# عصر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B5%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عصر

عَصَرَهُ
1 عَصَرَهُ ذ , (S, Msb, K,) aor. عَصِرَ , (O, Msb, K,) inf. n. عَصْرٌ; (S, Msb;) and ↓ اعتصرهُ; (S, O, Msb, K;) [He pressed it, or squeezed it, so as to force out, i. e. he expressed, its juice, sirup, honey, oil, water, or moisture;] he extracted, or fetched out by labour or art [i. e. by pressure or wringing], (Msb, K,) its water, or juice, or the like, (Msb,) or what was in it, (K,) namely, what was in grapes, (S, Msb, K,) and the like, (Msb, K,) of things having oil, or sirup, or honey: (TA:) or عَصَرَهُ signifies he performed that act himself; (K;) as also ↓ عصّرهُ, inf. n. تَعْصِيرٌ: (Sgh, TA:) or the latter, he superintended the pressing thereof, i. e., of grapes: (O:) and ↓ اعتصرهُ, he had it done for him: (K:) or this last, he did it for another, or others: (Mgh, as implied by an explanation of مُعْتَصِرٌ:) and عَصِيرًا ↓ اعتصر he prepared expressed juice or the like. (S, O.) [See also 8 below.] عُصْرَ is used as a contraction of عُصِرَ. (S, O.) ― -b2- [Hence,] عَصَرَ الثَّوْبَ, inf. n. as above, He wrung out the water of the garment, or piece of cloth; he forced out its water by wringing it. (Msb.) ― -b3- And عَصَرَ الدُّمَّلَ لِتَخْرُجَ مِدَّتُهُ [He squeezed, or pressed, the pustule in order that its thick purulent matter might come forth]. (Msb.) ― -b4- And عَصَرَ حَلْقَهُ [He squeezed his throat]. (Mgh and Msb in art. خنق.) ― -b5- And عَصَرَ, aor. عَصِرَ , (assumed tropical:) He took, or collected, the produce of the earth: from the same verb in the first of the senses expl. above: and hence, accord. to Abu-l-Ghowth, in the Kur [xii. 49], وَفَيهِ يَعْصِرُونَ (assumed tropical:) And in it they shall take, or collect, the produce of the earth: (S:) or the meaning is, and in it they shall press grapes, or olives, or the like: or they shall milk the udders. (Bd.) [And there are other explanations, which see below.] -A2- عُصِرُوا, (S, IKtt, O,) or ↓ أُعْصِرُوا, (O, K,) They were rained upon; they had rain; syn. مُطِرُوا, (S, O,) or أُمْطِرُوا [which is less correct]. (IKtt, K.) Hence, in the Kur [ubi suprà], accord. to one reading, وَفِيهِ يُعْصَرُونَ [And in it they shall have rain]. (S, O.) [See also above, and below.] -A3- عَصَرَهُ also signifies He saved him; preserved him: and hence, in the Kur [ubi suprà], accord. to one reading, وَفِيهِ يُعْصَرُونَ [And in it they shall be saved, or preserved]. (Bd.) ― -b2- Hence also, perhaps, the other reading, وَفِيهِ يُعْصِرُونَ And in it they shall aid, or succour, one another. (Bd.) ― -b3- See also 8, last quarter, in two places. -A4- Also, عَصَرَهُ, (O, TA,) inf. n. عَصْرٌ, (O, K, TA,) It [or he] withheld, hindered, or prevented, him: (O, K, * TA:) one says, مَا عَصَرَكَ What withheld, hindered, or prevented, thee? (O, TA.) And He refused, and withheld, it; (K, * TA;) namely, anything. (TA.) [See also 8, which signifies the same.] ― -b2- And عَصَرَهُ, (K,) aor. عَصِرَ , inf. n. عَصْرٌ, He gave (O, K, TA) to him. (K, TA.) Thus it has two contr. significations. (IKtt, TA.) Tarafeh says,
لَوْ كَانَ فِى أَمْلَاكِنَا أَحَدٌ
يَعْصِرُ فِينَا كَالَّذِى تَعْصِرُ
(S, O, TA, but in the S with مَلِكٌ in the place of أَحَدٌ,) i. e. [If there were, or would that there were, among our kings one] giving to us the like of what thou givest: (TA:) and another reading is, مِثْلَ مَا تَعْصِرُ; (O;) and it is expl. (by A'Obeyd, TA) as meaning, doing to us benefits (O, TA) like as thou dost: (O:) but Aboo-Sa'eed relates it thus;
يُعْصَرُ فِينَا كالَّذِى تُعْصَرُ
i. e. يُصَابُ مِنْهُ [app. from عَصَرَ signifying “ he pressed ” grapes and the like; and thus meaning, (assumed tropical:) from whom is gotten, among us, like what is gotten from thee; or, as it may be less freely rendered, who has his bounty drawn forth, among us, like as thou hast thine drawn forth]; and he disallowed the reading [يَعْصِرُ and] تَعْصِرُ. (TA.) See also 8, first quarter. -A5- See also 4, second sentence: ― -b2- and last two sentences. -A6- And see the paragraph here following.

2 عَصَّرَ see 1: -A2- and see also 4, second sentence. -A3- عصّر الزَّرْعُ, inf. n. تَعْصِيرٌ; (K, TA;) but in the Tekmileh written الزَّرْعُ ↓ عَصَرَ, without teshdeed; (TA;) The corn put forth its glumes: (K, TA:) app. from عَصَرٌ meaning “ a place of protection: ” i. e. [the rudiments of its ears] became protected in its glumes. (TA.)

عاصر فُلَانًا
3 عاصر فُلَانًا ذ , inf. n. مُعَاصَرَةٌ and عِصَارٌ, He was contemporary with such a one: or he attained to, or reached, the time of such a one. (O, TA.) Hence the saying, المُعَاصَرَةُ مُعَاسَرَةٌ وَالمُعَاصِرُ لَا يُنَاصِرُ [The being contemporary is an occasion of hard, or harsh, treatment; and the contemporary will not render reciprocal aid to his fellow]. (TA. [But I have substituted معاسرة for معاصرة, which latter seems to have been written by mistake for the former.]) -A2- See also 8, last quarter.

اعصر
4 اعصر ذ He (a man, TA) entered upon the time called العَصْر: (K, TA:) and also he entered upon the evening, or last part of the day; like اقصر. (TA.) ― -b2- And اعصرت, (S, Msb, K,) and ↓ عصّرت, (K,) so in all the copies of the K, but in a copy of the Tahdheeb of IKtt ↓ عَصَرَتْ, without tesh-deed, (TA,) (tropical:) She (a girl, S, Msb, or woman, K) attained the عَصْر of her youth, (TA,) or [simply] attained the period of her youth, (K,) and arrived at the age of puberty: (K, TA:) or entered upon the time of puberty, and began to have the menstrual discharge; (S, O;) because of her womb's being pressed; (O;) or as though she entered upon the عَصْر of her youth: (S, O, TA:) or she attained the age of puberty: (S, IKtt:) or she had the menstrual discharge: (Msb:) or she entered upon the time of that discharge: (K:) or she approached that time; for, said of a girl, it is like رَاهَقَ said of a boy; accord. to Abu-lGhowth el-Aarلbee: (S:) or she approached the age of twenty: (K:) or she became confined in the house, (K,) and had a retreat (عَصَرٌ) appointed for her, (TA,) at the time of her having the menstrual discharge: (K:) or she brought forth; (K;) in which sense it is of the dial. of Azd. (TA.) The woman, or girl, is termed ↓ مُعْصِرٌ (S, O, Msb, K) and ↓ مُعْصِرَةٌ, with ة: (IDrd, O, TA:) pl. مَعاصِرٌ (S, K) and مَعَاصِيرُ. (K.) -A2- أَعْصَرَتِ السَّحَائِبُ (assumed tropical:) The clouds were at the point of having rain pressed forth from them by the winds. (O, and Bd in lxxviii. 14. [But see مُعْصِرٌ.]) ― -b2- أُعْصِرُوا: see 1. -A3- اعصرت الرِّيحُ, (O, TA,) and ↓ عَصَرَت, (TA,) The wind brought what is termed اـِعْصَار [q. v. infrà.]. (O, TA.) And you say also, الرِّيحُ بِالتُّرَابِ فِى الهَوَآءِ ↓ عَصَرَتِ [The wind raised the dust into the air in the form of a pillar]. (TA.)

تعصّر
5 تعصّر ذ : see 7: -A2- and 8, latter half. -A3- I. q. تَعَسَّرَ [it was, or became, difficult, strait, or intricate]. (TA.) -A4- (tropical:) He wept. (A.)

انعصر
7 انعصر ذ quasi-pass. of 1 in the first of the senses expl. above; [It became pressed, or squeezed, so that its juice, sirup, honey, oil, water, or moisture, was forced out; its juice, or the like, became extracted, or fetched out by labour or art, i. e. by pressure or wringing;] (S, O, Msb, K;) as also ↓ تعصّر. (S, O, K.) ― -b2- You say also, انعصر الخِنَاقُ فِى حَلْقِهِ [The strangling-rope, or the like, became compressed upon his throat]. (TA in art. خنق.)

