# عض — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B6/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B6/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B6.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: عض

عَضِضْتُهُ
1 عَضِضْتُهُ ذ , and عَضِضْتُ عَلَيْهِ, (S, O, Msb, K,) and بِهِ (S, O, Msb,) third pers. عَضَّ, (S,) aor. عَضَ٣َ , (S, Msb, K,) i. e. يَعَضُّ, (ISk, S, O,) imp. عَضّ [i. e. عَضَّ and عَضِّ] and اِعْضَضٌ, (TA,) inf. n. عَضٌّ (Mgh, O, Msb, K) and عَضِيضٌ (O, K) and عُضَاضٌ, (TA, [see also عِضَاضٌ, below,]) [I bit it; or] I seized it, or took hold of it, with my teeth, (A, Mgh, Msb, K,) and pressed it therewith; (TA;) namely, a thing, (A,) or a morsel of food: (S, Msb:) or with my tongue; (A, K;) as, for instance, a serpent does; but not a scorpion; for this latter stings: (TA:) accord. to the Book of Verbs by IKtt, one also says عَضَضْتُ, aor. عَضُ٣َ : (Msb:) and [it has been asserted that] one says, (Msb, K,) though rarely, (Msb,) عَضَضْتُ, aor. عَضَ٣َ : (Msb, K:) it is said in the S [and O] that ISk cites AO as asserting that عَضَضْتُ, with fet-h [to the first ض] is a dial. var. [which obtained] among [the tribes of] Er-Ribلb: but, IB says, this is a mistranscription; for what ISk says, in the book entitled “ ElIslلh, ” is, غَصِصْتُ بِاللُّقْمَةِ فَأَنَا أَغَصُّ بِهَا غَصَصًا قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ وَغَصَصْتُ لُغَةٌ فِى الرِّبَابِ, with [the pointed غ and] the unpointed ص: to which [says SM] I add, that thus it is found in the handwriting of Aboo-Zekereeyà and of Ibn-El-Jawلleekee, in the “ Islلh ” of ISk, and they expressly assert that what is in the S is a mistranscription. (TA.) ― -b2- عَضَّ الفَرَسُ عَلَى لِجَامِهِ [The horse champed his bit]. (Msb.) ― -b3- It is said in the Kur [iii. 115], وَاـِذَا خَلَوْا عَضَّوا عَلَيْكُمُ الأَنَامِلَ مِنَ الغَيْظِ (assumed tropical:) [And when they are alone, they bite the ends of the fingers by reason of wrath, or rage, against you]: meaning that, by reason of the vehemence of their hatred of the believers, they eat [or rather bite] their hands in wrath, or rage. (O, TA.) You say also, عَضَّ عَلَى يَدِهِ غَيْظًا (tropical:) [He bit his hand in wrath, or rage], when a man is inordinate in his enmity. (TA.) In like manner, it is said in the Kur [xxv. 29], وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ (tropical:) [And the day when the wrong-doer shall bite his hands]; meaning, in repentance and regret. (O, TA.) And it is said in a prov., عَضَّ عَلَى شِبْدِعِهِ, i. e. لِسَانِهِ (assumed tropical:) [He bit his tongue]: applied to the clement, or forbearing. (O, TA.) One says also, عَضَّ بِالْخَمْسِ, meaning He bit the fingers. (Ham p. 790.) ― -b4- عَضَّ فِى العِلْمِ بِنَاجِذِهِ (tropical:) He confirmed his knowledge; made it sound. (Mgh.) ― -b5- Mohammad said, عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِى وَسُنَّةِ الخُلَفَآءِ الرَّشِدِينَ مِنْ بَعْدِى عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ, meaning (assumed tropical:) [Keep ye to my course of conduct, and the course of conduct of the orthodox Khaleefehs after me:] cleave ye, or hold ye fast, thereto. (Mgh, * Msb.) And you say, of a man, عَضَّ بِصَاحِبِهِ, (S, O, K,) aor. عَضَ٣َ , (S,) inf. n. عَضِيضٌ (S, O, K) and عَضٌّ, (TA,) (assumed tropical:) He kept, or clave, to his companion; (S, O, K;) he stuck to him: (TA:) and عَضَّهُ has the same, which is said to be the primary, signification; (TA;) or this signifies he seized him with his teeth, because the doing so is a means of cleaving. (IAth, TA.) You say also عضضت بِمَالِى, [so in the TA, without any vowel-signs to the verb,] inf. n. عُضُوضَةٌ and عَضَاضَةٌ, [to agree with which, the pret. by rule should be عَضُضْتُ,] (assumed tropical:) I clave, or held fast, to my property. (TA.) And عَضَّ فُلَانٌ بِالشَّرِّ (tropical:) Such a one kept, or clave, to evil, or mischief, and did not leave it. (A, TA.) ― -b6- عَضَّهُ, (Aboo-'Is-hلk, TA in art. همز,) or عَضَّهُ بِلِسَانِهِ, (A, TA, *) inf. n. عَضٌّ, (TA,) (tropical:) He defamed him; spoke evil of him; or backbit him. (Aboo-Is-hلk, ubi suprà; A, TA.) ― -b7- عَضَّ الثِّقَافُ بِأَنَابِيبِ الرُّمْحِ, and عَضَّ عَلَيْهَا, inf. n. عَضٌّ, (tropical:) The straighteninginstrument held fast to [or pinched] the internodal portions of the spear. (TA.) ― -b8- عَضَّهُ القَتَبُ, inf. n. عَضٌّ, (tropical:) [The camel's saddle hurt him] as though it bit him. (IB.) ― -b9- عَضَّهُمُ السِّلَاحُ (tropical:) [The weapon, or weapons, wounded them]. (O, TA.) ― -b10- عَضَّهُ الأَمْرُ (tropical:) The thing, or affair, was, or became, severe, or distressing, or afflictive, to him. (A, TA.) And you say also, عَضَّتْهُ الحَرْبُ (A, O) and عَضَّتْ بِهِ (tropical:) War, or the war, was, or became, severe to him. (Ham p. 628. See an ex. voce رَحِيمٌ.) عَضُّ الزَّمَانِ and الحَرْبِ signify (tropical:) The severity, or rigour, of time, or fortune, and of war: or in these two cases, the former word is with ظ: (K:) or, accord. to IKtt and others, عَضّ and عَظّ are two dial. vars. (TA.) And عَضَّ, aor. عَضَ٣َ , inf. n. عَضِيضٌ, signifies also (assumed tropical:) He, or it, was, or became, strong, or hard; syn. اِشْتَدَّ and صَلُبَ: (IKtt, TA:) app. said of a man: (TA:) [or, thus used, it has a more comprehensive meaning; for] it is said in the S that عَضِضْتَ, addressed to a man, signifies (tropical:) thou becamest, or hast become, such as is termed عِضٌّ [q. v.]; and the like is said in the A; and Sgh adds [in the O] that its inf. n. is عَضَاضَةٌ. (TA.) ― -b11- عَضَّتْهُ الأَسْفَارُ (tropical:) Travels rendered him experienced, or expert. (A, TA.) And one says, عَضَّتْهُ الأَمُورُ بِأَضْرَاسِهَا وَأَكَلَتْهُ حَتَّى عَرَّفَتْهُ (assumed tropical:) [The management of affairs rendered him experienced so that they taught him]. (A in art. جرس.)

