# عضر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B6%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B6%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عضر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B6%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: عضر

باب العين والضاد والراء معهما
ض ر ع، ر ض ع، ع ر ض، ع ض ر مستعملات، ر ع ض، ض ع ر مهملات ضرع: ضَرِعَ الرجل يَضْرَعُ فهو ضَرَعٌ، أي: غمر ضعيف. قال طرفة بن العبد:
..........		فما أنا بالواني ولا الضَّرَعِ الغمر
والضَّرَعُ أيضاً: النحيف الدقيق. يقال: جسدك ضارع، وأنت ضارع، وجنبك ضارع.
قال الأحوص:
كفرت الذي أسدَوْا إليك ووسّدوا		من الحسن إنعاماً وجنبك ضارع
وتقول: أضرعته: أي: ذللته. وضَرِعَ، أي: ضعف، وقوم ضَرِع. قال:
تعدو غواة على جيرانكم سفهاً		وأنتم لا أشابات ولا ضـرع
والضَّرَعُ والتّضَرُّعُ: التّذلل. ضَرَعَ يَضْرَعُ، أي: خضع للمسألة. وتضّرع: تذلل، وكذلك التضرّع إلى الله: التخشُّع. وقوم ضَرَعَةٌ، أي: متخشِّعُون من الضعف.
والضَّرع للشاء والبقر ونحوهما، والخلف للناقة، ومنهم من يجعله كلّه ضرعاً من الواب.
ويقال: ما له زرع ولا ضرع، أي: لا أرض تزرع ولا ماشية تحلب. وأضْرَعَتِ الناقة فهي مُضْرع لقرب النتاج عند نزول اللبن.
والمضارع: الذي يضارع الشيء كأنّه مثلُهُ وشِبْهُه.
والضَّريع في كتاب الله، يبيس الشبرق. قال زائدة: هو يبيس كل شجرة.
رضع: رَضِعَ الصبي رِضَاعاً ورَضَاعة، أي: مصَّ الثدي وشرب. وأرضعته أمّه، أي: سقته، فهي مرضعة بفعلها. ومُرْضِعٌ، أي: ذات رضيع، ويُجمعُ الرضيعُ على رُضُع، وراضع على رُضَّع. قال النبي عليه السلام: " لولا بهائم رُتَّع، وأطفال رُضَّع، ومشايخ ركَّع لصبَّ عليكم العذاب صبّا " .
ويقال: رضيع وراضع.
ويقال: الرضاعة من المجاعة، أي: إذا جاع أشبعه اللّبن لا الطعم.
ورَضُعَ الرجل يَرْضُعُ رَضاعة فهو رضيع راضع: لئيم، وقوم راضعون ورَضَعَة. يقال: لأنه يرضع لبن ناقته من لؤمه.
والراضعتان من السنّ اللّتان شرب عليهما اللّبن، وهما الثنّيتان المتقدمتا الأسنان كلّها، والرواضع: الأسنان التي تطلع في فم المولود في وقت رَضاعه.
عرض: عَرُضَ الشيء يعرُضُ، فهو عريض. والعَرْضُ مجزوماً: خلاف الطول. وفلان يَعْرِضُ علينا المتاع عَرْضاً للبيع والهبة ونحوهما.
وعرَّضته تعريضاً، وأعرضْتُهُ إعراضاً، أي: جعلته عريضاً.
وعَرَضْتُ الجند عرض العين، أي: أمررتهم علي لأنظًرَ ما حالهم، ومن غاب منهم، واعترضت: وعَرَضْتُ القوم على السيف عرضاً، أي: قتلاً، أو على السوط: ضرباً.
وعرضت الكتاب والقرآن عرضاً.
وعَرَض الفرس في عدوه إذا مر عارضا على جنب واحد، يَعْرِضُ عَرْضاً.
قال:
يَعْرِضُ حتى ينصب الخيشوما
وعارض فلان بسلعته، أي: أعطى واحدة وأخذ أخرى. قال:
هل لك والعارض منك عائضُ
في مائة يسئر منها القابض
أي: هل لكِ فيمن يعارضك فيأخذ منك شيئاً، ويعطيك شيئاً يعتاض منك.