اعتصرهُ
8 اعتصرهُ ذ : see عَصَرَهُ, in three places. ― -b2- [Hence, app.,] اعتصر (tropical:) He voided his ordure. (O, K, * TA.) [See the act. part. n., below.] ― -b3- And اعتصر بِالمَآءِ (assumed tropical:) He swallowed the water by little and little in order that some food by which he was choked might be made to descend easily in his throat. (S, O, K.) ― -b4- And اعتصر مَالَهُ (tropical:) He extracted, or extorted, his property from his hand, or possession: (S, Msb, TA:) from the same verb as syn. with عَصَرَ expl. in the beginning of this art.: (Msb:) he took forth his property for a debt or for some other reason: (K, * TA:) and اعتصر, (assumed tropical:) he took; (K;) as also ↓ عَصَرَ, aor. عَصِرَ : (TA:) (assumed tropical:) he took of, or from, a thing: (TA:) (assumed tropical:) he got, and took, of, or from, a thing: (S, as implied in an explanation of the act. part. n.:) (assumed tropical:) he got a thing from a person: (L:) or, accord. to El-'Itreefee, (assumed tropical:) he took the property of his son for himself; or he suffered the property of his son to remain in his (the latter's) possession: you do not say اعتصر فُلَانٌ مَالَ فُلَانٍ [such a one took for himself the property of such a one] unless he be a relation to him: [you say so of a father:] and of a boy you say, اعتصر مَالَ أَبِيهِ, meaning, (assumed tropical:) he took the property of his father. (TA.) [See اعتسر.] And بِالمَالِ ↓ اعتصر العَصَّارُ [or المَالَ? i. e. (tropical:) The extorter, or exacter, extorted, or exacted the property]. (A, TA.) ― -b5- Also اعتصر, (tropical:) He took back a gift: (A, Mgh, L, TA:) in the K, the inf. n. is expl. by اِنْتِجَاعُ العَطِيَّةِ; but in the L, the verb is expl. by اِرْتَجَعَ العَطِيَّةَ, [and in like manner in the A and Mgh,] and رَجَعَ فِيهَا: (TA:) (assumed tropical:) he revoked, recalled, or retracted, the gift; syn. اِرْتَجَعَ, (Mgh, O,) and اِسْتَرَدَّ. (Mgh.) Hence the trad. of 'Omar, الوَالِدُ يَعْتَصِرُ وَلَدَهُ فِيمَا أَعْطَاهُ وَلَيْسَ لِلْوَلَدِ أَنْ يَعْتَصِرَ مِنْ وَالِدِهِ, i. e., (tropical:) The father may take from his child what he has given him; [but it is not for the child to take from his father what he has given him.] (Mgh, O.) But as to the trad. of Esh-Shaabee, يَعْتَصِرُ الوَالِدُ عَلَى وَلَدِهِ فِى مَالِهِ [(tropical:) The father may take back what he has given to his child], the verb is made trans. by means of على because it implies the meaning of يَرْجِعُ عَلَيْهِ, and يَعُودُ عَلَيْهِ: (IAth, Mgh, O: *) or this latter trad. means, the father may forbid his child his property, and withhold it from him: (S:) and [in like manner] the former trad., the father may withhold his child from giving his property, and forbid it to him: (TA:) for اعتصر also signifies he prevented, hindered, withheld, or refused; syn. مَنَعَ. (K, TA.) Hence, اِعْتِصَارُ الصَّدَقَةِ [The withholding, or refusing, the poorrate]. (TA.) [See also 1.] ― -b6- اعتصر also signifies (assumed tropical:) He was niggardly, or avaricious, (K, TA,) عَلَيْهِ towards him. (TA.) -A2- اعتصر بِهِ; (S, A, K;) and به ↓ تعصّر, (S, K,) or اـِلَيْهِ; (O;) and به ↓ عَصَرَ, inf. n. عَصْرٌ; (TA;) and ↓ عاصرهُ; (A;) (tropical:) He had recourse to him for refuge, protection, or preservation; (S, A, K;) and sought, desired, or asked, aid, or succour, of him. (A.) In the Kur [xii. 49], ↓ وَفِيهِ تُعْصَرُونَ [sic], which is one reading, is expl. by Lth as signifying And in it ye shall have recourse for refuge, or protection; but Az disapproves of this: (TA:) [the common reading] وفيه يَعْصِرُونَ, accord. to AO, (so in one copy of the S,) or A'Obeyd, (as in another copy of the S,) signifies and in it they shall be safe; from عُصْرَةٌ signifying “ a cause, or means, of safety: ” (S:) or they shall be safe from trial, or affliction, and shall preserve themselves by plenty, or fruitfulness. (TA.)

عَصْرٌ
عَصْرٌ ذ [which is the most common form] and ↓ عُصُرٌ (S, A, O, Msb, K) and ↓ عُصْرٌ (S, A, O, K) and ↓ عِصْرٌ (A, O, K) i. q. دَهْرٌ [as meaning Time; or a time; or a space or period of time]; (S, A, O, Msb, K;) or any unlimited extent of time, during which peoples pass away and become extinct; (Esh-Shihلb, in the “ Sharh esh-Shifè; ”) [a succession of ages:] such is said by Fr to be its meaning in the Kur ciii. l: (TA:) pl. (of pauc., O) أَعْصُرٌ (O, K) and أَعْصَارٌ; (K;) and [of mult.] عُصُورٌ (S, O, K) and عُصُرٌ. (K.) You say, مَا فَعَلْتُهُ عَصْرًا, and بِعَصْرٍ, I did it not in its time. (A.) And ↓ جَآءُ لٰكِنَّ لَمْ يَجِئْ لِعُصْرٍ He came, but he came not at the [proper] time of coming. (AZ, O, K: but AZ relates it without لكنّ. TA.) And ↓ نَامَ وَمَا نَامَ لِعُصْرٍ, (K,) or, accord. to AZ and Sgh and the author of the L and others, ما ↓ نام عُصْرًا, (TA,) He slept, but hardly, or scarcely, slept. (AZ, K, &c.) And نَامَ فُلَانٌ وَلَمْ يَنَمْ عَصْرًا, and بِعَصْرٍ, Such a one slept, but slept not during a [considerable period of] time, or day; (A;) agreeably with other significations, here following. (TA.) ― -b2- عَصْرٌ also signifies An hour, or a time, (سَاعَةٌ,) of the day. (Katلdeh, O.) ― -b3- A day: (K:) [or day, as opposed to night:] and a night: (K:) [or night, as opposed to day:] also the morning, before, or after, sunrise; syn. غَدَاةٌ: and the afternoon; or evening; or last part of the day; until the sun becomes red; as also ↓ عَصَرٌ, (IDrd, K.) Hence, العَصْرَانِ The night and the day: (O, TA:) or night and day: (Msb:) and the morning, before, or after, sunrise, and the afternoon or evening; or the first part of the day and the last part thereof: الغَدَاةُ وَالعَشِىُّ. (ISk, S, O, Msb.) [See also الأَبْرَدَانِ.] A poet says,
وَأَمْطُلُهُ العَصْرَيْنِ حَتَّى يَمَلُّنِى
وَيَرْضَى بِنِصْفِ الدَّيْنِ وَالأَنْفُ رَاغِمُ
[And I put him off, delaying the payment of his debt, morning and evening, or from morning to evening, so that he loathes me, and is content with half of the debt, though unwilling]: meaning, when he comes to me in the first part of the day, I promise to pay him in the last part of it: (ISk, S:) or, accord. to Sgh, the right reading (instead of والانف راغم) is فِى غَيْرِ نَائِلِ [without liberality]: and the verse is by 'Abd-Allah Ibn-Ez-Zubeyr El-Asadee. (TA.) ― -b4- Hence also (S, O) صَلَاةُ العَصْرِ, (S, O, Msb,) and ↓ صلاة العَصَرِ, (O, TA,) fem. only, and simply العَصْرُ, [and ↓ العَصَرُ,] mase. and fem., (Msb,) [The prayer of afternoon; the time of which commences about mid-time between noon and nightfall; or accord. to the Shل- fi'ees, Mلlikees, and Hambelees, when the shade of an object, cast by the sun, is equal to the length of that object, added to the length of the shade which the same object casts at noon; and accord. to the Hanafees, when the shadow is equal to twice the length of the object added to the length of its mid-day shadow: its end being sunset, or the time when the sun becomes red:] so called because performed in one of the عَصْرَانِ, i. e., in the last portion of the day: (O:) also called الصَّلَاةُ الوَسْطَى [accord. to some], because it is between the two prayers of the day [that of daybreak and that of noon] and the two prayers of the night [that of sunset and that of nightfall]: (Abu-l-'Abbلs:) pl. [of pauc.] أَعْصُرٌ; and [of mult.] عُصُورٌ. (Msb.) [And hence likewise,] العَصْرَانِ is applied in a trad. to The prayer of daybreak and that of the عَصْر; one being made predominant over the other; (Msb, TA;) as is the case in القَمَرَانِ applied to the sun and the moon; (TA;) or they are so called because they are performed at the two extremities of the عَصْرَانِ, meaning the night and the day; (Msb, TA;) but the former is the more likely. (TA.) [See an ex. of the dim., العُصَيْرُ, voce مُرْهِقَة, in art. رهق.] ― -b5- You say also, جَآءَ فُلَانٌ عَصْرًا, meaning Such a one came late. (Ks, S, O.) -A2- See also عَصِيرٌ. ― -b2- عَصْرٌ also signifies (assumed tropical:) Rain from the [clouds called] مُعْصِرَات. (K.) -A3- Also A man's [near kinsfolk such as are termed his] رَهْط and عَشِيرَة: (O, K, * TA:) or his عَصَبَة [q. v.]. (TA.)