عضّضهُ
2 عضّضهُ ذ , inf. n. تَعْضِيضٌ, [He bit him, or it, much, or frequently,] a word of the dial. of Temeem. (TA.) You say, فُلَانٌ يُعَضِّضُ شَفَتَيْهِ Such a one bites (يَعَضُّ) his lips much, or often, by reason of anger. (S.) And, of an ass, عَضَّضَتْهُ الحُمُرُ The asses bit him much, (O, K,) and lacerated him with their teeth. (O.) ― -b2- [And hence,] عضّض He jested with his girl, or young woman. (IAar, O, K.) -A2- Also عضّض, (inf. n. as above, IAar,) (assumed tropical:) He drew water from a well such as is termed عَضُوضٌ. (IAar, O, K.) -A3- And He fed his camels with [the provender termed] عُضّ. (IAar, O, K.)

عَاضَّتِ الدَّوَابُّ
3 عَاضَّتِ الدَّوَابُّ ذ , (K, * TA,) inf. n. عِضَاضٌ (S, K) and مُعَاضَّةٌ, (S,) The beasts bit one another. (S, * K, * TA.) And in like manner you say, هُمَا ↓ يَتَعَاضَّانِ They two bite each other. (S.) ― -b2- [Hence the saying,] عَاضَّ القَوْمُ العَيْشَ مُنْذُ العَامِ فَاشْتَدَّ عِضَاضُهُمْ i. e. عَيْشُهُمْ [app. meaning The people, or company of men, have grappled with life during this year, and their life has been strait, or difficult, or hard]. (S.) [See عِضَاضُ عَيْشٍ.]

أَعْضَضْتُهُ الشَّىْءَ
4 أَعْضَضْتُهُ الشَّىْءَ ذ I made him to bite the thing; or to seize it, or take hold of it, with his teeth. (S, * O, K.) ― -b2- It is said in a trad., مَنْ تَعَزَّى بِعَزَآءِ الجَاهِلِيَّةِ فَأَعِضُّوهُ بِهَنِ أَبِيهِ وَلَا تَكْنُوا (S, * Mgh, Msb, K) i. e. Whoso asserteth his relationship [of son] in the manner of the people of the Time of Ignorance, meaning by saying, in crying out for aid or succour, يَا لَفُلَانٍ, (Mgh and Msb in art. عزو,) and exclaiming, أَنَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ, (Msb,) say ye to him اِعْضَضْ بِأَيْرِ أَبِيكَ, (Mgh, O, L, Msb,) or اعضض أَيْرَ أَبِيكَ, (K,) [Bite thou the اير of thy father,] and use not a metonymical term for it, by saying هن for اير. (Mgh, O, L, K.) ― -b3- أَعْضَضْتُهُ سَيْفِى (tropical:) [I made my sword to wound him;] I smote him with my sword. (S, O, K.) And أَعَضَّ السَّيْفَ بِسَاقِ البَعِيرِ (tropical:) [He made the sword to wound the thigh, or shank, of the camel]. (A, TA.) And أَعَضَّ المَحَاجِمَ قَفَاهُ (Lh, A, O *) (tropical:) He made the cupping-instruments to cleave to the back of his neck. (Lh.) -A2- أَعَضَّتِ البِئْرُ (assumed tropical:) The well became such as is termed عَضُوضٌ. (S, O, K.) -A3- أَعَضُّوا Their camels ate [the provender called] عُضّ: (S, O, K:) and their camels pastured upon [the trees called] عِضّ, (S, O,) or عَضَاض. (L.) ― -b2- And اعضّت الأَرْضُ The land abounded with عِضّ, (S, O,) or عُضّ, (K,) or both. (TA.)

6 تَعَاْضَ٣َ see 3.

عُضٌّ
عُضٌّ ذ The provender, or fodder, of the people of the cities or towns; such as the dregs of sesamegrain from which the oil has been expressed, and crushed date-stones: (S, O, TA:) or dough with which camels are fed: (AHn, O, K:) and [the trefoil called] قَتّ, (AHn, O, K,) i. e. فِصْفِصَة: (AHn, O:) and barley and wheat, not mixed with any other thing: (AA, O, K:) or date-stones (K, TA) crushed, (TA,) and قَتّ, (K, TA,) with which camels are fed: (TA:) and thick, or course, trees [or shrubs] remaining in the earth: (AA, O, K;) as also ↓ عَضَاضٌ: (AA, O:) or date-stones (K, TA) crushed, (TA,) and dough: (K, TA:) and barley (K, TA) with one of those two things; (TA;) but 'Alee Ibn-Hamzeh disallows its application to date-stones: (IB, TA:) or thick, large firewood, collected: (K, TA:) and dry herbage (K, TA) with which beasts are fed. (TA.) [See an ex. in a verse cited in art. صلب, conj. 2.] ― -b2- See also the next paragraph, last sentence, in two places.

