# عزم — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%85/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B2%D9%85/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عزم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D9%85.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عزم

عَزَمَ عَلَيْهِ
1 عَزَمَ عَلَيْهِ ذ , (S, Msb, K,) aor. عَزِمَ , (Msb, K,) inf. n. عَزْمٌ (S, Msb, K) and عُزْمٌ (S, K) and عَزْمَةٌ (TA) and عُزْمَانٌ (K) and عَزِيمَةٌ and عَزِيمٌ (S, K) and مَعْزَمٌ and مَعْزِمٌ; (K;) and عَزَمَهُ; (Msb, K;) both signify the same; (IB, TA;) and ↓ اعتزم عَلَيْهِ, (S, K,) and ↓ اعتزمهُ; and ↓ تعزّم [app. تعزّم عليه, but accord. to the TK تعزّمهُ]; (K;) [He determined, resolved, or decided, upon it, or upon doing it, namely, an affair;] he desired to do it, and decided, or determined, upon it; (S, K;) he settled, or determined, his heart, or mind, firmly (عَقَدَ ضَمِيرَهُ) upon doing it: (Msb:) or he strove, laboured, or toiled, in it, namely, an affair; or exerted himself or his power or efforts or endeavours or ability therein: (K:) or so عَزَمَ: (TA:) or عَزَمَ, inf. n. عَزِيمَةٌ and عَزْمَةٌ, signifies also he strove, &c., in his affair: (Msb:) and عَزَمَ الأَمْرَ signifies he made the affair to have, or take, effect; and settled it firmly: (Har p. 3:) or, accord. to Ktr, he so settled it, and confirmed it. (Id. p. 105.) [See also عَزْمٌ and عَزِيمَةٌ, below.] وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا, in the Kur [xx. 114], means [And we found him not to have] a quality of deciding an affair. (S.) [قَدْ أَحْزِمُ لَوْ أَعْزِمُ, a prov.: see expl. in art. حزم.] ― -b2- One says also, عَزَمَ الأَمْرُ, meaning عُزِمَ عَلَيْهِ: (K, TA:) and hence, in the Kur [xlvii. 23], فَاـِذَا عَزَمَ الأَمْرُ [And when the affair is determined upon]: or the meaning may be, فَاـِذَا عَزَمَ أَرْبَابُ الأَمْرِ [and when the disposers of the affair determine upon it]: but accord. to Zj, the meaning is, and when the affair is serious, or earnest, and the command to engage in fight becomes obligatory. (TA.) ― -b3- عَزَمَ عَلَى الرَّجُلِ means He conjured the man: (S, * K, TA:) or he commanded him, or enjoined him, earnestly: لَيَفْعَلَنَّ كَذَا [that he should surely do such a thing]: (TA:) or عَزَمْتُ عَلَيْكَ means I make thy informing me to be a decided thing in which there shall be no exception: and one says also, عَزَمْتُ عَلَيْكَ اـِلَّا فَعَلْتَ and لَمَّا فَعَلْتَ [virtually meaning I conjure thee to do such a thing]; as though one said, By Allah, I demand not of thee [aught] save [thy doing] this: so says Mtr, referring to “ the Book ” of Sb. (Har pp. 21 and 22. [But عَزَمَ is there, inadvertently, put for اـِلَّا.]) ― -b4- And one says, عَزَمَ الرَّاقِى The charmer recited عَزَائِم, meaning charms, or spells, [for the cure of a disease, &c.;] (K, TA;) as though he conjured the disease [&c.]: and in like manner, عَزَمَ الحَوَّآءُ [The serpent-charmer recited charms, or spells,] is said when he draws forth the serpent; as though he conjured it. (TA.) [See an ex. voce دَادَ, in art. دود. ― -b5- Hence, عَزَمَ is used in the present day as meaning He invited to an entertainment. ― -b6- And Freytag mentions its occurring often in the book entitled بغية المستفيد فى مدينة زبيد as signifying He went, or tended, to, or towards, (اـِلَى,) some place: but this signification is probably post-classical: it is correctly expressed by 8, q. v.]