عُصْرٌ
عُصْرٌ ذ : see عَصْرٌ, in four places. -A2- And see also عَصَرٌ.

عِصْرٌ
عِصْرٌ ذ : see عَصْرٌ.

عَصَرٌ
عَصَرٌ ذ : see عَصْرٌ, in three places. -A2- Also A place to which one has recourse for refuge, protection, preservation, concealment, covert, or lodging; a place of refuge; an asylum; a refuge: (S, O, K:) and a cause, or means, of safety; syn. مَنْجَاةٌ: (S, K:) as also ↓ عُصْرٌ (K) and ↓ عُصْرَةٌ (S, O, TA) and ↓ مُعَصَّرٌ (O, K) and ↓ مُعْتَصَرٌ (TA) and ↓ عُصُرٌ, from which عُصْرٌ is said to be contracted, (TA,) [and ↓ عَصِيرَةٌ.] You say, ↓ زَيْدٌ عُصْرَتِى and ↓ عَصِيرَتِى and ↓ مَعْتَصَرِى (tropical:) [Zeyd is my refuge]. (A.) -A3- Also Dust; or dust raised and spreading; syn. غُبَارٌ: (S, O, K:) or vehement dust; (TA;) which latter is also the signification of ↓ عِصَارٌ and ↓ عَصَرَةٌ: (O, K, TA:) or this last, or, accord. to some, ↓ عُصْرَةٌ, has the former signification. (L.) It is said in a trad., مَرَّتِ امْرَأَةٌ مُتَطَيِّبَةٌ لِذَيْلِهَا عَصَرٌ, (S, O,) or ↓ عُصْرَةٌ. or, as some relate it, ↓ عَصَرَةٌ, (l.,) A perfumed woman passed by, her skirt having a dust proceeding from it, (S, A, L,) occasioned by her dragging it along [upon the ground], (l.,) or occasioned by the abundance of the perfume: (A:) or ↓ عَصَرَةٌ may mean (tropical:) an exhalation of perfume: (L, TA: *) [for] it has this meaning also: (IDrd, O:) but accord. to one relation, it is اـِعْصَارٌ, (L,) which also signifies dust raised by wind. (TA.)

عُصُرٌ
عُصُرٌ ذ : see عَصْرٌ: -A2- and see عَصَرٌ.

عُصْرَةٌ
عُصْرَةٌ ذ [app., A thing from which water or the like may, or may almost, be expressed, or wrung out]. You say, بَلَّ المَطَرُ ثِيَابَهُ حَتَّى صَارَتْ عُصْرَةً The rain wetted his clothes so that their water was almost wrung out. (TA.) -A2- See also عَصَرٌ, in four places. -A3- Also i. q. دِنْيَةٌ: one says, هٰؤُلَآءِ مَوَالِينَا عُصْرَةً i. e. دِنْيَةً [These are sons of our paternal uncle, or the like, closely related], exclusively of others: (S, O:) and so قُصْرَةً. (TA.)

عَصَرَةٌ
عَصَرَةٌ ذ : see عَصَرٌ, in three places.

عُصَارٌ
عُصَارٌ ذ : see عُصَارَةٌ.

عِصَارٌ
عِصَارٌ ذ : see عَصَرٌ, and اـِعْصَارٌ.

عَصُورٌ
عَصُورٌ ذ : see عَاصِرٌ.

عَصِيرٌ
عَصِيرٌ ذ i. q. ↓ مَعْصُورٌ [Pressed, or squeezed, or wrung, so that its juice, sirup, honey, oil, water, or moisture, is forced out]; (K;) as also ↓ عَصْرٌ. (TA.) See also عُصَارَةٌ, in two places.

عُصَارَةٌ
عُصَارَةٌ ذ Expressed juice or the like; what flows (S, O, Msb, K) from grapes and the like, (Msb, K,) of things having oil or sirup or honey, (TA,) on pressure or squeezing or wringing; (IDrd, S, O, Msb, TA;) [an extract; but properly, such as is expressed;] as also ↓ عَصِيرٌ (Mgh, Msb, K) and ↓ عُصَارٌ; (K;) or, as some say, عُصَارٌ is a pl. of [or rather a coll. gen. n. of which the n. un. is] عُصَارَةٌ. (TA.) ― -b2- Also What remains of dregs, after pressing to force out the juice or the like. (S, O, TA.) ― -b3- Also The choice part, or the refuse, (نُقَايَة [which has these two contr. significations]) of a thing. (TA.) ― -b4- Also (tropical:) The produce (IF, A, O) of a land. (A.) ― -b5- وَلَدُ فُلَانٍ عُصَارَةُ كَرَمٍ and مِنْ عُصَارَاتِ الكَرَمِ [means (tropical:) The children of such a one are of generous race, or of generous disposition]. (A.) ― -b6- رَجُلٌ كَرِيمُ العُصَارَةِ, (K,) and ↓ المَعْصَرِ, (S, O, K,) and ↓ المُعْتَصَرِ, (K,) (tropical:) A man generous, or liberal, when asked. (S, O, K.) And ↓ مَنِيعُ المُعْتَصَرِ (tropical:) One with whom one cannot take refuge, or whose protection is unobtainable. (TA.) And ↓ كَرِيمُ العَصِيرِ, (O, L,) or كَثِيرُ العَصِيرِ, not كَرِيمُ العَصْرِ as in the [O and] K, (TA,) (tropical:) Of generous race. (O, L, K.) [See also عُنْصُرٌ.]

عَصِيرَةٌ
عَصِيرَةٌ ذ : see عَصَرٌ, in two places.

عَصَّارٌ
عَصَّارٌ ذ A presser of [grapes or] oil [and the like]. (MA, KL.) ― -b2- [And hence, (tropical:) An extorter, or exacter.] See 8, former half.

عَاصِرٌ
عَاصِرٌ ذ act. part. n. of 1. ― -b2- لَا أَفْعَلُهُ مَا دَامَ لِلزَّيْتِ عَاصِرٌ [I will not do it as long as there is an expresser of the oil of the olive]; i. e., ever. (S, O.) ― -b3- ↓ عَوَاصِرُ [as though pl. of عَاصِرٌ or of عَاصِرَةٌ] Three stones with which grapes are pressed so as to force out the juice, (K,) being placed one upon another. (TA.) ― -b4- عَاصِرٌ and ↓ عَصُورٌ (tropical:) One who takes of the property of his child without the latter's permission. (TA.) ― -b5- فُلَانٌ عَاصِرٌ (tropical:) Such a one is tenacious, or avaricious. (TA.)

عُنْصُرٌ
عُنْصُرٌ ذ (S, O, Msb, K) and عُنْصَرٌ, (S, O, K,) the former of which is the more commonly known, but the latter [accord. to my copy of the Msb عَنْصر, but this I regard as a mistake of the copyist,] is the more chaste, (TA,) Origin; syn. أَصْلٌ: (S, O, Msb, K:) race, lineage, or family: (Msb:) rank or quality, nobility or eminence, reputation or note or consideration, derived from ancestors, or from one's own deeds or qualities; syn. حَسَبٌ: (S, O, K:) pl. عَنَاصِرُ. (Msb.) You say فُلَانٌ كَرِيمُ العُنْصُرِ [Such a one is of generous origin, or race, &c.,] like as you say كَرِيمُ العَصِيرِ. (L.) ― -b2- An element (أَصْلٌ) [of those] whereof are composed the material substances of different natures; [an element considered as that from which composition commences:] it is of four kinds; namely, fire, air, earth, and water. (KT.) [But this application belongs to the conventional language of philosophy. See also مَادَّةٌ, and جِسْمٌ.]

عَوَاصِرُ
عَوَاصِرُ ذ : see عَاصِرٌ.

