ve: kokuyu terk etti yahut kokudan kaçındı. (IAar, O.)

-A6- **عُرِفَ**, (S, O, K,) mastarı **عَرْفٌ**, (K, TA,) K’nin nüshalarından birine yahut birkaçına göre **عِرْفَانٌ**, (TA,) O (adam, S, O) elinin beyazlığında [yahut avucunda] **عَرْفَة** denilen irinli bir çıban çıktı. (S, O, K.)

**تَعْرِيفٌ**

2 **تَعْرِيفٌ**: bildirme; eşanlamlısı **اـِعْلَامٌ**: (S, O, K, TA:) [daha doğrusu, önceki paragrafta işaret edildiği üzere, bunun anlamı sonrakinden daha sınırlıdır:] ve bu anlamda fiili iki mef‘ûl alabilir: şöyle denir, **عرّفهُ الأَمْرَ** O, ona işi yahut hâli bildirdi; eşanlamlısı **أَعْلَمَهُ اـِيَّاهُ**: [yahut onu bununla tanıştırdı; yahut ona bunu haber verdi:] ve **عرّفهُ بَيْتَهُ** O, ona evinin yahut çadırının yerini bildirdi, yahut onu bununla tanıştırdı; eşanlamlısı **أَعْلَمَهُ بِمَكَانِهِ**: (TA:) [ve] şöyle denir **عَرَّفْتُهُ بِهِ**, yani ben onu, beş duyudan herhangi biri vasıtasıyla [yahut zihnî idrak ile; ayrıca **عَرَّفْتُهُ اـِيَّاهُ** da böyledir] ona bildirdim. (Msb.) Yine 1’e, ilk yarıya bak. Ve 4’e bak. ― -b2- Ayrıca: bildirme; zıddı **تَنْكِيرٌ**. (O, K.) Kur’ân’da [lxvi. 3] **عَرَّفَ بَعْضَهُ**, “onun bir kısmını bildirdi” diye açıklanmıştır. (TA. [Diğer açıklamalar için 1’e bak.]) Ve **عَرَّفْتُهُ بِزَيْدٍ** “Ben onu Zeyd adıyla bildirdim” demektir; **سَمَّيْتُهُ بِزَيْدٍ** ibaresi gibidir. (Sb, TA.) ― -b3- [Bundan: bir terimi açıklama; ve onun açıklaması: bu şekilde kullanıldığında çoğulu **تَعْرِيفَاتٌ**’tır: bunun anlamı, “tanımlama” ve “tanım” mânasına gelen **حَدٌّ**’dan daha az sınırlıdır. ― -b4- Ve: bir ismi yahut isim cümlesini belirli kılma. ― -b5- Bundan ayrıca:] kaybolmuş bir hayvanı, yahut kaybolmuş bir hayvanı veya başka bir şeyi ilan ederek arama; (S, TA;) onu anma [ve vasfetme] ve onun hakkında bilgisi olanı bulmayı isteme. (TA.) ― -b6- Ve [bundan yine,] **عرّفهُ بِذَنْبِهِ** O, onu günahıyla dağladı, yahut damgaladı. (TA.) -A2- Ayrıca: [bir şeyi] kokulu kılma; (S, O, * K, * TA;) **العَرْفُ**’tan: (S:) ve onu süsleme, bezeme yahut güzelleştirme. (TA.) Kur’ân’da [xlvii. 7] **عَرَّفَهَا لَهُمْ**’un, “onu (yani Cennet’i **الجَنَّة**) onlar için kokulu kıldı” demek olduğu söylenmiştir: (S, O:) yahut “onu onlara vasfetti; böylece ona girdiklerinde o vasıf ile onu bilecekler, yahut oradaki ikamet yerlerini bilecekler” demektir: (O:) yahut “onu onlara vasfetti ve onları ona rağbet ettirdi” demektir: (Er-Rلghib, TA:) [ve benzeri Bd tarafından da söylenir:] yahut “onu onlar için belirledi; böylece herkes için ayrı bir cennet olsun” demektir. (Bd.) ― -b2- Şöyle de denir, **عرّف رَأْسَهُ بِالدُّهْنِ** O, başının saçını yağ ile yahut yağ ile bolca ıslattı; eşanlamlısı **رَوَّاهُ**. (TA.) ― -b3- Ve **عرّف طَعَامَهُ** O, yemeğini çok baharatlı/katıklı yaptı. (TA.) -A3- Ayrıca: hacıların Arafat’ta durması. (S, O, K.) Sen dersin, **عرّفوا**, (S, Mgh, O, Msb,) masdarı yukarıdaki gibi, onlar Arafat’ta durdular; (Mgh, Msb;) yahut Arafat’ta hazır bulundular; (S, O.) Ve [bundan], müteahhir bir anlamda, başka bir yerde, çöle çıkarak orada namaz kılmak ve tevazu göstermek yahut içten dua etmek suretiyle Arafat ehline benzediler; (Mgh;) yahut namaz kılmak ve bağışlanma dilemek için mescitlerinde toplandılar: (Har s. 672:) bunu ilk yapan İbn-‘Abbâs idi, Basra’da. (Mgh, ve Har mezkûr yerde.) Ve **عرّف بِالهَدْىِ** O, kurbanlık hayvanı Arafat’a getirdi. (Mgh.) -A4- **عرّف الشَّرَّ بَيْنَهُمْ** O, aralarında kötülüğü yahut fesadı kışkırttı: bu ibaredeki fiil, **أَ َّ ثَ**’dan taklib ile yapılmıştır. (Yaakoob, TA.)

**اعرف فُلَانًا**
4 **اعرف فُلَانًا**: O, falancaya günahını söyledi, sonra onu bağışladı; ve bunun gibi ↓ **عرّفهُ**. (TA.) -A2- **اعرف** (bir at hakkında söylenir, S, O) O, uzun bir **عُرْف** [yahut yele] sahibi oldu. (S, O, K.) -A3- Yine 1’e, sona yakın yere bak.