قوله: في مائة، أي في مائة من الإبل يسئر منها الذي يقبضها. ومعنى يسئر منها: يبقي منها بعضها، لأنه لا يقدر أن يسوقها لكثرتها، ويقال: هذا رجل خطب امرأة، فبذل لها مائة من الإبل.
وعارضته في البيع فعرضته عرضاً، أي: غبنته وصار الفضل في يدي.
وعَرَضْتُ أعواداً بعضها على بعض. قال:
ترى الرّيش في جوفه طامياً		كعَرْضِكَ فوق نصالٍ نصالا
يصف البئر أو الماء، يقول: إن الريش بعضه على بعض معترضاً، كما عرضت أنت نصلاً فوق نصل كالصليب.
وأعرضت كذا، وأعرضت بوجهي عنه، أي: صددت وحدت، وأعْرَضَ الشيء من بعيد، أي ظهر وبرز، تقول: النهر مُعْرِض لك، أي: موجود ظاهر لا يُمْنَعُ منه، ومُعْرض خطأ. قال عمرو بن كلثوم:
وأعرضتِ اليمامةُ واشمخرّت		كأسياف بأيدي مُصْلـتـينـا
أي: بدت.. وعارضته في المسير، أي: سرت حياله، قال:
فعارضتها رهواً على متتابع		نبيل منيل خارجيّ مجنّ?ب
وعارضته بمثل ما صنع، إذا أتيت إليه بمثل ما أتي إليك، ومنه اشتُقَّتِ المعارضة.
واعترضت عُرْضَ فلان، أي: نحوت نحوه، واعترضتُ عُرْضَ هذا الشيء، أي: تكلفتُهُ، وأدخلتُ نفسي فيه.
واعترض فلان عِرْضي، إذا قابله وساواه في الحسب.
وعارضت فلاناً، أي: أخذ في طريق وأخذت في طريق غيره، ثمّ لقيته.
ونظرت إليه معارَضةً، إذا نظرت إليه من عُرْض، أي: ناحية.
وعارضت فلاناً بمتاع، أو شيء معارضة.
وعارضته بالكتاب إذا عارضت كتابك بكتابه.
واعترض الشيء، أي: صار عارضاً كالخشبة المعترضة في النهر.
واعترض عِرْضي، إذا وقع فيه، وانتقصه، ونحو ذلك.
واعترض له بسهم، أي: أقبل قِبَلَه فرماه من غير أن يستعدّ له فقتله.
واعترض الفرس في رسَنِه إذا لم يستقم لقائده.
والاعتراض: الشغْب. قال:
وأراني المليك رشدي وقد كُنْ		تُ أخا عُنْجُهيّة واعتـراض
واعترضت الناس: عرضتهم واحداً واحداً.
واعترضت المتاع ونحوه. عرضته.
وتعرض لمعروفي يطلبه، وهو واحد.
وتعرَّض الشيء دخل فيه فساد. وكذلك تعرَّض الحب. قال لبيد:
فاقطع لُبانَةَ من تعرّض وصله		.........
أي: تشاجر واختلف.
ويقال: الحموضة عرض في العسل، أي: عرض له شيء مما يحدث.
وعَرَّضْتَ لفلان وبفلان: إذا قلت قولاً وأنت تعيبه بذلك.
ومنه المعاريض بالكلام، كما أن الرجل يقول: هل رأيت فلاناً فيكره أن يكذب. فيقول: إن فلاناً لَيُرَى.
وقال عبد الله بن عباس: " ما أُحِبُّ بمعاريضِ الكلام حُمْرَ النَّعَم " .
ورجل عِرِّيض يتعرّض للناس بالشر، ونِفيح ونتّيج ينتتح له أي: يتعرض. قال طريف بن زياد السلمي:
ومنتاحة من قومكم لا تـرى لـكـم		حريماً ولا تَرْضَى لذي عذركم عذرا
ويقال: استعرضت أعطي من أقبل وأدبر، واستعرضت فلاناً: سألته عرض ما عنده علي. جامع في كل شيء.
وعِرْض الرجل: حَسَبه، ويقال لا تعرض عرض فلان، أي: لا تذكره بسوء.
