# عرك — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%83/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%83/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%83.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عرك

عَرَكَهُ
1 عَرَكَهُ ذ , (S, O, K,) aor. عَرُكَ , (S,) inf. n. عَرْكٌ, (S, O,) He rubbed it, or rubbed and pressed it, or did so well; syn. دَلَكَهُ; namely, a thing; (S, O;) such as a skin or hide, or a tanned skin or hide, and the like. (TA.) ― -b2- And [He wore it away by scraping, &c.;] he scraped, rubbed, chafed, or fretted, it, until he erased, or effaced, it. (K.) ― -b3- Hence, عَرَكَ بِجَنْبِهِ مَا كَانَ مِنْ صَاحِبِهِ, aor. and inf. n. as above, meaning (assumed tropical:) [He acted] as though he scraped, &c., [with his side,] what had proceeded from his companion, until he erased, or effaced, it: (TA;) [like as a camel allays an itching by rubbing with his side the trunk of a tree: i. e. he bore, or endured, what proceeded from his companion: for] يَعْرُكُ الأَذَى بِجَنْبِهِ means يَحْتَمِلُهُ [i. e. (assumed tropical:) He bears, or endures, annoyance, or molestation; or forgives it, and feigns himself neglectful of it]. (O and K in explanation of عُرَكَةٌ.) ― -b4- And عَرَكْتُ القَوْمَ فِى الحَرْبِ, inf. n. as above, (assumed tropical:) [I fretted, or ground, or crushed, the party in the war, or battle.] (S, O.) And عَرَكَتْهُمُ الحَرْبُ i. q. دَارَتْ عَلَيْهِمْ (tropical:) [i. e., lit., The war, or battle, revolved upon them like the mill or mill-stone; meaning fretted, or ground, or crushed, them]. (TA.) Zuheyr says,
فَتَعْرُكْكُمُ عَرْكَ الرَّحَى بِثِفَالِهِا
وَتَلْقَحٌ كِشَافًا ثُمَّ تُنْتَجٌ فَتُتْئِمِ
(O) meaning (tropical:) And it, i. e. war, will fret [or grind or crush] you, as the mill with its skin put beneath it, upon which the flour falls, frets [or grinds] the grain; and it, i. e. war, will conceive two years, one after the other; then bring forth, and give birth to twins: he makes war's destruction of them to be like the mill's grinding of the grain, and the various evils that are engendered from war to be like children. (EM pp. 123-4.) ― -b5- عَرَكَ أُذُنَهُ, (MA,) inf. n. عَرْكٌ, (MA, KL,) He rubbed, or rubbed and pressed, [or generally, as now used, he wrung, or twisted,] his ear. (MA, KL.) ― -b6- عَرَكَ ظَهْرَهَا, aor. and inf. n. as above, He felt her back, namely, that of a she-camel, &c., doing so much or often, to know her state of fatness: (TA:) and عَرَكَ السَّنَامَ He felt the hump, to know if there were in it fatness or not. (S, O, TA.) ― -b7- عَرَكَ البَعِيُر جَنْبَهُ بِمِرْفَقِهِ, (S, K, *) inf. n. as above, (TA,) The camel made an incision, or a cut, in his side with his elbow, (K, TA,) and rubbed it, or rubbed and pressed it, (TA,) so as to reach to the flesh, (K, TA,) cutting through the skin: (TA:) in which case the epithets ↓ عَارِكٌ and ↓ عَرَكْرَكٌ are applied to the camel. (K.) [See also عَرْكٌ below, which indicates another meaning.] ― -b8- عَرَكَهُ (Lh, K, TA,) aor. and inf. n. as above, (Lh, TA,) also signifies (assumed tropical:) He put upon him evil (Lh, K, TA) and misfortune: (K, TA: [the CK has حَمَلَ عليهِ الشَّرُّ والدَّهْرُ, meaning evil and misfortune assailed him, instead of حَمَلَ عَلَيهِ الشَّرَّ وَالدَّهْرَ, as in other copies of the K and in the TA:]) and, as some say, عَرَكَهُ بِشَرٍّ signifies he did evil to him, or brought evil upon him, repeatedly. (TA.) ― -b9- عَرَكَ الدَّهْرُ فُلَانًا (tropical:) Time, or fortune, rendered such a one experienced; or trained, or disciplined, and reformed, or improved, him. (K, TA.) ― -b10- عَرَكَ الاـِبِلَ فِى الحَمْضِ He left the camels amid the plants termed حَمْض, to obtain thereof what they wanted. (Lh, K.) ― -b11- عَرَكَتِ المَاشِيَةُ النَّبَاتَ The cattle ate the plants, or herbage. (K.) ― -b12- عَرَكَتْ said of a woman, (S, O, K,) or of a girl, or young woman, (Lh, TA,) aor. عَرُكَ , (S, O,) inf. n. عُرُوكٌ (S, O, K) and عَرَاكٌ (O, * K) and عَرْكٌ, (K,) She menstruated; (S, O, K;) as also ↓ اعركت. (K.) -A2- عَرِكَ, (K,) [aor. عَرَكَ ,] inf. n. عَرَكٌ, (TA,) He was, or became, such as is termed عِرِكٌ [q. v.]; strong, or vehement, in striving, contending, or conflicting, (K, TA,) and in might, courage, valour, or prowess, (TA,) in war, or battle, (K, TA,) and in altercation. (TA.)

عَارَكَهُ
3 عَارَكَهُ ذ , (TA,) inf. n. مُعَارَكَةٌ (S, O, K, TA) and عِرَاكٌ, (TA,) He fought him; contended with him in fight, or battle: (S, * O, * K, * TA:) مُعَارَكَةٌ signifies the act of fighting; and thrusting at and wounding, one another, in fight, or battle. (KL.) ― -b2- And عِرَاكٌ signifies also, in relation to camels, The pressing, or crowding, one another, at, or to get to, the water. (TA.) [See also this word below. And see 8.]