**تعرّف**
5 **تعرّف**: bilindi, yahut bilinir oldu. (Har s. 6.) ― -b2- Ve **تعرّف اـِلَيْهِ** O, kendini ona tanıttı; (TA;) [ve bunun gibi ↓ **استعرف**; zira] sen dersin, **أَتَيْتُ مُتَنَكِّرًا ثُمَّ اسْتَعْرَفْتُ** yani [ben gizlenerek yahut tanınmaz bir görünüş takınarak geldim, sonra] kim olduğumu bildirdim: (L:) ve **اِئْتِ فُلَانًا فَاسْتَعْرِفْ اـِلَيْهِ حَتَّى يَعْرِفَكَ** [falancaya git ve ona kendini tanıt ki seni bilsin]. (S, O, K. *) [8’e de bak.] ― -b3- [Bundan,] şöyle denir, **تعرّف اـِلَى اللّٰهِ بِالعِبَادَاتِ وَالأَدْعِيَةِ** [O, ibadetler ve dualar ile Allah’a kendini tanıttı]. (Er-Rلghib, TA.) Ve İbn-‘Abbâs’a Peygamber’in bir sözünde geçen **تَعَرَّفْ اـِلَى اللّٰهِ فِى الرَّخَآءِ يَعْرِفْكَ فِى الشِّدَّةَ**, [“genişlik hâlinde Allah’a itaat ile kendini tanıt, sonra O seni darlıkta tanır” diye tercüme edilebilir: yahut] “Allah’a itaat et [&c., sonra] O sana karşılığını verir [&c.]” demektir. (O.) -A2- **تعرّفهُ**: O, onunla yahut onu tanıştı, yahut kendini ona/ona dair tanıttı; ondan haberdar oldu; onu öğrendi; ve onu keşfetti: çoğu kez bu anlamlarda kullanılır: sonuncusuna bir örnek için **تَفَرَّسَ**’e bak: **تَعَلَّمَهُ**’ye benzer, fakat anlamca daha sınırlıdır. ― -b2- Ve] onun bilgisini aradı: (Har s. 6:) [yahut bunu ağır ağır, yahut tekrar tekrar ve etkili biçimde yaptı:] sen dersin, **تَعَرَّفْتُ مَا عِنْدَ فُلَانٍ** Ben, falancanın yanında olan şeyin bilgisini, onu bilinceye kadar ağır ağır yahut tekrar tekrar aradım. (S, O, K. *) ― -b3- Ve **تعرّفهُ المَكَانَ**, ve **فِى المَكَانِ**, O, o yerde, onu açıkça bilmeye çalışarak ona baktı; eşanlamlısı **تَأَمَّلَهُ بِهِ**. (TA.) -A3- [**تَعَرُّفٌ**, KL’de Farsça بعرف كارى كردن sözleriyle de açıklanmıştır; görünüşe göre “**عُرْف** ile, yani iyilik vb. ile davranmak” demektir: fakat Golius buradan fiili “convenienter opus fecit” diye tercüme etmiştir.]

**تعارفوا**

6 **تعارفوا** ذ Birbirlerini bildiler, yahut birbirleriyle tanış oldular. (S, O, K.) ― -b2- Ve **تَفَاخَرُوا** ile aynı mânâdadır [yani: övünmede, yahut böbürlenmede, yahut şan ve şerefte vb. üstünlük için yarıştılar; yahut sadece birbirleriyle yarıştılar]: bir rivayette vârid olmuştur; yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere **ز** ile; ve ikisi de bu mânâya sahip olmak üzere açıklanır. (TA.)

**اعترف بِهِ**
8 **اعترف بِهِ** ذ Onu ikrar etti, yahut itiraf etti, (S, Mgh, O, Msb, K,) yani bir kötülüğü, (S, O,) yahut bir şeyi; (Mgh, Msb;) ve كذلك **عَرَفَ** (aşağıda) **به** ve **لَهُ**, yani onun kötülüğünü [&c.]; (K;) çünkü bazen **عَرَفَ**’ı **اعترف**’ın yerine koyarlar; (O;) ve كذلك **عَرَفَهُ** (aşağıda): (Ksh ve Bd ve Jel, xvi. 85’te:) [**عِرْفَانُ** (aşağıda) **الاـِحْسَانِ** (K’da **شُكْرٌ** maddesinde vb. geçen) iyiliğin ikrarı yahut itirafı; şükretme yahut minnettarlık demektir:] ve şöyle denir: **مَا أَعْرِفُ** (aşağıda) **لأَِحَدٍ يَصْرَعُنِى** (S, O, TA) yani **ما أَعْتَرِفُ**, (S, O,) “beni yere serecek herhangi bir kimseyi tanımıyorum/ikrar etmiyorum” mânâsında: bunu bir bedevî söylemiştir. (TA.) ― -b2- **اعترف اـِلَىَّ** Bana adını ve hâlini bildirdi. (K.) Ve **اعترف لَهُ** Kendisi hakkında ona, bununla onun kendisini onunla tanıyıp kesinleştireceği bir tarzda vasıflandırdı. (TA.) [Bkz. ayrıca 5.] ― -b3- **اعترف** ayrıca, bulunmuş bir şeyi ve başıboş bir hayvanı, bunun sahibi olduğu bilinecek bir tarzda vasıflandırdı, mânâsına gelir. (TA.) ― -b4- Ve dersin ki: **اِعْتَرَفْتُ القَوْمَ**, (S, O,) yahut **فُلَانًا**, (K,) bir bilgi konusu hakkında, onu bileyim diye, kavme yahut topluluğa, (S, O,) yahut falana, (K,) sordum. (S, O, K.) ― -b5- Bkz. ayrıca 1, ilk yarı. -A2- Ve bkz. 1, son çeyrek, iki yerde.

**استعرف**
10 **استعرف** ذ [Bir kişi yahut şey hakkında bilgi aradı yahut istedi; yahut herhangi birinin bilgi sahibi olup olmadığını sordu: M’de, بلو maddesinde, 8. bâb, bkz., zikredilen bir beytin açıklamasıyla açıkça gösterilen bir mânâ]. ― -b2- **استعرف اـِلَيْهِ**: bkz. 5. Ayrıca ona akrabalığını, nesebini yahut soy kütüğünü zikretti. (TA.) ― -b3- **استعرفهُ**: bkz. 1, ilk yarı.

**اِعْرَوْرَفَ**
12 **اِعْرَوْرَفَ** ذ O (bir at, TA) yeleye (**عُرْف**) sahip oldu. (S, O, TA.) ― -b2- **اعرورف الفَرَسَ** O (bir adam, O) atın yelesine (**عُرْف**) bindi. (O, K. [CK’de, **والفَرَسُ عَلا عُرْفُهُ** yanlışlıkla **وَالفَرَسَ عَلَا عَلَى عُرْفِهِ** yerine konmuştur.]) ― -b3- Ve **اعرورف** (bir adam hakkında söylenir, K) (mecaz kabul edilerek:) **أَعْرَاف** üzerine yükseldi [**عُرْفٌ**’un çoğulu; ve burada görünüşe göre Cennet ile Cehennem arasındaki duvar mânâsındadır: (Kur’ân vii. 44’e bkz:) muhtemelen bir rivayette bu mânâda kullanılmıştır]. (Ibn-‘Abbād, O, K.) ― -b4- Deniz hakkında söylenir, (mecaz:) Dalgaları yükseldi, (S, O, K, TA,) **عُرْف** [yahut yele] gibi: ve aynı şekilde sel hakkında söylenir, (mecaz:) Yığınlaştı ve yükseldi. (TA.) ― -b5- Kan hakkında söylenir, (mecaz kabul edilerek:) **عُرْف** [yahut yele] gibi köpüğü oldu. (O, K) (O.) ― -b6- Hurma ağaçları (**نَخْل**) hakkında söylenir, (mecaz:) Sıklaştılar ve gürleştiler, yahut çoğaldılar, yahut kalın kalın birbirine karıştılar; sırtlanın **عُرْف**’u [yahut yelesi] gibi. (O, K, TA.) ― -b7- Ve, bir adam hakkında söylenir, (mecaz:) Kötülüğe yahut fesada hazırlandı, (S, O, K, TA,) ve bunun için başını kaldırdı, yahut boynunu uzattı. (TA.) [Bkz. ayrıca عزف maddesinde 12.]

