# عسد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B3%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B3%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B3%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عسد

عسد يعسد، أهمله الجوهري، وهو من حد ضرب: سار في الأرض، هكذا في سائر النسخ، وهو تصحيف قبيح، وقع فيه. وذلك أن ابن دريد قال في الجمهرة. والعسد أيضا: الببر. فصحفه المصنف بالسير، ثم اشتق منه فعلا فقال: عسد يعسد، إذا سار، ولم أر لأحد من أئمة اللغة ذكر العسد بمعنى السير، وإنما هو الببر، فتأمل، وأنصف. وقال ابن دريد: عسد الحبل يعسده: فتله فتلا شديدا قال: وهذا هو الأصل في العسد. وعسد جاريته يعسدها عسدا: جامعها لغة في: عزد، عن ابن دريد. ويقال: عصدها وعزدهأ. والعسود، كقثول، أي بكسر فسكون ففتح فتشديد اللام: العضرفوط، قاله ابن شميل، قال الأزهري والعضرفوط من العظاء، ولها قوائم. وعن ابن الأعرابي: العسود والعربد الحية. والعسود: القوي الشديد من الأجمال والرجال، يقال: جمل عسود: قوي شديد، وكذلك الرجل. والعسودة بهاء: دويبة بيضاء كأنها شحمة، تكون في الرمل يشبه بها بنان العذارى، ج: عساود وعسودات، وتكنى بنت النقا أي تلقب به. قال شيخنا: وهذا بناء على ما اشتهر عند المتأخرين من أن الكنية ما صدر بأب أو أم، أو ابن أو بنت وإلا فالأكثر من الأقدمين يخرجون مثل هذا على اللقب. قال الأزهري: بنت النقا غير العضرفوط، تشبه السمكة. وقيل: العسودة تشبه الحكاة، أصغر منها، وأدق رأسا، سوداء غبراء.
 ومما يستدرك عليه:

  العسد: هو الببر، نقله ابن دريد. وقال الأزهري: وأنا لا أعرفه. والعسود: دساس تكون في الأنقاء وتفرق القوم عساديات، أي في كل وجه.

### Türkçe

**عسد** **يعسد**: el-Cevherî onu ihmal etti; ve o, **حد ضرب**’dandır: “yeryüzünde yürüdü”; diğer nüshalarda da böyledir; ve o, çirkin bir tashîftir, onda vâki olmuştur. Şu da var ki İbn Düreyd **الجمهرة**’de dedi ki: ve **العسد** ayrıca: **الببر**’dir. Müellif onu “yürümek” ile tashîf etti, sonra ondan bir fiil türetti de dedi ki: **عسد** **يعسد**: “yürüdüğü zaman”; ben, dil imamlarından hiç kimsenin **العسد**’i “yürümek” mânâsıyla zikrettiğini görmedim; ancak o **الببر**’dir; öyleyse düşün ve insaf et. Ve İbn Düreyd dedi ki: **عسد الحبل يعسده**: onu şiddetli bir büküşle büktü. Dedi ki: “ve bu, **العسد**’de asıldır.” Ve **عسد جاريته يعسدها عسدا**: onunla cinsel birleşmede bulundu; **عزد** hakkında bir lügat olarak; İbn Düreyd’den. Ve denilir: **عصدها** ve **عزدهأ**. Ve **العسود** ( **قثول** gibi), yani **بكسر فسكون ففتح فتشديد اللام**: **العضرفوط**; bunu İbn Şümeyl söyledi. el-Ezherî dedi ki: ve **العضرفوط** **العظاء**’dandır; ve onun ayakları vardır. İbnü’l-A‘râbî’den: **العسود** ve **العربد**: yılandır. Ve **العسود**: develerden ve erkeklerden kuvvetli, şiddetli olan; denilir: **جمل عسود**: kuvvetli, şiddetli; erkek de böyledir. Ve **العسودة** ( **بهاء** ile): sanki bir içyağı parçası gibi beyaz bir küçük hayvancık; kumda olur; onunla bakirelerin parmak uçları benzetilir; çoğulu: **عساود** ve **عسودات**; ve **بنت النقا** diye künyelenir, yani onunla lakaplandırılır. Şeyhimiz dedi ki: “bu, müteahhirler yanında meşhur olan ‘künye, **أب** veya **أم** ile, yahut **ابن** veya **بنت** ile başlayan şeydir; yoksa, mütekaddimînin çoğu bunun gibisini lakap üzerine çıkarırlar’ kaidesine göredir.” el-Ezherî dedi ki: **بنت النقا** **العضرفوط**’tan başkadır; balığa benzer. Ve denildi ki: **العسودة** **الحكاة**’ye benzer; ondan daha küçüktür ve başça daha incedir; siyah, tozlu.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

**العسد**: o **الببر**’dir; İbn Düreyd nakletti. el-Ezherî dedi ki: “ben onu bilmiyorum.” Ve **العسود**: **دساس**; **الأنقاء**’da olur. Ve kavim **عساديات** olarak dağıldı; yani her yöne.
