# عرن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عرن

عَرَنَ البَعِيرَ
1 عَرَنَ البَعِيرَ ذ , aor. (S, K) and عَرِنَ , (K,) inf. n. عَرْنٌ, (S, TA,) He put the wooden thing called عِرَان [q. v.] into the nose of the camel. (S, K.) ― -b2- And عُرِنَ, like عُنِىَ, He (a camel, TA) had a complaint of his nose arising from the عِرَان [above mentioned]. (K.) -A2- عَرَنَ السَّهْمَ, (K,) [aor. عَرُنَ ,] inf. n. عَرْنٌ, (TA,) He bound, or wound, a sinew upon the socket of the head of the arrow. (K.) -A3- And عَرَنَ, (K,) aor. عَرُنَ , (TK,) inf. n. عُرُونٌ, (TA,) is syn. with مَرَنَ, (K,) inf. n. مُرُونٌ, (TA,) i. e. He became accustomed, or habituated; as in the phrase عَرَنَ عَلَى الشَّىْءِ [he became accustomed, or habituated, to the thing]. (TK.) -A4- عَرَنَتِ الدَّارُ, (so in copies of the K,) or عَرِنَت, (so accord. to the TK,) inf. n. عِرَانٌ, The house, or dwelling, or abode, was, or became, distant, or remote, (K, TA,) and in a quarter, or direction, that he who loved it did not desire. (TA.) -A5- عَرِنَتْ, (S, K,) aor. عَرَنَ , inf. n. عَرَنٌ, (TA,) said of the hind leg of a horse, or similar beast, (S,) or said of such a beast itself, (TK, [and this is plainly indicated in the K,]) It had the disease termed عَرَن (S, K) and عُرْنَة and عِرَان. (K.) ― -b2- And عَرِنَ, aor. ??, inf. n. عَرَنٌ, is said of a camel as meaning He had the disease termed عَرَن expl. below on the authority of ISk. (S.)

عرّن الرُّمْحَ
2 عرّن الرُّمْحَ ذ is app. said, as meaning He nailed its head to the shaft of the spear: see the pass. part. n., مُعَرَّنٌ, below.]

اعرن
4 اعرن ذ He (a man) continually ate what is termed عَرَن, meaning cooked flesh-meat. (IAar, K, * TA.) -A2- And He had the shanks of his young weaned camels much cracked or chapped. (K.) ― -b2- And He had the حِكَّة, [i. e. mange, or scab, or dry mange or scab], (K, TA,) or, as ISk says, purulent pustules (قَرْح) that arise in the neck and occasion a scratching or scraping, (TA, [see عَرَنٌ,]) among his camels. (K, TA.)

عِرْنٌ
عِرْنٌ ذ : see the next paragraph, latter half: -A2- and see also عِرْنَةٌ, last sentence but one.

عَرَنٌ
عَرَنٌ ذ A callousness in the hind leg of a horse or similar beast, above the pastern, in the hinder part thereof; and it is what is called شُقَاق [q. v.]: and, as ISk says, purulent pustules (قَرْح) that arise in the neck of a camel, in consequence of which he scratches, or scrapes, himself, and sometimes he lies down against the stem of a tree and scratches, or scrapes, himself therewith; and its cure, he says, is the burning of fat upon him. (S:) and an eruption like pustules, or purulent pustules, in the necks of young weaned camels, in consequence of which they scratch, or scrape, themselves: (IB, TA:) or, as also ↓ عُرْنَةٌ and ↓ عِرَانٌ, a certain disease in the hinder part of the hind leg of a horse or similar beast, (K, TA,) like an abrasion in the skin, (TA,) causing the hair to fall off: or a cracking, or chapping, (K, TA,) incident to horse, (TA,) in their fore legs and their hind legs: or a callousness that arises in the pastern of a horse (K, TA) or similar beast, and in the place of its fetlock, in the hinder part, and a شُقَاق [q. v.] that betides it from the kicking against a mountain or stone. (TA.) -A2- Also The foul smell, or foulness [of the hands] with the smell, of flesh-meat and its grease; syn. غَمَرٌ: (K:) so in the saying, أَجِدُ رَائِحَةَ عَرَنِ يَدَيْكَ [I perceive the odour of the foulness of thy hands with the smell of flesh-meat and its grease]: (IAar, TA:) or عَرَنٌ signifies the odour of flesh-meat that has عَرْم [i. e. grease, or gravy]: and also i. q. عَرْم [itself, q. v.]. (TA.) And The odour of cooked flesh-meat; (Kr, K;) as also ↓ عِرْنٌ. (K.) And A mark, or relic, [or soil,] of broth upon the hand of the cater. (El-Hejeree, TA.) And Cooked flesh-meat: (IAar, K:) or, as some say, flesh, or flesh-meat, in an absolute sense. (TA.) ― -b2- And Smoke. (K.) -A3- Also A species of tree, with which one tans. (K.) Dioscorides asserts the عرن to be A plant having leaves resembling those of the small lentil, except that they are longer than they, and having a stem about a span tall, and a red flower, and a small root; growing in neglected, or uncultivated, places: a poultice of its leaves with olive-oil is sudorific; its bruised leaves applied as a poultice act as a discutient to wounds and inflamed pustules; and taken in a beverage. or sirup, they cure the dribbling of the urine. (Avicenna, i. e. Ibn-Seenà book ii. p. 235.)

