# عصص (ع-ص-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B5%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ص - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B5/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والصاد
)ع ص، ص ع مستعملان( عص: العُصْعُصُ: أصل الذَّنب. ويُجمع عُصوصاً وعَصاعِص، قال ذو الرمة:
توصّل منها بامرِيء القـيْسِ نِـسْـبَةً		كما نِيط في طُول العَسيبِ العَصاعِصُ
صع: الصَّعْصَعَةُ: التفريق. صَعْصَعْتُهم فَتصَعْصَعُوا. وذهبت الإبلُ صَعَاصِعَ أي نادّةً مُتَفَرِّقَةً في وجوهٍ شتى.
وصَعْصَعَةُ بن صُوْحان سيِّدٌ معرُوفٌ من رجالِ علي بن أبي طالب رضي الله عنه.

##### Türkçe

باب العين والصاد
(**ع ص**، **ص ع** kullanımdadır) **عص**: **العُصْعُصُ**: kuyruğun aslı. **عُصوصاً** ve **عَصاعِص** olarak çoğul yapılır; ذو الرمة dedi ki:
توصّل منها بامرِيء القـيْسِ نِـسْـبَةً		كما نِيط في طُول العَسيبِ العَصاعِصُ

**صع**: **الصَّعْصَعَةُ**: ayırma. **صَعْصَعْتُهم** de, böylece **فَتصَعْصَعُوا**. Ve develer **صَعَاصِعَ** olarak gitti; yani, çeşitli yönlerde ürkekçe dağılmış (olarak).

Ve **صَعْصَعَةُ بن صُوْحان**; علي بن أبي طالب رضي الله عنه’nun adamlarından, bilinen bir efendidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العَصُّ: هو الأَصلُ الكريم وكذلك الأَصُّ. وعَصَّ يَعَصُّ عَصّاً وعَصَصاً: صَلُبَ واشْتَدّ.
والعُصْعُصُ والعَصْعَصُ والعُصَصُ والعُصُصُ والعُصْعُوصُ: أَصل الذنب، لغات كلها صحيحة، وهو العُصُوص أَيضاً، وجمعُه عَصاعِصُ. وفي حديث جَبَلةَ بن سُحَيم: ما أَكلت أَطْيَبَ من قَلِيّة العَصاعص، قال ابن الأَثير: هو جمع العُصعُص وهو لحم في باطن أَلْيةِ الشاة، وقيل: هو عظمُ عَجْبِ الذنَب. ويقال: إِنه أَول ما يُخْلَق وآخرُ ما يَبْلى؛ وأَنشد ثعلب في صفة بقرٍ أَو أُتُنٍ:
يَلْمَعْن إِذ وَلَّيْنَ بالعَصاعِص،
لَمْعَ البُرُوقِ في ذُرى النَّشائص
وجعل أَبو حنيفة العَصاعِصَ للدِّنانِ فقال: والدِّنانُ لها عَصاعِصُ فلا تقعُد إِلا أَن يُحْفَر لها. قال ابن بري: والمَعْصُوصُ الذاهبُ اللحم. ويقال: فلان ضيّقُ العُصْعُصِ أَي نَكِدٌ قليل الخير، وهو من إِضافة الصفة المشبهة إِلى فاعلها. وفي حديث ابن عباس، وذكَرَ ابنَ الزُّبَير: ليس مثلَ الحَصِر العُصْعُصِ في رواية، والمشهور: ليس مثل الحصر العَقِص، وسنذكره في موضعه.

##### Türkçe

**العَصُّ**: o, asil asıldır; aynı şekilde **الأَصُّ** da. Ve **عَصَّ يَعَصُّ عَصّاً** ve **عَصَصاً**: sert oldu ve şiddetlendi.

Ve **العُصْعُصُ** ve **العَصْعَصُ** ve **العُصَصُ** ve **العُصُصُ** ve **العُصْعُوصُ**: kuyruğun aslıdır; hepsi sahih lügatlerdir; o, ayrıca **العُصُوص**tur; onun çoğulu **عَصاعِصُ**dur. Ve **جَبَلةَ بن سُحَيم** hadîsinde: “**قَلِيّة العَصاعص**”tan daha lezzetli yemedim. İbnü’l-Esîr dedi: O, **العُصعُص**un çoğuludur; o, koyunun butunun iç tarafında bir ettir; ve denildi ki: o, kuyruğun ucunun kemiğidir. Ve denilir: o, yaratılanın ilki ve yıprananın sonudur; ve Sa‘leb, sığır yahut dişi eşek vasfında şu beyti okudu:

Parıldarlar, döndükleri vakit **بالعَصاعِص** ile,
Şimşeklerin parıltısı gibi, **ذُرى النَّشائص**te.

