# عشرق (ع-ش-ر-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ش - ر - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

عشرق:
العِشْرِقُ: حَشيش وَرَقُه شبيه بوَرَق الغار إلاّ أنَّه أعظم، إذا حَرَّكَتْه الرِّيحُ سَمِعتَ له زَجَلاً شديداً، قال الأعشى:
تَسمعُ للحَلْي وَسْواساً إذا انصرَفَتْ		كما استعانَ بريحٍ عِشْرِقٌ زَجِـلُ
ويقال: هي شَجَرة كشَجَرة الباقِلَّى لها سِنْفَة كسِنْفِة الباقِلَّى وهو وِعاء حَبِّهِ، أي قِشره عليه، وقال:
لولا الأماضيحُ وحَبُّ العِشْرِقِ
لَمِتُّ بالنَّزْواءِ مَوتَ الخِرْنِقِ
خَصَّ الخِرْنِق لأنّه يموتُ سريعاً.

##### Türkçe

عشرق:
**العِشْرِقُ**: yaprağı defne yaprağına benzeyen, ancak ondan daha büyük olan bir ottur; rüzgâr onu hareket ettirdiğinde, onun için şiddetli bir uğultu işitirsin. el-A‘şâ dedi ki:
Süs için bir fısıltı işitirsin, döndüğünde		rüzgârla yardım istemiş gibi, **عِشْرِقٌ** gürültülüdür
Ve denilir ki: o, bakla ağacı gibi bir ağaçtır; baklanın sînfe’si gibi bir sînfe’si vardır; o, onun tanesinin kabıdır; yani kabuğu onun üzerindedir. Ve dedi ki:
Övgüler ve **العِشْرِقِ** tanesi olmasaydı
**النَّزْواءِ**’da **الخِرْنِقِ** ölümü gibi ölürdüm
**الخِرْنِقِ**’i özellikle zikretti; çünkü o çabuk ölür.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العِشْرِقُ: نبتٌ. قال الأعشى:
تَسمعُ للحَلي وَسْواساً إذا انصرفتْكما استعانَ بِريح عِشْرِقٌ زَجِـلُ

##### Türkçe

**العِشْرِقُ**: bir bitki. **الأعشى** dedi ki:
“İkiniz dönüp gittiğinizde takı için bir fısıltı işitirsin; **عِشْرِقٌ**’un rüzgârıyla yardım alan, çınlayan (bir ses).”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العِشْرِقُ: شجر، وقيل نبت، واحدته عِشْرِقَة. قال أَبو حنيفة: العِشْرِقُ من الأَغْلاثِ وهو شجر يَنْفَرِشُ على الأَرض عريض الورق وليس له شوك ولا يكاد يأْكله شيء إِلا أَن يصيب المِعْزى منه شيئاً قليلاً؛ قال الأعشى:
تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً إِذا انْصَرَفَتْ،
كما استعان بريحٍ عِشْرِقٌ زَجلُ
قال: وأَخبرني بعض أَعراب ربيعة أَن العِشْرِقَةَ ترتفع على ساق قصيرة ثم تنتشر شُعَباً كثيرة وتُثْمِر ثمراً كثيراً، وثمرها سِنْفُها، في كل سِنْفَةٍ سطران من حب مثل عَجَمِ الزبيب سواء، وقيل: هو مثل حب الحِمَّصِ وهو يؤكل ما دام رطباً ويطبخ، وهو طيب؛ وقوله:
كأَن صَوْتَ حَلْيها المُناطِقِ
تَهَزُّجُ الرِّياح بالعَشارِقِ
إِما أَن يكون جمع عِشْرقَة، وإِما أَن يكون جمع الجنس الذي هو العِشْرِقُ، وهذا لا يطَّرد.
وعُشارِق: اسم، وقيل مكان.
قال الأَزهري: العِشْرِقُ من الحشيش وَرَقة شبيه بورق الغارِ إِلا أٍَنه أَعظم منه وأَكبر، إِذا حركته الريح تسمع له زَجلاً وله حَمْل كحَمْل الغارِ
إِلا أَنه أَعظم منه. وحكي عن ابن الأَعرابي: العِشْرِقُ نبات أَحمر طيب الرائحة يستعمله العرائس، وحكى ابن بري عن الأَصمعي: العِشْرِقُ شجرة قدر ذراع لها حب صغار إِذا جف صوتت بمَرِّ الريح.