عَرِنٌ
عَرِنٌ ذ the masc. epithet applied to a horse, or similar beast, signifying Having the disease termed عَرَن [q. v.]: (TA:) the fem. epithet having this meaning is عَرِنَةٌ; with which ↓ عَرُونٌ is syn. (K, TA.) -A2- Also One who keeps close to the يَاسِر [or slaughterer, or superintendent of the slaughtering and of the division, of the camel for the game called المَيْسِر], in order that he may eat of the slaughtered camel. (K.)

عُرْنَةٌ
عُرْنَةٌ ذ : see عَرَنٌ, former half. ― -b2- عُرْنَتَانِ signifies Two specks, or spots, above the eye of a dog: so in a trad. in which men are commanded to kill every dog that is entirely black having عرنتان. (TA.)

عِرْنَةٌ
عِرْنَةٌ ذ One who prostrates, or throws down, his antagonists much, or often; with whom one cannot cope: (S, K, TA: [in the CK, الصَرِيعُ is erroneously put for الصِّرِّيعُ:]) accord. to IB, as signifying صِرِّيعٌ, it is used in commendation: Fr says that when a man is one who prostrates, or throws down, his antagonists much, or often, abominable, wicked, or crafty, [with whom one cannot cope,] it is said that he is عِرْنَةٌ لَا يُطَاقُ. (TA.) ― -b2- Also A man coarse, rough, or rude, and niggardly. (TA.) ― -b3- And One who serves houses, or tents. (TA.) -A2- Also The roots of the عَرَنْتُن, (AA, S, TA, in the K, erroneously, of the عِرْنِين, TA,) which is a plant used for tanning. (S in art. عرتن.) ― -b2- And The wood of the ظِمَخ, (S, K,) a species of tree, (S, TA,) having the form of the دُلْب [or plane-tree], (TA,) with which skins for water or milk are tanned, (S, K,) and from which is cut the wood of the beaters and washers and whiteners of clothes, which is buried: accord. to ISk, [but the same is also said of the عَرْتُن,] it is a species of tree resembling the عَوْسَج [or box-thorn], except that it is bigger than it, full and luxuriant in the branch, and not having tall stems: (TA:) or it is called ↓ عِرْنٌ, [which is a coll. gen. n.,] and عِرْنَةٌ is the n. un. (AA, T in art. ظمخ.) And [it is also expl. as signifying] The piece of wood of the beaters and washers and whiteners of clothes upon which the beating is performed with that which is called the مِيجَنَة. (IKh, TA.)