**عَرْفٌ**
**عَرْفٌ** ذ Bir koku; hoş yahut kötü, (S, O, K, TA,) çoğu durumda birincisi, (K, TA,) Cennet ile ilgili olarak kullanıldığı vakit olduğu gibi: (TA:) ve **عَرْفَةٌ** (aşağıda) [aynısını, yani] **رِيحٌ** (K, TK) ve **رَائِحَةٌ** mânâsına gelir. (TK.) Şöyle denir: **ما أَطْيَبَ عَرْفَهُ** [Onun kokusu ne kadar hoştur!]. (S, O.) Ve **لَا يَعْجِزُ مَسْكُ السَّوْءِ عَنْ عَرْفِ السَّوْءِ** [Kötü deri, kötü kokudan âciz kalmaz (yani kötü koku eksik olmaz)]; (S, O, K;) bir darb-ı meseldir; (S, O;) alçak, soysuz, bayağı yahut pis olana uygulanır; kötülük yapmaktan vazgeçmeyecek olana; onun, tabaklanmaya elverişli olmayan deriye benzetilmesiyle; (O, K;) bu sebeple o bir kenara atılır ve kokar. (O.) Ve bazıları Kur’ân’da [lxxvii. 1] **وَالْمُرْسَلَاتِ عَرْفًا** okur, **عُرْفًا** yerine. (TA.) -A2- Ayrıca belirli bir bitki: yahut **ثُمَام** [yahut panic grass]: (K:) yahut **حَمْض** denilen türden de değil, **عِضَاه** denilen türden de olmayan belirli bir bitki; (Ibn-‘Abbād, O, L, K;) **ثُمَام** türünden. (Ibn-‘Abbād, O, L.)