##### Türkçe

**العِشْرِقُ**: ağaç; ve “bitki” denilmiştir; onun teki **عِشْرِقَة**’dır. Ebû Hanîfe dedi ki:
**العِشْرِقُ** **الأَغْلاثِ**’tandır ve o, yaprağı geniş, yere yayılan bir ağaçtır; onun dikeni yoktur ve neredeyse hiçbir şey onu yemez; ancak **المِعْزى** ondan az bir şey isabet ettirirse (yer); **الأعشى** dedi:
تَسْمَع للحَلْي وَسْواساً إِذا انْصَرَفَتْ،
كما استعان بريحٍ عِشْرِقٌ زَجلُ
Dedi ki: Bana Rebîa’nın bazı bedevîleri haber verdi ki **العِشْرِقَة** kısa bir sap üzerinde yükselir, sonra birçok dallar hâlinde yayılır ve meyve verir, çok meyve verir; onun meyvesi **سِنْفُها**’dır; her bir **سِنْفَة**’de kuru üzüm çekirdeği gibi, eşit (büyüklükte) habbeden iki satır vardır; ve “o, **الحِمَّصِ** habbesi gibidir” denilmiştir; ve o, yaş kaldığı müddetçe yenir ve pişirilir; ve o hoştur; ve onun sözü:
كأَن صَوْتَ حَلْيها المُناطِقِ
تَهَزُّجُ الرِّياح بالعَشارِقِ
Ya **عِشْرقَة**’nın çoğulu olur, yahut o, **العِشْرِقُ** olan cinsin çoğulu olur; ve bu düzenli değildir.
Ve **عُشارِق**: bir isimdir; ve “mekân” denilmiştir.
**الأَزهري** dedi ki: **العِشْرِقُ** otlardandır; **وَرَقة**si defne yaprağına benzer;
ancak o ondan daha büyük ve daha iridir; rüzgâr onu hareket ettirdiğinde onun için bir **زَجلاً** işitirsin; ve onun, defnenin حمل’i gibi bir **حَمْل**’i vardır;
ancak o ondan daha büyüktür. İbnü’l-A‘râbî’den nakledildi: **العِشْرِقُ** güzel kokulu kırmızı bir bitkidir; gelinler onu kullanır. İbn Berî, **الأَصمعي**’den nakletti: **العِشْرِقُ** bir ağaçtır; bir zira‘ kadardır; onun küçük habbeleri vardır; kuruduğu zaman rüzgârın geçişiyle ses çıkarır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العشرق، كزبرج: شجر، وقيل: نبت. وقال أبو حنيفة: العشرق من الأغلاث ينفرش على وجه الأرض، عريض الورق، وليس له شوك، ولا يكاد يأكله شيء إلا أن يصيب المعزى منه شيئا قليلا. قال الأعشى:
  تسمع للحلي وسواسا إذا انصرفت                      كما استعان بريح عشرق زجـل

  قال أبو زياد: وأخبرني أعرابي من ربيعة أن العشرقة ترتفع على ساق قصيرة، ثم تنتشر شعبا كثيرة، وتثمر ثمرا كثيرا، وثمره سنفة، وهي خرائط طوال عراض، في كل سنفة سطران من حب مثل عجم الزبيب سواء. فيؤكل مادام رطبا، وإذا هبت الريح فلقت تلك السنفة، وهي معلقة بالشجر بعلائق دقاق، فتخشخشت، فسمعت للوادي الذي يكون به زجلا ولجة تفزع الإبل، قال: ولا تأوي الحيات بوادي العشرق، تهرب من زجله. وحبه أبيض طيب هش دسم حار نافع للبواسير، زاد غيره: وتوليد اللبن، وورقه مثل ورق العظلم شديد الخضرة يسود الشعر وينبته إذا امتشط به. ومثله قول أبي عمرو. وقال الأزهري: العشرق من الحشيش ورقه شبيه بورق الغار، إلا أنه أعظم منه وأكبر، وله حمل كحمل الغار، إلا أنه أعظم منه، وحكى عن ابن الأعرابي: العشرق: نبات أحمر طيب الرائحة، يستعمله العرائس. وحكى ابن بري عن الأصمعي، العشرق: شجرة قدر ذراع لها حب صغار، إذا جف صوتت بمر الريح. قال أبو زياد: وزعم بعض الرواة أن منابت العشرق الغلظ. وقال أبو حنيفة: واحدته بهاء. وأما قول الراجز:
  كأن صوت حليها المناطق
  تهزج الرياح بالعشارق إما أن يكون جمع عشرقة، وإما أن يكون جمع الجنس الذي هو العشرق وهذا لا يطرد. وقال ابن عباد: عشرق النبت والأرض أي: اخضرا. وعشارق بالضم: اسم، أو: ع، الأخير عن ابن دريد.