5 تَعَزَّمَ see the preceding paragraph, first sentence.

8 اـِعْتَزَمَ see 1, first sentence, in two places. ― -b2- اعتزم signifies also He (a man, K) kept to the course, or right course, (القَصْد,) (S, K,) in a thing, (S,) in running, and walking, &c. (K.) And اعتزم الطَّرِيقَ He went along upon the road without turning aside. (TA.) ― -b3- Also He tended, repaired, or betook himself, to, or towards, him, or it, either in a direct course, or indirectly. (IJ; M and L in art. قصد.) ― -b4- And اعتزم, (K, TA,) or اعتزم فِى عِنَانِهِ, (Har p. 3,) said of a horse, He went along overcoming his rider, (K, TA, Har,) in his running, not complying with the desire of his rider when he pulled him in, (TA,) [and] not turning aside. (Har.) ― -b5- And اعتزم لَهُ He bore it, and endured it with patience; or he bore, and was patient, with him. (TA.)

عَزْمٌ
عَزْمٌ ذ an inf. n. of 1. (S, Msb, K, &c.) [Hence,] أُولُو العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ, (K, &c.,) mentioned in the Kur [xlvi. 34], (TA,) Those, of the apostles, who determined upon doing what God had enjoined them: or they were Noah and Abraham and Moses and Mohammad; (K, TA;) to which several add and Jesus: (TA:) or those, of the apostles, who were endowed with earnestness and constancy and patience: (Ksh, K, TA:) عَزْمٌ in the dial. of Hudheyl meaning patience; as in their saying, مَا لِى عَنْكَ عَزْمٌ [I have not patience of separation from thee]: (TA:) or, (K,) it is said, (Ksh,) they were Noah and Abraham and Isaac and Jacob and Joseph and Job and Moses and David and Jesus: (Ksh, K:) or Noah and Hood and Abraham and Mohammad: thus accord. to Aboo-Is-hلk. (Yoo, R, TA.) ― -b2- See also عَزِيمَةٌ, in three places. ― -b3- عَزْمٌ is expl. by Lth as meaning An affair upon the doing of which one's heart, or mind, is firmly settled or determined. (TA.) -A2- Also The dregs of pressed raisins: pl. عُزُمٌ. (K.)

أُمُّ العِزْمِ
أُمُّ العِزْمِ ذ , (K,) or أُمُّ عزمٍ, (T in art. ام,) and ↓ عِزْمَةُ, and ↓ أُمُّ عِزْمَةَ, (K,) and ↓ العَزُومُ, (TA,) The اِسْت [i. e. anus, or podex, app. the former]. (K, TA.)

عَزْمَةٌ
عَزْمَةٌ ذ is an inf. n. of 1, meaning A striving, labouring, or toiling, in an affair; (Msb, TA;) and strength. (TA.) ― -b2- And one says, مَا لَهُ ↓ عَزْمَةٌ وَلَا عَزِيمَةٌ, meaning He has not [determination, or resolution, or] a deliberate way of acting or proceeding, nor patience, in that upon which he determines, or resolves, or decides: (Ham p. 31:) or ↓ مَا لِفُلَانٍ عَزِيمَةٌ means Such a one will not keep constantly, firmly, or steadily, [or rather has not the quality of keeping constantly, &c.], to an affair upon which he determines. (TA.) ― -b3- See also عَزِيمَةٌ. ― -b4- عَزْمَةٌ مِنْ عَزَمَاتِ اللّٰهِ, (K, TA,) such, in a trad., the poor-rate is said to be, (TA,) means A due of the dues of God; i. e. [in the CK “ or ”] a thing that is obligatory, of the things that God has made obligatory. (K, TA.)