وسحاب عارض. والعارض من كل شيء ما استقبلك كالسحاب العارض ونحوه والعَرْضُ: السحاب. قال:
........		كما خالف العَرْضُ عَرْضاً مُخيلا
وربما أدخلت العرب النون في مثل هذه زائدة، وليست من أصل البناء، نحو قولهم: يعدو العِرَضْنى والعِرَضْنَة وهو الذي يشتق في عدوه، أي: يعترض في شق. قال:
تعدو العِرَضْنَى خيلهم حواملا
أي: يعترض في شق، ويروى: حراجلاً: وأظنه عراجلاً، أي: جماعات.
وامرأة عِرَضْنة، أي: ذهبت عَرْضَاً من سِمَنِها وضِخَمِها.
والعريض: الجدي إذا بلغ، ويروى: كاد ينزو، وجمعه عِرْضان. قال أبو الغريف الغنوي يصف ذئباً:
ويأكل المرجل من طُليانه
ومن عنوق المعز أو عِرضانه
والعَروض عَروض الشعر، لأن الشعر يعرض عليه، ويجمع أعاريض، وهو فواصل الأنصاف. والعروض تؤنث. والتذكير جائز.
والعَروض طريق في عُرْض الجبل، وهو ما اعترض في عُرْض الجبل في مضيق، ويجمع على عُرُض.
والعُرْض عُرْض الحائط وهو وسطه. وعُرْضُ النهر وسَطُهُ. قال لبيد: ?فتوسّطا عرض السّريِّز...=........
أي وسط النهر. ومن روى: عَرْضَ السرِي يريد سعة الأرض، الذي هو خلاف الطوّل.
يقال جرى في عُرض الحديث، ودخل في عُرْض الناس، أي: وسطهم، وكلّما رأيت في الشعر: عن عُرْض فاعلم أنّه عن جانب، لأنّ العرب تقول: نظرت إليه عن عُرْض، أي ناحية.
واعَرَضُ من أحداث الدّهر نحو الموت والمرض وشبهه.
وعَرَضَتْ له الغولُ، أي: تغّولته وبدت له. وعَرَضَ له خير أو شرّ، أي: بدا.
وفلان عُرْضة للناس لا يزالون يقعون فيه. وأصاب من الدنيا عَرَضاً قليلاً أو كثيراً.
قال:
من كان يرجو بقاءً لا نفاذ لـه		فلا يكن عَرَضُ الدنيا له شجَنا
وفي فلان على أعدائه عُرْضيّة، أي: صعوبة.
والمَعِرض: المكانُ الذي يُعْرَضُ فيه الشيء.
وثوب مِعْرَضٌ، أي تُعْرَضُ فيه الجارية.
وعارضةُ الباب: الخشبة التي هي مِساكُ العِضادتين من فوق.
وفلان شديد العارضة، أي: ذو جَلَد وصرامة.
وعارِض وجهك ما يبدو منه عند الضحك. قال زائدة: أقول: عارض الفم لا غيرُ.
ورجل خفيف العارضين، أي: عارضي لحيته.
وتجيء العوارض في الشعر يريد به أسنان الجارية. قال:
....بـــقـــســــيمةٍْ		سبقت عَوارضها إليك من الفم
والعوارض: سقائف المحمل العِراض التي أطرافها في العارضتين، وذلك أجمع سقائف المحمل العراض، وهي خُشُبه، وكذلك العورض من الخشب فوق البيت المسقف إذا وضعت عرضاً.
والعوارض: الثنايا. قال:
تجلو عوارض ذي ظَلْم إذا ابتسمت		كأنّه مُنْهَلٌ بالـرّاح مـعـلـول
الظَّلْمُ: ماء الأسنان كأنه يقطر منها. وقال أبو ليلى: الظَّلْمُ صفاء الأسنان وشدة ضوئها. قال:
إذا ما رنا الرائي إليها بطرفِهِ		غُروبَ ثناياها أضاء وأظلما
يعني من ظَلْم الأسنان. وقيل: العوارض: الضواحك، لمكانها في عُرْض الوجه، وهي تلي الأنياب.