4 أَعْرَكَ see 1, last sentence but one.

6 تَعَاْرَكَ see the next paragraph.

اعتركوا
8 اعتركوا ذ , (S, O,) or اعتركوا فِى المَعْرَكَةِ, (K, TA,) [and ↓ تعاركوا, mentioned by Freytag, and agreeable with analogy, but I do not find any authority for it,] They pressed, straitened, or crowded, one another, (S, O, TA,) and rubbed, or rubbed and pressed, one another, (TA,) or strove together, and fought one another, (K, TA,) in the place of fight, or battle; (S, O, K, TA;) and فِى الخُصُومَةِ [in altercation]. (TA.) ― -b2- And اعتركتِ الاـِبِلُ فِى الوِرْدِ The camels pressed, or crowded, one another, in the coming to water. (K.) [See also 3.] ― -b3- اعتركت مِعْرَكَةً, (Ibn- 'Abbلd, O,) or بِمِعْرَكَةٍ, (K,) said of a woman [menstruating] She stuffed her vulva with a piece of rag. (Ibn-'Abbلd, O, K.)

عَرْكٌ
عَرْكٌ ذ , [originally an inf. n.,] accord. to El- 'Adebbes El-Kinلnee, i. q. حَازٌّ, i. e. An incision, or a cut, made by the elbow [of a camel], in the arm, [probably a mistake for in the side, (see 1, near the middle of the paragraph,)] so as to reach to the flesh, cutting through the skin, by the side of the callous protuberance upon the breast. (O.) [See also حَازٌّ, in art. حز.] ― -b2- [Hence, app.,] ذُو عَرْكَيْنِ, as used by a poet, [the dual, it seems, being put for the sing. for the sake of the rhyme, as it ends a verse,] is a metaphorical term for The vulva of a woman; the عَرْك in its primary sense being in the camel. (TA.) -A2- Also The dung of beasts or birds of prey. (O, K.) -A3- And Herbage trodden and eaten. (TA.)

عَرَكٌ
عَرَكٌ ذ Fishermen; (AA, S, MA, O, K;) as also ↓ عَرَكَةٌ; (MA; [but this I do not find elsewhere;]) and عُرُوكٌ: (O, K:) one of whom is called ↓ عَرَكِىٌّ, (AA, S, MA, O, K,) meaning a fisherman who holds in his hand an iron implement having five prongs: (MA:) عَرَكٌ and ↓ عَرَكِىٌّ being like عَرَبٌ and عَرَبِىٌّ: (AA, S, O:) [i. e. عَرَكِىٌّ is the n. un.:] accord. to the K, عَرَكٌ and عُرُوكٌ are pls. of عَرَكِىٌّ; but IAth says that عُرُوكٌ is pl. of عَرَكٌ: (TA:) hence عَرَكٌ is used as meaning sailors, or mariners, (AA, S, O, K,) because they fish, not as being [properly] a name for them: (AA, S, O:) Zuheyr says,
تَغْشَى الحُدَاةُ بِهِمْ حُرَّ الكَثِيبِ كَمَا
يُغْشِى السَّفَائِنَ مَوْجَ اللُّجَّةِ العَرَكُ
[The camel-drivers cover with them the middle of the elevated expanse of sand like as the seamen cause the waves of the deep to cover the ships]: but AO related this verse otherwise, saying مَوْجُ, in the nom. case, and making العَرَكُ to be an epithet applied to the موج as signifying المُتَلَاطِم [as though the meaning were, like as the colliding waves of the deep cover the ships with their surf]. (S, O.) -A2- Also i. q. صَوْتٌ [A sound, noise, voice, &c.]; and so ↓ عَرِكٌ. (S, O, K.) -A3- It is also the subst. denoted by the phrase عَرَكَ الاـِبِلَ فِى الحَمْضِ [q. v., app. as meaning The act of leaving camels amid the pasturage termed حَمْض, to obtain thereof what they want; a meaning given in the O as an explanation of ↓ عَرَكْرَكٌ, which is perhaps in this instance a mistranscription]. (K.)

عَرِكٌ
عَرِكٌ ذ A man who throws down, or prostrates, his antagonists much, or often; syn. صِرِّيعٌ; (S, O;) in the K and in some of the copies of the S صَرِيع, like أَمِير; [which is app. a mistranscription;] (TA;) strong, or vehement, (S, * O, * K, TA,) in striving, contending, or conflicting, (K, TA,) and in might, courage, valour, or prowess, (TA,) in war, or battle, (K, TA,) and in altercation; (TA;) as also ↓ مُعَارِكٌ: (K, TA:) pl. of the former عَرِكُونَ. (S, O, K, TA: in the CK عَرِكُوا.) -A2- رَمْلٌ عَرِكٌ and ↓ مُعْرَوْرِكٌ Sand, or sands, intermingling; (IDrd, O, K;) as also ↓ عَرِيكٌ, (L, TA,) which last epithet is erroneously applied in the K to the word رَجُلٌ instead of رَمْلٌ, as is also in one instance ↓ مُعْرَوْرِكٌ [in the CK in this latter instance written مُعْرَوْرَكٌ]. (TA.) -A3- See also عَرَكٌ.

عَرْكَةٌ
عَرْكَةٌ ذ as meaning A war, or battle, is postclassical. (TA.) ― -b2- لَقِيتُهُ عَرْكَةً, (S, O, K,) and عَرْكَةً بَعْدَ عَرْكَةٍ, and عَرْكَتَيْنِ, (TA,) and عَرَكَاتٍ, (S, O, K,) mean I met him once, (S, O, K,) and time after time, and twice, (TA,) and several times: (S, O, K:) the noun not being used otherwise than adverbially. (TA.)