اـِعْصَارٌ
اـِعْصَارٌ ذ A whirlwind of dust [or sand], resembling a pillar; a wind that raises dust [or sand] between the sky and the earth, and revolves, resembling a pillar; called also by the Arabs a زَوْبَعَة; of the masc. gender; (Msb;) a wind that raises the dust [or sand], and rises towards the sky, as though it were a pillar; (S, O;) a wind that blows from the ground, (K, TA,) and raises the dust [or sand], and rises (TA) like a pillar towards the sky; (K, TA;) called by the people a زَوْبَعَة: (TA:) unless it blow in this manner, with vehemence, it is not thus called: (Zj, TA:) [see عَمُودٌ:] a wind that rises into the sky: (AZ:) or a wind that raises the clouds, (S, O, K,) with thunder and lightning: (S, O:) or in which is fire: (K:) mentioned in the Kur ii. 268: (S, O:) or in which is ↓ عِصَار, which signifies vehement dust, (K,) or this latter word signifies dust raised into the air, by the wind, in the form of a pillar (مَا عَصَرَتْ بِهِ الرِّيحُ مِنَ التُّرَابِ فِى الهَوَآءِ): (TA:) [see also عَصَرٌ:] pl. أَعَاصِيرُ, (Msb, TA,) and أَعَاصِرُ [occurring in poetry]. (Ham p. 678.) ― -b2- اـِنْ كُنْتَ رِيحًا فَقَدْ لَاقَيْتَ اـِعْصَارًا [If thou be a wind, thou hast met with a whirlwind of dust like a pillar] is a prov. of the Arabs, (O, TA,) relating to a man in whom is somewhat of power and who meets with one superior to him, (O,) or to a man who meets his adversary with courage. (TA.) ― -b3- And one says, وَعْدُهُ اـِعْصَارٌ [His promising is unprofitable like a whirlwind of dust]. (A, TA.)

كَرِيمُ المَعْصَرِ
كَرِيمُ المَعْصَرِ ذ : see عُصَارَةٌ.

مُعْصِرٌ
مُعْصِرٌ ذ and مُعْصِرَةٌ: see 4, near the end. ― -b2- مُعْصِرَاتٌ signifies (assumed tropical:) Clouds; (Az, K;) so called because they press forth water: (Aboo-Is-hلk, TA:) this explanation is most agreeable with what is said in the Kur lxxviii. 14, because the winds called أَعَاصِيرُ [pl. of اـِعْصَارٌ] are not of the winds of rain: (Az, TA:) or clouds at the point of having rain pressed forth from them by the winds: (Bd in lxxviii. 14; and TA: *) or clouds ready to pour forth rain: (TA:) or clouds pressing forth rain: (S, O:) or clouds that flow with [or ooze forth] rain but have not yet collected together; like as مُعْصِرٌ is applied to a girl who has almost had the menstrual discharge but has not yet had it: (Fr, TA:) or winds ready to press forth the rain from the clouds: (Bd, ubi suprà:) or winds having أَعَاصِير; (Bd, ubi suprà; and TA;) i. e., dust. (TA.)

مِعْصَرٌ
مِعْصَرٌ ذ (K, TA) and مِعْصَرَةٌ (S, O, TA) The thing in which grapes (S, O, K) and olives (S) are pressed, to force out their juice (S, O, K) and oil. (S.) [See also مِعْصَارٌ.]

مَعْصَرَةٌ
مَعْصَرَةٌ ذ A place in which grapes and the like are pressed, to force out their juice or the like. (K, * TA.)

مُعَصَّرٌ
مُعَصَّرٌ ذ : see عَصَرٌ.

مِعْصَارٌ
مِعْصَارٌ ذ That in which a thing is put and pressed, in order that its water, or the like, may flow [or ooze] out. (K, * TA.) [See also مِعْصَرٌ.]

مَعْصُورٌ
مَعْصُورٌ ذ : see عَصِيرٌ. ― -b2- Also (tropical:) A tongue dry (O, TA) by reason of thirst. (TA.)

مُعْتَصَرٌ
مُعْتَصَرٌ ذ : see عَصَرٌ, in two places: ― -b2- and see عُصَارَةٌ, in two places.

مُعْتَصِرٌ
مُعْتَصِرٌ ذ : One who expresses the juice of grapes, to make wine, for another or others. (Mgh.) [But see 1.] ― -b2- (tropical:) Voiding ordure: (Mgh, K, * TA:) from عَصْرٌ, or from عَصَرٌ signifying “ a place of refuge or concealment. ” (TA.) ― -b3- And (tropical:) One who gets, and takes, of, or from, a thing. (S, O.)

### Türkçe

عَصَرَهُ
1 **عَصَرَهُ** ذ , (S, Msb, K,) muzâri‘ı **عَصِرَ** , (O, Msb, K,) mastar ismi **عَصْرٌ**; (S, Msb;) ve ↓ **اعتصرهُ**; (S, O, Msb, K;) [Onu bastı yahut sıktı; böylece onun suyunu, yani onun özsuyunu, şurubunu, balını, yağını, suyunu yahut nemini çıkarmak için;] onun suyunu yahut özsuyunu yahut benzerini, (Msb,) yahut onun içindekini, (K,) yani üzümde olanı, (S, Msb, K,) ve benzeri şeylerde, (Msb, K,) yağ yahut şurup yahut balı olan şeylerden, (TA:) emek veya sanat ile [yani basma veya burma ile] çıkardı yahut elde etti, (Msb, K,): yahut **عَصَرَهُ** şu mânaya gelir: o fiili bizzat kendisi yaptı; (K;) bunun gibi ↓ **عصّرهُ**, mastar ismi **تَعْصِيرٌ**: (Sgh, TA:) yahut ikincisi: onun sıkılmasını gözetledi; yani üzümlerin: (O:) ve ↓ **اعتصرهُ**: onun için yaptırdı: (K:) yahut bu sonuncusu: onu bir başkası için yahut başkaları için yaptı: (Mgh, **مُعْتَصِرٌ**’ün bir açıklamasından anlaşıldığı üzere:) ve **عَصِيرًا** ↓ **اعتصر**: sıkılmış suyu yahut benzerini hazırladı. (S, O.) [Aşağıda 8’e de bak.] **عُصْرَ**, **عُصِرَ**’ın kısaltması olarak kullanılır. (S, O.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **عَصَرَ الثَّوْبَ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, Elbisenin yahut bez parçasının suyunu sıktı; onu burarak suyunu çıkardı. (Msb.) ― -b3- Ve **عَصَرَ الدُّمَّلَ لِتَخْرُجَ مِدَّتُهُ** [Onun koyu irinli maddesi çıksın diye çıbanı sıktı yahut bastı]. (Msb.) ― -b4- Ve **عَصَرَ حَلْقَهُ** [Onun boğazını sıktı]. (Mgh ve Msb, **خنق** maddesinde.) ― -b5- Ve **عَصَرَ**, muzâri‘ı **عَصِرَ** , (mecaz olduğu varsayılarak:) Yerin ürününü aldı yahut topladı: yukarıda açıklanan mânaların birincisindeki aynı fiilden: ve bundan dolayı, Ebu’l-Gavs’a göre, Kur’ân’da [xii. 49], **وَفَيهِ يَعْصِرُونَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) “Ve onda yerin ürününü alacaklar yahut toplayacaklar”: (S:) yahut mânası: ve onda üzüm yahut zeytin yahut benzerini sıkacaklar: yahut memeleri sağacaklar. (Bd.) [Ve başka açıklamalar da vardır; aşağıda bak.] -A2- **عُصِرُوا**, (S, IKtt, O,) yahut ↓ **أُعْصِرُوا**, (O, K,) Üzerlerine yağmur yağdırıldı; yağmur gördüler; eş anlamlısı **مُطِرُوا**, (S, O,) yahut **أُمْطِرُوا** [ki bu daha az doğrudur]. (IKtt, K.) Bundan dolayı, Kur’ân’da [yukarıda geçtiği yerde], bir kıraate göre, **وَفِيهِ يُعْصَرُونَ** [“Ve onda yağmur görecekler”]. (S, O.) [Yukarıya ve aşağıya da bak.] -A3- **عَصَرَهُ** ayrıca şu mânaya gelir: Onu kurtardı; onu korudu: ve bundan dolayı, Kur’ân’da [yukarıda geçtiği yerde], bir kıraate göre, **وَفِيهِ يُعْصَرُونَ** [“Ve onda kurtarılacaklar yahut korunacaklar”]. (Bd.) ― -b2- Bundan dolayı da, belki, diğer kıraat, **وَفِيهِ يُعْصِرُونَ**: “Ve onda birbirlerine yardım edecekler yahut birbirlerini destekleyecekler.” (Bd.) ― -b3- 8’e de bak, son çeyrek, iki yerde. -A4- Yine, **عَصَرَهُ**, (O, TA,) mastar ismi **عَصْرٌ**, (O, K, TA,) Onu alıkoydu, engelledi yahut men etti: (O, K, * TA:) şöyle denir: **مَا عَصَرَكَ** “Seni ne alıkoydu, engelledi yahut men etti?” (O, TA.) Ve onu reddetti ve alıkoydu; (K, * TA;) yani herhangi bir şeyi. (TA.) [Aynı mânaya gelen 8’e de bak.] ― -b2- Ve **عَصَرَهُ**, (K,) muzâri‘ı **عَصِرَ** , mastar ismi **عَصْرٌ**, Ona verdi. (O, K, TA) (K, TA.) Böylece onun iki zıt mânası vardır. (IKtt, TA.) Tarafe şöyle der:

لَوْ كَانَ فِى أَمْلَاكِنَا أَحَدٌ
يَعْصِرُ فِينَا كَالَّذِى تَعْصِرُ

(S, O, TA, fakat S’de **أَحَدٌ** yerine **مَلِكٌ** ile,) yani: [Eğer krallarımız arasında bize, senin verdiğin gibi veren biri olsaydı]; (TA:) ve başka bir rivayet: **مِثْلَ مَا تَعْصِرُ**; (O;) ve (A‘Ubeyd tarafından, TA) şu mânada açıklanır: senin yaptığın gibi bize iyilikler yapan: (O, TA) (O:) fakat Ebu Sa‘îd onu şöyle rivayet eder;

يُعْصَرُ فِينَا كالَّذِى تُعْصَرُ

yani **يُصَابُ مِنْهُ** [görünüşe göre **عَصَرَ** “sıktı” mânasında, üzüm ve benzeri; böylece (mecaz olduğu varsayılarak:) kendisinden, aramızda, senden elde edilene benzer olan elde edilen; yahut daha az serbestçe şöyle tercüme edilebilir: aramızda, senin cömertliğinin çıkarıldığı gibi, cömertliği çıkarılan kimse]; ve o, [**يَعْصِرُ** ve] **تَعْصِرُ** kıraatini uygun görmedi. (TA.) 8’e de bak, ilk çeyrek. -A5- 4’e de bak, ikinci cümle: ― -b2- ve son iki cümle. -A6- Ve burayı takip eden paragrafa da bak.

2 **عَصَّرَ**: 1’e bak: -A2- ve ayrıca 4’e bak, ikinci cümle. -A3- **عصّر الزَّرْعُ**, mastar ismi **تَعْصِيرٌ**; (K, TA;) fakat Tekmileh’te teşdîdsiz olarak **الزَّرْعُ ↓ عَصَرَ** yazılmıştır; (TA;) Ekin kavuzlarını çıkardı: (K, TA:) görünüşe göre **عَصَرٌ** “korunma yeri” mânasından: yani [başaklarının ilk oluşumları] kavuzlarında korunmuş oldu. (TA.)

عاصر فُلَانًا
3 **عاصر فُلَانًا** ذ , mastar ismi **مُعَاصَرَةٌ** ve **عِصَارٌ**, Böyle biriyle çağdaş oldu: yahut böyle birinin zamanına erişti yahut ulaştı. (O, TA.) Bundan dolayı şu söz: **المُعَاصَرَةُ مُعَاسَرَةٌ وَالمُعَاصِرُ لَا يُنَاصِرُ** [Çağdaş olmak, sert yahut katı muamele için bir vesiledir; ve çağdaş, arkadaşına karşılıklı yardım etmez]. (TA. [Fakat ben **معاسرة**’yi **معاصرة** yerine koydum; zira ikincisi, birincinin yerine yanlışlıkla yazılmış görünür.]) -A2- 8’e de bak, son çeyrek.

اعصر

4 **اعصر** ذ O, (bir adam, TA) **العَصْر** denilen vakte girdi: (K, TA:) ve ayrıca akşama, yahut günün son kısmına girdi; **اقصر** gibi. (TA.) ― -b2- Ve **اعصرت**, (S, Msb, K,) ve ↓ **عصّرت**, (K,) K’nin bütün nüshalarında böyle; fakat IKtt’nin Tahdheeb’inin bir nüshasında ↓ **عَصَرَتْ**, teşdîdsiz, (TA,) (mecazen:) O (bir kız, S, Msb, yahut kadın, K) gençliğinin **عَصْر**’ına erişti, (TA,) yahut [sadece] gençliğinin dönemine erişti, (K,) ve bulûğ çağına ulaştı: (K, TA:) yahut bulûğ vaktine girdi ve hayız akıntısı görmeye başladı; (S, O;) rahminin sıkıştırılmasından dolayı; (O;) yahut sanki gençliğinin **عَصْر**’ına girmiş gibi: (S, O, TA:) yahut bulûğ çağına erişti: (S, IKtt:) yahut hayız akıntısı gördü: (Msb:) yahut o akıntının vaktine girdi: (K:) yahut o vakte yaklaştı; çünkü, bir kız hakkında denildiğinde, bir oğlan hakkında denilen **رَاهَقَ** gibidir; Ebu-lGhowth el-Aarلbee’ye göre: (S:) yahut yirmi yaşına yaklaştı: (K:) yahut evde hapsedilmiş oldu, (K,) ve onun için, hayız akıntısı vaktinde, bir inziva (**عَصَرٌ**) tayin edildi, (TA,) : (K:) yahut doğurdu; (K;) bu mânada Azd lehçesindendir. (TA.) Kadına yahut kıza ↓ **مُعْصِرٌ** (S, O, Msb, K) ve ↓ **مُعْصِرَةٌ**, ة ile, (IDrd, O, TA:) denir: çoğulu **مَعاصِرٌ** (S, K) ve **مَعَاصِيرُ**. (K.) -A2- **أَعْصَرَتِ السَّحَائِبُ** (mecaz olduğu varsayılan:) Bulutlar, rüzgârlar tarafından kendilerinden yağmurun sıkılıp çıkarılmasının eşiğinde oldu. (O, ve Bd, lxxviii. 14’te. [Fakat **مُعْصِرٌ**’e bak.]) ― -b2- **أُعْصِرُوا**: 1’e bak. -A3- **اعصرت الرِّيحُ**, (O, TA,) ve ↓ **عَصَرَت**, (TA,) Rüzgâr, **اـِعْصَار** denileni getirdi [aşağıda bk.]. (O, TA.) Ve ayrıca şöyle dersin: الرِّيحُ بِالتُّرَابِ فِى الهَوَآءِ ↓ **عَصَرَتِ** [Rüzgâr, tozu havada bir sütun şeklinde kaldırdı]. (TA.)

تعصّر
5 **تعصّر** ذ : 7’ye bak: -A2- ve 8’in ikinci yarısı. -A3- **تَعَسَّرَ** [zor, dar, yahut girift oldu] ile aynı mânadadır. (TA.) -A4- (mecazen:) Ağladı. (A.)

انعصر
7 **انعصر** ذ 1’in yukarıda açıklanan mânalarının birincisinde quasi-meçhûlüdür; [Sıkıştırılmış yahut sıkılmış oldu; böylece onun suyu, şurubu, balı, yağı, suyu yahut rutubeti dışarı zorlandı; onun suyu yahut benzeri, emek yahut sanatla, yani basma yahut burma ile çıkarılmış oldu;] (S, O, Msb, K;) ve ayrıca ↓ **تعصّر**. (S, O, K.) ― -b2- Ayrıca şöyle dersin: انعصر الخِنَاقُ فِى حَلْقِهِ [Boğma ipi yahut benzeri, onun boğazı üzerinde sıkıştı]. (TA, خنق maddesinde.)