عِرْنِينٌ
عِرْنِينٌ ذ The first part or portion of anything. (S, Msb, K.) ― -b2- And hence, (Msb,) [particularly,] the first [or upper] part [i. e. the bridge] of the nose, beneath the place where the eyebrows come together; the place of what is termed الشَّمَمُ: (S, Msb, TA:) or the head of the nose: (TA:) or the hard part of the bone of the nose: (K:) or it signifies, (K,) or is sometimes applied to, (Msb,) the nose, (Msb, K,) altogether: (K:) pl. عَرَانِينُ. (TA.) One says, هُمْ شُمُّ العَرَانِينِ [They are high in respect of the noses, or of the bridges thereof; often meaning (assumed tropical:) they are haughty, or disdainful]. (S, Msb.) And one of the learned has used it metaphorically, saying,
وَأَصْبَحَ الدَّهْرُ ذُو العِرْنِينِ قَدْ جُدِعَا
[lit. And nosed fortune became mutilated in the nose; by nosed being app. meant (assumed tropical:) haughty, or disdainful; and by mutilated in the nose, (assumed tropical:) marred, or abased]. (TA.) Hence also, عَرَانِينُ السَّحَابِ The first of the rains of the clouds. (TA.) ― -b3- And (tropical:) A noble chief: (K, TA:) عَرَانِينُ signifies (tropical:) the chiefs, (S, TA,) and noble, (TA,) of a people, or party, (S,) or of the people, or of men. (TA.)

عِرَانٌ
عِرَانٌ ذ A piece of wood, or stick, which is inserted in the partition between the nostrils of a camel (S, K) of the species called بُخْتِىّ. (S. [See also خِشَاشٌ.]) ― -b2- And (hence, as being likened thereto, TA) The wooden thing [app. meaning the pin, or axis,] of the sheave of a pulley, (S, K, TA,) by which the خُطَّاف [or iron thing in which is the pin whereon the sheave turns] is made firm: (S, TA:) pl. أَعْرِنَةٌ. (TA.) ― -b3- And A nail; (S, K, TA;) accord. to El-Hejeree, that conjoins the spear-head and the shaft. (TA.) And A horn. (K.) -A2- Also Trees occupying an extended, or oblong, tract. (TA.) ― -b2- And Roads: in this sense a pl. having no singular. (TA.) -A3- See also عَرِينٌ. -A4- And see عَرَنٌ, former half. -A5- Also Distance, or remoteness, (S, K,) of a house, or dwelling, or abode. (S.) ― -b2- And [hence,] دَارٌ عِرَانٌ (TA) and ↓ دَارٌ عَارِنَةٌ (S) A distant, or remote, house or dwelling or abode; (S, TA;) and دِيَارٌ عِرَانٌ and ↓ دِيَارٌ عَارِنَةٌ distant, or remote, houses &c.; (K, TA;) عِرَانٌ being an inf. n. used as an epithet [and therefore applicable to a pl. and to a fem. as well as a masc. sing.]: ISd says, it is not in my opinion a pl., as the lexicologists hold it to be. (TA.) -A6- Also Fight, or conflict. (K.)

عَرُونٌ
عَرُونٌ ذ : see عَرِنٌ.

عَرِينٌ
عَرِينٌ ذ A collection of trees, (S, Msb, K, TA,) tangled, or luxuriant, or abundant and dense; a thicket, wood, or forest: (TA:) this is the primary signification; (S, Msb, TA;) whether there be in it a lion or not. (TA.) And [particularly] A collection of thorn-trees, (K, TA,) and of such as are called عِضَاه; whether there be a lion therein or not. (TA.) ― -b2- And [hence], as also ↓ عَرِينَةٌ, The covert, or place of resort, of the lion, (S, Msb, K,) and of the hyena, as also ↓ عِرَانٌ, and of the wolf, and of the serpent: and the former signifies also the burrow of the [lizard called] ضَبّ: pl. عُرُنٌ. (K, TA.) ― -b3- And (hence, TA) عَرِينٌ signifies also (tropical:) An open, or a wide, space, in front, or extending from the sides, of a house, [in this case meaning a yard,] and of a town, as, for instance, in this latter case, of Mekkeh, occurring in this sense in a trad., likened to the place of resort of the lion, because of its resistibility. (TA.) ― -b4- And (hence also, TA) (tropical:) Eminence, or nobility; and might, strength, or resistibility. (K, TA.) -A2- Also Such as is dry and broken of the [trees called] عِضَاه. (K.) -A3- And Flesh: (S, K:) so it is said to signify. (S.) ― -b2- And The prey of the lion, or the like. (K.) -A4- And The cry of the [dove called] فَاخِتَة: (K, TA:) so in the T in art. عزهل. (TA.)