عِضٌّ
عِضٌّ ذ [is of the measure فِعْلٌ, in the sense of the measure فَاعِلٌ in some cases, and in the sense of the measure مَفْعُولٌ in other cases; but appears to have only tropical significations]. ― -b2- (tropical:) A lock that will scarcely open; or that is not near to opening; expl. by لَا يَكَادُ يَنْفَتِحُ: (S, A, O, K:) or that will not open. (TA.) ― -b3- (tropical:) One who keeps close to his property: (TA:) a man who improves his means of subsistence and his property, attends closely to it, and manages it well: (L:) or a manager of property: (K:) or عِضُّ مَالٍ signifies one who manages property well: (A:) or who manages property rigorously. (S, O.) ― -b4- (tropical:) Niggardly, tenacious, or avaricious: (K, TA:) for a man's keeping close to his property generally courses him to fall into niggardliness: or such a person is likened to a lock that will not open. (TA.) ― -b5- (tropical:) Evil in disposition; (Lth, O, K, TA;) bad, wicked or malignant. (TA.) ― -b6- (tropical:) A strong man; (IAar, T, A, K;) as also ↓ عَضْعَضٌ. (IAar, T, TA.) It is said in the A that العَضِيضُ and العِضُّ signify الشَّدِيدُ: and in one place in the K, that العَضِيضُ signifies العَضُّ الشَّدِيدُ: and by Sgh, in his two books, [the O and TS,] as on the authority of IAar, that العَضْعَضُ signifies العَضُّ الشَّدِيدُ: but the correct reading is that which is given in the T, with which other lexicons agree. (TA.) ― -b7- (tropical:) Having strength, or power, sufficient for a thing. (K.) You say, هُوَ عِضُّ سَفَرٍ (tropical:) He has strength, or power, sufficient for travel: (S, A, O:) he is rendered experienced, or expert, by travels: of the measure فِعْلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ. (A, TA.) And عِضُّ قِتَالٍ (tropical:) Having strength, or power, sufficient for fight. (TA.) ― -b8- (assumed tropical:) An equal in courage, or generally; or an opponent, or adversary; syn. قِرْنٌ: (O, K:) of another; (TA;) as also ↓ عَضِيضٌ. (TA.) [See the latter, below.] ― -b9- (assumed tropical:) Cunning, or intel-ligent, or skilful and knowing, and contentious; in the sense of the measure فَاعِلٌ, because such a person defames, or speaks evil of, or backbites, others: (A, TA:) (tropical:) understanding and knowing obscure, or abstruse, things: (A, TA:) (assumed tropical:) eloquent, and cunning or intelligent or skilful and knowing: (S, O, K:) and [simply] (assumed tropical:) cunning; syn. دَاهٍ; applied to a man: (S, O:) or (assumed tropical:) very cunning; syn. دَاهِيَةٌ: (K:) pl. [of mult.] غُضُوضٌ (O, K) and [of pauc.] أَعْضَاضٌ. (TA.) -A2- Also i. q. شِرْسٌ, i. e. (AZ, S, O) Such as are small, of thorny trees, (AZ, S, O, K,) as the شُبْرُم and حَاج and شِبْرِق and لَصَف and عِتْر and the smaller قَتَاد (AZ, S, O) and كَلْبَة and نُغْر [app. a mistranscription]; (AZ, TA;) as also ↓ عُضٌّ, (K, TA,) accord. to AHn: (TA:) or the طَلْح and عَوْسَج and سَلَم and سَيَال and سَرْح and عُرْفُط and سَمُر and شَبَهَان and كَنَهْبَل; (K, TA;) as also ↓ عُضٌّ: (CK:) or the عوسج and سيال and عرفط and سمر and كنهبل are of the trees called عِضَاه [q. v.]. (AZ, TA.)

عَضَّةٌ
عَضَّةٌ ذ [A bite]. (A and TA voce صَمَّمَ, q. v.)

عَضَاضٌ
عَضَاضٌ ذ (Ibn-Buzurj, S, A, O, K) and ↓ عَضُوضٌ (Ibn-Buzurj, S, O, K) and ↓ مَعْضُوضٌ (Ibn-Buzurj) A thing to be bitten (Ibn-Buzurj, S, A, O, K) and eaten. (S, O, K.) You say, مَا أَتَانَا مِنْ عَضَاضٍ, and ↓ عَضُوضٍ, and ↓ مَعْضُوضٍ, He brought not to us anything that we might bite. (Ibn-Buzurj.) And ↓ مَا عِنْدَنَا عَضُوضٌ and عَضَاضٌ, We have not what is to be bitten and eaten. (S, O.) And مَا ذُقْتُ عَضَاضًا I have not tasted a thing to be bitten. (A.) ― -b2- Also عَضَاضٌ, Trees [or shrubs] that have become thick, or coarse. (K:) or plants that have become thick, or coarse, and dry, or tough, and hard. (TA.) See also عُضٌّ. -A2- See also the next paragraph, in two places.

عِضَاضٌ
عِضَاضٌ ذ , (ISk, S, Msb, K,) with kesr, (S, Msb,) like كِتَابٌ, (K,) or ↓ عَضَاضٌ, (Sb, A,) like سَحَابٌ, (A,) a subst., like سَيَابٌ, not an inf. n., (Sb,) and ↓ عَضِيضٌ, (ISk, S, Msb,) The act, or fault, of biting, (S, * Msb, * K, * TA,) in a beast, (ISk, A, TA,) or a horse. (Msb, K.) You say (Yaakoob, S, TA) to the purchaser of a beast, when selling it, (TA,) بَرِئْتُ اـِلَيْكَ مِنَ العِضَاضِ, and ↓ العَضِيضِ, (Yaakoob, S, O, TA,) i. e. [I am irresponsible to thee for] its biting men; (TA;) or هٰذِهِ الدَّابَّةِ ↓ مِنْ عَضَاضِ [for the biting of this beast]. (A.) And ↓ دَابَّةٌ ذَاتُ عَضِيضٍ and عِضَاضٍ [A beast having a fault of biting]. (TA.) -A2- فُلَانٌ عِضَاضُ عَيْشٍ (assumed tropical:) Such a one endures distress, or affliction, with patience. (S, O, K.)

عَضُوضٌ
عَضُوضٌ ذ A horse that bites; (S, O, Msb;) [i. e. that has a habit of biting; or that bites much; as the form of the word indicates;] and a camel; as also ↓ عَضَّاضٌ. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) A bow having its string cleaving, or sticking, to its كَبِد [or handle]. (A, O, K. [Omitted in the TA.]) ― -b3- (assumed tropical:) A woman narrow in the فَرْج, (O, * K, TA,) so that the ذَكَر will not penetrate into it; (TA;) as also ↓ تَعْضُوضَةٌ: (K:) the latter is thought by Az to have this signification. (O, TA.) ― -b4- (tropical:) A well that is deep, or having its bottom distant, (S, A, O, L, K,) and narrow, (S, O,) from which one draws by means of the سَانِيَة; (S, O, L;) as though it bit the water-drawer by the distress which it occasions him; (A;) and in like manner a water; (L;) and waters; as also ↓ عَضِيضٌ: (“ Nawلdir ” of AA:) or a well distressing to the water-drawer: (TA:) or a well having much water: (O, K:) pl. عُضُضٌ, (as in some copies of the S and K, and in the O and TA,) or عُضَضٌ, (as in other copies of the S and K,) and عِضَاضٌ. (K.) ― -b5- (tropical:) Severe; grievous; distressing; afflictive: applied to time, or fortune; (S, A, O, K;) and to war. (TA.) ― -b6- (tropical:) Unjust, or tyrannical, rule, or dominion; (A, O, K, TA;) as though the subjects thereof were bitten; (O, TA;) an intensive epithet. (TA.) ― -b7- (tropical:) A calamity; a misfortune. (O, L, K, TA.) -A2- See also عَضَاضٌ, in three places.