اعتصرهُ
8 **اعتصرهُ** ذ : üç yerde **عَصَرَهُ**’ye bak. ― -b2- [Bundan, görünüşe göre,] **اعتصر** (mecazen:) Dışkısını çıkardı. (O, K, * TA.) [Aşağıda ism-i fâile bak.] ― -b3- Ve **اعتصر بِالمَآءِ** (mecaz olduğu varsayılan:) Boğazında tıkanmış olduğu bir yiyeceğin kolayca aşağı inmesi için suyu azar azar yuttu. (S, O, K.) ― -b4- Ve **اعتصر مَالَهُ** (mecazen:) Onun malını elinden yahut zilyetliğinden çıkardı, yahut zorla aldı: (S, Msb, TA:) bu, bu maddenin başında açıklanan, **عَصَرَ** ile eşanlamlı olan fiildendir: (Msb:) bir borç için yahut başka bir sebeple onun malını çıkardı: (K, * TA:) ve **اعتصر**, (mecaz olduğu varsayılan:) aldı; (K;) ve ayrıca ↓ **عَصَرَ**, muzârîsi **عَصِرَ**: (TA:) (mecaz olduğu varsayılan:) bir şeyden aldı: (TA:) (mecaz olduğu varsayılan:) bir şeyden elde etti ve aldı: (S, ism-i fâilin açıklamasından anlaşıldığı üzere:) (mecaz olduğu varsayılan:) bir kimseden bir şey elde etti: (L:) yahut El-’Itreefee’ye göre, (mecaz olduğu varsayılan:) oğlunun malını kendisi için aldı; yahut oğlunun malının onun (oğlun) zilyetliğinde kalmasına müsaade etti: sen **اعتصر فُلَانٌ مَالَ فُلَانٍ** [falanca, falancanın malını kendisi için aldı] demezsin; meğer ki ona akraba olsun: [bunu bir baba hakkında söylersin:] ve bir oğlan hakkında, **اعتصر مَالَ أَبِيهِ** dersin; mânası, (mecaz olduğu varsayılan:) babasının malını aldı. (TA.) [**اعتسر**’e bak.] Ve بِالمَالِ ↓ **اعتصر العَصَّارُ** [yahut **المَالَ**? yani (mecazen:) Zorla alan yahut tahsil eden, malı zorla aldı yahut tahsil etti]. (A, TA.) ― -b5- Ayrıca **اعتصر**, (mecazen:) Bir hediyeyi geri aldı: (A, Mgh, L, TA:) K’de masdar, **اِنْتِجَاعُ العَطِيَّةِ** ile açıklanmıştır; fakat L’de fiil, **اِرْتَجَعَ العَطِيَّةَ** ile açıklanmıştır, [ve aynı şekilde A ve Mgh’de,] ve **رَجَعَ فِيهَا**: (TA:) (mecaz olduğu varsayılan:) hediyeyi geri çevirdi, geri çağırdı yahut geri aldı; eşanlamlısı **اِرْتَجَعَ**, (Mgh, O,) ve **اِسْتَرَدَّ**. (Mgh.) Bundan dolayı ‘Omar’ın rivayeti: الوَالِدُ يَعْتَصِرُ وَلَدَهُ فِيمَا أَعْطَاهُ وَلَيْسَ لِلْوَلَدِ أَنْ يَعْتَصِرَ مِنْ وَالِدِهِ, yani, (mecazen:) Baba, çocuğuna verdiği şeyden çocuğundan alabilir; [fakat çocuğa, babasından, ona verdiği şeyi alması yoktur.] (Mgh, O.) Fakat Esh-Shaabee’nin rivayetine gelince: يَعْتَصِرُ الوَالِدُ عَلَى وَلَدِهِ فِى مَالِهِ [(mecazen:) Baba, çocuğuna verdiğini geri alabilir], fiil **على** vasıtasıyla müteaddî kılınmıştır; çünkü **يَرْجِعُ عَلَيْهِ** ve **يَعُودُ عَلَيْهِ** mânasını tazammun eder: (IAth, Mgh, O: *) yahut bu ikinci rivayet şu mânadadır: baba, çocuğuna malını yasaklayabilir ve onu ondan alıkoyabilir: (S:) ve [aynı şekilde] birinci rivayet de: baba, çocuğunu malını vermekten alıkoyabilir ve onu ona yasaklayabilir: (TA:) çünkü **اعتصر** ayrıca “engelledi, mani oldu, alıkoydu yahut reddetti” mânasına gelir; eşanlamlısı **مَنَعَ**. (K, TA.) Bundan dolayı, **اِعْتِصَارُ الصَّدَقَةِ** [sadakayı (zekâtı) alıkoyma yahut reddetme]. (TA.) [Ayrıca 1’e bak.] ― -b6- **اعتصر** ayrıca (mecaz olduğu varsayılan:) Cimri oldu yahut pinti oldu, (K, TA,) **عَلَيْهِ** ona karşı. (TA.) -A2- **اعتصر بِهِ**; (S, A, K;) ve به ↓ **تعصّر**, (S, K,) yahut **اـِلَيْهِ**; (O;) ve به ↓ **عَصَرَ**, masdarı **عَصْرٌ**; (TA;) ve ↓ **عاصرهُ**; (A;) (mecazen:) Ona sığınmak, korunmak yahut muhafaza edilmek için başvurdu; (S, A, K;) ve ondan yardım yahut imdat istedi. (A.) Kur’ân’da [xii. 49], ↓ **وَفِيهِ تُعْصَرُونَ** [böyle], ki bu bir kıraattir, Lth tarafından “Ve onda sığınma yahut korunma için başvuracaksınız” mânasında açıklanmıştır; fakat Az bunu uygun görmez: (TA:) [yaygın kıraat] وفيه يَعْصِرُونَ, AO’ya göre, (S’nin bir nüshasında böyle,) yahut A’Obeyd’e göre, (S’nin başka bir nüshasında olduğu üzere,) “ve onda emniyette olacaklar” mânasına gelir; **عُصْرَةٌ** “emniyet sebebi yahut vasıtası” mânasına geldiğinden: (S:) yahut fitneden yahut belâdan emniyette olacaklar ve bolluk yahut bereketlilik ile kendilerini koruyacaklar. (TA.)

**عَصْرٌ**
**عَصْرٌ** ذ [en yaygın şekil olan] ve ↓ **عُصُرٌ** (S, A, O, Msb, K) ve ↓ **عُصْرٌ** (S, A, O, K) ve ↓ **عِصْرٌ** (A, O, K) **دَهْرٌ** ile aynı mânâdadır [Zaman; yahut bir zaman; yahut bir zaman aralığı veya zaman dönemi mânâsında]; (S, A, O, Msb, K;) yahut halkların geçip yok olduğu ve tükenip ortadan kalktığı, sınırı olmayan herhangi bir zaman uzantısı; (Esh-Shihلb, “Sharh esh-Shifè”de;) [çağların ardı ardına gelişi:] Fr bunun Kur ciii. 1’deki mânâsının bu olduğunu söyler: (TA:) cem‘ (azlık için, O) **أَعْصُرٌ** (O, K) ve **أَعْصَارٌ**; (K;) ve [çokluk için] **عُصُورٌ** (S, O, K) ve **عُصُرٌ**. (K.) Sen dersin ki, **مَا فَعَلْتُهُ عَصْرًا**, ve **بِعَصْرٍ**, “Onu kendi vaktinde yapmadım.” (A.) Ve ↓ **جَآءُ لٰكِنَّ لَمْ يَجِئْ لِعُصْرٍ** “Geldi; fakat (gelmenin) [uygun] vaktinde gelmedi.” (AZ, O, K: ancak AZ bunu **لكنّ** olmaksızın rivayet eder. TA.) Ve ↓ **نَامَ وَمَا نَامَ لِعُصْرٍ**, (K,) yahut AZ ve Sgh’ye ve L’nin müellifine ve başkalarına göre, **ما** ↓ **نام عُصْرًا**, (TA,) “Uyudu; fakat pek az, yahut neredeyse hiç, uyumadı.” (AZ, K, &c.) Ve **نَامَ فُلَانٌ وَلَمْ يَنَمْ عَصْرًا**, ve **بِعَصْرٍ**, “Falanca uyudu; fakat [kayda değer bir] zaman, yahut gün boyunca uyumadı;” (A;) burada, aşağıda gelen diğer mânâlara uygun olarak. (TA.)

― -b2- **عَصْرٌ** ayrıca günün bir saati, yahut bir vakti, (**سَاعَةٌ**,) mânâsına gelir. (Katلdeh, O.)

― -b3- Bir gün: (K:) [yahut geceye karşıt olarak gün:] ve bir gece: (K:) [yahut güne karşıt olarak gece:] ayrıca sabah, güneş doğmadan önce, yahut sonra; eşanlamlısı **غَدَاةٌ**: ve ikindi; yahut akşam; yahut günün son kısmı; güneş kızarıncaya kadar; bunun gibi ↓ **عَصَرٌ** da (IDrd, K.) Bundan dolayı, **العَصْرَانِ** “Gece ve gündüz”: (O, TA:) yahut “gece ve gün”: (Msb:) ve güneş doğmadan önce yahut sonra sabah ile ikindi yahut akşam; yahut günün ilk kısmı ile onun son kısmı: **الغَدَاةُ وَالعَشِىُّ**. (ISk, S, O, Msb.) [Ayrıca **الأَبْرَدَانِ**’a da bak.] Bir şair der ki,
وَأَمْطُلُهُ العَصْرَيْنِ حَتَّى يَمَلُّنِى
وَيَرْضَى بِنِصْفِ الدَّيْنِ وَالأَنْفُ رَاغِمُ
[Ve onu, borcunun ödenmesini sabah ve akşam, yahut sabahtan akşama, erteleyip dururum; ta ki benden bıksın ve istemeyerek de olsa borcun yarısına razı olsun]: mânâsı şudur: günün ilk kısmında bana geldiğinde, ona günün son kısmında ödeyeceğime söz veririm: (ISk, S:) yahut Sgh’ye göre doğru okunuş ( **والانف راغم** yerine) **فِى غَيْرِ نَائِلِ** [cömertlik olmaksızın]dır: ve beyit 'Abd-Allah Ibn-Ez-Zubeyr El-Asadee’nindir. (TA.)

