# عره — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%87/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B1%D9%87/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عره](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%87.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عره

: ( العُرْهونُ ، كزُنْبُورٍ ) : ) أَهْمَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وهو ( نَبْتٌ ، ج عَراهِينُ ؛ وذُكِرَ في النُّونِ ) ، والصَّحيحُ أَنَّ نونَهُ أَصْليَّة كما تقدَّمَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
وَرَدَ في الحدِيثِ : ( أَطَرَقْتَ عَراهِيَةً أَمْ طَرَقْتَ بدَاهِيَةٍ ) .
قالَ الخطابي : هذا حَرْفٌ مُشْكلٌ وقد كَتَبْتُ فيه إلى الأزْهرِيّ ، وكانَ مِن جوابِهِ أَنَّه لم يَجِدْه في كَلامِ العَرَبِ ، والصَّواب عنْدَه عَتاهِيَة ، وهي الغفْلَةُ والدَّهَشُ .
وقالَ الخطابيُّ : ولعلَّ الأصْلَ عرائِيَةٌ مِن العَرا مَقْصوراً ، وهي الناحِيَةُ ، أَو مِن العَراءِ مَمْدوداً ، وهو وَجْهُ الأرضِ ، أَي أَطَرَقْتَ عَرائي أَي فِنائي زائراً وضَيْفاً أَمْ أَصابَتْك داهِيَةٌ فجِئْتَ مُسْتغِيثاً ؛ قالَ : فالهاءُ الأُولى مِن عَراهِيَةٍ مُبْدلةٌ مِن الهَمْزةِ ، والثانِيَةُ هاء السّكْتِ زِيدَتْ لبَيانِ الحرَكَةِ .

وقالَ الزَّمَخْشريُّ : يُحْتمل أن يكونَ بالزَّاي مَصْدَرَ عَزِهَ يعْزَهُ فهو عَزِهٌ إذا لم يكنْ له أَرَبٌ في الطَّرْقِ ، فيكون مَعْناه أَطَرَقْتَ بِلا أَرَبٍ وحاجَةٍ أَمْ أَصابَتْك داهِيَةٌ أَحْوَجَتْكَ إلى الاسْتغاثَةِ .
قُلْتُ : فمثل هذا واجبُ التَّنْبِيه لا سيَّما وقد اخْتَلَفَ كَلامُ الأَئِمةِ فيه .

### Türkçe

: ( **العُرْهونُ** , **كزُنْبُورٍ** ) : ) el-Cevherî onu ihmal etti.
Ve o (bir bitkidir; çoğulu **عَراهِينُ**; **النُّون** maddesinde zikredildi), ve doğru olan, daha önce geçtiği üzere, onun **نون**’unun aslî olduğudur.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Hadiste vârid olmuştur: ( **أَطَرَقْتَ عَراهِيَةً أَمْ طَرَقْتَ بدَاهِيَةٍ** ) .
el-Hattâbî dedi: Bu müşkil bir harftir; ve ben onun hakkında el-Ezherî’ye yazdım; onun cevabından olan şudur ki: onu Arapların كلامında bulmadı; ve onun nezdinde doğru olan **عَتاهِيَة**’dir; ve o, gaflet ve dehşettir.
Ve el-Hattâbî dedi: Ve belki asl **عرائِيَةٌ**’dir, **العَرا**’dan maksûr olarak; ve o, nâhiyedir; yahut **العَراءِ**’dan memdûd olarak; ve o, yerin yüzüdür; yani: **أَطَرَقْتَ عَرائي** yani: benim avluma, ziyaretçi ve misafir olarak mı geldin, yoksa sana bir **داهِيَةٌ** isabet etti de imdat dileyen olarak mı geldin; dedi: öyleyse **عَراهِيَةٍ**’deki birinci **الهاء** hemzeden ibdâl edilmiştir; ikincisi ise, harekeyi beyan için artırılmış sükût **هاء**’sıdır.

Ve ez-Zemahşerî dedi: **الزَّاي** ile olması muhtemeldir; **عَزِهَ**’nin masdarı olarak; **يعْزَهُ**; o hâlde o, **عَزِهٌ**’dir; eğer onun için **الطَّرْقِ**’ta bir ereb yoksa; böylece onun mânası: bir ereb ve ihtiyaç olmaksızın mı geldin, yoksa sana bir **داهِيَةٌ** isabet etti de seni istigâseye muhtaç kıldı mı?
Dedim: Böyle bir şey, özellikle de onda imamların كلامı ihtilaf etmişken, tenbihin vacibidir.
