# عرك — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%83/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%83/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%83.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عرك

عَرَكْتُ الشيء أعْرُكُهُ عَرْكاً: دَلَكْتُهُ. وعَرَكَ البعيرُ جنبَه بمرفقه. وعَرَكْتُ القوم في الحرب عَرْكاً. والمُعارَكَةُ: القتالُ. والمُعْتَرَكُ: موضع الحرب، وكذلك المَعْرَكُ والمَعْرَكَةُ، والمَعْرَكَةُ أيضاً بضم الراء. واعْتَركوا، أي ازدحموا في المُعْتَرَكِ. ويقال: أورد إبلَه العِراك، إذا أوردها جميعاً الماء. قال لبيد يصف الحمار والآتن:
فأوردَها العِراكَ ولم يَذُدْهـاولم يُشْفِقْ على نَغَصِ الدِخالِ
ابن السكيت: يقال هي عَريكَةُ السنامِ، لبقيَّته. والعَريكَةُ: الطبيعةُ. وفلان ليِّن العَريكَةِ، إذا كانَ سلساً. ويقال: لانت عَريكَتُهُ، إذا انكسرت نَخْوته. والعَروكُ من النوق، مثل الشَكوكِ. وعَرَكْتُ السَنامَ، إذا لمسْتَه تنظُر أبِهِ طِرْقٌ أم لا. وماءٌ مَعْروكٌ: مزدحَمٌ عليه. وأرضٌ مَعروكَةٌ: عَرَكَتْها السائمةُ حتَّى أجدبتْ. وعَرَكَتِ المرأةُ تَعْرُكُ عُروكاً، أي حاضت. قال أبو عمرو: العَرَكُ الذين يصيدون السمك، واحدهم عَرَكِيٌّ، مثل عَرَبٍ وعَرَبيٍّ. وإنما قيل للملاَّحين عَرَكٌ لأنهم يصيدون السمك. قال: وليس أن العَرَكَ اسمٌ للملاَّحين. قال زُهَير:
تَغْشَى الحُداةُ بهم حُرَّ الكَثيبِ كمايُغْشي السفائِنَ موجَ اللُجَّةِ العَرَكُ
ورواه أبو عبيدة مَوجُ بالرفع. وجعل العَرَكَ نعتاً للموج، يعني المتلاطم. والعَرَكُ أيضاً: الصوت، وكذلك العَرِكُ بكسر الراء. ورجلٌ عَرِكٌ، أي صِرِّيعٌ. وقومٌ عَرِكونَ، أي أشداءُ صُرَّاعٌ. ويقال: لقيته عَرْكَةً، بالتسكين، أي مرّةً. ولقيته عَرَكاتٍ، أي مرّاتٍ.

### Türkçe

**عَرَكْتُ** şeyi **أعْرُكُهُ** **عَرْكاً**: onu **دَلَكْتُهُ** (ovdum). Ve deve, dirseğiyle böğrünü **عَرَكَ**. Ve savaşta kavmi **عَرَكْتُ** **عَرْكاً** (sıkıştırıp boğuştum). Ve **المُعارَكَةُ**: çarpışma. Ve **المُعْتَرَكُ**: savaş yeri; yine **المَعْرَكُ** ve **المَعْرَكَةُ** (da böyledir); **المَعْرَكَةُ** ayrıca **الراء**’nın zammesiyle (yani **مَعْرُكَةُ** şeklinde) de (gelir). Ve **اعْتَركوا**: yani **المُعْتَرَكِ**’te sıkışıp izdiham ettiler. Ve denir: develerini **العِراك**’a sevk etti; onları hep birlikte suya sevk ettiğinde. Lebîd, erkek eşeği ve dişi eşekleri vasfederken dedi ki:
فأوردَها **العِراكَ** ولم يَذُدْهـاولم يُشْفِقْ على نَغَصِ الدِخالِ

İbnü’s-Sikkît: Denir ki: o, hörgücün kalıntısı için **عَريكَةُ السنامِ**’dır. Ve **العَريكَةُ**: tabiat (huy). Ve falan **ليِّن العَريكَةِ**’dir; yumuşak huylu olduğunda. Ve denir: **لانت عَريكَتُهُ**; kibri kırıldığında. Ve dişi develerden **العَروكُ**, **الشَكوكِ** gibidir. Ve **عَرَكْتُ السَنامَ**: ona dokunduğumda; onda **طِرْقٌ** var mı yok mu diye bakarsın. Ve **ماءٌ مَعْروكٌ**: üzerine izdiham edilen (su). Ve **أرضٌ مَعروكَةٌ**: otlayan hayvanlar onu **عَرَكَتْها** (çiğneyip aşındırdı) da nihayet kıraçlaştı. Ve kadın **عَرَكَتِ** **تَعْرُكُ** **عُروكاً**: yani hayız gördü. Ebû Amr dedi ki: **العَرَكُ**, balık avlayan kimselerdir; onların bir teki **عَرَكِيٌّ**’dir; **عَرَبٍ** ve **عَرَبيٍّ** gibi. Ancak kayıkçılara **عَرَكٌ** denilmiştir; çünkü balık avlarlar. Dedi ki: **العَرَكَ**’ın kayıkçıların adı olması (manasında) değildir. Züheyr dedi ki:
تَغْشَى الحُداةُ بهم حُرَّ الكَثيبِ كمايُغْشي السفائِنَ موجَ اللُجَّةِ **العَرَكُ**

Ebû Ubeyde onu **مَوجُ** (merfû olarak) rivayet etti. Ve **العَرَكَ**’ı dalganın sıfatı kıldı; yani çarpışıp birbirine vuran (dalga). Ve **العَرَكُ** ayrıca: sestir; yine **العَرِكُ** de **الراء**’nın kesresiyle (böyledir). Ve **رجلٌ عَرِكٌ**: yani çokça güreşip deviren. Ve **قومٌ عَرِكونَ**: yani güçlü, çokça güreşip devirenler. Ve denir: onu **عَرْكَةً** (sükûn ile) gördüm; yani bir defa. Ve onu **عَرَكاتٍ** gördüm; yani defalar.
