# عصب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B5%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عصب

العَصَبة: واحد العصب والأعصاب، وهي أطناب المفاصل. تقول: عَصِبَ اللحمُ بالكسر، أي كثُر عصبه. وانعصَب، اشتدّ. والمعصوب: الشديد اكتناز اللحم. والعصْب: الطَيُّ الشديد. ورجل مَعصوب الخلق. وجارية معصوبةٌ حسَنَة العَصْب، أي مجدولة الخلق. والمعصوب في لغة هُذيل: الجائع. والمُعَصَّب: الذي يعْصِب وسطه من الجوع. وقال أبو عبيد: هو الذي عصَّبته السِنونَ، أي أكلت ماله. وتقول أيضاً: عصَّبَ رأسَه بالعِصابة تعصيباً. وعَصَبة الرجل: بنوه وقرابته لأبيه، وإنَّما سمُّوا عصبةً لأنَّهم عَصَبوا به أي أحاطوا به. فالأب طرف والابن كرف، والعم والأخ جانب. والجمع العَصَبات. والتعصُّبُ من العَصَبيَّة. وتعصَّب، أي شدَّ العِصابة. والعُصبَة من الرجال: ما بين العشرة إلى الأربعين. والعَصْبُ: ضربٌ من بُرود اليمن، ومنه قيل للسِحاب كاللَطْخ: عَصْب. والعَصَّاب: الغَزَّال. قال رؤبة:
طيّ القَسَاميِّ بُرود العَصَّابْ
والعِصابة: العِمامة وكلُّ ما يُعصَب به الرأس. وقد اعتصب بالتاج والعمامة. والعصابة: الجماعة من الناس والخيل والطير. واعصوصَب القوم: اجتمعوا وصاروا عصائب. واعصوصب اليومُ، أي اشتدّ. ويومٌ عصيب وعصبصبٌ، أي شديد. والعَصيب: الرئة تُعصَب بالأمعاء فتُشوى. وعصَبتُ فخِذ الناقة لتدرّ. وناقة عصوبٌ: لا تدرُّ حتَّى تُعصَب. واسم الحبل الذي تعصب به عِصاب. وعصبتُ الشجرةَ، إذا ضممتَ أغصانها ثمَّ ضربتها ليسقط ورقها. وعصب القوم بفلانٍ، أي استكفُّوا حوله. وعصبت الإبل بالماء، إذا دارت به. وقال الفراء: عصَبَت الإبل وعصِبت بالكسر. وعَصَبَ الريقُ بفيه، إذا يَبِس عليه. قال ابن أحمر:
يُصلِّي على من مات منا عَرِيفُنا		ويقرأ حتَّى يعصِبَ الريقُ بالفمِ
وعصَب الريقُ فاه أيضاً. وعَصَب الأفقُ: احمرّ. وعصَبْتُ الكبشَ عصباً، إذا شددت خصيَيْه حتَّى يسقطا من غير أن تنزعهما. والعَصْب في العروض: تسكين اللام من مفاعَلَتن، وينقل إلى مفاعيلن.

### Türkçe

**العَصَبة**: **العصب** ve **الأعصاب**’ın bir teki; o, eklemlerin kirişleridir. Dersin ki: **عَصِبَ** et (kesre ile), yani onun **عصب**’u çoğaldı. Ve **انعصَب**: sertleşti. Ve **المعصوب**: etin sıkı dolgunluğu şiddetli olan. Ve **العصْب**: şiddetli bükme. Ve (bir) adam: yaratılışı **مَعصوب**. Ve (bir) cariye: **معصوبةٌ**; **العَصْب**’ı güzel, yani yaratılışı örgülü. Ve **المعصوب** Hüzeyl dilinde: aç olan. Ve **المُعَصَّب**: açlıktan belini **يعْصِب** eden. Ebû Ubeyd dedi: O, **السِنونَ**’un onu **عصَّبته**’si olan kimsedir; yani malını yedi. Ve yine dersin ki: **عصَّبَ** başını **بالعِصابة** ile **تعصيباً** (olarak). Ve **عَصَبة** adamın: oğulları ve baba tarafından akrabasıdır; ancak onlara **عصبةً** denildi, çünkü onlar onunla **عَصَبوا** ettiler, yani onunla kuşattılar. Şu hâlde baba bir uçtur, oğul bir yan; amca ve kardeş bir taraftır. Çoğulu **العَصَبات**. Ve **التعصُّبُ** **العَصَبيَّة**’dendir. Ve **تعصَّب**: yani **العِصابة**’yı sıktı. Ve **العُصبَة** erkeklerden: on ile kırk arası. Ve **العَصْبُ**: Yemen bürdelerinden bir tür; ondan dolayı, leke gibi buluta **عَصْب** denildi. Ve **العَصَّاب**: ip eğiren. Rü’be dedi ki:
طيّ القَسَاميِّ بُرود العَصَّابْ

Ve **العِصابة**: sarık ve başın onunla bağlandığı her şey. Ve taç ve sarık ile **اعتصب** etti. Ve **العصابة**: insanlardan, atlardan ve kuşlardan bir topluluk. Ve **اعصوصَب** kavim: toplandılar ve **عصائب** oldular. Ve **اعصوصب** gün: yani şiddetlendi. Ve (bir) gün **عصيب** ve **عصبصبٌ**: yani şiddetli. Ve **العَصيب**: bağırsaklarla bağlanıp sonra kızartılan akciğer. Ve sağsın diye dişi devenin uyluğunu **عصَبتُ**. Ve **عصوبٌ** deve: **تدرّ** etmez; tâ ki **تُعصَب** edilinceye kadar. Ve onunla bağlandığı ipin adı: **عِصاب**. Ve **عصبتُ** ağacı: dallarını bir araya toplayıp sonra yaprağı düşsün diye onu vurduğun zaman. Ve **عصب** kavim falan kimse ile: yani onun etrafında topluca durdular. Ve **عصبت** develer su ile: onunla döndükleri zaman. Ferrâ dedi: Develer **عصَبَت** ve kesre ile **عصِبت**. Ve **عَصَبَ** tükürük ağzında: onun üzerinde kuruduğu zaman. İbn Ahmer dedi ki:
يُصلِّي على من مات منا عَرِيفُنا		ويقرأ حتَّى يعصِبَ الريقُ بالفمِ

Ve tükürük onun ağzını da **عصَب** etti. Ve **عَصَب** ufuk: kızardı. Ve **عصَبْتُ** koçu **عصباً**: iki husyesini, onları koparmaksızın düşsünler diye sıktığın zaman. Ve arûzda **العَصْب**: **مفاعَلَتن**’den **اللام**’ı sâkin kılmaktır; ve **مفاعيلن**’e nakledilir.