**عُرْفٌ**

**عُرْفٌ**: **ذ** [kabul etme yahut itiraf;] **الاِعْتِرَافُ**’tan bir isimdir, (S, O, K, TA,) **الاِقْرَارُ** mânâsında. (TA.) Bundan dolayı, (S, O,) şöyle dersin, (K,) لَهُ عَلَىَّ أَلْفٌ **عُرْفًا**, mânâsı **اِعْتِرَافًا** [yani: Ona benim üzerimde, kabul etme yahut itiraf yoluyla, bin (borç) vardır]; (S, O, * K;) son kelime pekiştiricidir. (S, O.) ― -b2- Ayrıca ↓ **مَعْرُوفٌ** ile aynı mânâdadır; (S, O, Msb, K;) ve yine ↓ **عَارِفَةٌ** dahi (S, O, K,) ki bunun çoğulu عَوَارِفُ’dir; (O, K;) **عُرْفٌ**, **نُكْرٌ**’ün zıddıdır, (S, O, K,) ve ↓ **مَعْرُوفٌ**, **مُنْكَرٌ**’ün zıddıdır [**نُكْرٌ** ile eş anlamlı olarak]; (S, Mgh, O, K;) yani: iyilik; yahut iyi bir vasıf veya fiil; ve yumuşaklık yahut müsamaha; ve ihsan, [lütuf, nezaket, yahut cömertçe verme,] yahut bir fayda, bir ihsan, yahut bir ihsan fiili [yahut lütuf veya nezaket]: (Msb:) **عُرْفٌ** ayrıca cömertlik yahut cömertçe verme diye açıklanır; (K, TA;) ve yine ↓ **عُرُفٌ** dahi; ki bu onun bir lehçe varyantıdır: (TA:) ve cömertçe yahut karşılıksız bağışlanan; yahut verilen bir şey: (K:) ve ↓ **مَعْرُوفٌ**, ölçülülükle yahut doğru ve adil bir gaye ile olduğunda, cömertlik yahut cömertçe verme diye açıklanır: [ve bazen sırf ölçülülük mânâsına gelir:] ve samimi yahut dürüst öğüt yahut danışma yahut fiil: ve kişinin ailesiyle ve insanlardan başkalarıyla iyi geçinmesi: o, bir isim niteliğinin baskın geldiği bir sıfattır: (TA:) ve akıl ve şeriat sebebiyle iyiliği bilinen her fiil yahut amel mânâsına gelir; ve **مُنْكَرٌ** onun zıddını ifade eder. (Er-Rلghib, TA.) Kur’ân’da [vii. 198], وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ, (O,) denilmiştir; mânâsı [ve sen iyiliği, vb., emret; yahut] fiillerden iyi görülen yahut uygun bulunan şeyi. (Bd.) Ve dersin ki, أَوْلَاهُ **عُرْفًا**, (S, O,) yahut ↓ **عَارِفَةً**, (TA,) mânâsı ↓ **مَعْرُوفًا** [yani: Ona bir fayda, vb., yaptı; yahut ona bir fayda, vb., ihsan etti]. (S, O, TA.) وَلِلْمُطَلَّقَاتِ ↓ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ [Kur’ân’da ii. 242] mânâsı: [boşanmış kadınlar için bir geçimlik (verilecek)] ölçülülükle, yahut doğru ve adil gaye ile, ve ihsan ile. (TA.) Ve ↓ قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى [aynı yerde, ii. 265,] mânâsı: hoş [yahut lütufkâr] sözle reddetme, (Bd, Jel, TA,) ve dua [dilenciye ifade edilerek, Allah’ın onu rızıklandırması], (TA,) ve dilencinin ısrarı sebebiyle ona bağışlama verilmesi (Bd, Jel) yahut böyle bir reddetme ile Allah’tan veya dilenciden elde edilen bağışlama, (Bd,) ihsan edilen bir fayda ve dilenme sebebiyle ayıplama ile (Jel.) ardından eziyet gelen bir sadakadan daha hayırlıdır. (TA.) Ve مَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ ↓ بِالْمَعْرُوفِ [aynı yerde, iv. 6,] mânâsı: [ve kim fakir ise, kendisi için alsın (lafzen: yesin)] akıl ve şeriatça uygun görülen şeye göre, (TA,) yahut ihtiyacına göre (Bd) ve emeğinin karşılığına göre. (Bd, Jel.) ― -b3- [**العُرْفُ**, lugat ilminde, herkesçe bilinen, herkesçe kabul edilen, yahut umumî örfî dil; umumî konuşma, yahut umumî kullanım mânâsına gelir: çoğunlukla bir bütün halkınkini ifade eder; bu durumda bazen **العَامُّ** sıfatı eklenir: fakat çoğu kez belirli bir sınıfınkini ifade eder; meselâ hukukçularınkini. Bundan dolayı **حَقِيقَةٌ عُرْفًا** ve **مَجَازٌ عُرْفًا** terimleri; **حق** ve **جوز** maddelerinde açıklanmıştır. Ayrıca **مُتَعَارَفٌ**’a bak: ve **عَادَةٌ**’ye bak.] -A2- Ayrıca atın **عُرْف**’u; (S, O;) [yani yelesi;] atın boynunun (Mgh, Msb, K) sırtında (Msb) biten kıl; (Mgh, Msb, K) yahut benzeri bir hayvanın; (Msb;) ve yine ↓ **عُرُفٌ** dahi: (K:) [ayrıca **مَعْرَفَةٌ**’ye bak:] yahut kılın bittiği yer olan boynun kısmı: [yine **مَعْرَفَةٌ**’ye bak:] ve tüylerin bittiği yer olan boynun kısmı [bir kuşun boynu]: (TA:) [yahut boynun tüylerinin kendisi; bu mânâda K ve TA’da **برل** maddesinde kullanılmıştır; oradaki bağlamın gösterdiği üzere:] ve bir horozun başının üst kısmındaki [ibik yahut] uzamış et parçası; ki bir kızın **بَظْر**’ine benzetilir: (Msb:) çoğulu أَعْرَافٌ [aslında azlık çoğulu] (O, TA) ve عُرُوفٌ’dir. (TA.) Bir adamla ilgili olarak kullanıldığı hâli: جَآءَ فُلَانٌ مُبْرَثِلًّا لِلشَّرِّ ibaresini **نَافِشًا عُرْفَهُ** diye açıklaması [yani: (mecaz kabul edilen:) Filân, kötülük yapmak yahut fesat çıkarmak için boynunun tüylerini kabartır gibi geldi]. (TA.) Ve [bundan dolayı] bir hadiste şöyle denir: جَاؤُوا كَأَنَّهُمْ **عُرُفٌ** (mecaz kabul edilen:) [sanki bir yele imişler gibi geldiler], mânâsı: birbirini takip ederek. (TA.) Ve kişi der ki: جَآء القَوْمُ **عُرْفًا عُرْفًا** (mecaz kabul edilen:) [kavim yahut topluluk geldi] birbiri ardınca: şu söz gibi: طَارَ القَطَا **عُرْفًا** (mecaz kabul edilen:) [kum kekliği uçtu] birbiri ardınca. (K.) Ve bundan dolayı, وَالْمُرْسَلَاتِ **عُرْفًا**, (S, O, K,) Kur’ân’da [lxxvii. 1], atın **عُرْف**’undan alınmış mecazî bir ibaredir; mânâsı (mecaz): [melekler yahut rüzgârlar üzerine yemin olsun ki, gönderilenler] ard arda, atın **عُرْف**’unun [yahut yelesinin] [çeşitli kısımları] gibi: (S, O:) yahut mânâsı: **بِالْمَعْرُوفِ** ile gönderilmiş, (S, O, K, TA,) yani ihsan ile yahut fayda ile: (TA:) [daha fazla açıklamalar için Z ve Bd’nin yahut başkalarının tefsirlerine bak: ve ayrıca **رسل** maddesine bak:] bazıları **عَرْفًا** okur [bir önceki paragrafta açıklanmıştır]. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı ayrıca,] (mecaz:) denizin dalgaları. (K, TA.) ― -b3- Ve (mecaz kabul edilen:) yükselmiş kum; ve yine ↓ **عُرُفٌ** ve ↓ **عُرْفَةٌ** dahi: çoğulu:

(sonuncunun, TA) **عُرَفٌ** ve (birincinin, TA) **أَعْرَافٌ**: (S, O, K:) ve hepsi aynı şekilde şunu da ifade eder (mecaz kabul edilerek:) yüksek bir yer: (K:) ve birincisi, (mecaz kabul edilerek:) kumun bir parçasının yüksek, yahut aşan sırtı, (K, TA,) ve bir dağın, ve yüksek olan herhangi bir şeyin: ve (mecaz kabul edilerek:) yerin yahut zeminin yüksek bir kısmı: ve [çoğul] **أَعْرَافٌ** (mecaz kabul edilerek:) **حَرْث** [ekim için sürülmüş, yahut hazırlanmış, arazi anlamında] ki [**فَلَجٌ**’un çoğulu olan] **فُلْجَان** ve [**قَائِدٌ**’in çoğulu olan] **قَوَائِد** diye adlandırılan [sulama için] kanalların üzerindedir. (TA.) ― -b4- [Çoğul] **الأَعْرَافُ**, (S, O, K,) Kur’da [vii. 44 ve 46] zikredilen, (S, O,) (mecaz kabul edilerek:) Cennet ile Cehennem arasında bir duvara uygulanır: (S, O, K:) böyle denilmiştir: (S, O:) yahut duvarın üst kısımları: yahut **عَلَى الأَعْرَافِ** ile orada **عَلَى مَعْرِفَةِ أَهْلِ الجَنَّةِ وَأَهْلِ النَّارِ** [yani, görünüşe göre, Cennet ehlinin ve Cehennem ehlinin bilgisi üzerinde, ve onların bilgisine sahip olarak: zira **على**’dan önce **مُحْتَوُونَ**, yahut benzeri, anlaşılmaktadır] kastedilmiş olabilir. (Zj, TA.) [Ve bundan dolayı Kur-لn’ın Yedinci Sûresinin adıdır.] Orada zikredilen **أَصْحَابُ الأَعْرَافِ** [اعراف’ın sakinleri] ile, iyi ve kötü amelleri eşit olan kimselerin kastedildiği söylenir; öyle ki birincilerle Cenneti hak etmiş olmayacaklar, ikincilerle de Cehennemi: yahut peygamberler: yahut melekler. (Zj, TA.) ― -b5- Ayrıca **عُرْفَةٌ**’ye bak. ― -b6- [Çoğul] **أَعْرَافٌ** ayrıca (mecaz:) rüzgârların daha yüksek, yahut en yüksek, (K, TA,) ve ilk, yahut önde gelen, (TA,) olanını da ifade eder; (K, TA;) ve aynı şekilde bulutların ve sislerin. (TA.) ― -b7- Ve **عُرْفٌ** ayrıca, (As, O, K,) El-Bahreyn halkının sözünde, (As, O,) hurma ağaçlarının bir türünü [yahut çeşidini] ifade eder; (As, O, K;) ve böylece [çoğul] **أَعْرَافٌ** (O, K) IDrd tarafından şöyle açıklanır: (O:) yahut ilk meyve verdiklerinde, yahut yenilebilir meyve, yahut olgun meyve; (K, TA;) yahut buna ulaşınca: (TA:) yahut El-Bahreyn’de bir [çeşit] hurma ağacı; ayrıca **بُرْشُوم** diye de adlandırılır; (K, TA;) fakat bu, As ve IDrd ile kastedilendir. (TA.) ― -b8- Ve **أُتْرُجّ** ağacı [yani citrus medica, yahut turunç]. (K.) -A3- Ayrıca **عَرُوفٌ**’un çoğuludur: ― -b2- ve **أَعْرَفُ** ve **عَرْفَآءُ**’ın. (K.)