عُزْمَةٌ
عُزْمَةٌ ذ A man's أُسْرَة [or near kinsmen; or his near kinsmen on the father's side]: and his قَبِيلَة [or tribe]: pl. عُزَمٌ. (K.)

عِزْمَةُ
عِزْمَةُ ذ , and أُمُّ عِزْمَةَ: see أُمُّ العِزْمِ, above.

عَزَمَةٌ
عَزَمَةٌ ذ a pl. of عَازِمٌ [q. v.]. (TA.)

عَزْمِىٌّ
عَزْمِىٌّ ذ A man who fulfils his promise; (K, TA;) who, when he promises a thing, performs it, and fulfils it. (TA.) -A2- And A seller of عَزْم, meaning dregs of pressed raisins. (K.)

عَزُومٌ
عَزُومٌ ذ [Determined, or resolute;] one who perseveres in his determination until he attains that which he seeks, or desires. (Ham p. 532.) ― -b2- See also عَوْزَمٌ, in two places. ― -b3- And see أُمُّ العِزْمِ.

عَزِيمٌ
عَزِيمٌ ذ A vehement running. (K, TA. [In the CK, العَدُوُّ is erroneously put for العَدْوُ.]) Rabeea Ibn-Makroom Ed-Dabbee says,
لَوْلَا أُكَفْكِفُهُ لَكَادَ اـِذَا جَرَى
مِنْهُ العَزِيمُ يُدُقُّ فَأْسَ المِسْحَلِ
[If I did not restrain him, when he runs, his vehement running would almost break the piece of iron that stands up in the mouth from the middle of the bit-mouth: see مِسْحَلٌ]. (TA.)

عَزِيمَةٌ
عَزِيمَةٌ ذ an inf. n. of عَزَمَ in the sense first expl. above. (S, K.) [As a simple subst., it signifies Determination, resolution, decision, or fixed purpose of the mind; as also ↓ عَزْمٌ and ↓ عَزْمَةٌ: or] the disposition and subjection of the mind to the wish, or thing desired: (Ham p. 336:) or it is a subst. [signifying the making an affair to have, or take, effect; and settling it firmly;] from عَزَمَ الأَمْرَ meaning أَمْضَاهُ and أَحْكَمَهُ: or, as in the Mj, the settling, or determining, the heart, or mind, firmly upon the thing that one desires to do; as also ↓ عَزْمٌ: or, accord. to El-Ghooree, ↓ عَزْمٌ signifies the preceding desire to dispose and subject the mind to the act. (Har p. 3.) [The pl., in all the senses, is عَزَائِمُ. Hence,] اِشْتَدَّتِ العَزَائِمُ means The determinations (عَزَمَات) of the commanders in the hostile and plundering expedition to distant parts, and their taking to them, became strong. (TA. [Probably from a trad.]) ― -b2- See also عَزْمَةٌ, in two places. ― -b3- عَزَائِمُ اللّٰهِ means The obligatory statutes or ordinances of God: (Mgh, Msb, K, TA:) sing. عَزِيمَةٌ. (Msb.) ― -b4- And, accord. to Er-Rلghib, عَزِيمَةٌ signifies A charming; syn. تَعْوِيذٌ; as though thou imaginedst thy having imposed an obligation [thereby] upon the devil, lest [for اى in my original I read أَنْ as meaning لِئَلَّا] he should execute his desire upon thee: pl. عَزَائِمُ: (TA:) or عَزَائِمُ signifies charms, or spells, (S, K,) that are recited [for the cure of diseases, &c.]: or certain verses of the Kur-لn that are recited over persons affected with diseases, or the like, in the hope of cure: (K, TA:) these are termed عَزَائِمُ القُرْآنِ: but عَزَائِمُ الرُّقَى are those [charms, or spells,] by which one conjures the jinn, or genii, and spirits. (TA.) ― -b5- عَزَائِمُ السُّجُودِ is an appellation of Certain portions of the Kur-لn, which are المّ تَنْزِيلُ [chap. xxxii.] and حم السَّجْدَةُ [chap. xli.] and النَّجْمُ [chap. liii.] and اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ [chap. xcvi.]; (Mgh;) [thus called because] they are those in [the reciting of] which one is commanded to prostrate himself. (Msb.)