عَرِينَةٌ
عَرِينَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

عُرَانِيَةٌ
عُرَانِيَةٌ ذ The crests, or upper parts, of waves, rising high; as in the phrase, مَآءٌ ذُو عُرَانِيَةٍ, (S, TA,) meaning water having many and high waves or billows or surges; (TA;) used by 'Adee Ibn-Zeyd in describing the flood of Noah: (S:) or the middle, and main body, or deepest part, of the sea: and the flow, or extending, of a torrent. (K.)

عَرَّانٌ
عَرَّانٌ ذ A seller of the wood called عِرْنَة. (TA.)

عَارِنٌ
عَارِنٌ ذ : see its fem., with ة, voce عِرَانٌ, last sentence but one, in two places. -A2- العَارِنُ The lion: (K:) [app. a possessive epithet, meaning ذُو العَرِينِ: but he is said to be thus called] because of his abominable nature, and his strength. (TA.)

مُعَرَّنٌ
مُعَرَّنٌ ذ A spear having its head nailed [to the shaft] with the nail called عِرَان. (S, K.) -A2- See also the following paragraph.

مَعْرُونٌ
مَعْرُونٌ ذ A camel having the wooden thing called عِرَان [q. v.] put into his nose. (TA.) -A2- Also, applied to a سِقَآء [or skin for water or milk], Tanned with the wood called عِرْنَة; (S, K, TA;) and so ↓ مُعَرَّنٌ. (TA.) And, so applied, Tanned with the tree called عَرَن. (TA.)

### Türkçe

**عَرَنَ البَعِيرَ**
1 **عَرَنَ البَعِيرَ** ذ, muzâri‘i (S, K) ve **عَرِنَ**, (K,) mastarı **عَرْنٌ**, (S, TA,) Devenin burnuna **عِرَان** denilen tahta şeyi [bk.] soktu. (S, K.) ― -b2- Ve **عُرِنَ**, **عُنِىَ** gibi, O (bir deve, TA) yukarıda anılan **عِرَان** sebebiyle burnunda bir şikâyeti oldu. (K.) -A2- **عَرَنَ السَّهْمَ**, (K,) [muzâri‘i **عَرُنَ** ,] mastarı **عَرْنٌ**, (TA,) Okun başının yuvası üzerine bir siniri bağladı, yahut sardı. (K.) -A3- Ve **عَرَنَ**, (K,) muzâri‘i **عَرُنَ**, (TK,) mastarı **عُرُونٌ**, (TA,) **مَرَنَ** ile eşanlamlıdır, (K,) mastarı **مُرُونٌ**, (TA,) yani alıştı, itiyat etti; **عَرَنَ عَلَى الشَّىْءِ** ibaresinde olduğu gibi [şeye alıştı, itiyat etti]. (TK.) -A4- **عَرَنَتِ الدَّارُ**, (K nüshalarında böyle,) yahut **عَرِنَت**, (TK’ye göre böyle,) mastarı **عِرَانٌ**, Ev, yahut mesken, yahut ikametgâh uzak oldu, yahut uzaklaştı, (K, TA,) ve onu sevenin arzu etmediği bir mahallede yahut yönde (oldu). (TA.) -A5- **عَرِنَتْ**, (S, K,) muzâri‘i **عَرَنَ**, mastarı **عَرَنٌ**, (TA,) atın yahut benzeri bir hayvanın arka bacağı hakkında söylenir, (S,) yahut böyle bir hayvanın kendisi hakkında söylenir, (TK, [ve bu K’da açıkça işaret edilmiştir,]) **عَرَن** denilen hastalığı (S, K) ve **عُرْنَة** ve **عِرَان** (denilen hastalığı) vardı. (K.) ― -b2- Ve **عَرِنَ**, muzâri‘i ??, mastarı **عَرَنٌ**, bir deve hakkında, aşağıda ISk’nin rivayetine dayanarak açıklanan **عَرَن** denilen hastalığı vardı anlamında söylenir. (S.)