عَرَكَةٌ
عَرَكَةٌ ذ : see عَرَكٌ.

عُرَكَةٌ
عُرَكَةٌ ذ , (O, K,) and عُرَكَةٌ لِلْأَذَاةِ بِجَنْبِهِ, a phrase used by 'ءïsheh in describing her father, (O,) (assumed tropical:) One who bears, or endures, annoyance, or molestation; or who forgives it, and feigns himself neglectful of it. (O, K. [See 1, third sentence.])

عَرَكِىٌّ
عَرَكِىٌّ ذ : see عَرَكٌ, in two places. -A2- عَرَكِيَّةٌ A vitious, or an immoral, or unrighteous, woman; or an adulteress, or a fornicatress. (O, K.) ― -b2- And A thick, gross, coarse, or rude, woman; as also ↓ عَرَكَانِيَّةٌ. (K, TA. [The latter thus expl. in the O, and, as is said in the TA, on the authority of Ibn-'Abbلd: in my MS. copy of the K written عَرْكَانِيَّةٌ; and in the CK, عَرَنِيَّة.])

عَرَكَانِيَّةٌ
عَرَكَانِيَّةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

عِرَاكٌ
عِرَاكٌ ذ an inf. n. of 3 [q. v.]. (TA.) [Hence,] one says, أَوْرَدَ اـِبِلَهُ العِرَاكَ, (S, O, K,) or, as in the “ Book ” of Sb, أَرْسَلَهَا العِرَاكَ, (TA,) He made his camels to come, or go, to the water together; (S, O, K;) the last word being in the accus. case after the manner of inf. ns.; (S, O;) originally عِرَاكًا; then they prefixed ال, which does not change it from its proper state of an inf. n.: (S, O, K:) it is like the phrases مَرَرْتُ بِهِمُ الجَمَّآءَ الغَفِيرَ and الحَمْدَ لِلّٰهِ: (S, O:) IB says that العِرَاكَ and الجَمَّآءَ الغَفِيرَ are in the accus. case as denotatives of state; and الحَمْدَ لِلّٰهِ as the inf. n.: but Sb says that they prefix ال to the inf. n. that is in the place of the denotative of state. (TA.) [See also a similar phrase voce حَقٌّ: and see a verse cited voce رِفْهٌ.]

عَرُوكٌ
عَرُوكٌ ذ , applied to a she-camel, (S, O, K,) i. q. شَكُوكٌ; (S, O, TA;) i. e. (TA) Whose fatness is not known unless by feeling her hump: or of whose hump one doubts whether there be in it fat or not: pl. عُرُكٌ. (K.)

عَرِيكٌ
عَرِيكٌ ذ : see عَرِكٌ.

عُرَاكَةٌ
عُرَاكَةٌ ذ What is drawn from the udder before the first فِيقَة [or milk that collects in the udder between two milkings], (K,) and before the second فيقة collects: also termed عُلَاكَةٌ [perhaps a mistranscription for عُلَالَةٌ] and دُلَاكَةٌ. (TA.)

عَرِيكَةٌ
عَرِيكَةٌ ذ A camel's hump: or the remainder thereof: (K:) or عَرِيكَةُ السَّنَامِ signifies what remains of the hump: (ISk, S, O:) so called because the purchaser feels that part (يَعْرُكُهُ) to know the fatness and strength [of the animal]: (TA:) pl. عَرَائِكُ; which is said by some to signify the humps with the backs. (O.) ― -b2- [Hence, in phrases here following,] (assumed tropical:) Nature; natural, native, or innate, disposition or temper or the like; (S, O, K;) and soul, spirit, or mind. (K.) One says, فُلَانٌ لَيِّنُ العَرِيكَةِ (assumed tropical:) Such a one is easy, or gentle, (S, O, K, TA,) in natural disposition, (K, TA,) submissive, tractable; (S, * O, * TA;) one whose pride, or haughtiness, has been broken, or subdued; (K, TA;) having little contrariness and aversion: and شَدِيدُ العَرِيكَةِ strong in spirit, incompliant, or resisting: (TA:) and لَانَتْ عَرِيكَتُهُ His pride, or haughtiness, became broken, or subdued: (S, O:) originally relating to the camel; for they used to betake themselves to the camel when he had the disposition of refusing to be ridden or mounted, and incompliance, and cut [a part] in his hump, it being high, difficult to ride upon; and when this was done, he became quiet, and was rendered inclinable, and the part of him that was the place of riding became easy to sit upon; so one said, قَدْ لَانَتْ عَرِيكَتُهُ (Har pp. 566-7.) One says also رَجُلٌ مَيْمُونُ العَرِيكَةِ, meaning [A man fortunate, happy, or blest, in natural disposition, or] in mind. (TA.)

عَرَكْرَكٌ
عَرَكْرَكٌ ذ : see 1, latter half. ― -b2- Also A thick, strong camel. (S, O, K.) See also مُعَرَّكٌ. ― -b3- And the fem, with ة, A fat she-camel: pl. عَرَكْرَكَاتٌ. (TA.) ― -b4- And (assumed tropical:) A bulky, corpulent woman: (S, O:) or a woman ugly, or unseemly, (رَسْحَآءُ,) fleshy, (K, TA,) bulky, or corpulent, (TA,) and foul; (K, TA;) as being likened to the camel. (TA.) ― -b5- And the masc., applied to a رَكَب [or pubes] (T, O, K) of a woman, (T, TA,) Large, or big. (T, O, K.) -A2- See also عَرَكٌ, last sentence.

عَارِكٌ
عَارِكٌ ذ : see 1, latter half. ― -b2- Also (without ة) A woman menstruating; (S, O, K;) and so ↓ مُعْرِكٌ: (K:) pl. of the former عَوَارِكُ. (O.)

