# عضد — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B6%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B6%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عضد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B6%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عضد

العَضُدُ: الساعد، وهو من المِرفق إلى الكتف. وفيه أربع لغات: عضَد، وعضِد، وعَضْدٌ وعُضْدٌ. وعَضَدْتُهُ أعْضُدُهُ بالضم: أعَنْتُهُ، وكذلك إذا أصبت عَضُدَهُ. وعَضَدتُ الشجر أعضِدُهُ بالكسر، أي قطعته بالمِعْضَدِ، فهو مَعْضودٌ وعَضَدٌ بالتحريك. ومنه قول الهذليّ:
ضَرْبُ المُعَوِّلِ تحت الديمةِ العَضَدا
والمُعاضدة: المعاونة. واعْتَضَدْتُ بفلان، أي استعنت به. واعْتَضَدْتُ بالشيء: جعلته في عَضُدي. والمِعضد والمِعْضاد: سيفٌ يُمتَهَنُ في قطع الشجر. والمِعْضَدُ: الدُمْلُجُ. والعاضِدان: سطران من النخَل على فَلَجٍ. والعاضِدُ: الجمل يأخذ عَضُدَ الناقة فيتنوَّخها. الأصمعيّ: إذا صار للنخلة جذعٌ يتناول منه المتناولُ فتلك النخلة العَضِيد، وجمعها عِضدانٌ. قال: فإذا فاتَتُ اليدَ فهي جبَّارةٌ. ورجلٌ أعضدُ: دقيق العَضُدِ. وعُضادِيٌّ: عظيم العَضُدِ. ويدٌ عَضِدَةٌ، إذا قصرت عَضُدُها. وأعضادُ كلِّ شيء: ما يُشَدُّ حواليه من البناء وغيره، كأعْضادِ الحوض، وهي حجارة تنصب حول شَفيرِه. وكذلك عِضادَتا الباب، وهما خشبتاهُ من جانبيه. والعَضَدُ بالتحريك: داءٌ يأخذ الإبل في أعْضادِها فتُبَطُّ. تقول منه: عَضِدَ البعير بالكسر. قال النابغة:
شَكَّ الفَريضَةَ بالمِدْرى فأنفَذهـا		شكَّ المُبَيْطِرِ إذ يشفي من العَضَدِ
والمُعَضَّدُ: الثوب الذي له عَلَمٌ في موضع العضُدِ من لابسه. قال زهير يصف بقرة:
فجالتْ على وَحْشِيِّها وكأنَّهامُسَرْبَلَةٌ من رازِقِيٍّ مُعَضَّدِ
وإبلٌ مُعَضَّدةٌ: موسومةٌ في أعضادِها؛ والسِمَةُ عِضادٌ. والمُعَضِّدَةُ: البُسرة التي يبدو الترطيب في أحد جانبيها.

### Türkçe

**العَضُدُ**: önkol; ve o, dirsekten omuza kadardır. Ve onda dört lugat vardır: **عضَد** ve **عضِد** ve **عَضْدٌ** ve **عُضْدٌ**. Ve “**عَضَدْتُهُ** **أعْضُدُهُ**” (damme ile): ona yardım ettim; ve yine, **عَضُدَهُ**’unu yaraladığın zaman da böyledir. Ve “**عَضَدتُ** **الشجر** **أعضِدُهُ**” (kesre ile), yani onu **بالمِعْضَدِ** ile kestim; artık o **مَعْضودٌ**’dur ve (harekeli olarak) **عَضَدٌ**’dır. Ve ondan, Hüzeli’nin sözü:
ضَرْبُ المُعَوِّلِ تحت الديمةِ العَضَدا

Ve **المُعاضدة**: yardımlaşma. Ve “**اعْتَضَدْتُ** بفلان”, yani onunla yardım istedim. Ve “**اعْتَضَدْتُ** بالشيء”: onu **عَضُدي**’mde kıldım. Ve **المِعضد** ve **المِعْضاد**: ağaç kesmede hor kullanılan bir kılıçtır. Ve **المِعْضَدُ**: bileziktir. Ve **العاضِدان**: bir **فَلَجٍ** üzerinde hurmadan iki sıradır. Ve **العاضِدُ**: deve; dişi devenin **عَضُدَ**’unu alır da onu çöktürür. el-Asma‘î: hurma ağacına, ondan alanın alacağı bir gövde olduğu vakit, işte o hurma ağacı **العَضِيد**’dir; onun çoğulu **عِضدانٌ**’dır. Dedi: elin erişmesini geçtiği vakit, o **جبَّارةٌ**’dır. Ve **أعضدُ** bir adam: **العَضُدِ**’u ince. Ve **عُضادِيٌّ**: **العَضُدِ**’u büyük. Ve **يدٌ عَضِدَةٌ**, **عَضُدُ**’u kısaldığı zaman. Ve her şeyin **أعضادُ**’ı: bina ve başkası gibi, onun çevresine bağlanan şeydir; **أعْضادِ الحوض** gibi; ve o, onun kenarı çevresine dikilen taşlardır. Ve yine **عِضادَتا الباب**; ve onlar, onun iki yanındaki iki tahtasıdır. Ve (harekeli olarak) **العَضَدُ**: develerde **أعْضادِها**’nda tutan bir hastalıktır; böylece onlar bağlanır. Ondan dersin ki: “**عَضِدَ** البعير” (kesre ile). en-Nâbiga dedi:
شَكَّ الفَريضَةَ بالمِدْرى فأنفَذهـا		شكَّ المُبَيْطِرِ إذ يشفي من العَضَدِ

Ve **المُعَضَّدُ**: giyenin **العضُدِ** yerinde bir alameti olan elbise. Züheyr, bir ineği vasfederken dedi:
فجالتْ على وَحْشِيِّها وكأنَّهامُسَرْبَلَةٌ من رازِقِيٍّ مُعَضَّدِ

Ve **إبلٌ مُعَضَّدةٌ**: **أعضادِها**’nda dağlanmış; ve dağ **عِضادٌ**’dır. Ve **المُعَضِّدَةُ**: iki yanından birinde yumuşamanın göründüğü **البُسرة**’dir.
