# عزق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B2%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عزق

العَزْقُ: علاج في عَسَرٍ. ورجل عَزِقٌ ومُتَعَزِّقٌ وعَزْوَقٌ: فيه شدة وبخل وعسر في خلقه، من ذلك. والعُزُقُ: السِّيِّئُو الأَخلاقِ، واحدهم عَزِقٌ. ويقال: هو عَزِقٌ نَزِقٌ زَعِقٌ زَنِقٌ.
وعَزَقَ الأَرضَ يَعْزِقُها عَزْقاً: شقّها وكَرَبَها، ولا يقال ذلك في غير الأَرض. والمِعْزَقةُ والمِعْزَقُ: المَرُّ من حديدٍ ونحوه مما يحفر به، وجمعه المَعازِقُ؛ قال ذو الرمة:
نُثِيرُ بها نَفْعَ الكُلابِ، وأَنْتُمُ
تُثِيرون قِيعانَ القُرى بالمَعازِقِ
وأَرض مَعْزوقة إِذا شققتها بفأْسٍ أَو غيره، ويقال لتلك الأَداة التي تشق بها الأَرض مِعْزَقةٌ ومِعْزَقٌ وهي كالقَدُوم وأَكبر منها؛ قال ابن بري: المِعْزقة ما تُعْزَقُ به الأَرضُ، فأْساً كانت أَو مِسْحاةً أَو شِكَّة؛ قال: وهي البيلة المُعَقَّفة، وقال بعضهم: هي الفؤوس واحدتها مِعْزَقة، قال: وهي فأْس لرأْسها طرفان؛ وأَعْزَقَ إِذا عمل بالمِعْزَقَةِ، وهي المَرُّ الذي يكون مع الحفارين؛ وأَنشد المفضل:
يا كَفُّ ذوقي نَزَوانَ المِعْزَقَه
وفي حديث سعيد: سأَله رجل فقال تكارَيْتُ من فلان أَرضاً فَعَزَقْتُها أَي أَخرجت الماء منها. قال ابن الأَثير: وفي الحديث لا تَعْزِقُوا أَي لا تقطعوا. وعَسِقَ به وعَزِقَ به إِذا لصق به.
والعَزْوَقُ
والعَزُوقُ، كله: حمل الفُسْتق في السنة دون لُبٍّ لا ينعقد لُبُّه وهو دباغ، وعَزْوَقَتُه تَقَبُّضه؛ وأَنشد:
ما تَصْنَعُ العَنْزُ بذي عَزْوَقٍ،
يُثِيبهُ العَزْوَقُ في جلدها
وذلك لأَنه يدبغ جلدها بالعَزْوَقِ. ابن الأَعرابي: العَزْوَقُ الفستق، وقيل: الَعزُوَقُ حَمْل شجر بَشِعُ الطعم.
وعَزَّقْتُ القوم تَعْزيقاً إِذا هزمتهم وقتلتهم. والعَزِيقُ: مطمئِنُّ من الأَرض، يمانية.

### Türkçe

**العَزْقُ**: bir **عَسَرٍ** içinde tedavi. Ve **عَزِقٌ** ve **مُتَعَزِّقٌ** ve **عَزْوَقٌ** adam: onda şiddet ve cimrilik ve huyunda zorluk vardır; bundan dolayı. Ve **العُزُقُ**: kötü ahlâklılar; onların bir teki **عَزِقٌ**dur. Ve denilir: o **عَزِقٌ نَزِقٌ زَعِقٌ زَنِقٌ**dur.

Ve **عَزَقَ الأَرضَ يَعْزِقُها عَزْقاً**: onu yardı ve onu belledi; ve bu, yerden başkası hakkında söylenmez. Ve **المِعْزَقةُ** ve **المِعْزَقُ**: demirden ve benzerinden, onunla kazılan şeyden olan **المَرُّ**; onun çoğulu **المَعازِقُ**tur; ذو الرمة dedi:
نُثِيرُ بها نَفْعَ الكُلابِ، وأَنْتُمُ
تُثِيرون قِيعانَ القُرى بالمَعازِقِ

Ve **أَرض مَعْزوقة**: onu balta ile yahut başkasıyla yardığın zaman. Ve yer ile yarıp geçtiğin o âlete **مِعْزَقةٌ** ve **مِعْزَقٌ** denilir; o **القَدُوم** gibidir ve ondan daha büyüktür; İbn بري dedi: **المِعْزقة** yerin onunla **تُعْزَقُ** edildiği şeydir; balta da olsa yahut **مِسْحاةً** yahut **شِكَّة**. Dedi: ve o, kıvrık **البيلة**dir. Ve bazısı dedi: o, baltalardır; bir teki **مِعْزَقة**dır. Dedi: ve o, başında iki uç bulunan bir baltadır. Ve **أَعْزَقَ**: **المِعْزَقَةِ** ile iş yaptığı zaman; ve o, kazıcılarla birlikte bulunan **المَرُّ**dur. Ve المفضل inşad etti:
يا كَفُّ ذوقي نَزَوانَ المِعْزَقَه

Ve سعيد hadîsinde: bir adam ona sordu da dedi: falandan bir araziyi kiraladım da onu **فَعَزَقْتُها**; yani ondan suyu çıkardım. İbn الأَثير dedi: ve hadîste: **لا تَعْزِقُوا**; yani kesmeyin. Ve **عَسِقَ به** ve **عَزِقَ به**: ona yapıştığı zaman.

Ve **العَزْوَقُ**
ve **العَزُوقُ**, hepsi: içinde içi olmayan, içi bağlanmayan, senede fıstık yükü; ve o bir tabaklamadır. Ve **عَزْوَقَتُه**: onun büzülmesidir. Ve inşad etti:
ما تَصْنَعُ العَنْزُ بذي عَزْوَقٍ،
يُثِيبهُ العَزْوَقُ في جلدها

Ve bu, çünkü onun derisini **بالعَزْوَقِ** ile tabaklar. İbn الأَعرابي: **العَزْوَقُ** fıstıktır; ve denildi: **الَعزُوَقُ** acı tatlı, ağacın yüküdür.

Ve **عَزَّقْتُ القوم تَعْزيقاً**: onları bozguna uğrattığım ve onları öldürdüğüm zaman. Ve **العَزِيقُ**: yerden alçak (çukur) yer; Yemenîdir.