مَعْرَكٌ
مَعْرَكٌ ذ and ↓ مَعْرَكَةٌ and ↓ مَعْرُكَةٌ and ↓ مُعْتَرَكٌ A place [or scene] of battle, or fight: (S, O, K:) pl. [of the first and second and third] مَعَارِكُ. (TA.) It is said in a trad., ذُمِّ السُّوقَ فَاـِنَّهَا الشَّيْطَانِ وَبِهَا تُنْصَبُ رَايَتُهُ ↓ مَعْرَكَةُ [Discommend thou the market; for it is the battle-ground of the Devil, and in it is set up his banner]: meaning that it is the dwelling of the Devil, and his place of alighting to which he repairs and which he frequents, because of the unlawful doings and the lying and the usury and the violence that occur therein. (IAth, TA.) And it is said in another trad., المَنَايَا مَا بَيْنَ السِّتِّينَ اـِلَى السَّبْعِينَ ↓ مُعْتَرَكُ (assumed tropical:) [The space of the conflict of the decrees of death is that between the ages of sixty and seventy]. (O, TA. *)

مُعْرِكٌ
مُعْرِكٌ ذ : see عَارِكٌ.

مَعْرَكَةٌ
مَعْرَكَةٌ ذ and مَعْرُكَةٌ: see مَعْرَكٌ, in three places.

مِعْرَكَةٌ
مِعْرَكَةٌ ذ A piece of rag with which a woman stuffs her vulva (O, K) when menstruating. (O.)

مُعَرَّكٌ
مُعَرَّكٌ ذ [Much rubbed, or much rubbed and pressed: &c.: see 1].
أَصْبَرُ مِنْ ذِى ضَاغِطٍ مُعَرَّكِ
[More patient than a camel, such as has a ضاغط much rubbed, or much rubbed and pressed]: or, as some relate it, ↓ عَرَكْرَكِ, meaning a camel strong and thick: the ضاغط is a tumour in the armpit of a camel, like a bag, straitening him: the saying is a proverb. (Meyd. [See also Freytag's Arab. Prov. i. 737 - 9.])

مَآءٌ مَعْرُوكٌ
مَآءٌ مَعْرُوكٌ ذ Water to which there is a pressing or crowding together [of camels]. (S, O, K.) ― -b2- أَرْضٌ مَعْرُوكَةٌ Land which the cattle (S, O, K) pasturing at their pleasure (S, O) have rubbed and pressed [with their feet] (عَرَكَتْهَا) so that it has become barren. (S, O, K.) ― -b3- And رَجُلٌ مَعْرُوكٌ (tropical:) A man pressed with petitions. (TA.)

مُعْرَورِكٌ
مُعْرَورِكٌ ذ : see عَرِكٌ; the former in two places.

مُعَارِكٌ
مُعَارِكٌ ذ : see عَرِكٌ; the former in two places.

مُعْتَرَكٌ
مُعْتَرَكٌ ذ : see مُعْرَكٌ, in two places.