عَضِيضٌ
عَضِيضٌ ذ : see عِضَاضٌ, in three places. -A2- (assumed tropical:) An associate; a companion: or an equal in age: syn. قَرِينٌ: (O, K:) of another. (O, TA.) See also عِضٌّ. ― -b2- Applied to waters, i. q. عَضُوضٌ, q. v. (“ Nawلdir ” of AA.) ― -b3- In the A and K, written by mistake for عَضْعَضٌ, as mentioned above, voce عِضٌّ. (TA.)

عَضَّاضٌ
عَضَّاضٌ ذ : see عَضُوضٌ, first signification.

عَضْعَضٌ
عَضْعَضٌ ذ : see عِضٌّ.

عَاضٌّ
عَاضٌّ ذ A camel that feeds upon the trees called عِضّ. (ISk, S, O.)

تَعْضُوضٌ
تَعْضُوضٌ ذ A sort of black dates, (S, O, K,) sweet, (K,) very sweet, the place of origin of which is Hejer: (S, O:) n. un. with ة: (S, O, K:) which latter is said by AHn to be a date of a colour like that of the spleen, large, succulent, melliferous, luscious: and [also a tree producing such dates; for] he mentions his having been told that the تَعْضُوضَة bears, in Hejer, a thousand pounds, of the weight of the pound of El-'Irلk. (O.)

تَعْضُوضَةٌ
تَعْضُوضَةٌ ذ , n. un. of تَعْضُوضٌ [q. v.]. ― -b2- See also عَضُوضٌ, third signification.

مَعَضٌّ
مَعَضٌّ ذ [lit. A place in which to bite. ― -b2- And hence,] i. q. مُسْتَمْسَكٌ (tropical:) [A place in which, or on which, to lay hold: and a thing on which to lay hold]. (S, A, O, Msb.) So in the saying مَا لَنَا فِى الأَرْضِ مَعَضٌّ (tropical:) [There is not for us, in the earth, any place in which, or on which, to lay hold; meaning, in which to settle]. (A, TA.) And in the saying مَا لَنَا فِى هٰذَا الأَمْرِ مَعَضٌّ (tropical:) [There is not for us, in this affair, anything on which to lay hold]. (S, O, Msb, * TA.)

مُعِضٌّ
مُعِضٌّ ذ One whose camels feed upon [the trees called] عِضّ (S, O) [and upon عُضّ also: see the verb]. ― -b2- And أَرْضٌ مُعِضَّةٌ Land abounding with [the trees called] عِضّ (S) [and with عُضّ].

حِمَارٌ مُعَضَّضٌ
حِمَارٌ مُعَضَّضٌ ذ An ass bitten much by other asses, (O, K,) and lacerated with their teeth. (O.)

مَعْضُوضٌ
مَعْضُوضٌ ذ [pass. part. n. of 1; Bitten: &c.] ― -b2- See also عَضَاضٌ, in two places.