― -b4- Bundan dolayı ayrıca (S, O) **صَلَاةُ العَصْرِ**, (S, O, Msb,) ve ↓ **صلاة العَصَرِ**, (O, TA,) yalnız müennes, ve yalın olarak **العَصْرُ**, [ve ↓ **العَصَرُ**,] müzekker ve müennes, (Msb,) [ikindi namazı; vakti öğle ile gecenin kararması arasının ortalarına yakın bir zamanda başlar; yahut Shل- fi'ees, Mلlikees ve Hambelees’e göre, güneşin attığı bir cismin gölgesi, o cismin uzunluğuna, aynı cismin öğlede attığı gölge uzunluğu eklenmiş hâline eşit olduğunda; ve Hanafees’e göre, gölge, cismin uzunluğunun iki katına, öğle gölgesi uzunluğu eklenmiş hâline eşit olduğunda: sonu güneşin batması, yahut güneşin kızardığı vakittir:] **عَصْرَانِ**’dan birinde, yani günün son kısmında eda edildiği için böyle adlandırılmıştır: (O:) ayrıca **الصَّلَاةُ الوَسْطَى** diye de adlandırılır [bazılarına göre], çünkü o, günün iki namazı [tan yeri ağarması ve öğle] ile gecenin iki namazı [güneş batması ve gecenin kararması] arasındadır: (Abu-l-'Abbلs:) cem‘ [azlık için] **أَعْصُرٌ**; ve [çokluk için] **عُصُورٌ**. (Msb.) [Ve bundan dolayı yine,] **العَصْرَانِ** bir rivayette, tan yeri ağarması namazı ile **عَصْر** namazına uygulanır; birinin diğerine galip kılınmasıyla; (Msb, TA;) tıpkı **القَمَرَانِ**’ın güneş ve aya uygulanması gibi; (TA;) yahut onlar, **عَصْرَانِ**’ın iki ucunda eda edildikleri için böyle adlandırılmıştır; **عَصْرَانِ** ile gece ve gündüz kastedilerek; (Msb, TA;) fakat birincisi daha muhtemeldir. (TA.) [Tasğîrin örneği olan **العُصَيْرُ** için, رهق maddesinde, **مُرْهِقَة** lafzı altında bir örneğe bak.]

― -b5- Sen ayrıca dersin ki, **جَآءَ فُلَانٌ عَصْرًا**, mânâsı: “Falanca geç geldi.” (Ks, S, O.)

-A2- **عَصِيرٌ**’a da bak.

― -b2- **عَصْرٌ** ayrıca (varsayılan mecaz olarak:) [**مُعْصِرَات** denilen bulutlardan] yağmur mânâsına gelir. (K.)

-A3- Ayrıca bir adamın [yakın akrabalarından, kendisinin] **رَهْط** ve **عَشِيرَة** diye adlandırılanları: (O, K, * TA:) yahut onun **عَصَبَة**’si [bk.]. (TA.)

**عُصْرٌ**
**عُصْرٌ** ذ : dört yerde **عَصْرٌ**’a bak. -A2- Ve ayrıca **عَصَرٌ**’a da bak.

**عِصْرٌ**
**عِصْرٌ** ذ : **عَصْرٌ**’a bak.

**عَصَرٌ**

**عَصَرٌ** ذ : **عَصْرٌ**’a bak, üç yerde. -A2- Ayrıca sığınılacak; sığınma, koruma, muhafaza, gizleme, gizli yer, barınma için kendisine başvurulan bir yer; sığınak yeri; melce; sığınak: (S, O, K:) ve emniyetin bir sebebi yahut vasıtası; eşi **مَنْجَاةٌ**: (S, K:) bunun gibi ayrıca ↓ **عُصْرٌ** (K) ve ↓ **عُصْرَةٌ** (S, O, TA) ve ↓ **مُعَصَّرٌ** (O, K) ve ↓ **مُعْتَصَرٌ** (TA) ve ↓ **عُصُرٌ**, ki ondan **عُصْرٌ**’ün kısaltılmış olduğu söylenir, (TA,) [ve ↓ **عَصِيرَةٌ**.] Dersin ki, ↓ **زَيْدٌ عُصْرَتِى** ve ↓ **عَصِيرَتِى** ve ↓ **مَعْتَصَرِى** (mecaz:) [Zeyd benim sığınağımdır]. (A.) -A3- Ayrıca Toz; yahut kalkıp yayılan toz; eşi **غُبَارٌ**: (S, O, K:) yahut şiddetli toz; (TA;) ki bu sonuncu, ↓ **عِصَارٌ** ve ↓ **عَصَرَةٌ**’nın da anlamıdır: (O, K, TA:) yahut bu sonuncu, ya da bazılarına göre ↓ **عُصْرَةٌ**, önceki anlama sahiptir. (L.) Bir rivayette şöyle denir: **مَرَّتِ امْرَأَةٌ مُتَطَيِّبَةٌ لِذَيْلِهَا عَصَرٌ**, (S, O,) yahut ↓ **عُصْرَةٌ**. yahut, bazılarının rivayet ettiği üzere, ↓ **عَصَرَةٌ**, (l.,) Kokulanmış bir kadın geçti; eteğinin, ondan çıkan bir tozu vardı, (S, A, L,) onu [yerde] sürüklemesinden dolayı meydana gelmişti, (l.,) yahut kokunun çokluğundan dolayı meydana gelmişti: (A:) yahut ↓ **عَصَرَةٌ** (mecaz:) bir koku buharı anlamına gelebilir: (L, TA: *) [çünkü] bu anlamı da vardır: (IDrd, O:) fakat bir rivayete göre o **اـِعْصَارٌ**’dır, (L,) ki bu da rüzgârın kaldırdığı toz anlamına gelir. (TA.)

**عُصُرٌ**
**عُصُرٌ** ذ : **عَصْرٌ**’a bak: -A2- ve **عَصَرٌ**’a bak.

**عُصْرَةٌ**
**عُصْرَةٌ** ذ [görünüşe göre, kendisinden su veya benzeri sıkılabilecek yahut neredeyse sıkılabilecek bir şey]. Dersin ki, **بَلَّ المَطَرُ ثِيَابَهُ حَتَّى صَارَتْ عُصْرَةً** Yağmur onun elbiselerini ıslattı; ta ki suları neredeyse sıkılıp çıkarılır oldu. (TA.) -A2- Ayrıca **عَصَرٌ**’a bak, dört yerde. -A3- Ayrıca **دِنْيَةٌ** ile aynı: şöyle denir, **هٰؤُلَآءِ مَوَالِينَا عُصْرَةً** yani **دِنْيَةً** [Bunlar bizim amcaoğulları yahut benzeri, yakın akraba olanlardır], başkaları hariç: (S, O:) ve bunun gibi **قُصْرَةً**. (TA.)

**عَصَرَةٌ**
**عَصَرَةٌ** ذ : **عَصَرٌ**’a bak, üç yerde.

**عُصَارٌ**
**عُصَارٌ** ذ : **عُصَارَةٌ**’ya bak.

**عِصَارٌ**
**عِصَارٌ** ذ : **عَصَرٌ**’a ve **اـِعْصَارٌ**’a bak.

**عَصُورٌ**
**عَصُورٌ** ذ : **عَاصِرٌ**’e bak.

**عَصِيرٌ**
**عَصِيرٌ** ذ i. q. ↓ **مَعْصُورٌ** [suyu, şurubu, balı, yağı, suyu yahut nemi zorla çıkarılacak şekilde sıkılmış yahut ezilmiş yahut burulmuş]; (K;) bunun gibi ayrıca ↓ **عَصْرٌ**. (TA.) Ayrıca **عُصَارَةٌ**’ya bak, iki yerde.

**عُصَارَةٌ**
**عُصَارَةٌ** ذ Sıkılmış öz su yahut benzeri; akan şey: (S, O, Msb, K) üzümlerden ve benzerlerinden, (Msb, K,) yağı yahut şurubu yahut balı olan şeylerden, (TA,) bastırma yahut sıkma yahut burma ile; (IDrd, S, O, Msb, TA;) [bir özüt; fakat aslında, sıkılarak çıkarılan türden;] bunun gibi ayrıca ↓ **عَصِيرٌ** (Mgh, Msb, K) ve ↓ **عُصَارٌ**; (K;) yahut bazıları der ki, **عُصَارٌ**, **عُصَارَةٌ**’nın bir çoğuludur [daha doğrusu, tekili **عُصَارَةٌ** olan bir cins isimdir]. (TA.) ― -b2- Ayrıca, öz suyu yahut benzeri çıkarılmak üzere sıkmadan sonra kalan posa artığı. (S, O, TA.) ― -b3- Ayrıca bir şeyin seçkin kısmı yahut döküntüsü, (**نُقَايَة** [iki zıt anlamı olan]) . (TA.) ― -b4- Ayrıca (mecaz:) bir arazinin ürünü. (IF, A, O) (A.) ― -b5- **وَلَدُ فُلَانٍ عُصَارَةُ كَرَمٍ** ve **مِنْ عُصَارَاتِ الكَرَمِ** [anlamı (mecaz:) filânın çocukları cömert soydandır yahut cömert tabiatlıdır]. (A.) ― -b6- **رَجُلٌ كَرِيمُ العُصَارَةِ**, (K,) ve ↓ **المَعْصَرِ**, (S, O, K,) ve ↓ **المُعْتَصَرِ**, (K,) (mecaz:) istenildiğinde cömert yahut eli açık bir adam. (S, O, K.) Ve ↓ **مَنِيعُ المُعْتَصَرِ** (mecaz:) kendisine sığınılamayan yahut koruması elde edilemeyen kimse. (TA.) Ve ↓ **كَرِيمُ العَصِيرِ**, (O, L,) yahut **كَثِيرُ العَصِيرِ**, [O ve] K’de olduğu gibi **كَرِيمُ العَصْرِ** değil, (TA,) (mecaz:) cömert soydan. (O, L, K.) [Ayrıca **عُنْصُرٌ**’a bak.]