### Türkçe

**عَرَكَهُ**
1 **عَرَكَهُ** ذ , (S, O, K,) muzâri‘ı **عَرُكَ** , (S,) mastarı **عَرْكٌ**, (S, O,) Onu ovdu; yahut onu ovdu ve bastırdı; yahut bunu iyi yaptı; eş anlamlısı **دَلَكَهُ**; yani bir şey; (S, O;) deri yahut post gibi, yahut tabaklanmış deri yahut post ve benzeri. (TA.) ― -b2- Ve [Onu kazıyıp vb. ile aşındırdı;] onu kazıdı, ovdu, sürttü, aşındırdı, onu silinceye yahut yok edinceye kadar. (K.) ― -b3- Bundan dolayı, **عَرَكَ بِجَنْبِهِ مَا كَانَ مِنْ صَاحِبِهِ**, muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, (mecaz kabul edilerek:) [O davrandı] sanki (yanıyla) kazıyıp vb. yapıyormuş gibi, arkadaşından sâdır olan şeyi, onu silince yahut yok edinceye kadar: (TA;) [devenin, yanıyla bir ağacın gövdesini ovarak kaşıntıyı gidermesi gibi: yani arkadaşından sâdır olana katlandı, yahut tahammül etti: çünkü] **يَعْرُكُ الأَذَى بِجَنْبِهِ** demek **يَحْتَمِلُهُ** demektir [yani (mecaz kabul edilerek:) eziyeti yahut rahatsız etmeyi taşır, yahut tahammül eder; yahut onu bağışlar ve kendini ondan gâfil gösterir]. (O ve K, **عُرَكَةٌ**’nın açıklamasında.) ― -b4- Ve **عَرَكْتُ القَوْمَ فِى الحَرْبِ**, mastarı yukarıdaki gibi, (mecaz kabul edilerek:) [Savaşta topluluğu aşındırdım, yahut öğüttüm, yahut ezdim.] (S, O.) Ve **عَرَكَتْهُمُ الحَرْبُ** , **دَارَتْ عَلَيْهِمْ** ile aynı (mecaz:) [yani, lafzen, savaş yahut muharebe değirmen yahut değirmen taşı gibi onların üzerinde döndü; anlamı: onları aşındırdı, yahut öğüttü, yahut ezdi]. (TA.) Zuheyr der ki,
فَتَعْرُكْكُمُ عَرْكَ الرَّحَى بِثِفَالِهِا
وَتَلْقَحٌ كِشَافًا ثُمَّ تُنْتَجٌ فَتُتْئِمِ
(O) anlamı (mecaz:) Ve o, yani savaş, sizi aşındıracak [yahut öğütecek yahut ezecek], değirmenin, altına konulan ve unun üzerine düştüğü derisiyle, taneyi aşındırması [yahut öğütmesi] gibi; ve o, yani savaş, iki yıl üst üste gebe kalacak; sonra doğuracak ve ikiz doğuracak: onların helâkini, değirmenin taneyi öğütmesine benzetir; savaştan doğan çeşitli kötülükleri de çocuklara benzetir. (EM s. 123-4.) ― -b5- **عَرَكَ أُذُنَهُ**, (MA,) mastarı **عَرْكٌ**, (MA, KL,) Kulağını ovdu; yahut ovdu ve bastırdı, [yahut genel olarak şimdi kullanıldığı üzere, onu burdu yahut çevirdi]. (MA, KL.) ― -b6- **عَرَكَ ظَهْرَهَا**, muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, Onun sırtını yokladı; yani dişi deveninki vb.; bunu çokça yahut sıkça yaparak, onun semizlik hâlini bilmek için: (TA:) ve **عَرَكَ السَّنَامَ** Hörgücü yokladı; onda yağlılık var mı yok mu bilmek için. (S, O, TA.) ― -b7- **عَرَكَ البَعِيُر جَنْبَهُ بِمِرْفَقِهِ**, (S, K, *) mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) Deve, dirseğiyle yanına bir yarık yahut kesik açtı, (K, TA,) ve onu ovdu yahut ovdu ve bastırdı, (TA,) ete ulaşacak şekilde, (K, TA,) deriyi keserek: (TA:) bu durumda deveye ↓ **عَارِكٌ** ve ↓ **عَرَكْرَكٌ** sıfatları verilir. (K.) [Aşağıda **عَرْكٌ**’a da bak: başka bir anlamı gösterir.] ― -b8- **عَرَكَهُ** (Lh, K, TA,) muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, (Lh, TA,) ayrıca (mecaz kabul edilerek:) Ona kötülük (Lh, K, TA) ve musibet yükledi: (K, TA: [CK’de **حَمَلَ عليهِ الشَّرُّ والدَّهْرُ** vardır; anlamı kötülük ve musibet ona saldırdı; diğer K nüshalarında ve TA’da olduğu gibi **حَمَلَ عَلَيهِ الشَّرَّ وَالدَّهْرَ** yerine:]) ve bazılarına göre, **عَرَكَهُ بِشَرٍّ** demek, ona tekrar tekrar kötülük yaptı, yahut ona kötülük getirdi. (TA.) ― -b9- **عَرَكَ الدَّهْرُ فُلَانًا** (mecaz:) Zaman yahut talih, falancayı tecrübeli kıldı; yahut eğitti, terbiye etti ve ıslah etti, yahut iyileştirdi. (K, TA.) ― -b10- **عَرَكَ الاـِبِلَ فِى الحَمْضِ** Develeri **حَمْض** denilen bitkiler arasında bıraktı; ondan ihtiyaç duyduklarını elde etmeleri için. (Lh, K.) ― -b11- **عَرَكَتِ المَاشِيَةُ النَّبَاتَ** Davarlar bitkileri yahut otu yedi. (K.) ― -b12- **عَرَكَتْ**, bir kadın hakkında söylenir, (S, O, K,) yahut bir kız, yahut genç kadın hakkında, (Lh, TA,) muzâri‘ı **عَرُكَ** , (S, O,) mastarı **عُرُوكٌ** (S, O, K) ve **عَرَاكٌ** (O, * K) ve **عَرْكٌ**, (K,) Hayız gördü; (S, O, K;) bunun gibi ↓ **اعركت** de. (K.) -A2- **عَرِكَ**, (K,) [muzâri‘ı **عَرَكَ** ,] mastarı **عَرَكٌ**, (TA,) **عِرِكٌ** denilen kimse gibi oldu yahut öyle hâle geldi [bkz.]; çekişmede, mücadelede yahut çatışmada güçlü yahut şiddetli, (K, TA,) ve kuvvette, cesarette, yiğitlikte yahut kahramanlıkta, (TA,) savaşta yahut muharebede, (K, TA,) ve münakaşada. (TA.)

**عَارَكَهُ**
3 **عَارَكَهُ** ذ , (TA,) mastarı **مُعَارَكَةٌ** (S, O, K, TA) ve **عِرَاكٌ**, (TA,) Onunla savaştı; savaşta yahut muharebede onunla çarpıştı: (S, * O, * K, * TA:) **مُعَارَكَةٌ** savaşma fiilini; ve savaşta yahut muharebede birbirine mızrak saplama ve yaralama işini ifade eder. (KL.) ― -b2- Ve **عِرَاكٌ**, develerle ilgili olarak da, suya (ulaşmak için) birbirini sıkıştırma yahut birbirine yığılma demektir. (TA.) [Aşağıda bu kelimeye de bak. Ve 8’e bak.]

4 **أَعْرَكَ** bkz. 1, sondan bir önceki cümle.

6 **تَعَاْرَكَ** bkz. sonraki paragraf.

**اعتركوا**
8 **اعتركوا** ذ , (S, O,) yahut **اعتركوا فِى المَعْرَكَةِ**, (K, TA,) [ve ↓ **تعاركوا**, Freytag’ın zikrettiği ve kıyasla uyumlu; fakat bunun için bir otorite bulmuyorum,] Birbirlerini sıkıştırdılar, daralttılar yahut birbirlerine yığıldılar, (S, O, TA,) ve birbirlerini ovdular yahut ovdular ve bastırdılar, (TA,) yahut birlikte çabaladılar ve birbirleriyle savaştılar, (K, TA,) savaş yahut muharebe yerinde; (S, O, K, TA;) ve **فِى الخُصُومَةِ** [münakaşada]. (TA.) ― -b2- Ve **اعتركتِ الاـِبِلُ فِى الوِرْدِ** Develer suya gelişte birbirlerini sıkıştırdılar yahut birbirlerine yığıldılar. (K.) [3’e de bak.] ― -b3- **اعتركت مِعْرَكَةً**, (Ibn- 'Abbād, O,) yahut **بِمِعْرَكَةٍ**, (K,) hayız gören bir kadın hakkında: Vulvasını bir bez parçasıyla tıkadı. (Ibn-'Abbād, O, K.)