### Türkçe

**عَضِضْتُهُ**
1 **عَضِضْتُهُ** ذ , ve **عَضِضْتُ عَلَيْهِ**, (S, O, Msb, K,) ve **بِهِ** (S, O, Msb,) üçüncü şahıs **عَضَّ**, (S,) muzâri‘ **عَضَ٣َ** , (S, Msb, K,) yani **يَعَضُّ**, (ISk, S, O,) emir **عَضّ** [yani **عَضَّ** ve **عَضِّ**] ve **اِعْضَضٌ**, (TA,) mastar **عَضٌّ** (Mgh, O, Msb, K) ve **عَضِيضٌ** (O, K) ve **عُضَاضٌ**, (TA, [aşağıda **عِضَاضٌ**’a da bak,]) [Onu ısırdım; yahut] onu dişlerimle yakaladım, yahut tuttum, (A, Mgh, Msb, K,) ve onunla bastırdım; (TA;) yani bir şeyi, (A,) yahut bir lokma yemeği: (S, Msb:) yahut dilimle; (A, K;) meselâ bir yılanın yaptığı gibi; fakat akrep değil; çünkü bu sonuncusu sokar: (TA:) IKtt’nin Fiiller Kitabı’na göre, ayrıca **عَضَضْتُ**, muzâri‘ **عَضُ٣َ** da denir: (Msb:) ve [iddia edilmiştir ki] denir, (Msb, K,) fakat nadiren, (Msb,) **عَضَضْتُ**, muzâri‘ **عَضَ٣َ** : (Msb, K:) S’de [ve O’da] denilir ki ISk, AO’yu, **عَضَضْتُ**’un [ilk **ض** üzerine fetḥ ile] bir lehçe varyantı olduğunu, [**الرِّبَابِ** kabileleri] arasında [bulunduğunu] ileri sürer diye nakleder: fakat IB der ki, bu bir yanlış yazımdır; zira ISk’nin “**ElIslلh**” adlı kitabında söylediği şudur: **غَصِصْتُ بِاللُّقْمَةِ فَأَنَا أَغَصُّ بِهَا غَصَصًا قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ وَغَصَصْتُ لُغَةٌ فِى الرِّبَابِ**, [noktalı **غ** ve noktasız **ص** ile]: buna [SM der ki] ben şunu eklerim: ISk’nin “**Islلh**”ında, Ebû Zekereyyâ’nın ve İbnü’l-Cevâlîkî’nin el yazısında da böyle bulunur ve S’de olanın bir yanlış yazım olduğunu açıkça belirtirler. (TA.)
― -b2- **عَضَّ الفَرَسُ عَلَى لِجَامِهِ** [At gemini dişledi]. (Msb.)
― -b3- Kur’ân’da [iii. 115] şöyle denilmiştir: **وَاـِذَا خَلَوْا عَضَّوا عَلَيْكُمُ الأَنَامِلَ مِنَ الغَيْظِ** (mecaz kabul edilerek:) [Ve yalnız kaldıklarında, size karşı öfkeden parmak uçlarını ısırırlar]: yani müminlere olan nefretlerinin şiddetinden, öfkeyle ellerini yerler [daha doğrusu ısırırlar]. (O, TA.) Sen ayrıca şöyle dersin: **عَضَّ عَلَى يَدِهِ غَيْظًا** (mecaz:) [Öfkeden elini ısırdı], bir adam düşmanlığında aşırı olduğunda. (TA.) Bunun gibi, Kur’ân’da [xxv. 29] şöyle denilmiştir: **وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ** (mecaz:) [Ve o gün zalim iki elini ısırır]; yani pişmanlık ve nedamet içinde. (O, TA.) Ve bir darbımeselde şöyle denilmiştir: **عَضَّ عَلَى شِبْدِعِهِ**, yani **لِسَانِهِ** (mecaz kabul edilerek:) [Dilini ısırdı]: yumuşak huylu yahut halîm olana uygulanır. (O, TA.) Ayrıca **عَضَّ بِالْخَمْسِ** denir; manası: parmakları ısırdı. (Ham s. 790.)
― -b4- **عَضَّ فِى العِلْمِ بِنَاجِذِهِ** (mecaz:) Bilgisini sağlamlaştırdı; onu sahih kıldı. (Mgh.)
― -b5- Muhammed dedi ki: **عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِى وَسُنَّةِ الخُلَفَآءِ الرَّشِدِينَ مِنْ بَعْدِى عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ**, manası (mecaz kabul edilerek:) [Benim sünnetime ve benden sonra râşid halifelerin sünnetine sarılın:] ona yapışın yahut onu sıkıca tutun. (Mgh, * Msb.) Ve bir adam hakkında şöyle dersin: **عَضَّ بِصَاحِبِهِ**, (S, O, K,) muzâri‘ **عَضَ٣َ** , (S,) mastar **عَضِيضٌ** (S, O, K) ve **عَضٌّ**, (TA,) (mecaz kabul edilerek:) arkadaşına bağlı kaldı; (S, O, K;) ona yapıştı: (TA:) ve **عَضَّهُ** da aynı manadadır; bunun aslî anlam olduğu söylenir; (TA;) yahut bu, ona dişleriyle yapıştı demektir; çünkü bunu yapmak, yapışmanın bir yoludur. (IAth, TA.) Ayrıca **عضضت بِمَالِى**, [TA’da fiilde hiçbir hareke işareti olmaksızın,] mastar **عُضُوضَةٌ** ve **عَضَاضَةٌ**, [buna göre kural gereği mâzî **عَضُضْتُ** olmalıdır,] (mecaz kabul edilerek:) malıma yapıştım yahut onu sıkıca tuttum. (TA.) Ve **عَضَّ فُلَانٌ بِالشَّرِّ** (mecaz:) Falanca kötülüğe yahut fesada yapıştı ve onu bırakmadı. (A, TA.)
― -b6- **عَضَّهُ**, (Aboo-’Is-hلk, TA’da **همز** maddesinde,) yahut **عَضَّهُ بِلِسَانِهِ**, (A, TA, *) mastar **عَضٌّ**, (TA,) (mecaz:) Ona dil uzattı; onun aleyhinde konuştu; yahut gıybet etti. (Aboo-Is-hلk, adı geçen yer; A, TA.)
― -b7- **عَضَّ الثِّقَافُ بِأَنَابِيبِ الرُّمْحِ**, ve **عَضَّ عَلَيْهَا**, mastar **عَضٌّ**, (mecaz:) Mızrağın boğum aralarını doğrultma aleti tuttu [yahut sıktı]. (TA.)
― -b8- **عَضَّهُ القَتَبُ**, mastar **عَضٌّ**, (mecaz:) [Deve semeri onu incitti] sanki onu ısırmış gibi. (IB.)
― -b9- **عَضَّهُمُ السِّلَاحُ** (mecaz:) [Silah(lar) onları yaraladı]. (O, TA.)
― -b10- **عَضَّهُ الأَمْرُ** (mecaz:) İş yahut hâl ona şiddetli oldu, yahut sıkıntı verici oldu, yahut eziyet verici oldu. (A, TA.) Ve ayrıca şöyle dersin: **عَضَّتْهُ الحَرْبُ** (A, O) ve **عَضَّتْ بِهِ** (mecaz:) Savaş ona şiddetli oldu. (Ham s. 628. **رَحِيمٌ** maddesinde bir örneğe bak.) **عَضُّ الزَّمَانِ** ve **الحَرْبِ** (mecaz:) zamanın ve savaşın şiddeti/katılığı demektir: yahut bu iki durumda, ilk kelime **ظ** iledir: (K:) yahut IKtt ve başkalarına göre **عَضّ** ve **عَظّ** iki lehçe varyantıdır. (TA.) Ve **عَضَّ**, muzâri‘ **عَضَ٣َ** , mastar **عَضِيضٌ**, ayrıca (mecaz kabul edilerek:) güçlü yahut sert oldu; eş anlamlısı **اِشْتَدَّ** ve **صَلُبَ**: (IKtt, TA:) görünüşe göre bir adam hakkında söylenir: (TA:) [yahut böyle kullanıldığında daha kapsamlı bir manası vardır; zira] S’de denilir ki bir adama hitaben **عَضِضْتَ** (mecaz:) **عِضٌّ** diye adlandırılan kimse oldun demektir; A’da da benzeri söylenir; ve Sgh [O’da] bunun mastarının **عَضَاضَةٌ** olduğunu ekler. (TA.)
― -b11- **عَضَّتْهُ الأَسْفَارُ** (mecaz:) Yolculuklar onu tecrübeli yahut usta kıldı. (A, TA.) Ve denir ki: **عَضَّتْهُ الأَمُورُ بِأَضْرَاسِهَا وَأَكَلَتْهُ حَتَّى عَرَّفَتْهُ** (mecaz kabul edilerek:) [İşler onu azı dişleriyle ısırdı ve onu yiyip bitirdi de ona öğretti]. (A, **جرس** maddesinde.)