العَزَّامُ
العَزَّامُ ذ The lion; as also ↓ المُعْتَزِمُ. (K.)

عَازِمٌ
عَازِمٌ ذ sing. of عَزَمَةٌ, (TA,) which signifies [Such as act with determination, resolution, or decision. And particularly] Such as are sound, or true, in love, or affection. (K, TA.) ― -b2- [And sing. of عَوَازِمُ applied to affairs.] خَيْرُ الأُمُورِ عَوَازِمُهَا means The best of affairs are those in which is determination, resolution, or decision: or upon which one has confirmed his determination, and in which one has fulfilled what God has enjoined. (TA.)

عَوْزَمٌ
عَوْزَمٌ ذ A she-camel advanced in age, (As, S, K, TA,) and so عَوْزَمَةٌ as expl. by IAar, (TA,) but having somewhat remaining of youthful vigour; (As, S, K, TA;) as also ↓ عَزُومٌ; (K, TA;) of which the pl. is عُزُمٌ: (TA:) or one whose teeth have been eroded by old age: or one extremely aged, such as is termed دِلْقِمٌ: [but see دَلُوقٌ:] the pl. is عَوَازِمُ. (TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) An old woman; (S, K;) as also ↓ عَزُومٌ. (K.) ― -b3- And Short, as an epithet applied to a woman. (K, * TA.)

مُعَزِّمٌ
مُعَزِّمٌ ذ Charming, or a charmer, (K, TA,) by means of spells. (TA.)

المُعْتَزِمُ
المُعْتَزِمُ ذ : see العَزَّامُ.