عِرْفٌ
عِرْفٌ ذ , kesr ile, şu sözden gelir: **مَا عَرَفَ عِرْفِى اـِلَّا بِأَخَرَةٍ**, (S, O,) ki bunun mânâsı: O, beni ancak en sonda, yahut son olarak, yahut sonraları bildi. (S, O, K.) -A2- Ve Sabır mânâsına gelir. (IAar, O, K.) Bir şair der ki, (yani Aboo-Dahbal ElJumahee, TA,)
قُلْ لِابْنِ قَيْسٍ أَخِى الرُّقَيَّاتِ
مَا أَحْسَنَ العِرْفَ فِى المُصِيبَاتِ
[Sen, Keys’in oğluna, Er-Rukeiyat’ın kardeşine de ki: Musibetlerde sabır ne güzeldir!]. (IAar, O, TA.)

عُرُفٌ
عُرُفٌ ذ : üç yerde **عُرْفٌ**’e bak.

عَرْفَةٌ
عَرْفَةٌ ذ Bir bilgi konusu hakkında, onu bilmek için, bir soru, yahut soru sorma; (K, * TA;) bunun gibi ↓ **عِرْفَةٌ** da. (K, TA.) -A2- **عَرْفٌ**’e de bak. -A3- Ayrıca, elin beyazlığında [yahut avucunda] çıkan irinli bir çıbandır. (ISk, S, O, K.)

عُرْفَةٌ
عُرْفَةٌ ذ : **عُرْفٌ**’ün son yarısına bak. ― -b2- Ayrıca, bitkiler yahut otlar bitiren, açık, uzamış bir arazi parçasıdır. (O, K.) ― -b3- Ayrıca, (O, K,) ve ↓ **عُرْفٌ**, (TA,) iki şey arasında bir sınırdır (O, K, TA): (K:) [**أُرْفَةٌ** gibi:] ilkinin çoğulu **عُرَفٌ**’dur. (O, K, TA.)

عِرْفَةٌ
عِrْفَةٌ ذ [bir mastar ismi] I. q. **مَعْرِفَةٌ**. (O, K. [1’in ilk cümlesine bak. O’da, basit bir isim olarak görüldüğü anlaşılıyor.]) ― -b2- **عَرْفَةٌ**’e de bak.

يَوْمُ عَرَفَهَ
يَوْمُ عَرَفَهَ ذ [ayın] **ذُو الحِجَّة**’nin dokuzuncu günüdür [hacıların **عَرَفَات**’ta durdukları gün]: (S, Mgh, O, Msb, K:) son kelime tenvinsizdir, (S, O,) i‘rabı noksandır, çünkü müennes cinstendir ve özel addır, (Msb,) ve **ال** tarifini kabul etmez. (S, O, Msb.) ― -b2- Sonraki paragrafa da bak.

عَرَفَاتٌ
عَرَفَاتٌ ذ Hacıların (Mgh, O, Msb, K) yukarıda zikredilen **عَرَفَة** gününde (O, K) durdukları yerdir [yahut dağdır]; Mekke’den (Msb, K;) dokuz mil, (Msb,) yahut on iki mil, (K,) olduğu söylenir; J tarafından Minè’de yahut Minè yanında bir yer olduğu söylenmiştir, fakat yanlış olarak, (K, TA,) meğer ki bununla Minè’ye yakın kastedilmiş ola; (TA;) bazılarınca ↓ **عَرَفَةُ** diye de adlandırılır; (Mgh, Msb;) fakat **نَزَلْنَا عَرَفَةَ**, (S, O, K,) yahut **نَزَلْتُ بِعَرَفَةَ**, (Msb,) [Biz, yahut ben, **عَرَفَة**’de konakladık,] sonradan-ortaya-çıkmış bir ibare gibidir, (S, O, K,) ve (S, O) bunun (Msb) sahih Arapça olmadığı söylenir: (S, O, Msb:) **عَرَفَاتٌ** çoğul şekilli bir [özel] addır; bu sebeple kendisi çoğullaştırılmaz: (S, O, K:) sanki **عَرَفَةٌ** terimi onun her bir ayrı parçasına uygulanmış gibidir: (TA:) Fr’nin dediği gibi, doğru olarak onun müfredi yoktur; (S, O;) ve belirli bir yeri gösterdiği için belirlenmiştir; (Sb, S, O, K, TA;) bu yüzden **ال** artiklini kabul etmez; (Sb, TA;) **الزَّيْدُونَ**’dan farklıdır [çünkü bu, birden çok kişiye ortak bir özel addır]: sen, **هٰؤُلَآءِ عَرَفَاتٌ حَسَنَةً** dersin [lafzen: Bunlar, iyi bir hâl üzere ‘Arafât’tır], sıfatı mansub kılarsın; çünkü o, belirsizdir [hâli bildiren bir gösteren olarak, Kur’ân ii. 85’teki **وَهُوَ الحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ** sözünde **مُصَدِّقًا** gibi]: (S, O:) o, i‘rablıdır ( **مَصْرُوفَةٌ** [daha doğru olarak **مُعْرَبَةٌ**]) çünkü **ت**, **مُسْلِمِينَ** ve **مُسْلِمُونَ**’daki **ى** ve **و**’ya denktir, (S, O, K,) tenvin de **ن**’e denk olur; bu sebeple, özel ad olarak kullanıldığında, **مُسْلِمُونَ** özel ad olarak kullanıldığında olduğu gibi, aslî hâli üzere bırakılır: (Akh, S, O, K:) [yani,] **مُسْلِمَاتٌ** ve **مُؤْمِنَاتٌ** tarzında i‘rablanır; tenvin, müzekker çoğul sonu **ن**’e karşılık gelen gibidir, tam i‘rablanabilirliğin tenvini değildir; çünkü o, özel addır ve müennes cinstendir; bundan dolayı **ال** artiklini kabul etmez. (Msb.) **عَرَفَاتٌ**, Âdem ile Havvâ’nın Cennet’ten inişlerinden sonra orada birbirlerini bilmeleri (**تَعَارَفَا**) sebebiyle böyle adlandırılmıştır: (IF, O, K, TA) (TA:) yahut Cebrâil, İbrâhim’e haccın menâsik ve merâsimini öğrettiğinde ona “Biliyor musun?” (**أَعَرَفْتَ**) demiş, (O, K,) o da “Bildim” (**عَرَفْتُ**) diye cevap vermiştir: (K:) yahut o, mukaddes kılınmış ve yüceltilmiş bir yer olduğu için, sanki güzel kokulu kılınmış (**عُرِّفَ** yani **طُيِّبَ**) gibidir: (O, K:) yahut insanlar orada birbirlerini bilirler (**يَتَعَارَفُونَ**): yahut Er-Râghib’e göre, kulların orada ibadetler ve dualarla kendilerini tanıtmaları (**نِتَعَرُّفِ العِبَادِ**) sebebiyledir. (TA.)