**عضّضهُ**
2 **عضّضهُ** ذ , mastar **تَعْضِيضٌ**, [onu çok yahut sık ısırdı,] Temîm lehçesinden bir kelimedir. (TA.) Sen şöyle dersin: **فُلَانٌ يُعَضِّضُ شَفَتَيْهِ** Falanca, öfkeden dolayı dudaklarını çok yahut sık ısırır (**يَعَضُّ**). (S.) Ve bir eşek hakkında: **عَضَّضَتْهُ الحُمُرُ** Eşekler onu çok ısırdı, (O, K,) ve dişleriyle onu parçaladı. (O.)
― -b2- [Bundan dolayı,] **عضّض** Cariyesiyle yahut genç kadınıyla şakalaştı. (IAar, O, K.)
-A2- Ayrıca **عضّض**, (mastar yukarıdaki gibi, IAar,) (mecaz kabul edilerek:) **عَضُوضٌ** diye adlandırılan bir kuyudan su çekti. (IAar, O, K.)
-A3- Ve develerini [**عُضّ** denilen] yemle besledi. (IAar, O, K.)

**عَاضَّتِ الدَّوَابُّ**
3 **عَاضَّتِ الدَّوَابُّ** ذ , (K, * TA,) mastar **عِضَاضٌ** (S, K) ve **مُعَاضَّةٌ**, (S,) Hayvanlar birbirini ısırdı. (S, * K, * TA.) Ve aynı şekilde şöyle dersin: **هُمَا** ↓ **يَتَعَاضَّانِ** Onlar ikisi birbirini ısırır. (S.)
― -b2- [Bundan dolayı şu söz:] **عَاضَّ القَوْمُ العَيْشَ مُنْذُ العَامِ فَاشْتَدَّ عِضَاضُهُمْ** yani **عَيْشُهُمْ** [görünüşe göre manası: Kavim bu yıldan beri hayatla boğuştu da hayatları daraldı yahut zorlaştı yahut sertleşti]. (S.) [**عِضَاضُ عَيْشٍ**’e bak.]

**أَعْضَضْتُهُ الشَّىْءَ**
4 **أَعْضَضْتُهُ الشَّىْءَ** ذ Ona şeyi ısırtmış oldum; yahut onu dişleriyle yakalatmış yahut tutturmuş oldum. (S, * O, K.)
― -b2- Bir rivayette şöyle denilmiştir: **مَنْ تَعَزَّى بِعَزَآءِ الجَاهِلِيَّةِ فَأَعِضُّوهُ بِهَنِ أَبِيهِ وَلَا تَكْنُوا** (S, * Mgh, Msb, K) yani: Câhiliye devri halkının tarzıyla nesebini ileri süren kimse—yardım istemede **يَا لَفُلَانٍ** demek, (Mgh ve Msb’de **عزو** maddesinde,) ve **أَنَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ** diye bağırmak (Msb) suretiyle—ona **اِعْضَضْ بِأَيْرِ أَبِيكَ**, (Mgh, O, L, Msb,) yahut **اعضض أَيْرَ أَبِيكَ**, (K,) [Babanın **اير**’ini ısır,] deyiniz; ve **اير** yerine **هن** diyerek kinayeli bir lafız kullanmayınız. (Mgh, O, L, K.)
― -b3- **أَعْضَضْتُهُ سَيْفِى** (mecaz:) [Kılıcımı onu yaralar hâle getirdim;] onu kılıcımla vurdum. (S, O, K.) Ve **أَعَضَّ السَّيْفَ بِسَاقِ البَعِيرِ** (mecaz:) [Kılıcı devenin ساق’ına yaralar hâle getirdi]. (A, TA.) Ve **أَعَضَّ المَحَاجِمَ قَفَاهُ** (Lh, A, O *) (mecaz:) Hacamat aletlerini ensesine yapıştırdı. (Lh.)
-A2- **أَعَضَّتِ البِئْرُ** (mecaz kabul edilerek:) Kuyu **عَضُوضٌ** diye adlandırılan türden oldu. (S, O, K.)
-A3- **أَعْضُّوا** Develeri [**عُضّ** denilen] yemi yedi: (S, O, K:) ve develeri [**عِضّ** denilen] ağaçlarda, (S, O,) yahut **عَضَاض**’da otladı. (L.)
― -b2- Ve **اعضّت الأَرْضُ** Arazi **عِضّ** ile, (S, O,) yahut **عُضّ** ile, (K,) yahut ikisiyle birden bol oldu. (TA.)

6 **تَعَاْضَ٣َ** 3’e bak.

**عُضٌّ**
**عُضٌّ** ذ Şehir ve kasaba halkının yemi; susamın yağı çıkarıldıktan sonra kalan posası ve ezilmiş hurma çekirdekleri gibi: (S, O, TA:) yahut develerin beslendiği hamur: (AHn, O, K:) ve [**قَتّ** denilen] yonca, (AHn, O, K,) yani **فِصْفِصَة**: (AHn, O:) ve başka bir şeyle karıştırılmamış arpa ve buğday: (AA, O, K:) yahut ezilmiş hurma çekirdekleri (K, TA) (TA,) ve **قَتّ**, (K, TA,) develerin beslendiği şey: (TA:) ve yerde kalan kalın yahut kaba ağaçlar [yahut çalılar]: (AA, O, K;) bunun gibi ↓ **عَضَاضٌ**: (AA, O:) yahut ezilmiş hurma çekirdekleri (K, TA) (TA,) ve hamur: (K, TA:) ve arpa (K, TA) bu ikisinden biriyle; (TA;) fakat ‘Alî İbn-Hamzeh bunun hurma çekirdeklerine uygulanmasını reddeder: (IB, TA:) yahut toplanmış kalın, iri odun: (K, TA:) ve hayvanların beslendiği kuru ot. (TA.) [**صلب** maddesinde, 2. bâbda zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.]
― -b2- Ayrıca bir sonraki paragrafın son cümlesine, iki yerde, bak.