عضر: العَضْرُ: لم يستعمل في العربية، ولكنه حيّ من اليمن. ويقال: بل هو اسم موضوع لموضع. قال زائدة: عَضَرَ بكلمة، أي باح بها. وهل سمعت بعدنا عَضْرَةً، أي: خبرَا.

### Türkçe

باب **العين** والضاد والراء معهما
**ض ر ع**، **ر ض ع**، **ع ر ض**، **ع ض ر** مستعملat, **ر ع ض**، **ض ع ر** مهملat. **ضرع**: **ضَرِعَ** adam **يَضْرَعُ**; o **ضَرَعٌ**dur; yani: büsbütün zayıf. **طرفة بن العبد** dedi:
..........		Ben ne gevşekim ne de büsbütün zayıf olan **الضَّرَعِ** **الغمر**
Ve **الضَّرَعُ** ayrıca: ince, narin. Denir: bedenin **ضارع**dır; ve sen **ضارع**sın; ve böğrün **ضارع**dır.
**الأحوص** dedi:
Sana yaptıkları iyiliği inkâr ettin ve (seni) dayadılar		güzellikten bir ihsan olarak; hâlbuki böğrün **ضارع**
Ve dersin: **أضرعته**: yani: onu zelil kıldım. Ve **ضَرِعَ**: yani: zayıfladı; ve kavim **ضَرِع**. Dedi:
Komşularınıza sefihçe azgınlar koşar		hâlbuki siz ne **أشابات**sınız ne de **ضـرع**
Ve **الضَّرَعُ** ve **التّضَرُّعُ**: alçalma. **ضَرَعَ يَضْرَعُ**: yani: isteme için boyun eğdi. Ve **تضّرع**: alçaldı; ve aynı şekilde Allah’a **التضرّع**: huşû. Ve kavim **ضَرَعَةٌ**: yani: zayıflıktan huşû edenler.
Ve **الضَّرع** koyun ve sığır ve benzerleri içindir; ve **الخلف** dişi deve içindir; ve onlardan kimi onu bütünüyle, **الواب**dan, **ضرعاً** kılar.
Ve denir: onun ne ekini vardır ne **ضرع**ı; yani: ekilen bir arazi yok ve sağılan bir davar yok. Ve dişi deve **أضْرَعَتِ**; o **مُضْرع**dır: sütün inmesi sırasında doğumun yakınlığı sebebiyle.
Ve **المضارع**: şeye **يضارع** olan; sanki o onun misli ve benzeridir.
Ve **الضَّريع** Allah’ın kitabında: kuru **الشبرق**tur. **زائدة** dedi: o, her ağacın kurusudur.

**رضع**: **رَضِعَ** çocuk **رِضَاعاً** ve **رَضَاعة**; yani: memeyi emdi ve içti. Ve annesi onu **أرضعته**; yani: ona içirdi; o, fiiliyle **مرضعة**dır. Ve **مُرْضِعٌ**: yani: emzikli (çocuk) sahibi. Ve **الرضيع** **رُضُع** üzerine cem edilir; ve **راضع** **رُضَّع** üzerine. Peygamber -aleyhi’s-selâm- dedi: “Eğer **رُتَّع** otlayan hayvanlar, ve **رُضَّع** emen çocuklar, ve **ركَّع** rükû eden ihtiyarlar olmasaydı, üzerinize azabı dökerdi, döke döke.”
Ve denir: **رضيع** ve **راضع**.
Ve denir: **الرضاعة** **المجاعة**dandır; yani: acıkınca onu, yiyecek değil süt doyurur.
Ve adam **رَضُعَ** **يَرْضُعُ** **رَضاعة**; o **رضيع راضع**dır: alçak (tabiatlı). Ve kavim **راضعون** ve **رَضَعَة**. Denir: çünkü cimriliğinden dişi devesinin sütünü emer.
Ve dişten **الراضعتان**: üzerinde süt içilen iki (diş)tir; ve onlar, bütün dişlerin önünde bulunan iki **الثنّيتان**dır. Ve **الرواضع**: emme vaktinde yeni doğanın ağzında çıkan dişlerdir.