عُرْفِىٌّ
[ **عُرْفِىٌّ** ذ, **العُرْفُ**’un, yaygınca bilinen yahut yaygınca kabul edilen yahut örfî dil, yahut umumî konuşma, yahut umumî kullanım mânâsına göre; ona ait, yahut onunla ilgili. Bundan dolayı **حَقِيقَةٌ عُرْفِيَّةٌ** ve **مَجَازٌ عُرْفِىٌّ**, **حق** ve **جوز** maddelerinde açıklanmıştır.]

عَرَفِىٌّ
عَرَفِىٌّ ذ **عَرَفَات**’a ait, yahut onunla ilgili. (O, K.)

عِرِفَّانٌ

**عِرِفَّانٌ** ذ , (O, K,) Th’ye göre, Bir şey’i ikrar eden yahut itiraf eden, ve ona yönlendiren yahut ona işaret eden bir adam; (O, K;) böylece bir sıfat olarak açıklanmıştır; hâlbuki Sb, onu sıfat olarak bilmediğini zikreder; (O;) Er-Rل'ee’nin bir şiirinde vârid olmuş, ve bazılarınca onun bir arkadaşının adı olarak açıklanmıştır: (O, K: *) ve **عُرُفَّانٌ** da aynı mânâya delâlet eder; (K;) lâkin bunun, Sb tarafından, özel adlar kategorisinden aktarılmış bir kelime olduğu söylenir. (O.) -A2- Yine ikincisi, (O,) yahut ikisi birden, (K,) 'ءlij ve Ed-Dahnà kumlarında bulunan küçük bir sürünen şey: (O, K:) yahut büyük bir [çekirge türü, yahut benzeri, **جُنْدَب** diye adlandırılan] şey; **جَرَادَة**’ye benzeyen, (AHn, K, TA,) bir ibiği bulunan (لَهُ عُرْفٌ), (AHn, TA,) [iki bitki türünden birinin yahut diğerinin] üzerinde olmaksızın bulunmayan; yani bir **رِمْثَة** yahut bir **عُنْظُوَانَة**: (AHn, K, TA:) lâkin AHn, kelimenin yalnız ikinci şeklini, **عُرُفَّانٌ**’ı zikreder. (TA.)

**عَرُوفٌ**
**عَرُوفٌ** ذ : iki yerde **عَارِفٌ**’e bak.

**عَرِيفٌ**
**عَرِيفٌ** ذ : ilk cümlede **عَارِفٌ**’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] arkadaşlarını bilen kimse: çoğulu **عُرَفَآءُ**. (O, K.) Bir kavmin yahut bir zümrenin reisi yahut başı; (Mgh, K, TA,) (K, TA;) çünkü o, üzerinde bu sıfatla tasarrufta bulunduğu kimselerin hâllerini yahut durumlarını bilir; (Mgh;) yahut çünkü o, bu şekilde bilinir [böylece bu paragrafta ona verilen mânâların sonuncusundaki kelimedendir]; (K;) yahut onların tanzimine yahut idaresine vukufundan dolayı: (TA:) yahut **نَقِيب** [yahut bir kavmin fiillerini gözeten ve onlardan sorumlu olan müfettiş, nâzır, gözetmen], ki **رَئِيس**’in altındadır: (S, O, K:) yahut işlerin idarecisi ve nâzırı; bir kabilenin yahut bir erkekler topluluğunun ahvâline vâkıf olan; vezni **فَعِيلٌ** olup vezni **فَاعِلٌ** mânâsındadır: (IAth, TA:) yahut bir kavmin yahut bir zümrenin işlerini tanzim eden yahut idare eden; bunun gibi ↓ **عَارِفٌ** da: (Msb:) çoğulu yukarıdaki gibidir: (S, IAth, Msb:) denilmiştir ki o, birkaç kişi üzerinedir; **مَنْكِب** beş **عُرَقَآء** üzerinedir; sonra **أَمِير** bunların üzerinedir. (Msb.) Bir rivayette, **عُرَفَآء**’ın Cehennemde olduğu söylenmiştir; bu, içinde bulunan imtihan sebebiyle reislik yahut başlık vazifesini üstlenmeye karşı bir sakındırmadır; zira kişi onun görevini yerine getirmezse günah işler ve cezayı hak eder. (TA.) ― -b3- [Şimdi, bir mektepte diğer talebelerin derslerini dinleyen bir gözetmen mânâsında kullanılır.] -A2- Kendisiyle eşanlamlı olan **مَعْرُوفٌ**’a da bak.

**عِرَافَةٌ**
**عِرَافَةٌ** ذ **عَرِيف**’lik vazifesini üstlenme ve icra etme. (S, Mgh, * O, Msb, * K. [Bir mastar ismi: 1’e bak; bunun ikinci yarısının ortasında.])