**عِضٌّ**
**عِضٌّ** ذ [bazı durumlarda **فِعْلٌ** vezninde olup **فَاعِلٌ** vezni manasında, diğer durumlarda **مَفْعُولٌ** vezni manasındadır; fakat yalnız mecazî manalara sahip görünür].
― -b2- (mecaz:) Zor açılan kilit; yahut açılmaya yakın olmayan; **لَا يَكَادُ يَنْفَتِحُ** ile açıklanır: (S, A, O, K:) yahut açılmayan. (TA.)
― -b3- (mecaz:) Malına sıkı sıkıya bağlı olan: (TA:) geçim vasıtalarını ve malını artıran, ona yakından bakan ve onu iyi idare eden adam: (L:) yahut mal idarecisi: (K:) yahut **عِضُّ مَالٍ** malı iyi idare eden demektir: (A:) yahut malı sıkı bir tarzda idare eden. (S, O.)
― -b4- (mecaz:) Cimri, eli sıkı, yahut tamahkâr: (K, TA:) çünkü bir adamın malına sıkı sıkıya bağlı kalması çoğu kez onu cimriliğe sevk eder: yahut böyle bir kimse açılmayan kilide benzetilir. (TA.)
― -b5- (mecaz:) Huysuz; (Lth, O, K, TA;) kötü, şerli yahut habis. (TA.)
― -b6- (mecaz:) Güçlü adam; (IAar, T, A, K;) bunun gibi ↓ **عَضْعَضٌ**. (IAar, T, TA.) A’da denilir ki **العَضِيضُ** ve **العِضُّ** **الشَّدِيدُ** manasınadır: ve K’da bir yerde **العَضِيضُ**’un **العَضُّ الشَّدِيدُ** manasında olduğu: ve Sgh tarafından iki kitabında [O ve TS’de] IAar’dan rivayetle **العَضْعَضُ**’un **العَضُّ الشَّدِيدُ** manasında olduğu: fakat doğru okunuş, T’de verilen olup diğer sözlükler de onunla uyuşur. (TA.)
― -b7- (mecaz:) Bir iş için yeterli güç yahut kudret sahibi. (K.) Sen şöyle dersin: **هُوَ عِضُّ سَفَرٍ** (mecaz:) Yolculuk için yeterli güce yahut kudrete sahiptir: (S, A, O:) yolculuklarla tecrübeli kılınmıştır: **فِعْلٌ** vezninde olup **مَفْعُولٌ** vezni manasındadır. (A, TA.) Ve **عِضُّ قِتَالٍ** (mecaz:) Savaş için yeterli güç yahut kudret sahibi. (TA.)
― -b8- (mecaz kabul edilerek:) Cesarette yahut genel olarak denk; yahut rakip, hasım; eş anlamlısı **قِرْنٌ**: (O, K:) bir başkasının; (TA;) bunun gibi ↓ **عَضِيضٌ**. (TA.) [Aşağıda ona bak.]
― -b9- (mecaz kabul edilerek:) Kurnaz, zeki, yahut becerikli ve bilgili, ve çekişmeci; **فَاعِلٌ** vezni manasında; çünkü böyle biri başkalarına dil uzatır yahut gıybet eder: (A, TA:) (mecaz:) kapalı yahut ince meseleleri anlayan ve bilen: (A, TA:) (mecaz kabul edilerek:) fasih, ve kurnaz yahut zeki yahut becerikli ve bilgili: (S, O, K:) ve [sadece] (mecaz kabul edilerek:) kurnaz; eş anlamlısı **دَاهٍ**; adama uygulanır: (S, O:) yahut (mecaz kabul edilerek:) çok kurnaz; eş anlamlısı **دَاهِيَةٌ**: (K:) çoğulu [kesret] **غُضُوضٌ** (O, K) ve [kıllet] **أَعْضَاضٌ**. (TA.)
-A2- Ayrıca **شِرْسٌ** ile aynı manadadır; yani (AZ, S, O) dikenli ağaçların küçük olanları, (AZ, S, O, K,) **شُبْرُم** ve **حَاج** ve **شِبْرِق** ve **لَصَف** ve **عِتْر** ve daha küçük **قَتَاد** (AZ, S, O) ve **كَلْبَة** ve **نُغْر** [görünüşe göre bir yanlış yazım]; (AZ, TA;) bunun gibi ↓ **عُضٌّ**, (K, TA,) AHn’ye göre: (TA:) yahut **طَلْح** ve **عَوْسَج** ve **سَلَم** ve **سَيَال** ve **سَرْح** ve **عُرْفُط** ve **سَمُر** ve **شَبَهَان** ve **كَنَهْبَل**; (K, TA;) bunun gibi ↓ **عُضٌّ**: (CK:) yahut **عوسج** ve **سيال** ve **عرفط** ve **سمر** ve **كنهبل**, **عِضَاه** denilen ağaçlardandır [bk.]. (AZ, TA.)

**عَضَّةٌ**
**عَضَّةٌ** ذ [Bir ısırık]. (A ve TA’da **صَمَّمَ** maddesinde, bk.)

**عَضَاضٌ**
**عَضَاضٌ** ذ (Ibn-Buzurj, S, A, O, K) ve ↓ **عَضُوضٌ** (Ibn-Buzurj, S, O, K) ve ↓ **مَعْضُوضٌ** (Ibn-Buzurj) Isırılacak (Ibn-Buzurj, S, A, O, K) ve yenilecek şey. (S, O, K.) Sen şöyle dersin: **مَا أَتَانَا مِنْ عَضَاضٍ**, ve ↓ **عَضُوضٍ**, ve ↓ **مَعْضُوضٍ**, Bize ısıracağımız bir şey getirmedi. (Ibn-Buzurj.) Ve ↓ **مَا عِنْدَنَا عَضُوضٌ** ve **عَضَاضٌ**, Bizde ısırılıp yenilecek şey yoktur. (S, O.) Ve **مَا ذُقْتُ عَضَاضًا** Isırılacak bir şey tatmadım. (A.)
― -b2- Ayrıca **عَضَاضٌ**, kalınlaşmış yahut kabalaşmış ağaçlar [yahut çalılar]. (K:) yahut kalınlaşmış yahut kabalaşmış, ve kurumuş yahut sertleşmiş, ve katılaşmış bitkiler. (TA.) Ayrıca **عُضٌّ**’a bak.
-A2- Ayrıca bir sonraki paragrafa, iki yerde, bak.

**عِضَاضٌ**
**عِضَاضٌ** ذ , (ISk, S, Msb, K,) kesre ile, (S, Msb,) **كِتَابٌ** gibi, (K,) yahut ↓ **عَضَاضٌ**, (Sb, A,) **سَحَابٌ** gibi, (A,) bir isimdir, **سَيَابٌ** gibi, mastar değildir, (Sb,) ve ↓ **عَضِيضٌ**, (ISk, S, Msb,) Bir hayvanda, (ISk, A, TA,) yahut atta, (Msb, K,) ısırma fiili yahut kusuru. (S, * Msb, * K, * TA.) Sen dersin (Yaakoob, S, TA) bir hayvanı satarken alıcıya, (TA,) **بَرِئْتُ اـِلَيْكَ مِنَ العِضَاضِ**, ve ↓ **العَضِيضِ**, (Yaakoob, S, O, TA,) yani [onun] insanları ısırmasından sana karşı sorumluluktan beri oldum; (TA;) yahut **هٰذِهِ الدَّابَّةِ** ↓ **مِنْ عَضَاضِ** [bu hayvanın ısırmasından]. (A.) Ve ↓ **دَابَّةٌ ذَاتُ عَضِيضٍ** ve **عِضَاضٍ** [ısırma kusuru olan hayvan]. (TA.)
-A2- **فُلَانٌ عِضَاضُ عَيْشٍ** (mecaz kabul edilerek:) Falanca sıkıntıya yahut belaya sabırla katlanır. (S, O, K.)