**عرّن الرُّمْحَ**
2 **عرّن الرُّمْحَ** ذ görünüşe göre, mızrağın başını mızrağın sapına çiviledi anlamında söylenir: aşağıda ism-i mef‘ûle, **مُعَرَّنٌ**’a bak.]

**اعرن**
4 **اعرن** ذ O (bir adam) **عَرَن** denilen şeyi, yani pişmiş et yemeğini, sürekli yedi. (IAar, K, * TA.) -A2- Ve sütten kesilmiş genç develerinin incikleri çok çatladı yahut yarıldı. (K.) ― -b2- Ve develerinde **حِكَّة**’yi, [yani uyuzu, yahut kabuğu, yahut kuru uyuz/kabuk], (K, TA,) yahut ISk’nin dediği gibi boyunda çıkan ve kaşımaya yahut kazımaya sebep olan irinli çıbanları (**قَرْح**) (TA, [**عَرَنٌ**’a bak,]) vardı. (K, TA.)

**عِرْنٌ**
**عِرْنٌ** ذ: sonraki paragrafın ikinci yarısına bak: -A2- ve ayrıca **عِرْنَةٌ**’ye de bak, sondan bir önceki cümle.

**عَرَنٌ**
**عَرَنٌ** ذ Atın yahut benzeri bir hayvanın arka bacağında, bileğin üstünde, onun arka tarafında bir nasırlaşma; ve bu, **شُقَاق** denilen şeydir [bk.]; ve ISk’nin dediği gibi, devenin boynunda çıkan, bunun sonucunda kendini kaşıdığı yahut kazıdığı irinli çıbanlar (**قَرْح**); ve bazen bir ağacın gövdesine karşı yatar ve onunla kendini kaşır yahut kazır; ve onun tedavisi, dediğine göre, üzerine yağ yakmaktır. (S:) ve sütten kesilmiş genç develerin boyunlarında, bunun sonucunda kendilerini kaşıdıkları yahut kazıdıkları, çıbanlara benzer bir döküntü yahut irinli çıbanlar: (IB, TA:) yahut, aşağıdaki **عُرْنَةٌ** ve aşağıdaki **عِرَانٌ** gibi, atın yahut benzeri bir hayvanın arka bacağının arka tarafında belirli bir hastalık, (K, TA,) deride bir sıyrık gibi, (TA,) kılların dökülmesine sebep olan: yahut bir çatlama yahut yarılma, (K, TA,) ata arız olan, (TA,) ön bacaklarında ve arka bacaklarında: yahut atın (K, TA) yahut benzeri bir hayvanın bileğinde ve onun fetlok yerinde, arka tarafta meydana gelen bir nasırlaşma ve bir dağa yahut taşa tekme atmasından ona isabet eden bir **شُقَاق** [bk.]. (TA.) -A2- Ayrıca Etin ve onun yağının kokusuyla birlikte [ellerin] kötü kokusu yahut kirliliği; eşanlamlısı **غَمَرٌ**: (K:) şu sözde olduğu gibi, **أَجِدُ رَائِحَةَ عَرَنِ يَدَيْكَ** [ellerinin et ve onun yağı kokusuyla birlikte olan kirliliğinin kokusunu hissediyorum]: (IAar, TA:) yahut **عَرَنٌ**, **عَرْم**’ı [yani yağ, yahut et suyu] olan etin kokusu demektir: ve ayrıca **عَرْم** ile aynı manadadır [kendisi, bk.]. (TA.) Ve Pişmiş etin kokusu; (Kr, K;) aşağıdaki **عِرْنٌ** da böyledir. (K.) Ve Aşçının elinde et suyunun izi yahut kalıntısı [yahut kiri]. (El-Hejeree, TA.) Ve Pişmiş et: (IAar, K:) yahut bazılarına göre, mutlak olarak et yahut et yemeği. (TA.) ― -b2- Ve Duman. (K.) -A3- Ayrıca Tabaklamada kullanılan bir ağaç türü. (K.) Dioscorides, **عرن**’ın, küçük mercimeğin yapraklarına benzeyen, ancak onlardan daha uzun yaprakları olan; bir karış kadar boyu olan bir gövdesi, kırmızı bir çiçeği ve küçük bir kökü bulunan; bakımsız yahut ekilmemiş yerlerde yetişen bir bitki olduğunu ileri sürer: yapraklarının zeytinyağı ile lapası terleticidir; ezilmiş yaprakları lapa olarak uygulanınca yaralara ve iltihaplı çıbanlara dağıtıcı etki eder; ve içecek yahut şurup içinde alınırsa idrarın damlamasını tedavi eder. (Avicenna, yani İbn-Sînâ, kitap ii. s. 235.)