**عَرُوفَةٌ**
**عَرُوفَةٌ** ذ : iki yerde **عَارِفٌ**’e bak.

**عَرَّافٌ**
**عَرَّافٌ** ذ Bir **كَاهِن** [yahut kâhin]: (S, O, Msb, K:) yahut birincisi geçmişten haber veren, ikincisi ise geçmişten ve gelecekten haber verendir: (Msb:) yahut Er-Rلghib’e göre, [fakat onun açıklamasının tersinin doğru olan olduğu görülür,] birincisi gelecek olaylardan haber veren, ikincisi geçmiş olaylardan haber verendir. (TA.) Buradan Peygamber’in sözü: her kim bir **عرّاف**’a gelir ve ona bir şey hakkında sorarsa, kırk gecenin namazı ondan kabul olunmaz. (O.) ― -b2- Ve (Msb) Bir müneccim; (IAth, Mgh, Msb,) Allah’ın yalnız Kendisine mahsus kıldığı gizli yahut görünmez şeylerin bilgisine sahip olduğunu iddia eden; (IAth, Mgh,) (IAth:) ve bunun, yukarıda zikredilen rivayette kastedilen olduğu [söylenir]. (Mgh.) ― -b3- Ve Bir tabip. (S, O, K.) ― -b4- Ve yeri koklayan [**يسم** için **يَشُمُّ** okurum] ve böylece su yerlerini bilen, ve hangi memlekette yahut bölgede olduğunu bilen kimse. (ISh, TA’da, md. حزى.)

**عَارِفٌ**
**عَارِفٌ** ذ ve ↓ **عَرِيفٌ** eşanlamlıdır, (S, O, K,) **عَالِمٌ** ve **عَلِيمٌ** gibi, (S, O,) “bilen” mânâsına gelir; [&c., bu maddenin ilk paragrafının ilk çeyreğinde fiilin açıklamalarına uygun olarak;] bunun gibi ↓ **عَرُوفَةٌ** da, (S, O, K,) fakat şiddet (mübalağa) mânâsında; bunu da ة gösterir; (S, O, TA,) [çok yahut iyi bilen; yahut] işleri bilen yahut işlere âşina olan, ve bir defa görülmüş olanı bilmekte [yahut tanımakta] kusur etmeyen; (TA;) **بِالأُمُوِر ↓ رَجُلٌ عَرُوفَةٌ** ibaresinde olduğu gibi [işlere çok yahut iyi âşina bir adam]. (S, O.) ― -b2- Birincisi için, **عَرِيفٌ**’e de bak. ― -b3- Ayrıca özellikle [ilâhî şeylerde mahir;] Allah’ı, O’nun mülkünü, ve O’nunla iyi muamele etmenin yolunu bilmeye sahip olan mânâsına gelir. (TA.) ― -b4- **مَعْرُوفٌ**’a da bak. -A2- Yine, birincisi, [sabırlı; yahut] çok sabırlı, yahut çok sabrı olan; eşanlamlısı **صَبُورٌ**; (AO, S, O, K;) ve ↓ **عَرُوفٌ** da böyledir; (S, O, K;) bunun (yani ikincisinin) çoğulu **عُرْفٌ**’tur. (K.) Şöyle denir: **أُصِيبَ فُلَانٌ فَوُجِدَ عَارِفًا** [falanca musibete uğratıldı yahut belâya çarpıldı da sabırlı bulundu]. (S, O.) Ve **حَبَسْتُ نَفْسًا عَارِفَةً**, **صَابِرَةً** mânâsında [yani sabırlı bir nefsi yahut zihni tuttum]: (O, TA:) 'Antarah’ın bir beytinde **صَبَرْتُ عَارِفَةً** ibaresi gibi [md. **صبر**’in ilk paragrafında nakledilmiştir]. (S, * O.) Ve ↓ **نَفْسٌ عَرُوفٌ** [bir nefis yahut zihin] tahammül eden; çok sabırlı; kendisine tattırıldığında bir olaya yahut bir hâle tahammül eden mânâsına gelir. (TA.) **عَوَارِفُ** [**عَارِفَةٌ**’nin çoğuludur, ve] sabırlı dişi develer demektir. (IB, TA.)

**عَارِفَةٌ**
**عَارِفَةٌ** ذ isim olarak; çoğulu **عَوَارِفُ**: iki yerde, ilk çeyrekte **عُرْفٌ**’a bak.

**عُوَيْرِفٌ**

**عُوَيْرِفٌ** ذ [**عَارِفٌ**’in küçültmesi; yani “az bilgi sahibi olan” vb. mânâsında]. İçinde bir günah yahut suç bulunan kimse hakkında şöyle denir: **مَا هُوَ اـِلَّا عُوَيْرِفٌ** [O, az bilgi sahibi olandan başka bir şey değildir]. (TA.)

**أَعْرَفَ**
**أَعْرَفَ** ذ, Sb’nin “Kitap”ında **هٰذَا أَعْرَفَ مِنْ هٰذَا** ibaresinde kullanılmış olarak zikredilmiştir [mânâsı: Bu, bundan daha bilinir]: düzensiz olarak **مَعْرُوفٌ**’dan türetilmiştir, **عَارِفٌ**’dan değil. (ISd, TA.) -A2- Ayrıca, kendisinde **عُرْف** denilen şey bulunan bir şey [yani yele yahut benzeri]: (S, O, K:) müennesi **عَرْفَآءُ**; çoğulu, müzekker ve müennes için, **عُرْفٌ**. (K.) Ata uygulanır, (Mgh, K, TA,) mânâsı: yelesi dolu olan yahut yele kılı çok olan. (Mgh, TA.) Ve yılana da (O, K) **شَيْطَان** denilen türden olana [**عُرْف**’u olduğu diye vasfedilen]. (O.) Ve müennesi dişi deveye uygulanır, (K, TA,) mânâsı: hörgücü yüksek olan: yahut erkeğe benzeyen: yahut **عُرْف**’unda [yahut yelesinde] uzun olan: (TA:) yahut şişmanlığı sebebiyle **عُرْف**’a benzeyen şeye sahip olan: yahut boynunda **عُرْف** gibi kürk bulunan. (Ham p. 611.) ― -b2- Müennes ayrıca **الضَبُع** [yani sırtlan yahut dişi sırtlan] mânâsında da kullanılır; boyun kıllarının (O, K, TA) çokluğundan dolayı, (S, O, K, TA,) yahut **عُرْف**’unun uzunluğundan dolayı. (TA.) ― -b3- Ve şöyle denir: **سَنَامٌ أَعْرَفُ**: **عُرْف**’u olan uzun yahut yüksek bir devenin hörgücü. (TA.) Ve **جَبَلٌ أَعْرَفُ** (mecaz olduğu varsayılan:) **عُرْف**’a benzeyen şeyi bulunan bir dağ. (TA.) Ve **قُلَّةٌ عَرْفَآءُ** (mecaz:) yüksek bir dağ tepesi. (TA.) Ve **حَزْنٌ أَعْرَفُ** (mecaz olduğu varsayılan:) yüksek engebeli yer. (TA.)