**عَرْكٌ**
**عَرْكٌ** ذ , [aslında bir mastar,] El-'Adebbes El-Kinānī’ye göre, **حَازٌّ** ile aynı; yani [devenin] dirseğiyle, kola, [muhtemelen yana demek yerine bir hata, (bkz. 1, paragrafın ortalarına yakın)] deriyi keserek, göğüsteki nasırlı çıkıntının yanından, ete ulaşacak şekilde yapılan bir yarık yahut kesik. (O.) [**حَازٌّ**’a da bak, **حز** maddesinde.] ― -b2- [Bundan dolayı, görünüşe göre,] bir şairin kullandığı **ذُو عَرْكَيْنِ**, kadının vulvası için mecazî bir terimdir; **عَرْك**’ın asıl anlamı devededir. (TA.) -A2- Ayrıca yırtıcı hayvanların yahut yırtıcı kuşların dışkısı. (O, K.) -A3- Ve çiğnenmiş ve yenmiş ot. (TA.)

**عَرَكٌ**
**عَرَكٌ** ذ Balıkçılar; (AA, S, MA, O, K;) bunun gibi ↓ **عَرَكَةٌ**; (MA; [fakat bunu başka yerde bulmuyorum;]) ve **عُرُوكٌ**: (O, K:) bunlardan birine ↓ **عَرَكِىٌّ** denir, (AA, S, MA, O, K,) anlamı: elinde beş dişli demir bir alet tutan balıkçı: (MA:) **عَرَكٌ** ve ↓ **عَرَكِىٌّ**, **عَرَبٌ** ve **عَرَبِىٌّ** gibidir: (AA, S, O:) [yani **عَرَكِىٌّ** tekil isimdir:] K’ye göre, **عَرَكٌ** ve **عُرُوكٌ**, **عَرَكِىٌّ**’nin çoğullarıdır; fakat IAth, **عُرُوكٌ**’un **عَرَكٌ**’un çoğulu olduğunu söyler: (TA:) bundan dolayı **عَرَكٌ**, denizciler yahut gemiciler anlamında kullanılır, (AA, S, O, K,) çünkü balık avlarlar; yoksa [aslında] onların adı olarak değil: (AA, S, O:) Zuheyr der ki,
تَغْشَى الحُدَاةُ بِهِمْ حُرَّ الكَثِيبِ كَمَا
يُغْشِى السَّفَائِنَ مَوْجَ اللُّجَّةِ العَرَكُ
[Deve sürücüleri, onlarla, yükselmiş kum tepeciğinin ortasını örter; tıpkı denizcilerin, derinliğin dalgalarının gemileri örtmesine sebep olması gibi]: fakat AO bu beyti başka türlü rivayet etti; **مَوْجُ**’u merfû‘ yaparak ve **العَرَكُ**’u, **الموج**’a, **المُتَلَاطِم** anlamında bir sıfat kılarak [sanki anlam: derinliğin çarpışan dalgaları gemileri köpükleriyle örter gibi]. (S, O.) -A2- Ayrıca **صَوْتٌ** ile aynı [bir ses, gürültü, sesleniş vb.]; ve bunun gibi ↓ **عَرِكٌ**. (S, O, K.) -A3- Ayrıca **عَرَكَ الاـِبِلَ فِى الحَمْضِ** ibaresinin delâlet ettiği isimdir [bkz.; görünüşe göre anlamı: develeri **حَمْض** denilen otlak içinde bırakma fiili; O’da ↓ **عَرَكْرَكٌ**’un açıklaması olarak verilmiştir; bu örnekte belki bir yanlış yazımdır]. (K.)

**عَرِكٌ**
**عَرِكٌ** ذ Rakiplerini çokça yahut sıkça yere seren adam; eş anlamlısı **صِرِّيعٌ**; (S, O;) K’de ve S’nin bazı nüshalarında **صَرِيع**, **أَمِير** vezninde; [bu görünüşe göre bir yanlış yazımdır;] (TA;) çekişmede, mücadelede yahut çatışmada güçlü yahut şiddetli, (S, * O, * K, TA,) ve kuvvette, cesarette, yiğitlikte yahut kahramanlıkta, (TA,) savaşta yahut muharebede, (K, TA,) ve münakaşada; (TA;) bunun gibi ↓ **مُعَارِكٌ** da: (K, TA:) birincinin çoğulu **عَرِكُونَ**. (S, O, K, TA: CK’de **عَرِكُوا**.) -A2- **رَمْلٌ عَرِكٌ** ve ↓ **مُعْرَوْرِكٌ** Birbirine karışmış kum yahut kumlar; (IDrd, O, K;) bunun gibi ↓ **عَرِيكٌ** de, (L, TA,) ki bu son sıfat K’de yanlış olarak **رَجُلٌ** kelimesine, **رَمْلٌ** yerine nispet edilmiştir; bir örnekte ↓ **مُعْرَوْرِكٌ** için de böyledir [CK’de bu son örnekte **مُعْرَوْرَكٌ** yazılmıştır]. (TA.) -A3- **عَرَكٌ**’a da bak.

