# عشرق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عشرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B4%D8%B1%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عشرق

العشرق، كزبرج: شجر، وقيل: نبت. وقال أبو حنيفة: العشرق من الأغلاث ينفرش على وجه الأرض، عريض الورق، وليس له شوك، ولا يكاد يأكله شيء إلا أن يصيب المعزى منه شيئا قليلا. قال الأعشى:
  تسمع للحلي وسواسا إذا انصرفت                      كما استعان بريح عشرق زجـل

  قال أبو زياد: وأخبرني أعرابي من ربيعة أن العشرقة ترتفع على ساق قصيرة، ثم تنتشر شعبا كثيرة، وتثمر ثمرا كثيرا، وثمره سنفة، وهي خرائط طوال عراض، في كل سنفة سطران من حب مثل عجم الزبيب سواء. فيؤكل مادام رطبا، وإذا هبت الريح فلقت تلك السنفة، وهي معلقة بالشجر بعلائق دقاق، فتخشخشت، فسمعت للوادي الذي يكون به زجلا ولجة تفزع الإبل، قال: ولا تأوي الحيات بوادي العشرق، تهرب من زجله. وحبه أبيض طيب هش دسم حار نافع للبواسير، زاد غيره: وتوليد اللبن، وورقه مثل ورق العظلم شديد الخضرة يسود الشعر وينبته إذا امتشط به. ومثله قول أبي عمرو. وقال الأزهري: العشرق من الحشيش ورقه شبيه بورق الغار، إلا أنه أعظم منه وأكبر، وله حمل كحمل الغار، إلا أنه أعظم منه، وحكى عن ابن الأعرابي: العشرق: نبات أحمر طيب الرائحة، يستعمله العرائس. وحكى ابن بري عن الأصمعي، العشرق: شجرة قدر ذراع لها حب صغار، إذا جف صوتت بمر الريح. قال أبو زياد: وزعم بعض الرواة أن منابت العشرق الغلظ. وقال أبو حنيفة: واحدته بهاء. وأما قول الراجز:
  كأن صوت حليها المناطق
  تهزج الرياح بالعشارق إما أن يكون جمع عشرقة، وإما أن يكون جمع الجنس الذي هو العشرق وهذا لا يطرد. وقال ابن عباد: عشرق النبت والأرض أي: اخضرا. وعشارق بالضم: اسم، أو: ع، الأخير عن ابن دريد.

### Türkçe

**العشرق**، **كزبرج**: ağaç; ve denildi ki: bitki. Ebû Hanîfe dedi: **العشرق** kalın otlardan olup yerin yüzü üzerine yayılır; yaprağı geniştir; onun dikeni yoktur; ve ondan az bir şey keçiye isabet etmesi dışında neredeyse hiçbir şey onu yemez. A‘şâ dedi:
  Takının fısıltısını işitirsin, döndüğü zaman                      tıpkı **عشرق** rüzgârıyla yardım alınmış bir zecel gibi

  Ebû Ziyâd dedi: Ve bana Rebîa’dan bir a‘râbî haber verdi ki **العشرقة** kısa bir sap üzerinde yükselir, sonra birçok dallar olarak yayılır; ve çok meyve verir; ve onun meyvesi **سنفة**’dir; ve o, uzun geniş torbalardır; her **سنفة** içinde kuru üzüm çekirdeği gibi, eşit, habbeden iki satır vardır. Böylece yaş kaldığı müddetçe yenir; rüzgâr estiği zaman o **سنفة**’yi yarar; ve o, ağaçta ince askılarla asılıdır; böylece hışırdar; böylece içinde bulunduğu vadi için bir zecel ve bir uğultu işitilir ki develeri korkutur. Dedi: Yılanlar **العشرق** vadisine sığınmaz; onun zecelinden kaçar. Ve onun habbesi beyaz, hoş, gevrek, yağlı, sıcak; basur için faydalıdır. Başkası artırdı: ve sütün meydana getirilmesi. Ve onun yaprağı **العظلم** yaprağı gibidir; şiddetli yeşildir; onunla tarandığı zaman saçı siyahlaştırır ve onu bitirir. Ebû Amr’ın sözü de bunun gibidir. Ezherî dedi: **العشرق** otlardandır; yaprağı **الغار** yaprağına benzer; ancak o ondan daha büyüktür ve daha iridir; ve onun yükü **الغار** yükü gibidir; ancak o ondan daha büyüktür. İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: **العشرق**: kırmızı, güzel kokulu bir bitkidir; gelinler onu kullanır. İbn Berrî, Asma‘î’den nakletti: **العشرق**: bir zira‘ miktarı bir ağaçtır; onun küçük habbeleri vardır; kuruduğu zaman rüzgârın geçmesiyle ses çıkarır. Ebû Ziyâd dedi: Ve bazı râvîler, **العشرق**’ın bitiş yerlerinin **الغلظ** olduğunu iddia etti. Ebû Hanîfe dedi: onun bir teki **بهاء** iledir. Amma râcizin sözü:
  Sanki takısının, kuşakların sesi
  rüzgârlar **بالعشارق** ile terennüm eder
ya **عشرقة**’nin cem‘i olur, ya da cinsin cem‘i olur ki o **العشرق**’tır; ve bu düzenli değildir. İbn Abbâd dedi: **عشرق** bitki ve yer, yani: yeşerdi. Ve **عشارق** (ötre ile): isim; yahut: **ع**; sonuncusu İbn Düreyd’dendir.