**عَرِنٌ**
**عَرِنٌ** ذ At yahut benzeri bir hayvana uygulanan müzekker sıfat; **عَرَن** denilen hastalığı [bk.] olan demektir: (TA:) bu manadaki müennes sıfat **عَرِنَةٌ**’dir; bununla aşağıdaki **عَرُونٌ** eşanlamlıdır. (K, TA.) -A2- Ayrıca Kesilen deveden yiyebilmek için **يَاسِر**’e [yahut **المَيْسِر** denilen oyun için devenin kesilmesi ve taksimi işinin kesicisine yahut gözetmenine] yakın duran kimse. (K.)

**عُرْنَةٌ**
**عُرْنَةٌ** ذ: **عَرَنٌ**’a bak, ilk yarı. ― -b2- **عُرْنَتَانِ** Bir köpeğin gözünün üstündeki iki benek yahut leke demektir: tamamen siyah olup **عرنتان** sahibi olan her köpeğin öldürülmesinin emredildiği bir rivayette böyledir. (TA.)

**عِرْنَةٌ**
**عِرْنَةٌ** ذ Rakiplerini çok yahut sık sık yere seren; kendisiyle baş edilemeyen kimse: (S, K, TA: [CK’da **الصَرِيعُ**, yanlışlıkla **الصِّرِّيعُ** yerine konmuştur:]) IB’ye göre **صِرِّيعٌ** anlamında olarak, övgüde kullanılır: Fr, bir adam rakiplerini çok yahut sık sık yere seren, iğrenç, kötü yahut hilekâr [kendisiyle baş edilemeyen] biri olduğunda, onun için **عِرْنَةٌ لَا يُطَاقُ** denildiğini söyler. (TA.) ― -b2- Ayrıca Kaba, sert yahut görgüsüz ve cimri bir adam. (TA.) ― -b3- Ve Evlerde yahut çadırlarda hizmet eden kimse. (TA.) -A2- Ayrıca Tabaklamada kullanılan bir bitki olan **عَرَنْتُن**’un kökleri, (AA, S, TA, K’da yanlışlıkla **عِرْنِين**’in, TA,) (S, madde **عرتن**’de.) ― -b2- Ve **ظِمَخ**’ın odunu, (S, K,) bir ağaç türü, (S, TA,) **دُلْب**’un [yahut çınarın] biçiminde, (TA,) su yahut süt tulumlarının tabaklandığı, (S, K,) ve ondan çamaşır dövenlerin, yıkayanların ve ağartanların gömülen sopalarının kesildiği: ISk’ye göre, [fakat aynı şey **عَرْتُن** hakkında da söylenir,] **عَوْسَج**’a [yahut dikenli çalıya] benzeyen, ancak ondan daha büyük, dalda dolgun ve gür, uzun gövdeleri olmayan bir ağaç türüdür: (TA:) yahut buna aşağıdaki **عِرْنٌ** denir, [ki bu bir cins isimdir,] ve **عِرْنَةٌ** tekil isimdir. (AA, T, madde **ظمخ**’ta.) Ve [ayrıca şu manada da açıklanır:] **مِيجَنَة** denilen şeyle dövmenin yapıldığı, çamaşır dövenlerin, yıkayanların ve ağartanların odun parçası. (IKh, TA.)