**عَرْكَةٌ**
**عَرْكَةٌ** ذ “Savaş yahut muharebe” anlamıyla müteahhir (postklasik)tir. (TA.) ― -b2- **لَقِيتُهُ عَرْكَةً**, (S, O, K,) ve **عَرْكَةً بَعْدَ عَرْكَةٍ**, ve **عَرْكَتَيْنِ**, (TA,) ve **عَرَكَاتٍ**, (S, O, K,) “Onunla bir defa karşılaştım”, (S, O, K,) ve “defalarca”, ve “iki defa”, (TA,) ve “birkaç defa” demektir: (S, O, K:) isim, zarf olarak kullanılmaktan başka türlü kullanılmaz. (TA.)

**عَرَكَةٌ**
**عَرَكَةٌ** ذ : bkz. **عَرَكٌ**.

**عُرَكَةٌ**
**عُرَكَةٌ** ذ , (O, K,) ve **عُرَكَةٌ لِلْأَذَاةِ بِجَنْبِهِ**, ‘Âişe’nin babasını vasfederken kullandığı bir ibare, (O,) (mecaz kabul edilerek:) Eziyete yahut rahatsız etmeye katlanan; yahut onu bağışlayan ve kendini ondan gâfil gösteren kimse. (O, K. [Bkz. 1, üçüncü cümle.])

**عَرَكِىٌّ**
**عَرَكِىٌّ** ذ : bkz. **عَرَكٌ**, iki yerde. -A2- **عَرَكِيَّةٌ** Kötü huylu, yahut ahlâksız, yahut haksız kadın; yahut zina eden kadın, yahut fuhuş yapan kadın. (O, K.) ― -b2- Ve kalın, kaba, iri, yahut sert kadın; bunun gibi ↓ **عَرَكَانِيَّةٌ**. (K, TA. [İkincisi O’da böyle açıklanmıştır; ve TA’da denildiğine göre İbn-'Abbād’dan rivayetle: K’nin yazma nüshamda **عَرْكَانِيَّةٌ** yazılı; CK’de **عَرَنِيَّة**.])

**عَرَكَانِيَّةٌ**
**عَرَكَانِيَّةٌ** ذ : bkz. bir önceki paragraf.

**عِرَاكٌ**
**عِرَاكٌ** ذ 3’ün mastarıdır [bkz.]. (TA.) [Bundan dolayı,] şöyle denir: **أَوْرَدَ اـِبِلَهُ العِرَاكَ**, (S, O, K,) yahut Sb’nin “Kitap”ında olduğu gibi **أَرْسَلَهَا العِرَاكَ**, (TA,) Develerini suya birlikte getirdi yahut gönderdi; (S, O, K;) son kelime mastarlar tarzında mansûb olur; (S, O;) aslı **عِرَاكًا** idi; sonra başına **ال** getirdiler; bu, onu mastar olma aslî hâlinden çıkarmaz: (S, O, K:) bu, **مَرَرْتُ بِهِمُ الجَمَّآءَ الغَفِيرَ** ve **الحَمْدَ لِلّٰهِ** ibareleri gibidir: (S, O:) IB, **العِرَاكَ** ve **الجَمَّآءَ الغَفِيرَ**’in hâl bildiren olarak mansûb olduğunu; **الحَمْدَ لِلّٰهِ**’in ise mastar olarak olduğunu söyler: fakat Sb, hâl bildirenin yerinde bulunan mastara **ال** getirdiklerini söyler. (TA.) [**حَقٌّ** maddesinde benzeri bir ibareye de bak; ve **رِفْهٌ** maddesinde zikredilen bir beyti de gör.]

**عَرُوكٌ**
**عَرُوكٌ** ذ , dişi deveye sıfat olarak, (S, O, K,) **شَكُوكٌ** ile aynı; (S, O, TA;) yani (TA) semizliği, hörgücünü yoklamadıkça bilinmeyen; yahut hörgücünde yağ var mı yok mu diye şüphe edilen: çoğulu **عُرُكٌ**. (K.)

**عَرِيكٌ**
**عَرِيكٌ** ذ : bkz. **عَرِكٌ**.

**عُرَاكَةٌ**
**عُرَاكَةٌ** ذ Memeden, birinci **فِيقَة**’den [yahut iki sağım arasında memede toplanan sütten] önce, (K,) ve ikinci **فيقة** toplanmadan önce çekilen şey: ayrıca **عُلَاكَةٌ** [muhtemelen **عُلَالَةٌ** yerine yanlış yazım] ve **دُلَاكَةٌ** diye de adlandırılır. (TA.)

**عَرِيكَةٌ**
**عَرِيكَةٌ** ذ Devenin hörgücü; yahut onun kalanı: (K:) yahut **عَرِيكَةُ السَّنَامِ** hörgücün kalanını ifade eder: (ISk, S, O:) böyle adlandırılmıştır; çünkü alıcı, o kısmı (**يَعْرُكُهُ**) yoklayarak hayvanın yağlılığını ve kuvvetini bilir: (TA:) çoğulu **عَرَائِكُ**; bazılarına göre bu, sırtlarla birlikte hörgüçler demektir. (O.) ― -b2- [Bundan dolayı, aşağıdaki ibarelerde,] (mecaz kabul edilerek:) Tabiat; doğal, yerli yahut fıtrî huy yahut mizac vb.; (S, O, K;) ve ruh, can, yahut zihin. (K.) Şöyle denir: **فُلَانٌ لَيِّنُ العَرِيكَةِ** (mecaz kabul edilerek:) Falanca, tabiatça yumuşak yahut naziktir, (S, O, K, TA,) doğal huyda, (K, TA,) boyun eğen, uysal; (S, * O, * TA;) kibri yahut gururu kırılmış yahut bastırılmış; (K, TA;) terslik ve nefret az olan: ve **شَدِيدُ العَرِيكَةِ** ruhça güçlü, boyun eğmeyen yahut direnen: (TA:) ve **لَانَتْ عَرِيكَتُهُ** Onun kibri yahut gururu kırıldı yahut bastırıldı: (S, O:) aslı deveyle ilgilidir; çünkü deve, binilmeyi reddetme ve inatçılık huyuna sahip olduğunda, ona yönelirlerdi; ve hörgücünden, yüksek ve üzerine binmesi zor olduğundan, [bir parça] keserlerdi; bu yapıldığında sakinleşir ve meylettirilir; ve onun, binme yeri olan kısmı oturmaya elverişli olurdu; bunun üzerine “**قَدْ لَانَتْ عَرِيكَتُهُ**” denirdi. (Har s. 566-7.) Yine şöyle denir: **رَجُلٌ مَيْمُونُ العَرِيكَةِ**, anlamı: [tabiatça uğurlu, mutlu yahut mübarek, yahut] zihince. (TA.)