### Türkçe

**عَزَمَ عَلَيْهِ**
1 **عَزَمَ عَلَيْهِ** ذ, (S, Msb, K,) muzârîsi **عَزِمَ**, (Msb, K,) mastarı **عَزْمٌ** (S, Msb, K) ve **عُزْمٌ** (S, K) ve **عَزْمَةٌ** (TA) ve **عُزْمَانٌ** (K) ve **عَزِيمَةٌ** ve **عَزِيمٌ** (S, K) ve **مَعْزَمٌ** ve **مَعْزِمٌ**; (K;) ve **عَزَمَهُ**; (Msb, K;) ikisi de aynı mânaya gelir; (IB, TA;) ve ↓ **اعتزم عَلَيْهِ**, (S, K,) ve ↓ **اعتزمهُ**; ve ↓ **تعزّم** [görünüşe göre **تعزّم عليه**, fakat TK’ye göre **تعزّمهُ**]; (K;) [Ona, yahut onu yapmaya—yani bir işe—azmetti;] onu yapmayı istedi ve ona karar verdi, yahut ona azmetti; (S, K;) onu yapmaya kalbini yahut zihnini sağlamca bağladı (**عَقَدَ ضَمِيرَهُ**): (Msb:) yahut onda—yani bir işte—çabaladı, emek verdi, yahut didindi; yahut onda gücünü yahut gayretlerini yahut çabalarını yahut kudretini sarf etti: (K:) yahut böyledir **عَزَمَ**: (TA:) yahut **عَزَمَ**, mastarı **عَزِيمَةٌ** ve **عَزْمَةٌ**, ayrıca kendi işinde çabaladı, vb. mânasına gelir: (Msb:) ve **عَزَمَ الأَمْرَ** “işi yürürlüğe koydu; ve onu sağlamca kararlaştırdı” mânasına gelir: (Har s. 3:) yahut Ktr’ye göre, onu böylece kararlaştırdı ve pekiştirdi. (Aynı eser s. 105.) [Aşağıda **عَزْمٌ** ve **عَزِيمَةٌ**’ye de bak.] **وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا**, Kur’ân’da [xx. 114], “[Ve onda] bir işte karar verme niteliği bulmadık” demektir. (S.) [**قَدْ أَحْزِمُ لَوْ أَعْزِمُ**, bir darb-ı mesel: açıklaması için **حزم** maddesine bak.] ― -b2- Şöyle de denir: **عَزَمَ الأَمْرُ**, yani **عُزِمَ عَلَيْهِ**: (K, TA:) buradan, Kur’ân’da [xlvii. 23], **فَاـِذَا عَزَمَ الأَمْرُ** [“İş üzerine azmedildiği zaman”]: yahut mânası **فَاـِذَا عَزَمَ أَرْبَابُ الأَمْرِ** [“işin sahipleri ona azmettiği zaman”] olabilir: fakat Zj’ye göre mânası: “iş ciddî/kat’î olduğu zaman ve savaşmaya girişme emri vâcip olduğu zaman”dır. (TA.) ― -b3- **عَزَمَ عَلَى الرَّجُلِ** “adamı tılsımladı/okudu”: (S, * K, TA:) yahut ona şiddetle emretti yahut onu şiddetle yükümlü kıldı: **لَيَفْعَلَنَّ كَذَا** [“şunu mutlaka yapacak”]: (TA:) yahut **عَزَمْتُ عَلَيْكَ** “bana haber vermeni, içinde hiçbir istisna bulunmayacak kesin bir şey kıldım” demektir: ve şöyle de denir: **عَزَمْتُ عَلَيْكَ اـِلَّا فَعَلْتَ** ve **لَمَّا فَعَلْتَ** [fiilen “sana şunu yapmanı yeminle/okuyarak emrediyorum” mânasında]; sanki şöyle demiş gibi: “Allah’a yemin olsun, senden bunun dışında [hiçbir şey] istemiyorum”: böyle der Mtr, Sb’nin “Kitap”ına atıfla. (Har s. 21 ve 22. [Fakat orada **عَزَمَ**, sehven, **اـِلَّا** yerine konmuştur.]) ― -b4- Ve şöyle denir: **عَزَمَ الرَّاقِى** “okuyucu **عَزَائِم** okudu”; yani muska/okuma, yahut efsunlar [bir hastalığın tedavisi vb. için]; (K, TA;) sanki hastalığı [vb.’yi] tılsımlıyormuş gibi: ve aynı şekilde, yılanı çıkardığı zaman **عَزَمَ الحَوَّآءُ** [“yılan oynatıcısı efsun okudu”] denir; sanki onu tılsımlıyormuş gibi. (TA.) [**دَادَ** lafzında, **دود** maddesinde bir örneğe bak. ― -b5- Bundan dolayı, **عَزَمَ** günümüzde “ziyafete davet etti” mânasında kullanılır. ― -b6- Ve Freytag, بغية المستفيد فى مدينة زبيد adlı kitapta bunun sıkça “bir yere gitmek, yönelmek, (اـِلَى,)” mânasında geldiğini zikreder: fakat bu mânanın muhtemelen klasik sonrası olduğu; doğru ifadenin 8. bâb ile olduğu (bk.).]

5 **تَعَزَّمَ**: önceki paragrafın ilk cümlesine bak.

