# عسج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B3%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B3%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عسج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B3%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عسج

عسج  يعسج عسجا وعسجانا وعسيجا:  مد العنق في مشيه  ، وهو العسيج، قال جرير:
  عسجن بأعناق الظباء وأعين ال                      جآذر وارتجت لهن الروادف ومن ذلك  بعير معساج  ، أو من العسج، وهو ضرب من سير الإبل.
 قال ذو الرمة يصف ناقته:
  والعيس من عاسج أو واسج خببا                      ينحزن من جانبيها وهي تنسلب يقول: الإبل مسرعات يضربن بالأرجل في سيرهن ولا يلحقن ناقتي، وسيأتي في و س ج.
  والعوسجة: ع باليمن، و  قال أبو عمرو: في بلاد باهلة،  معدن للفضة  ، يقال له: عوسجة.
 والعوسجة:  شوك  . وفي اللسان: شجر من شجر الشوك، وله ثمر أحمر مدور كأنه خرز العقيق. قال الأزهري: هو شجر كثير الشوك، وهو ضروب: منه ما يثمر ثمرا أحمر يقال له المقنع فيه حموضة. قال ابن سيده: والعوسج المحض يقصر أنبوبه  ويصغر ورقه  ويصلب عوده، ولا يعظم شجره، فذلك قلب العوسج، وهو أعتقه. قال؛ وهذا قول أبي حنيفة،  ج  ، أراد الجمع اللغوي،  عوسج  بلا هاء. قال الشماخ:
  منعمة لم تدر ما عيش شـقـوة                      ولم تغتزل يوما على عود عوسج ومنه سمي الرجل. قال أعرابي وأراد الأسد أن يأكله فلاذ بعوسجة:
  يعسجني بالخوتلـه                      يبصرني لا أحسبه أراد. يختلني بالعوسجة يحسبني لا أبصره. ويقال: إن جمع العوسجة عواسج، قال الشاعر:
  يا رب بكر بالردافى عواسج
  اضطرخ الليل إلى عواسج
  عواسج كالعجز النواسج قال ابن منظور: وإنما حملنا هذا على أنه جمع عوسجة  لا جمع عوسج الذي هو جمع عوسجة  لأن جمع الجمع قليل البتة إذا أضفته إلى جمع الواحد.
  وعسج المال كفرح: مرضت  -التأنيث لأن المراد من المال الإبل خاصة-  من رعيتها  ، بالكسر. وأحسن من هذا عبارة المحكم: وعسج الدابة يعسج عسجانا: ظلع.
  وعوسج: فرس طفيل بن شعيث  ، بالثاء المثلثة مصغرا.
  والعواسج: قبيلة م  ، أي معروفة.  واعسج الشيخ اعسجاجا: مضى  في حاله  وتعوج كبرا  .
 وذو عوسج: موضع، قال أبو الربيس الثعلبي.

  أحب تراب الأرض إن تنزلي بـه                      وذا عوسج والجزع جزع الخلائق وعوسجة: اسم شاعر مذكور في الطبقات، وأورد له الميداني في الهاء قوله:
  هذا أحق منـزل] بـتـرك                      الذئب يعوي والغراب يبكي استدركه شيخنا رحمه الله تعالى.

### Türkçe

**عسج**  **يعسج** **عسجا** ve **عسجانا** ve **عسيجا**: yürüyüşünde boynu uzatmak; o da **العسيج**’dir. Cerîr dedi:
  **عسجن** ceylanların boyunları ve gözleriyle,
  **جآذر**’in; ve onlar için kalçalar sallandı. Ve bundan: **بعير معساج**; yahut **العسج**’den; o da develerin yürüyüşünden bir türdür.
 Zü’r-Rumme dişi devesini vasfederek dedi:
  **والعيس**’ten, **عاسج**’den yahut **واسج**’den, hızlı yürüyüşle,
  onun iki yanından uzaklaşırlar, o ise sıyrılıp gider. Der ki: develer hızlıdırlar; yürüyüşlerinde ayaklarla vururlar ve benim dişi devere yetişemezler; ve **و س ج**’de gelecektir.
  **العوسجة**: Yemen’de bir yer. Ve Ebû Amr dedi: Bâhile beldelerinde, gümüş için bir maden; ona **عوسجة** denir.
 Ve **العوسجة**: diken. Ve Lisân’da: diken ağaçlarından bir ağaç; onun kırmızı, yuvarlak bir meyvesi vardır; sanki akik boncuğu gibidir. Ezherî dedi: o, çok dikenli bir ağaçtır; o, türlerdir: ondan, **المقنع** denilen, içinde ekşilik bulunan kırmızı bir meyve veren vardır. İbn Sîde dedi: ve saf **العوسج**, borucuğunu kısaltır, yaprağını küçültür, dalını sertleştirir; ağacı büyümez; işte bu, **العوسج**’in özü/kalbidir ve o, onun en eskisidir. Dedi ki; bu, Ebû Hanîfe’nin sözüdür; **ج**: lugavî çoğulu kastetti; **عوسج** hâ’sız. Şemmâh dedi:
  Nimet içinde; sıkıntı hayatının ne olduğunu bilmedi,
  ve bir gün **عود عوسج** üzerinde eğirmedi. Ve ondan adam adlandırıldı. Bir bedevî dedi; ve aslan onu yemek istedi de bir **عوسجة**’ye sığındı:
  **يعسجني** onun hilesiyle,
  beni görür; sanmam ki o kastetti. **العوسجة** ile beni aldatır; beni görmediğini sanır. Ve denir ki: **العوسجة**’nin çoğulu **عواسج**’dir. Şair dedi:
  Ey Rabbim, **بالردافى** ile bir genç deve: **عواسج**
  Gece, **عواسج**’e doğru karardı
  **عواسج**; dokuyan kalçalar gibi. İbn Manzûr dedi: bunu, **عوسجة**’nin çoğulu olduğuna hamlettik; **عوسج**’in çoğulu olduğuna değil; ki o, **عوسجة**’nin çoğuludur; çünkü çoğulun çoğulu, tekilin çoğuluna izafe ettiğinde pek azdır.
  Ve **عسج** malı, **كفرح**: hastalandı —dişillik, çünkü maldan murad özellikle develerdir— otlatmasından; kesre ile. Bundan daha güzel olan, **المحكم**’in ibaresidir: ve **عسج** binek hayvanı, **يعسج** **عسجانا**: topalladı.
  Ve **عوسج**: Tufeyl b. Şuayث’in atı; üç noktalı **الثاء** ile, küçültülmüş.
  Ve **العواسج**: bir kabile; **م** yani bilinen. Ve **اعسج** ihtiyar, **اعسجاجا**: hâlinde yürüdü ve yaşlılıkla eğrildi.
 Ve **ذو عوسج**: bir yer; Ebû’r-Rubeys es-Sa‘lebî dedi:

  Yeryüzünün toprağını severim; eğer onunla inersen:
  ve **ذا عوسج**; ve **الجزع**: **جزع الخلائق**. Ve **عوسجة**: طبقات’ta zikredilmiş bir şairin adıdır; ve Meydânî, **الهاء**’da ona ait şu sözü nakletti:
  Bu, daha haklı bir menzildir; terk ile] ile
  kurt ulur ve karga ağlar. Üstadımız—Allah ona rahmet etsin—onu istidrâk etti.