**عَصِيرَةٌ**
**عَصِيرَةٌ** ذ : **عَصَرٌ**’a bak, iki yerde.

**عَصَّارٌ**
**عَصَّارٌ** ذ [üzümün yahut] yağın [ve benzerinin] sıkıcısı. (MA, KL.) ― -b2- [Ve buradan, (mecaz:) zorla alan, yahut zorla tahsil eden.] 8’e bak, ilk yarı.

**عَاصِرٌ**
**عَاصِرٌ** ذ 1’in ism-i fâili. ― -b2- **لَا أَفْعَلُهُ مَا دَامَ لِلزَّيْتِ عَاصِرٌ** [Zeytinin yağını sıkan biri var oldukça onu yapmayacağım]; yani, ebediyen. (S, O.) ― -b3- ↓ **عَوَاصِرُ** [sanki **عَاصِرٌ**’in yahut **عَاصِرَةٌ**’nın çoğulu gibi] üzümlerin öz suyunu çıkarmak için sıkıldığı üç taş, (K,) biri diğerinin üstüne konularak. (TA.) ― -b4- **عَاصِرٌ** ve ↓ **عَصُورٌ** (mecaz:) çocuğunun malından, onun izni olmaksızın alan kimse. (TA.) ― -b5- **فُلَانٌ عَاصِرٌ** (mecaz:) filân kimse inatçı yahut cimridir. (TA.)

**عُنْصُرٌ**
**عُنْصُرٌ** ذ (S, O, Msb, K) ve **عُنْصَرٌ**, (S, O, K,) bunlardan birincisi daha yaygın bilinen olmakla beraber, ikincisi daha fasih olandır, (TA,) Köken; eşi **أَصْلٌ**: (S, O, Msb, K:) soy, nesep yahut aile: (Msb:) derece yahut nitelik; asillik yahut yücelik; şöhret yahut anılırlık yahut itibar; atalarından yahut kişinin kendi fiillerinden yahut niteliklerinden türeyen; eşi **حَسَبٌ**: (S, O, K:) çoğulu **عَنَاصِرُ**. (Msb.) Dersin ki **فُلَانٌ كَرِيمُ العُنْصُرِ** [Filân kimse cömert kökenlidir yahut soyludur, vb.,] tıpkı **كَرِيمُ العَصِيرِ** dediğin gibi. (L.) ― -b2- Bir unsur (**أَصْلٌ**): farklı tabiatlardaki maddî cevherlerin kendilerinden terkib olunduğu şeylerden; [terkibin kendisinden başladığı şey olarak unsur:] dört çeşittir; yani ateş, hava, toprak ve su. (KT.) [Fakat bu kullanım felsefenin ıstılahî diline aittir. Ayrıca **مَادَّةٌ**’ya ve **جِسْمٌ**’e bak.]

**عَوَاصِرُ**
**عَوَاصِرُ** ذ : **عَاصِرٌ**’e bak.

**اـِعْصَارٌ**

**اـِعْصَارٌ** ذ: Bir toz [veya kum] kasırgası; bir sütuna benzer; gök ile yer arasında toz [veya kum] kaldıran ve dönüp duran, bir sütuna benzer bir rüzgâr; Araplarca ayrıca **زَوْبَعَة** diye de adlandırılır; müzekker cinstendir; (Msb;) tozu [veya kumu] kaldıran ve sanki bir sütunmuş gibi göğe doğru yükselen bir rüzgâr; (S, O;) yerden esen, (K, TA,) ve tozu [veya kumu] kaldıran, ve (TA) göğe doğru bir sütun gibi yükselen bir rüzgâr; (K, TA;) halk tarafından **زَوْبَعَة** diye adlandırılır: (TA:) bu tarzda, şiddetle esmedikçe, böyle adlandırılmaz: (Zj, TA:) [bk. **عَمُودٌ**:] göğe yükselen bir rüzgâr: (AZ:) yahut gök gürültüsü ve şimşek ile bulutları kaldıran bir rüzgâr: (S, O:) yahut içinde ateş bulunan: (K:) Kur’ân’da ii. 268’de zikredilmiştir: (S, O:) yahut içinde aşağıdaki **عِصَار** vardır; bu, şiddetli toz demektir, (K,) yahut bu son kelime, rüzgârın havada sütun şeklinde kaldırdığı toz demektir (**مَا عَصَرَتْ بِهِ الرِّيحُ مِنَ التُّرَابِ فِى الهَوَآءِ**): (TA:) [bk. ayrıca **عَصَرٌ**:] çoğulu **أَعَاصِيرُ**, (Msb, TA,) ve **أَعَاصِرُ** [şiirde vâki olur]. (Ham p. 678.) ― -b2- **اـِنْ كُنْتَ رِيحًا فَقَدْ لَاقَيْتَ اـِعْصَارًا** [Eğer sen bir rüzgâr isen, bir sütun gibi toz kasırgasına rastladın] Arapların bir meselidir, (O, TA,) içinde bir miktar güç bulunan ve kendisinden üstün biriyle karşılaşan bir adam hakkında, (O,) yahut hasmıyla cesaretle karşılaşan bir adam hakkında. (TA.) ― -b3- Ve denir: **وَعْدُهُ اـِعْصَارٌ** [Onun vaadi, toz kasırgası gibi faydasızdır]. (A, TA.)

**كَرِيمُ المَعْصَرِ**

**كَرِيمُ المَعْصَرِ** ذ: bk. **عُصَارَةٌ**.

**مُعْصِرٌ**

**مُعْصِرٌ** ذ ve **مُعْصِرَةٌ**: bk. 4, sonuna yakın. ― -b2- **مُعْصِرَاتٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Bulutlar demektir; (Az, K;) suyu sıktıkları için böyle adlandırılmıştır: (Aboo-Is-hلk, TA:) bu açıklama, Kur’ân’da lxxviii. 14’te söylenenle en uygun olandır; çünkü **أَعَاصِيرُ** [**اـِعْصَارٌ**’ın çoğulu] diye adlandırılan rüzgârlar yağmur rüzgârlarından değildir: (Az, TA:) yahut rüzgârlar tarafından kendilerinden yağmur sıkılıp çıkarılma noktasında olan bulutlar: (Bd, lxxviii. 14’te; ve TA: *) yahut yağmuru dökmeye hazır bulutlar: (TA:) yahut yağmuru sıkan bulutlar: (S, O:) yahut yağmurla akan [veya sızdıran] fakat henüz toplanıp bir araya gelmemiş bulutlar; tıpkı **مُعْصِرٌ**’ün, hayız akıntısı neredeyse olmuş fakat henüz olmamış kıza uygulanması gibi: (Fr, TA:) yahut bulutlardan yağmuru sıkıp çıkarmaya hazır rüzgârlar: (Bd, adı geçen yerde:) yahut **أَعَاصِيرُ**’u olan rüzgârlar; (Bd, adı geçen yerde; ve TA;) yani toz. (TA.)

**مِعْصَرٌ**

**مِعْصَرٌ** ذ (K, TA) ve **مِعْصَرَةٌ** (S, O, TA): Üzümün (S, O, K) ve zeytinin (S) suyunu (S, O, K) ve yağını çıkarmak için sıkıldığı şey. (S.) [bk. ayrıca **مِعْصَارٌ**.]

**مَعْصَرَةٌ**

**مَعْصَرَةٌ** ذ: Üzüm ve benzerlerinin, suyunu yahut benzerini çıkarmak için sıkıldığı yer. (K, * TA.)

**مُعَصَّرٌ**

**مُعَصَّرٌ** ذ: bk. **عَصَرٌ**.

**مِعْصَارٌ**

**مِعْصَارٌ** ذ: Bir şeyin suyunun yahut benzerinin akması [veya sızması] için içine konulup sıkıldığı şey. (K, * TA.) [bk. ayrıca **مِعْصَرٌ**.]

**مَعْصُورٌ**

**مَعْصُورٌ** ذ: bk. **عَصِيرٌ**. ― -b2- Ayrıca (mecaz:) susuzluk sebebiyle (O, TA) kuru bir dil. (TA.)

**مُعْتَصَرٌ**

**مُعْتَصَرٌ** ذ: bk. **عَصَرٌ**, iki yerde: ― -b2- ve bk. **عُصَارَةٌ**, iki yerde.

**مُعْتَصِرٌ**

**مُعْتَصِرٌ** ذ: Başkası yahut başkaları için şarap yapmak üzere üzüm suyunu çıkaran kimse. (Mgh.) [Fakat bk. 1.] ― -b2- (mecaz:) Büyük abdest bozan: (Mgh, K, * TA:) **عَصْرٌ**’dan, yahut “sığınak veya gizlenme yeri” anlamındaki **عَصَرٌ**’dan. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz:) Bir şeyden yahut bir şeyden, elde eden ve alan kimse. (S, O.)