**مَعْرَفٌ**
**مَعْرَفٌ** ذ (S, O, K [S’nin nüshalarımın birinde **مُعَرَّفٌ** yazılmıştır]) ve **مَعْرِفٌ** da (Ham p. 47), **مَعَارِفُ**’un tekilidir; o da “yüz [ve yüzler]” ve onun görünen herhangi bir kısmı mânâsınadır; **اِمْرَأَةٌ حَسَنَةُ المَعَارِفِ** sözünde olduğu gibi [yüzü yahut onun görünen kısımları güzel bir kadın]; (S, O, K;) çünkü kişi onunla bilinir: (TA:) yahut bazılarına göre onun tekili bilinmez: (Har p. 146:) ve bazıları onun yüzün güzellikleri yahut güzel kısımları mânâsına geldiğini söyler. (TA.) Er-Rل'ee der ki,
مُتَلَفِّمِينَ عَلَى مَعَارِفِنَا
نَثْنِى لَهُنَّ حَوَاشِىَ العَصْبِ
[Yüzlerimizi yahut görünen kısımlarını bürünmüş olarak, onlara **عَصْب**’ın (bir çeşit elbise) kenarlarını katlarız / katlayarak.] (S, O: fakat ikincisinde **مُتَلَثِّمِينَ** vardır.) Ve şöyle denir: **حَيَّا اللّٰهُ المَعَارِفَ**, mânâsı: [Allah korusun] yüzleri. (O, K.) Ve **قَدْ هَاجَتْ مَعَارِفُ فُلَانٍ**: bana onunla bilinir olan falanın simaları, bitkinin solması gibi soldu: konuşana karşı sevgisini yahut muhabbetini çevirmiş bir adam hakkında söylenir. (TA.) Ve **هُوَ مِنَ المَعَارِفِ**: o, bilinenlerdendir; [yahut tanışıklardan]; (O, K;) sanki **مِنْ ذَوِى المَعَارِفِ** mânâsında, yani yüzleri [onlarla bilinir] olanlardan: (O:) yahut **مَعَارِفُ الرَّجُلِ**: adamın sevgisine yahut muhabbetine hak sahibi olan ve kendisiyle tanışıklığı bulunan kimseler; [ve sırf adamın tanışıkları]; ve bu, ↓ **مَعْرِفَةٌ**’nın çoğuludur. (Har p. 146.) **مَعَارِفُ الأَرْضِ**: yerin yüzleri ve bilinen kısımları demektir. (TA.)

**مَعْرَفَةٌ**
**مَعْرَفَةٌ** ذ: üzerinde **عُرْف** [yahut yele] biten yer [yahut kısım]; (S, Mgh;) atın **عُرْف**’unun yeri, (O, K, TA,) perçemden cidagoya kadar: yahut üzerinde **عُرْف** biten et. (TA.) Fakat **الأَخْذُ مِنْ مَعْرَفَةِ الدَّابَّةِ** ibaresi, hayvanın **عُرْف**’undan bir miktar kesmek [yahut almak] demektir. (Mgh.)

**مَعْرِفَةٌ**
**مَعْرِفَةٌ** ذ bir isimdir [“bilgi, biliş, idrak yahut tanışıklık” vb. mânâsında; bu sıfatla onun çoğulu **مَعَارِفُ** olup “bilgi türleri” demektir:] başında bu sanatın başlangıcında açıklandığı üzere **عَرَفَهُ**’dan; (Msb:) yahut ondan bir mastardır. (S, O, K.) ― -b2- Ayrıca **مَعْرَفٌ**’a bak, sondan bir önceki cümle. ― -b3- [Nahivde, belirli isim; **نَكِرَةٌ**’nin karşıtı.]

**مُعَرَّفٌ**
**مُعَرَّفٌ** ذ [2’nin mef’ûl ism-i fâili, ona bak. -A2- ] kokulandırılmış yiyecek. (TA.) -A3- Ve parça parça üst üste konmuş yiyecek [görünüşe göre en üstteki kısım bir yele yahut benzeri (**عُرْف**) gibi olacak şekilde]. (TA.) [Golius, J’nin otoritesine dayanarak ve bundan dolayı Freytag, ona **مُعَرَّقٌ**’a ait bir mânâ nisbet eder.] -A4- Ayrıca **عَرَفَات**’ta [hacıların] konaklama yeri. (S, O, K.) ― -b2- Ve İ’Ab’dan bir rivayette **بَعْدَ المُعَرَّفِ** ibaresi, **عَرَفَة**’de [daha doğrusu **عَرَفَات**’ta] konaklamadan sonra mânâsında vârid olmuştur. (TA.)

**مَعْرُوفٌ**
**مَعْرُوفٌ** ذ [bilinen; ve özellikle iyi yahut yaygın olarak bilinen]. **أَمْرٌ مَعْرُوفٌ** ve ↓ **عَارِفٌ**, (O, Msb, K, TA,) Lth’ye göre; fakat ikincisi Az tarafından hoş görülmez; zira onu Lth’nin rivayetinden başka bir otoriteyle işitmemiştir, (O, TA,) [gerçi buna benzer başka örnekler iyi bilinir, (**أَمْرٌ**’e ve **دَافِقٌ**’a bakınız,)] aynı şeyi ifade eder [yani bilinen bir iş yahut olay vb.]; (O, Msb, K, TA;) ↓ **عَرِيفٌ** de böyledir. (Msb, TA,) ― -b2- [Bundan dolayı, nahivde, ma‘lûm (etken) fiil; **مَجْهُولٌ**’ün karşıtı.] ― -b3- Ayrıca **عُرْفٌ**’a bak, önceki yarı, yedi yerde. -A2- **أَرْضٌ مَعْرُوفَهٌ**: kokulu bir **عَرْف** [yahut koku] sahibi arazi. (TA.) -A3- **رَجُلٌ مَعْرُوفٌ**: elinin beyazlığında [yahut avucunda] **عَرْفَة** denilen irinli bir çıban çıkmış adam. (S.)

**مُعْتَرِفٌ**
**مُعْتَرِفٌ** ذ [8’in ism-i fâili, ona bak.]. ‘Omar’ın şöyle dediği rivayet olunur: **اُطْرُدُوا المُعْتَرِفِينَ**, mânâsı: kendileri aleyhine, kendilerine ceza gerektiren bir şeyi haber verenleri [yahut işlediğini itiraf edenleri yahut ikrar edenleri] kovunuz; sanki o, onların bunu yapmasını hoş görmemiş ve insanların onları örtmesini istemiştir. (TA.)

**مُتَعَارَفٌ**

**مُتَعَارَفٌ** ذ [dile, yahut bir ibareye, yahut bir kelimeye uygulandığında, ortak örfî kullanımla bilinen demektir]. Şöyle denir: هُوَ **مُتَعَارَفٌ** بَيْنَهُمْ O, onların arasında [ortak örfî kullanımla] bilinir. (MA. Ayrıca **عُرْفٌ**’a da bak.])