##### Türkçe

**العشرق**، **كزبرج**: ağaç; ve denildi ki: bitki. Ebû Hanîfe dedi: **العشرق** kalın otlardan olup yerin yüzü üzerine yayılır; yaprağı geniştir; onun dikeni yoktur; ve ondan az bir şey keçiye isabet etmesi dışında neredeyse hiçbir şey onu yemez. A‘şâ dedi:
  Takının fısıltısını işitirsin, döndüğü zaman                      tıpkı **عشرق** rüzgârıyla yardım alınmış bir zecel gibi

  Ebû Ziyâd dedi: Ve bana Rebîa’dan bir a‘râbî haber verdi ki **العشرقة** kısa bir sap üzerinde yükselir, sonra birçok dallar olarak yayılır; ve çok meyve verir; ve onun meyvesi **سنفة**’dir; ve o, uzun geniş torbalardır; her **سنفة** içinde kuru üzüm çekirdeği gibi, eşit, habbeden iki satır vardır. Böylece yaş kaldığı müddetçe yenir; rüzgâr estiği zaman o **سنفة**’yi yarar; ve o, ağaçta ince askılarla asılıdır; böylece hışırdar; böylece içinde bulunduğu vadi için bir zecel ve bir uğultu işitilir ki develeri korkutur. Dedi: Yılanlar **العشرق** vadisine sığınmaz; onun zecelinden kaçar. Ve onun habbesi beyaz, hoş, gevrek, yağlı, sıcak; basur için faydalıdır. Başkası artırdı: ve sütün meydana getirilmesi. Ve onun yaprağı **العظلم** yaprağı gibidir; şiddetli yeşildir; onunla tarandığı zaman saçı siyahlaştırır ve onu bitirir. Ebû Amr’ın sözü de bunun gibidir. Ezherî dedi: **العشرق** otlardandır; yaprağı **الغار** yaprağına benzer; ancak o ondan daha büyüktür ve daha iridir; ve onun yükü **الغار** yükü gibidir; ancak o ondan daha büyüktür. İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: **العشرق**: kırmızı, güzel kokulu bir bitkidir; gelinler onu kullanır. İbn Berrî, Asma‘î’den nakletti: **العشرق**: bir zira‘ miktarı bir ağaçtır; onun küçük habbeleri vardır; kuruduğu zaman rüzgârın geçmesiyle ses çıkarır. Ebû Ziyâd dedi: Ve bazı râvîler, **العشرق**’ın bitiş yerlerinin **الغلظ** olduğunu iddia etti. Ebû Hanîfe dedi: onun bir teki **بهاء** iledir. Amma râcizin sözü:
  Sanki takısının, kuşakların sesi
  rüzgârlar **بالعشارق** ile terennüm eder
ya **عشرقة**’nin cem‘i olur, ya da cinsin cem‘i olur ki o **العشرق**’tır; ve bu düzenli değildir. İbn Abbâd dedi: **عشرق** bitki ve yer, yani: yeşerdi. Ve **عشارق** (ötre ile): isim; yahut: **ع**; sonuncusu İbn Düreyd’dendir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عَشْرَقَ
Q. 1 عَشْرَقَ ذ , said of a plant, or of herbage, and [عَشْرَقَت] said of land, It became green. (Ibn- 'Abbلd, O, K.)

عِشْرِقٌ
عِشْرِقٌ ذ A certain plant, (S, K,) of the [kind of plants called] أَغْلَاث, the grain of which is good for the piles, and for generating milk, and blackens the hair, (K,) or the leaves whereof, which are like those of the عِظْلِم, intensely green, blacken the hair when it is dressed therewith, and cause it to grow: (TA:) n. un. with ة: (K:) Aboo-Ziyلd says, it is of the [kind of plants called] أَغْلَاث, and is a tree [or plant] that spreads upon the ground, having thick [in the TA wide] leaves, and not having thorns, and is scarcely, or never, eaten by anything but the goats, which take some little thereof, except its grain, for this is eaten: some of the Arabs call it فَنًا; and when a grain thereof falls upon the ground and dries, it becomes red as though it were a bit of red wool: sometimes, he says, the women use its leaves in combing and dressing their hair, which it blackens, and causes to grow: he says also, an Arab of the desert, of Rabee'ah, informed me that the عِشْرِقَة rises upon a short stem, then spreads into many branches, and bears numerous fruits, which are long, broad pods, in every one of which pods are two rows of grains exactly like the stones of raisins, and these are eaten while fresh, and are cooked, and are pleasant in taste; and when the wind blows, those pods become in a state of commotion, being suspended by slender stalks, so that they make a rustling sound, and you hear, in the valley in which they are found, a low and confused sound, which frightens the camels; and the serpents do not make their abode in that valley, fleeing from the sound: its leaves are like those of the عِظْلِم, intensely green; and its grain is white, pleasant to the taste, easily broken, unctuous, and hot; good for the piles: Aboo-Ziyلd also says that the عِشْرِق and سَنًا [i. e. senna] are like each other, except that the leaves of the latter are thin; also, that an Arab of the desert, of the Benoo-Asad, told him that the blossom of the عِشْرِق inclines to whiteness; and that the places of its growth were said by some to be the rugged tracts: (O:) Az says that it is a herb of which the leaves and produce are like those of the غَار [or bay], except in being larger: IAar, that it is a red plant, of sweet odour, used by the brides: and IB, from As, that it is a cubit in height, having small grains, and, when dry, producing a sound by reason of the passage of the wind: (TA:) [Forskهl (in his Flora Aegypt. Arab. pp. cxi. and 86) mentions it as a species of cassia:] عَشَارِقُ is pl. of عِشْرِقَةٌ, or of the gen. n. عِشْرِقٌ. (TA.)