8 **اـِعْتَزَمَ**: 1’in ilk cümlesine, iki yerde, bak. ― -b2- **اعتزم** ayrıca “(adam, K) bir şeyde (S) koşmada, yürümede vb. (K) ölçülü yola, doğru yola (**القَصْد,**) bağlı kaldı” mânasına gelir: (S, K.) Ve **اعتزم الطَّرِيقَ** “yolda sapmadan yürüdü” demektir. (TA.) ― -b3- Ayrıca “ona yahut ona doğru, ister doğrudan bir yol üzere ister dolaylı olarak, yöneldi, gitti” demektir. (IJ; **قصد** maddesinde M ve L.) ― -b4- Ve **اعتزم**, (K, TA,) yahut **اعتزم فِى عِنَانِهِ**, (Har s. 3,) ata dair söylenince: “koşusunda binicisini yenerek gitti; (K, TA, Har;) binicisi onu dizginleyip çektiğinde onun isteğine uymadı; (TA,) [ve] sapmadı” demektir. (Har.) ― -b5- Ve **اعتزم لَهُ** “onu yüklendi ve ona sabırla katlandı; yahut ona (kişiye) katlandı ve ona sabretti” demektir. (TA.)

**عَزْمٌ**
**عَزْمٌ** ذ, 1’in mastarıdır. (S, Msb, K, vb.) [Bundan dolayı,] **أُولُو العَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ**, (K, vb.,) Kur’ân’da [xlvi. 34] zikredilen, (TA,) “Allah’ın kendilerine emrettiğini yapmaya azmeden peygamberler”dir: yahut onlar Nûh ve İbrâhîm ve Mûsâ ve Muhammed’dir; (K, TA;) buna bazıları Îsâ’yı da ekler: (TA:) yahut onlar, peygamberlerden, ciddiyet ve sebat ve sabırla donatılmış olanlardır: (Ksh, K, TA:) **عَزْمٌ**, Huzeyl lehçesinde “sabır” mânasındadır; onların “**مَا لِى عَنْكَ عَزْمٌ** [senden ayrılığa sabrım yok]” sözlerinde olduğu gibi: (TA:) yahut, (K,) denilmiştir ki, (Ksh,) onlar Nûh ve İbrâhîm ve İshâk ve Ya‘kûb ve Yûsuf ve Eyyûb ve Mûsâ ve Dâvûd ve Îsâ’dır: (Ksh, K:) yahut Nûh ve Hûd ve İbrâhîm ve Muhammed’dir: Ebû-İshâk’a göre böyledir. (Yoo, R, TA.) ― -b2- Aşağıda üç yerde **عَزِيمَةٌ**’ye de bak. ― -b3- **عَزْمٌ**, Lth tarafından “yapılması üzerine kalbin yahut zihnin sağlamca yerleştiği/kararlaştığı iş” diye açıklanır. (TA.) -A2- Ayrıca “sıkılmış kuru üzüm tortusu”: çoğulu **عُزُمٌ**. (K.)

**أُمُّ العِزْمِ**
**أُمُّ العِزْمِ** ذ, (K,) yahut **أُمُّ عزمٍ**, (T, **ام** maddesinde,) ve ↓ **عِزْمَةُ**, ve ↓ **أُمُّ عِزْمَةَ**, (K,) ve ↓ **العَزُومُ**, (TA,) **اِسْت** [yani anüs yahut makat; görünüşe göre birincisi]. (K, TA.)

**عَزْمَةٌ**
**عَزْمَةٌ** ذ, 1’in mastarıdır; “bir işte çabalama, emek verme, didinme” mânasında; (Msb, TA;) ve “güç”tür. (TA.) ― -b2- Ve şöyle denir: **مَا لَهُ** ↓ **عَزْمَةٌ وَلَا عَزِيمَةٌ**, yani “azmettiği/karar verdiği şeyde [azim, kararlılık yahut] tedbirli bir davranış/yürüyüş tarzı yoktur; ve sabır yoktur”: (Ham s. 31:) yahut ↓ **مَا لِفُلَانٍ عَزِيمَةٌ** “falancanın, azmettiği bir işte sebat etme niteliği yoktur” demektir. (TA.) ― -b3- **عَزِيمَةٌ**’ye de bak. ― -b4- **عَزْمَةٌ مِنْ عَزَمَاتِ اللّٰهِ**, (K, TA,) bir hadiste zekâtın böyle olduğu söylenir, (TA,) “Allah’ın haklarından bir hak; yani [CK’de ‘yahut’] Allah’ın vâcip kıldığı şeylerden vâcip olan bir şey” demektir. (K, TA.)