**عرض**: **عَرُضَ** şey **يعرُضُ**; o **عريض**tir. Ve **العَرْضُ** cezmedilmiş olarak: uzunluğun zıddıdır. Ve falan, satmak ve hibe ve benzerleri için metayı bize **يَعْرِضُ** **عَرْضاً**.
Ve onu **عرَّضته** **تعريضاً**; ve ben onu **أعرضْتُهُ** **إعراضاً**; yani: onu geniş kıldım.
Ve askeri **عرض العين** üzere **عَرَضْتُ**; yani: hallerinin ne olduğuna ve onlardan kimlerin kaybolduğuna bakayım diye onları önümden geçirdim. Ve **اعترضت**: ve kavmi kılıca **عرضاً** üzere **عَرَضْتُ**; yani: öldürme olarak; yahut kırbaca: dövme olarak.
Ve kitabı ve Kur’an’ı **عرضاً** üzere **عرضت**.
Ve at, koşusunda **عَرَض** eder: tek bir yan üzerinde yanlamasına geçip giderse; **يَعْرِضُ** **عَرْضاً**.
Dedi:
**يَعْرِضُ** ta ki **الخيشوما**yı dikip kaldırıncaya kadar
Ve falan, malıyla **عارض** etti; yani: birini verdi ve bir başkasını aldı. Dedi:
Senin için var mı; ve senden **العارض** bir **عائضُ** (olur mu)
Yüz içinde; ondan **القابض** artığını bırakır
Yani: senden bir şey alıp sana bir şey veren, senden bedel alan kimse hakkında senin için (bir şey) var mı?
Onun sözü: “yüz içinde”; yani: develerden yüz içinde. **يسئر منها**nın manası: ondan bir kısmını bırakır; çünkü çokluğundan dolayı onu süremez. Ve denir: bu, bir kadına talip olan bir adamdır; ona develerden yüz (deve) verdi.
Ve satışta falanla **عارضته**; sonra onu **عرضته عرضاً**; yani: onu aldattım; fazlalık benim elimde oldu.
Ve bazı çubukları bazısı üzerine **عَرَضْتُ**. Dedi:
Onun iç boşluğunda tüyü kabarmış görürsün		senin, bir ağız üstüne bir ağız koyuşun gibi
Kuyuyu yahut suyu vasfeder; der ki: tüy, birbirinin üstüne yanlamasına (gelmiş)tir; senin, bir ağızı öteki ağız üstüne haç gibi koyuşun gibi.
Ve şunu **أعرضت**; ve yüzümle ondan **أعرضت**; yani: yüz çevirdim ve saptım. Ve şey uzaktan **أعْرَضَ**; yani: göründü ve belirdi. Dersin: nehir sana **مُعْرِض**tir; yani: mevcut, açık; ondan men olunmaz. Ve **مُعْرض** hatadır. **عمرو بن كلثوم** dedi:
**اليمامةُ** göründü ve dikleşti		bizim kılıçlarımız gibi, **مُصْلـتـينـا**nın ellerinde
Yani: belirdi. Ve yürüyüşte onunla **عارضته**; yani: onun hizasında yürüdüm. Dedi:
Onunla, peş peşe (gelen) üzerinde yumuşakça hizalaştım		soylu, cömert; haricî, yanlanmış
Ve onun yaptığı gibi bir şeyle ona **عارضته**: sana gelene benzer bir şeyle ona geldiğinde; buradan **المعارضة** türetildi.
Ve falanın **عُرْضَ**ına **اعترضت**; yani: onun yöneldiği yöne yöneldim. Ve bu şeyin **عُرْضَ**ına **اعترضت**; yani: onu üstlendim ve kendimi onun içine soktum.
Ve falan benim **عِرْضي**me **اعترض** etti: nesepte onunla karşılaştı ve ona denk oldu.
Ve falanla **عارضت**: yani: o bir yola girdi, ben başka bir yola girdim; sonra ona rastladım.
Ve ona **معارَضةً** ile baktım: ona **عُرْض**dan, yani bir taraftan baktığında.
Ve falanla bir meta yahut bir şey ile **معارضة** ettim.