**عِرْنِينٌ**
**عِرْنِينٌ** ذ Herhangi bir şeyin ilk kısmı yahut bölümü. (S, Msb, K.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (Msb,) [özellikle,] kaşların birleştiği yerin altındaki burnun ilk [yahut üst] kısmı [yani sırtı]; **الشَّمَمُ** denilen şeyin yeri: (S, Msb, TA:) yahut burnun başı: (TA:) yahut burnun kemiğinin sert kısmı: (K:) yahut (K,) yahut bazen (Msb,) burnun (Msb, K) tamamına da uygulanır: (K:) çoğulu **عَرَانِينُ**. (TA.) Şöyle denir: **هُمْ شُمُّ العَرَانِينِ** [burunlar bakımından yahut burun sırtları bakımından yüksektirler; çoğu kez (mecaz kabul edilerek:) kibirlidirler yahut küçümseyicidirler]. (S, Msb.) Ve âlimlerden biri bunu mecazî olarak kullanmış, şöyle demiştir:
وَأَصْبَحَ الدَّهْرُ ذُو العِرْنِينِ قَدْ جُدِعَا
[lafzen: Ve burunlu talih, burnundan kesilmiş olarak sabahladı; burunlu ile görünüşe göre (mecaz kabul edilerek:) kibirli yahut küçümseyici kastedilmiştir; burnundan kesilmiş ile (mecaz kabul edilerek:) bozulmuş yahut alçaltılmış.] (TA.) Bundan dolayı ayrıca, **عَرَانِينُ السَّحَابِ** Bulutların yağmurlarının ilki. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz:) Asil bir reis: (K, TA:) **عَرَانِينُ** (mecaz:) reisler, (S, TA,) ve asil olanlar, (TA,) bir kavmin yahut topluluğun, (S,) yahut halkın yahut insanların. (TA.)

**عِرَانٌ**
**عِرَانٌ** ذ **بُخْتِىّ** denilen türden bir devenin (S, K) iki burun deliği arasındaki bölmeye sokulan bir tahta parçası yahut çubuk. (S. [Ayrıca **خِشَاشٌ**’a da bak.]) ― -b2- Ve (bundan dolayı, ona benzetilerek, TA) bir makaranın kasnağının tahta şeyi [görünüşe göre pim yahut eksen], (S, K, TA,) onunla **خُطَّاف** [yahut kasnağın döndüğü pimin içinde bulunduğu demir şey] sağlamlaştırılır: (S, TA:) çoğulu **أَعْرِنَةٌ**. (TA.) ― -b3- Ve Bir çivi; (S, K, TA;) El-Hejeree’ye göre mızrak başını ve sapı birleştiren (çivi). (TA.) Ve Bir boynuz. (K.) -A2- Ayrıca Uzunlamasına yahut dikdörtgen bir alanı kaplayan ağaçlar. (TA.) ― -b2- Ve Yollar: bu manada tekili olmayan bir çoğuldur. (TA.) -A3- Ayrıca **عَرِينٌ**’e bak. -A4- Ve **عَرَنٌ**’a bak, ilk yarı. -A5- Ayrıca Bir evin yahut meskenin yahut ikametgâhın uzaklığı. (S, K,) (S.) ― -b2- Ve [bundan dolayı,] **دَارٌ عِرَانٌ** (TA) ve aşağıdaki **دَارٌ عَارِنَةٌ** (S) Uzak bir ev yahut mesken yahut ikametgâh; (S, TA;) ve **دِيَارٌ عِرَانٌ** ve aşağıdaki **دِيَارٌ عَارِنَةٌ** uzak evler vb.; (K, TA;) **عِرَانٌ** bir mastar olup sıfat olarak kullanılmıştır [bu yüzden bir çoğula ve bir müennese, müzekker tekil gibi uygulanabilir]: ISd der ki, lugatçilerin onu çoğul saymalarına rağmen, benim kanaatimce çoğul değildir. (TA.) -A6- Ayrıca Savaş yahut çatışma. (K.)