**عُزْمَةٌ**
**عُزْمَةٌ** ذ “adamın **أُسْرَة**’si [yakın akrabası; yahut baba tarafından yakın akrabası]”; ve onun **قَبِيلَة**’si [kabilesi]: çoğulu **عُزَمٌ**. (K.)

**عِزْمَةُ**
**عِزْمَةُ** ذ, ve **أُمُّ عِزْمَةَ**: yukarıda **أُمُّ العِزْمِ**’e bak.

**عَزَمَةٌ**
**عَزَمَةٌ** ذ, **عَازِمٌ**’in çoğuludur [bk.]. (TA.)

**عَزْمِىٌّ**
**عَزْمِىٌّ** ذ “vaadini yerine getiren adam”; (K, TA;) “bir şeyi vaat ettiğinde onu yapan ve yerine getiren”. (TA.) -A2- Ve “**عَزْم** satıcısı”; yani sıkılmış kuru üzüm tortusu. (K.)

**عَزُومٌ**
**عَزُومٌ** ذ [azimli, kararlı;] aradığı yahut istediği şeye erişinceye kadar azminde sebat eden kimse. (Ham s. 532.) ― -b2- İki yerde **عَوْزَمٌ**’a da bak. ― -b3- Ve **أُمُّ العِزْمِ**’e de bak.

**عَزِيمٌ**
**عَزِيمٌ** ذ “şiddetli koşuş”. (K, TA. [CK’de **العَدُوُّ**, yanlışlıkla **العَدْوُ** yerine konmuştur.]) Rabîa İbn-Makrûm Ed-Dabbî der ki,
لَوْلَا أُكَفْكِفُهُ لَكَادَ اـِذَا جَرَى
مِنْهُ العَزِيمُ يُدُقُّ فَأْسَ المِسْحَلِ
[Eğer onu dizginlemeseydim, koştuğu zaman ondan olan şiddetli koşuş, gem ağzının ortasından ağızda dik duran demir parçasını neredeyse kıracaktı: **مِسْحَلٌ**’a bak.] (TA.)