Ve kitapla ona **عارضته**: kitabını onun kitabıyla karşılaştırdığında.
Ve şey **اعترض** etti: yani: nehirde enlemesine duran kütük gibi, enlemesine duran bir şey oldu.
Ve benim **عِرْضي**me **اعترض** etti: içine düştüğünde, onu eksilttiğinde ve benzeri.
Ve ona bir ok ile **اعترض** etti: yani: ona doğru yöneldi; ona hazırlanmadığı hâlde onu attı; onu öldürdü.
Ve at, yularında **اعترض** eder: onu sürene düzgün gitmediğinde.
Ve **الاعتراض**: kargaşa. Dedi:
Ve beni hükümdar, doğru yolumu gösterdi; hâlbuki ben		**عُنْجُهيّة** ve **اعتـراض** sahibi idim
Ve insanları **اعترضت**: onları birer birer arz ettim.
Ve metayı ve benzerini **اعترضت**: onu **عرضته**.
Ve benim iyiliğime **تعرض** etti: onu ister; ve o tektir.
Ve şey **تعرَّض** etti: bozulma onun içine girdi. Ve aynı şekilde tane **تعرَّض** etti. **لبيد** dedi:
Onun bağının **تعرّض** etmiş olanından bir ihtiyacı kes		.........
Yani: çekişti ve ihtilaf etti.
Ve denir: ekşilik, balda bir **عرض**tır; yani: ona, meydana gelen şeylerden bir şey arız oldu.
Ve falana ve falanla **عَرَّضْتَ**: onu bununla ayıplarken bir söz söylediğinde.
Ve bundan: sözde **المعاريض**; nitekim adam der ki: falanı gördün mü? ve yalan söylemekten hoşlanmaz; der ki: falan elbette görülür.
Ve **عبد الله بن عباس** dedi: “Sözün **معاريض**iyle **حُمْرَ النَّعَم**ı sevmem.”
Ve **عِرِّيض** bir adam: insanlara şer ile **يتعرّض** eder. Ve **نِفيح** ve **نتّيج**: ona **ينتتح** eder; yani: **يتعرض** eder. **طريف بن زياد السلمي** dedi:
Sizin kavminizden bir **منتاحة**: sizin için görmez		ne bir harem; ne de özür sahibinize bir özrü razı olur
Ve denir: **استعرضت**: gelen ve giden kimseye veririm. Ve falanı **استعرضت**: onda olanın arzını bana yapmasını istedim. Her şeyde toplayıcı.
Ve adamın **عِرْض**ı: onun hasebidir. Ve denir: falanın **عرض**ına **تعرض** etme; yani: onu kötüyle anma.
Ve **عارض** bir bulut. Ve her şeyden **العارض**: **العارض** bulut ve benzeri gibi, sana karşı gelen şeydir. Ve **العَرْضُ**: buluttur. Dedi:
........		**العَرْضُ** bir **عَرْضاً** **مُخيلا** olarak karşı çıktığı gibi
Ve bazen Araplar, bunun gibi şeylerde **النون**u زائد olarak soktular; o, yapının aslından değildir. Onların sözü gibi: **العِرَضْنى** ve **العِرَضْنَة** koşusunda yan yan giden (attır); yani: bir yarıkta yanlamasına gider. Dedi:
Onların atları **العِرَضْنَى** koşar, yüklenmiş olarak
Yani: bir yarıkta yanlamasına gider. Ve **حراجلاً** diye rivayet edilir; ve ben onu **عراجلاً** sanıyorum; yani: gruplar.
Ve **عِرَضْنة** bir kadın: yani: semizliği ve iriliği sebebiyle enlemesine gitmiştir.
Ve **العريض**: erginleştiğinde oğlaktır; ve rivayet edilir: neredeyse sıçrayıp aşacak oldu. Onun cemi **عِرْضان**dır. **أبو الغريف الغنوي** bir kurdu vasfederek dedi:
O, kuzularından **المرجل**i yer
Ve keçinin **عنوق**undan yahut onun **عِرضانه**ndan
Ve **العَروض**: şiirin **عَروض**udur; çünkü şiir ona arz olunur. Ve **أعاريض** diye cem edilir; ve o, yarımların fasılalarıdır. Ve **العروض** müennestir; müzekker kılmak caizdir.