##### Türkçe

عَشْرَقَ
Q. 1 **عَشْرَقَ** **ذ**; bir bitki yahut ot hakkında söylenir; ve **عَشْرَقَت** (arazi hakkında söylenir): Yeşerdi. (İbn- 'Abbâd, O, K.)

عِشْرِقٌ
**عِشْرِقٌ** **ذ**: Belli bir bitki; (S, K;) [**أَغْلَاث** denilen bitkiler türünden;] tanesi basur için ve süt meydana getirmek için iyidir ve saçı karartır; (K;) yahut yaprakları—ki **عِظْلِم**’in yaprakları gibidir—çok yeşildir; onunla saç taranıp düzeltildiğinde saçı karartır ve onu büyütür: (TA:) tekili **ة** ile: (K:) Ebû-Ziyâd der ki: O, **أَغْلَاث** türündendir; yere yayılan bir ağaç [yahut bitki]dir; kalın [TA’da geniş] yaprakları vardır; dikeni yoktur; keçilerden başka bir şey tarafından pek az yahut hiç yenmez; keçiler ondan biraz alır; tanesi müstesna, çünkü bu yenir: Arapların bazısı ona **فَنًا** der; onun bir tanesi yere düşüp kuruduğunda, sanki kırmızı yünden bir parça imiş gibi kırmızı olur: bazen, der ki, kadınlar onun yapraklarını saçlarını taramak ve düzeltmekte kullanırlar; o da saçı karartır ve büyütür: yine der ki: Rabî‘a’dan bir bedevî bana haber verdi ki **عِشْرِقَة** kısa bir gövde üzerinde yükselir, sonra birçok dala yayılır; çok sayıda meyve verir; bunlar uzun, geniş baklalardır; her bir baklada kuru üzüm çekirdekleri gibi tam olarak iki sıra tane vardır; bunlar tazeyken yenir; pişirilir; tadı hoştur; rüzgâr estiğinde, o baklalar ince saplarla asılı olduklarından çalkantı hâlinde olur; böylece hışırtı sesi çıkarırlar; ve bulunduğu vadide, develeri korkutan, alçak ve karışık bir ses işitirsin; yılanlar o vadide barınmaz; sesten kaçar: yaprakları **عِظْلِم**’in yaprakları gibidir; çok yeşildir; tanesi beyazdır; tadı hoştur; kolay kırılır; yağlıdır; sıcaktır; basur için iyidir: Ebû-Ziyâd ayrıca der ki **عِشْرِق** ile **سَنًا** birbirine benzer; ancak ikincisinin yaprakları incedir; yine, Benû-Esed’den bir bedevînin ona, **عِشْرِق**’in çiçeğinin beyazlığa meylettiğini; ve onun yetiştiği yerlerin bazılarının dediğine göre sarp araziler olduğunu söylediğini: (O:) Ez der ki: O, yaprakları ve ürünü **غَار**’ın [yahut defnenin] yaprakları ve ürünü gibi olan bir ottur; yalnız daha büyük olmak bakımından (farklıdır): İAar (der ki): O, kırmızı bir bitkidir; hoş kokuludur; gelinler tarafından kullanılır: ve İB, As’dan (naklen): O, bir arşın boyundadır; küçük taneleri vardır; kuruduğunda, rüzgârın geçişi sebebiyle bir ses çıkarır: (TA:) **عَشَارِقُ**, **عِشْرِقَةٌ**’nin çoğuludur; yahut cins ismi **عِشْرِقٌ**’un (çoğuludur). (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَشْرَقَ
عَشْرَقَ
a.  Was, became green, verdant.

عِشْرِق
عِشْرِق 53 ,  عِشْرِقَة 53t , ( pl. عَشَاْرِقُ 47 ),
a.  A medicinal plant.

##### Türkçe

عَشْرَقَ
عَشْرَقَ
a. Yeşildi, yeşil oldu, yeşerdi.

**عِشْرِق**
**عِشْرِق** 53 , **عِشْرِقَة** 53t , ( çoğ. **عَشَاْرِقُ** 47 ),
a. Tıbbî bir bitki.