**عَزِيمَةٌ**
**عَزِيمَةٌ** ذ, yukarıda ilk açıklanan mânada **عَزَمَ**’ın mastarıdır. (S, K.) [Basit isim olarak, “azim, kararlılık, karar, yahut zihnin sabit maksadı” mânasına gelir; ayrıca ↓ **عَزْمٌ** ve ↓ **عَزْمَةٌ**: yahut] zihnin arzuya yahut arzulanan şeye yönelişi ve boyun eğişi: (Ham s. 336:) yahut o, bir isimdir [işi yürürlüğe koyma ve onu sağlamca kararlaştırma mânasında]; **عَزَمَ الأَمْرَ** “**أَمْضَاهُ** ve **أَحْكَمَهُ**” mânasından: yahut Mj’de olduğu üzere, kişinin yapmayı istediği şey üzerine kalbi yahut zihni sağlamca yerleştirme/kararlaştırma; ayrıca ↓ **عَزْمٌ**: yahut El-Ghooree’ye göre, ↓ **عَزْمٌ** fiilden önce zihni fiile yöneltip boyun eğdirmeye dair önceki arzuyu ifade eder. (Har s. 3.) [Bütün mânalarda çoğulu **عَزَائِمُ**’dir. Bundan dolayı,] **اِشْتَدَّتِ العَزَائِمُ** “uzak diyarlara düşmanlık ve yağma seferindeki kumandanların azimleri (**عَزَمَات**) ve onlara yönelişleri kuvvetlendi” demektir. (TA. [Muhtemelen bir hadisten.]) ― -b2- İki yerde **عَزْمَةٌ**’ye de bak. ― -b3- **عَزَائِمُ اللّٰهِ** “Allah’ın vâcip hükümleri/kanunları” demektir: (Mgh, Msb, K, TA:) tekili **عَزِيمَةٌ**. (Msb.) ― -b4- Ve Er-Râghib’e göre, **عَزِيمَةٌ** “bir okuma/efsunlama” mânasına gelir; eş anlamlısı **تَعْوِيذٌ**; sanki sen, şeytana—[aslî nüshamda **اى** yerine **أَنْ** okuyorum; mânası **لِئَلَّا**]—senin üzerinde arzusunu icra etmemesi için bir yükümlülük yüklemişsin gibi: çoğulu **عَزَائِمُ**: (TA:) yahut **عَزَائِمُ**, hastalıkların vb. tedavisi için okunan “muska/okumalar, efsunlar”dır: (S, K,) yahut şifa ümidiyle hastalıklılara ve benzerlerine okunan Kur’ân âyetleridir: (K, TA:) bunlara **عَزَائِمُ القُرْآنِ** denir: fakat **عَزَائِمُ الرُّقَى**, cinleri ve ruhları tılsımlamakla yapılan [okumalar/efsunlar]dır. (TA.) ― -b5- **عَزَائِمُ السُّجُودِ**, Kur’ân’ın bazı bölümlerinin adıdır; bunlar **المّ تَنْزِيلُ** [xxxii. sûre] ve **حم السَّجْدَةُ** [xli. sûre] ve **النَّجْمُ** [liii. sûre] ve **اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ** [xcvi. sûre]dir; (Mgh;) [böyle adlandırılmıştır çünkü] bunlar, [tilâvetinde] secde etmekle emrolunduğun kısımlardır. (Msb.)

**العَزَّامُ**
**العَزَّامُ** ذ “aslan”; ayrıca ↓ **المُعْتَزِمُ**. (K.)

**عَازِمٌ**
**عَازِمٌ** ذ, **عَزَمَةٌ**’nin tekilidir, (TA,) ve o [azimle, kararlılıkla, kararla davrananlar] mânasına gelir. Ve özellikle “aşkta yahut sevgide sağlam/doğru olanlar”dır. (K, TA.) ― -b2- [Ve işlere nispetle kullanılan **عَوَازِمُ**’un tekilidir.] **خَيْرُ الأُمُورِ عَوَازِمُهَا** “işlerin en hayırlısı, içinde azim/kararlılık/karar bulunanlardır; yahut kişi azmini pekiştirdiği ve Allah’ın emrettiğini yerine getirdiği işlerdir” demektir. (TA.)

**عَوْزَمٌ**
**عَوْزَمٌ** ذ “yaşça ilerlemiş dişi deve”; (As, S, K, TA,) ve IAar’ın açıkladığı üzere **عَوْزَمَةٌ** da böyledir, (TA,) fakat gençlik kuvvetinden biraz kalmış olarak; (As, S, K, TA;) ayrıca ↓ **عَزُومٌ**; (K, TA;) bunun çoğulu **عُزُمٌ**’dur: (TA:) yahut dişleri yaşlılıktan aşınmış olan; yahut **دِلْقِمٌ** denilen türden pek yaşlı olan: [fakat **دَلُوقٌ**’a bak:] çoğulu **عَوَازِمُ**’dir. (TA.) ― -b2- Ve (mecazen:) “yaşlı kadın”; (S, K;) ayrıca ↓ **عَزُومٌ**. (K.) ― -b3- Ve “kısa”, kadına sıfat olarak. (K, * TA.)

**مُعَزِّمٌ**
**مُعَزِّمٌ** ذ “efsunlarla okuyan; yahut okuyucu (tılsımlayıcı)”. (K, TA.)

**المُعْتَزِمُ**
**المُعْتَزِمُ** ذ: **العَزَّامُ**’a bak. (K.)