Ve Ebû Hanîfe, **العَصاعِصَ**ı küpler için kıldı; şöyle dedi: “Küplerin **عَصاعِصُ**u vardır; bu sebeple, onlar için kazılmadıkça oturmaz.” İbn Berî dedi: Ve **المَعْصُوصُ**, eti gitmiş olandır. Ve denilir: falan kimse **ضيّقُ العُصْعُصِ**tur; yani uğursuzdur, hayrı azdır; ve bu, müşebbehe sıfatın kendi fâiline izafe edilmesindendir. Ve İbn Abbâs hadîsinde, İbnü’z-Zübeyr’i andı: bir rivayette “**الحَصِر العُصْعُصِ** gibi değildir”; meşhur olan ise: “**الحصر العَقِص** gibi değildir”; onu yerinde zikredeceğiz.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العص  ، بالفتح:  الأصل  ، عن ابن الأعرابي، وزاد غيره: الكريم، وكذلك الأص، بالهمزة.  وعص  يعص،  كمل  يمل، عصا وعصصا:  صلب واشتد  نقله ابن دريد.  والعصعص كقنفذ  ، وعليه اقتصر الجوهري، زاد غيره: مثل  علبط، وحبحب، وأدد، وزبر، وعصفور  ، فهي ست لغات، نقلهن الصاغاني عن ابن الأعرابي، وهي كلها صحيحة، غير أنه ضبط الثانية منها كقرطق، بدل علبط، وهو بضم الأول وفتح الثاني:  عجب الذنب  وهو عظمه. قال الجوهري: يقال: إنه أول ما يخلق وآخر ما يبلى. ونقله الصاغاني أيضا، وجمعه العصاعص. وفي حديث جبلة بن سحيم: ما أكلت أطيب من قلية العصاعص  . قال ابن الأثير: هو جمع العصعص وهو لحم في باطن ألية الشاة. وأنشد ثعلب في صفة بقر أو أتن:
  يلمعن إذ ولين بالعصاعـص
  لمع البروق في ذرا النشائص  والعصعصة: وجعه  ، نقله الصاغاني يقال: فلان ضيق العصعص،  كقنفذ  ، يعنون به  النكد القليل الخير  ، وهو من إضافة الصفة المشبهة إلى فاعلها. وقال ابن عباد: رجل عصعص: قليل الخير. قال ابن فارس: العصعص: الرجل  الملزز الخلق  . قال ابن دريد:  العصنصي: الضعيف  . قال غيره:  عصص على غريمه تعصيصا  ، إذا  ألح  عليه. ومما يستدرك عليه: رجل معصوص: ذاهب اللحم، نقله ابن بري. والعصوص، بالضم: عجب الذنب.

##### Türkçe

**العص**، fetih ile: asıl; İbnü’l-A‘râbî’den. Başkası şunu ekledi: kerîm; hemzeli olarak **الأص** da böyledir. Ve **عص** **يعص** (tıpkı **كمل** **يمل** gibi), **عصا** ve **عصصا**: katılaştı ve şiddetlendi; bunu İbn Düreyd nakletti. Ve **العصعص** (tıpkı **قنفذ** gibi); Cevherî bununla yetindi. Başkası şunu ekledi: **علبط** gibi, **حبحب** ve **أدد** ve **زبر** ve **عصفور** gibi; bunlar altı lugattır; onları Sâgânî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti; hepsi sahihtir; ancak o, bunların ikincisini **قرطق** gibi ضبط etti, **علبط** yerine; o da birincinin zammesi ve ikincinin fethası iledir: **عجب الذنب**; o, onun kemiğidir. Cevherî dedi: denilir ki o, yaratılanın ilki ve yok olanın sonudur. Sâgânî de onu nakletti; cem‘i **العصاعص**’tır. Ceble b. Suhaym hadîsinde: “**قلية العصاعص**’tan daha lezzetli bir şey yemedim.” İbnü’l-Esîr dedi: o, **العصعص**’ın cem‘idir; o, koyunun **ألية**sinin iç tarafında bir ettir. Sa‘leb, sığır yahut dişi eşek sıfatında şu beyti okudu:
  يلمعن إذ ولين بالعصاعـص
  لمع البروق في ذرا النشائص

Ve **العصعصة**: onun ağrısı; Sâgânî nakletti. Denilir ki: falan **ضيق العصعص** (tıpkı **قنفذ** gibi); bununla **النكد القليل الخير**i kastederler; bu, müşebbehe sıfatın kendi fâiline izâfe edilmesindendir. İbn Abbâd dedi: **رجل عصعص**: hayrı az. İbn Fâris dedi: **العصعص**: **الملزز الخلق** adam. İbn Düreyd dedi: **العصنصي**: zayıf. Başkası dedi: **عصص على غريمه تعصيصا**: ona karşı **ألح** ettiğinde. Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **رجل معصوص**: eti gitmiş; İbn Berrî nakletti. Ve **العصوص** (zamme ile): **عجب الذنب**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%B5/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَصَّ
عَصَّ A ( n. ac. عَصّ 1 ,  عَصَص 4 ),
a.  Was, became hard, firm.

b.  [ 'Ala ] [ coll. ], Pressed hard, dunned ( debtor ).

c.  [ coll. ], Pressed a spring.

عَصَّصَ
عَصَّصَ II ,
a.  see I (b) .

عُصَص
عُصَص 9 ,  عُصُص 10 ,
a.  Tail-bone.

##### Türkçe

عَصَّ
**عَصَّ** A (isim-fiil: **عَصّ** 1, **عَصَص** 4),
a. Sert, katı oldu.

b. [ **'Ala** ] [ topluluk ], Şiddetle bastırdı, (borçluyu) sıkıştırdı.

c. [ topluluk ], Bir yayı bastırdı.

عَصَّصَ
**عَصَّصَ** II,
a. I (b)’ye bak.

عُصَص
**عُصَص** 9, **عُصُص** 10,
a. Kuyruk kemiği.