Ve **العَروض**: dağın eninde bir yoldur; dar bir yerde dağın eninde karşıdan çıkan şeydir. Ve **عُرُض** üzerine cem edilir.
Ve **العُرْض**: duvarın **عُرْض**udur; o, onun ortasıdır. Ve nehrin **عُرْضُ**u: onun ortasıdır. **لبيد** dedi: ?**فتوسّطا عرض السّريِّز**...=........
Yani: nehrin ortası. Ve kim **عَرْضَ السرِي** diye rivayet ettiyse, yerin genişliğini kasteder; o da uzunluğun zıddıdır.
Denir: sözün **عُرض**ünde aktı; ve insanların **عُرْض**üne girdi; yani: onların ortasına. Ve şiirde ne zaman **عن عُرْض** görürsen bil ki o, yandan demektir; çünkü Araplar der: ona **عن عُرْض** baktım; yani: bir taraftan.
Ve zamanın olaylarından **اعَرَضُ**: ölüm ve hastalık ve benzeri gibi.
Ve ona **الغولُ** **عَرَضَتْ**: yani: ona gulyabani oldu ve ona göründü. Ve ona hayır yahut şer **عَرَضَ** etti: yani: göründü.
Ve falan, insanlar için bir **عُرْضة**dır; durmadan onun içine düşerler. Ve dünyadan az yahut çok bir **عَرَضاً** elde etti.
Dedi:
Kim, kendisi için tükenişi olmayan bir kalıcılık umarsa		dünyanın **عَرَضُ**u ona bir keder olmasın
Ve falanda düşmanlarına karşı bir **عُرْضيّة** vardır: yani: zorluk.
Ve **المَعِرض**: şeyin arz olunduğu yerdir.
Ve **مِعْرَضٌ** bir elbise: yani: cariye onun içinde arz olunur.
Ve kapının **عارضةُ**ı: iki sövenin üstten tutacağı olan tahtadır.
Ve falan, **شديد العارضة**dır: yani: dayanıklılık ve sertlik sahibidir.
Ve yüzünün, gülme sırasında ondan görünenini **عارِض**. **زائدة** dedi: derim ki: yalnızca ağzın **عارض**ı.
Ve **خفيف العارضين** bir adam: yani: sakalının iki yan tarafı.
Ve şiirde **العوارض** gelir; onunla cariyenin dişlerini kasteder. Dedi:
....**بـــقـــســــيمةٍْ**		onun **عَوارض**ı ağızdan sana doğru öne geçti
Ve **العوارض**: **المحمل**in, uçları iki **العارضتين**de olan geniş tavanlıklarıdır; bu, **المحمل**in geniş tavanlıklarının tümüdür; ve onlar onun tahtalarıdır. Ve aynı şekilde, üstü örtülü evin üstünde, enlemesine konulduğunda, tahtadan **العورض**.
Ve **العوارض**: **الثنايا**dır. Dedi:
Gülümsediğinde **ذي ظَلْم**un **عوارض**ını parlatır		sanki o, şarapla sulanmış bir pınardır
**الظَّلْمُ**: dişlerin suyu; sanki onlardan damlar. Ve **أبو ليلى** dedi: **الظَّلْمُ**, dişlerin berraklığı ve ışığının şiddetidir. Dedi:
Bakan, ona bakışıyla baktığında		onun **ثنايا**sının batışı aydınlatır ve karartır
Dişlerin **ظَلْم**ından kasteder. Ve denildi: **العوارض**: **الضواحك**tır; yüzdeki **عُرْض**da bulunmaları sebebiyle; ve onlar, köpek dişlerini takip eder.

**عضر**: **العَضْرُ**: Arapçada kullanılmadı; fakat Yemen’den bir kabiledir. Ve denir: bilakis o, bir yer için konulmuş bir isimdir. **زائدة** dedi: **عَضَرَ** bir sözle; yani: onunla açığa vurdu. Ve bizden sonra bir **عَضْرَةً** işittin mi; yani: bir haber.