**عَضُوضٌ**
**عَضُوضٌ** ذ Isıran at; (S, O, Msb;) [yani ısırma alışkanlığı olan; yahut çok ısıran; kelimenin kalıbının gösterdiği üzere;] ve deve; bunun gibi ↓ **عَضَّاضٌ**. (TA.)
― -b2- (mecaz kabul edilerek:) Kirişinin **كَبِد**’ine [yahut sapına] yapıştığı yay. (A, O, K. [TA’da düşürülmüştür.])
― -b3- (mecaz kabul edilerek:) **فَرْج**’i dar kadın, (O, * K, TA,) öyle ki **ذَكَر** ona giremez; (TA;) bunun gibi ↓ **تَعْضُوضَةٌ**: (K:) Az’a göre ikincisinin bu manada olduğu sanılır. (O, TA.)
― -b4- (mecaz:) Derin, yahut dibi uzak, (S, A, O, L, K,) ve dar, (S, O,) **سَانِيَة** ile su çekilen kuyu; (S, O, L;) su çekene verdiği sıkıntı sebebiyle sanki onu ısırıyormuş gibi; (A;) ve aynı şekilde bir su; (L;) ve sular; bunun gibi ↓ **عَضِيضٌ**: (AA’nın “**Nawلdir**”i:) yahut su çekene sıkıntı veren kuyu: (TA:) yahut suyu çok olan kuyu: (O, K:) çoğulu **عُضُضٌ**, (S ve K’nın bazı nüshalarında, ve O ve TA’da,) yahut **عُضَضٌ**, (S ve K’nın diğer nüshalarında,) ve **عِضَاضٌ**. (K.)
― -b5- (mecaz:) Şiddetli; ağır; sıkıntı verici; eziyet verici: zamana yahut talihe nispetle; (S, A, O, K;) ve savaşa nispetle. (TA.)
― -b6- (mecaz:) Zalim yahut zorba yönetim; (A, O, K, TA;) sanki tebaası ısırılmış gibi; (O, TA;) mübalağa sıfatı. (TA.)
― -b7- (mecaz:) Musibet; felaket. (O, L, K, TA.)
-A2- Ayrıca **عَضَاضٌ**’a, üç yerde, bak.

**عَضِيضٌ**
**عَضِيضٌ** ذ : **عِضَاضٌ**’a, üç yerde, bak.
-A2- (mecaz kabul edilerek:) Ortak; arkadaş: yahut yaşta denk; eş anlamlısı **قَرِينٌ**: (O, K:) bir başkasının. (O, TA.) Ayrıca **عِضٌّ**’a bak.
― -b2- Sulara nispetle, **عَضُوضٌ** ile aynı manadadır, bk. (AA’nın “**Nawلdir**”i.)
― -b3- A ve K’da, yukarıda **عِضٌّ** maddesinde zikredildiği üzere, yanlışlıkla **عَضْعَضٌ** yerine yazılmıştır. (TA.)

**عَضَّاضٌ**
**عَضَّاضٌ** ذ : **عَضُوضٌ**’a, birinci manaya, bak.

**عَضْعَضٌ**
**عَضْعَضٌ** ذ : **عِضٌّ**’a bak.

**عَاضٌّ**
**عَاضٌّ** ذ **عِضّ** denilen ağaçlarla beslenen deve. (ISk, S, O.)

**تَعْضُوضٌ**
**تَعْضُوضٌ** ذ Bir çeşit siyah hurma, (S, O, K,) tatlı, (K,) çok tatlı; menşei Hejer olan: (S, O:) tekili ة iledir: (S, O, K:) bu sonuncusunun, AHn’ye göre, rengi dalak rengi gibi olan, iri, sulu, balımsı, lezzetli bir hurma olduğu söylenir: ve [bu hurmayı veren bir ağaç da olabilir; zira] Hejer’de **تَعْضُوضَة**’nın, Irak rıtlının ağırlığıyla, bin rıtl verdiğinin kendisine söylendiğini zikreder. (O.)

**تَعْضُوضَةٌ**
**تَعْضُوضَةٌ** ذ , **تَعْضُوضٌ**’un tekili [bk.].
― -b2- Ayrıca **عَضُوضٌ**’un üçüncü manasına bak.

**مَعَضٌّ**
**مَعَضٌّ** ذ [lafzen: Isırılacak yer.
― -b2- Ve bundan dolayı,] **مُسْتَمْسَكٌ** ile aynı manadadır (mecaz:) [tutunulacak yer: ve tutunulacak şey]. (S, A, O, Msb.) Şu sözde böyledir: **مَا لَنَا فِى الأَرْضِ مَعَضٌّ** (mecaz:) [Yeryüzünde bizim için tutunulacak bir yer yoktur; yani yerleşilecek yer]. (A, TA.) Ve şu sözde: **مَا لَنَا فِى هٰذَا الأَمْرِ مَعَضٌّ** (mecaz:) [Bu işte bizim için tutunulacak bir şey yoktur]. (S, O, Msb, * TA.)

**مُعِضٌّ**
**مُعِضٌّ** ذ Develeri **عِضّ** ile beslenen kimse (S, O) [ve **عُضّ** ile de: fiile bak].
― -b2- Ve **أَرْضٌ مُعِضَّةٌ** **عِضّ** ile bol arazi (S) [ve **عُضّ** ile].

**حِمَارٌ مُعَضَّضٌ**
**حِمَارٌ مُعَضَّضٌ** ذ Başka eşekler tarafından çok ısırılmış eşek, (O, K,) ve dişleriyle parçalanmış. (O.)

**مَعْضُوضٌ**
**مَعْضُوضٌ** ذ [1’in edilgen ism-i mef‘ûlü; Isırılmış: vb.]
― -b2- Ayrıca **عَضَاضٌ**’a, iki yerde, bak.
