# عطا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عطا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عطا

أعْطاهُ مالاً يُعْطيه إعْطاءً، والاسم العطاءُ، وأصله عَطاوٌ بالواو؛ لأنه من عَطَوْتُ. واسْتعطى وتَعَطَّى: سأل العَطاءَ. ورجلٌ مِعْطاءٌ: كثير الإعطاء. وامرأةٌ مِعْطاءٌ، ومِفْعالٌ يستوي فيه المذكر والمؤنث. وقومٌ معاطِيٌّ ومَعاطٍ. والعَطِيَّةُ: الشيء المُعطى، والجمع العطايا. وقالوا: ما أعطاهُ للمال، كما قالوا: ما أولاه للمعروف وما أكرمه لي. وهذا شاذٌّ لا يطّرد. ويقال: أعْطى البعيرُ، إذا انقاد ولم يسْتعصِب. وقوسٌ عَطْوى: مواتيةٌ سهلة. وعَطَوْتُ الشيء: تناولتُه باليد. والمُعاطاةُ: المناولة. وفي المثل: "عاطٍ بغير أنْواطٍ"، أي يتناول ما لا مطمع فيه ولا مُتناول. ويقال: هو يُعَطِّيني بالتشديد ويُعاطيني، إذا كان يخدُمك. وتعاطاهُ: تناوله. وفلان يَتَعاطى كذا، أي يخوض فيه. وتَعاطَينا فعَطَوْتُهُ، أي غلبته. وقيل في قوله تعالى: "فَتعاطى فَعَقَرَ"، أي قام على أطراف أصابع رجليه ثم رفعَ يديه فضربها. وذا صغَّرت عَطاءً حذفت اللام فقلت عُطَيٌّ.

### Türkçe

Ona bir mal verdi; ona verir: verme olarak; isim **العطاءُ**’dır; aslı vav ile **عَطاوٌ**’dur; çünkü **عَطَوْتُ**’dandır. Ve **اسْتعطى** ve **تَعَطَّى**: **العَطاءَ** istedi. Ve **مِعْطاءٌ** bir adam: çok veren. Ve **مِعْطاءٌ** bir kadın; ve **مِفْعالٌ**’da müzekker ve müennes eşit olur. Ve bir kavim **معاطِيٌّ** ve **مَعاطٍ**. Ve **العَطِيَّةُ**: verilen şey; çoğulu **العطايا**. Ve dediler: “Mala karşı onu ne çok verdi!”, dedikleri gibi: “İyiliğe karşı onu ne çok verdi!” ve “Bana karşı onu ne cömert kıldı!” Bu ise şâzdır; düzenli gitmez. Ve denir: Deve **أعْطى** etti; boyun eğdiği ve inatla başkaldırmadığı zaman. Ve **عَطْوى** bir yay: uygun, kolay. Ve **عَطَوْتُ** şeyi: onu elle aldım. Ve **المُعاطاةُ**: elden ele verme. Ve meselde: “**عاطٍ بغير أنْواطٍ**”; yani, kendisinde ümit olmayan ve ele alınır olmayan şeyi alır. Ve denir: o, şeddeli olarak **يُعَطِّيني** ve **يُعاطيني** eder; sana hizmet ettiği zaman. Ve **تعاطاهُ**: onu aldı. Ve falan **يَتَعاطى** şöyle şöyle; yani ona dalar. Ve **تَعاطَينا** da ben onu **عَطَوْتُهُ**; yani onu yendim. Ve Yüce Allah’ın sözü hakkında denildi: “**فَتعاطى فَعَقَرَ**”; yani iki ayağının parmak uçları üzerinde doğruldu, sonra iki elini kaldırdı da onu vurdu. Ve **عَطاءً**’ı küçülttüğün zaman lâmı düşürdün de **عُطَيٌّ** dedin.