**عَرَكْرَكٌ**
**عَرَكْرَكٌ** ذ : bkz. 1, ikinci yarı. ― -b2- Ayrıca kalın, güçlü deve. (S, O, K.) **مُعَرَّكٌ**’a da bak. ― -b3- Ve müennesi, ة ile, semiz dişi deve: çoğulu **عَرَكْرَكَاتٌ**. (TA.) ― -b4- Ve (mecaz kabul edilerek:) İri yapılı, şişman kadın: (S, O:) yahut çirkin yahut yakışıksız (**رَسْحَآءُ**), etli, (K, TA,) iri yapılı yahut şişman, (TA,) ve pis; (K, TA;) deveye benzetildiği için. (TA.) ― -b5- Ve müzekkeri, bir kadının **رَكَب**’ine [yahut kasık kıllarına] sıfat olarak (T, O, K) Büyük yahut iri. (T, O, K.) -A2- **عَرَكٌ**’a da bak, son cümle.

**عَارِكٌ**
**عَارِكٌ** ذ : bkz. 1, ikinci yarı. ― -b2- Ayrıca (ة olmaksızın) hayız gören kadın; (S, O, K;) ve bunun gibi ↓ **مُعْرِكٌ**: (K:) birincinin çoğulu **عَوَارِكُ**. (O.)

**مَعْرَكٌ**
**مَعْرَكٌ** ذ ve ↓ **مَعْرَكَةٌ** ve ↓ **مَعْرُكَةٌ** ve ↓ **مُعْتَرَكٌ** Savaş yahut muharebe yeri [yahut sahnesi]: (S, O, K:) [birinci, ikinci ve üçüncünün] çoğulu **مَعَارِكُ**. (TA.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **ذُمِّ السُّوقَ فَاـِنَّهَا الشَّيْطَانِ وَبِهَا تُنْصَبُ رَايَتُهُ** ↓ **مَعْرَكَةُ** [Pazarı yer; çünkü o Şeytanın savaş meydanıdır ve onda onun sancağı dikilir]: anlamı, haram işler, yalan, faiz ve orada vuku bulan zorbalık sebebiyle, onun Şeytanın meskeni ve onun inip konduğu, gidip geldiği ve devamlı uğradığı yer olmasıdır. (IAth, TA.) Ve başka bir hadiste şöyle denmiştir: **المَنَايَا مَا بَيْنَ السِّتِّينَ اـِلَى السَّبْعِينَ** ↓ **مُعْتَرَكُ** (mecaz kabul edilerek:) [Ölüm hükümlerinin çatışma alanı, altmış ile yetmiş yaş arasıdır]. (O, TA. *)

**مُعْرِكٌ**
**مُعْرِكٌ** ذ : bkz. **عَارِكٌ**.

**مَعْرَكَةٌ**
**مَعْرَكَةٌ** ذ ve **مَعْرُكَةٌ**: bkz. **مَعْرَكٌ**, üç yerde.

**مِعْرَكَةٌ**
**مِعْرَكَةٌ** ذ Hayız gören kadının vulvasını tıkadığı bez parçası. (O, K) (O.)

**مُعَرَّكٌ**
**مُعَرَّكٌ** ذ [Çok ovulmuş, yahut çok ovulmuş ve bastırılmış: vb.: bkz. 1].
أَصْبَرُ مِنْ ذِى ضَاغِطٍ مُعَرَّكِ
[Çok ovulmuş yahut çok ovulmuş ve bastırılmış bir **ضاغط**’ı olan deve gibi olandan daha sabırlı]: yahut bazıları onu ↓ **عَرَكْرَكِ** diye rivayet eder; anlamı: güçlü ve kalın deve: **الضاغط** devenin koltuk altında, torba gibi bir şişliktir; onu sıkar: bu söz bir darbımeseldir. (Meyd. [Freytag’ın Arab. Prov. i. 737-9’una da bak.])

**مَآءٌ مَعْرُوكٌ**
**مَآءٌ مَعْرُوكٌ** ذ Develerin (suya) sıkışıp yığılması bulunan su. (S, O, K.) ― -b2- **أَرْضٌ مَعْرُوكَةٌ** Hayvanların (S, O, K) diledikleri gibi otlayarak (S, O) ayaklarıyla ovup bastırdığı (**عَرَكَتْهَا**) ve bu yüzden çoraklaşmış arazi. (S, O, K.) ― -b3- Ve **رَجُلٌ مَعْرُوكٌ** (mecaz:) Dileklerle sıkıştırılmış adam. (TA.)

**مُعْرَورِكٌ**
**مُعْرَورِكٌ** ذ : bkz. **عَرِكٌ**; birincisi iki yerde.

**مُعَارِكٌ**
**مُعَارِكٌ** ذ : bkz. **عَرِكٌ**; birincisi iki yerde.

**مُعْتَرَكٌ**
**مُعْتَرَكٌ** ذ : bkz. **مُعْرَكٌ**, iki yerde.