**عَرُونٌ**
**عَرُونٌ** ذ: **عَرِنٌ**’e bak.

**عَرِينٌ**
**عَرِينٌ** ذ Bir ağaç topluluğu, (S, Msb, K, TA,) dolaşık, yahut gür, yahut bol ve sık; bir koruluk, ağaçlık yahut orman: (TA:) bu asıl manadır; (S, Msb, TA;) içinde aslan olsun olmasın. (TA.) Ve [özellikle] dikenli ağaçların, (K, TA,) ve **عِضَاه** denilenlerin topluluğu; içinde aslan olsun olmasın. (TA.) ― -b2- Ve [bundan dolayı], aşağıdaki **عَرِينَةٌ** gibi, Aslanın sığınağı yahut barınağı, (S, Msb, K,) ve sırtlanın da, aşağıdaki **عِرَانٌ** gibi, ve kurdun ve yılanın da; ve birincisi ayrıca [kertenkele denilen] **ضَبّ**’ın inini de ifade eder: çoğulu **عُرُنٌ**. (K, TA.) ― -b3- Ve (bundan dolayı, TA) **عَرِينٌ** ayrıca (mecaz:) bir evin önünde, yahut yanlardan uzanan, açık yahut geniş bir alan [bu durumda avlu demektir], ve bir şehrin, mesela bu son durumda Mekke’nin, bir rivayette bu manada vârid olmuştur; dayanıklılığı sebebiyle aslanın barınağına benzetilmiştir. (TA.) ― -b4- Ve (bundan dolayı da, TA) (mecaz:) Yücelik yahut asalet; ve kudret, güç yahut dayanıklılık. (K, TA.) -A2- Ayrıca **عِضَاه** denilen [ağaçların] kuru ve kırık olanı gibi olan. (K.) -A3- Ve Et: (S, K:) böyle dediği rivayet edilir. (S.) ― -b2- Ve Aslanın yahut benzerinin avı. (K.) -A4- Ve **فَاخِتَة** denilen [güvercin]in ötüşü: (K, TA:) T’de, madde **عزهل**’de böyledir. (TA.)

**عَرِينَةٌ**
**عَرِينَةٌ** ذ: bir önceki paragrafa bak.

**عُرَانِيَةٌ**
**عُرَانِيَةٌ** ذ Dalgaların tepeleri yahut üst kısımları, yükseğe yükselen; **مَآءٌ ذُو عُرَانِيَةٍ** ibaresinde olduğu gibi, (S, TA,) çok ve yüksek dalgaları yahut kabarmaları yahut coşkunlukları olan su demektir; (TA;) Nuh tufanını tasvir ederken ‘Adee İbn-Zeyd tarafından kullanılmıştır: (S:) yahut denizin ortası ve ana gövdesi yahut en derin kısmı: ve bir selin akışı yahut yayılması. (K.)

**عَرَّانٌ**
**عَرَّانٌ** ذ **عِرْنَة** denilen odunun satıcısı. (TA.)

**عَارِنٌ**
**عَارِنٌ** ذ: **عِرَانٌ** maddesinde, sondan bir önceki cümlede, iki yerde, ة’li müennesi için bak. -A2- **العَارِنُ** Aslan: (K:) [görünüşe göre **ذُو العَرِينِ** manasında izafet sıfatıdır: fakat onun böyle adlandırıldığı söylenir] iğrenç tabiatı ve gücü sebebiyle. (TA.)

**مُعَرَّنٌ**
**مُعَرَّنٌ** ذ **عِرَان** denilen çivi ile [sapa] çivilenmiş başı olan bir mızrak. (S, K.) -A2- Ayrıca sonraki paragrafa bak.

**مَعْرُونٌ**
**مَعْرُونٌ** ذ Burnuna **عِرَان** denilen tahta şey [bk.] sokulmuş bir deve. (TA.) -A2- Ayrıca **سِقَآء**’a [yahut su yahut süt tulumuna] uygulanarak, **عِرْنَة** denilen odunla tabaklanmış; (S, K, TA;) ve aşağıdaki **مُعَرَّنٌ** da böyledir. (TA.) Ve böyle uygulanınca, **عَرَن** denilen ağaçla tabaklanmış. (TA.)
