# عطب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عطب

العطب بالضم وبضمتين: القطن مثل عسر وعسر. قاله ابن الأعرابي. وفي حديث طاووس أو عكرمة ليس في العطب زكاة هو القطن. قال الشاعر:
  كأنه في ذرى عمائمـهـم                      موضع من منادف العطب العطب بالقتح من القكن والصوف: لينه ونعومته، كالعطوب بالضم. والذي في التهذيب العطب: لين القطن والصوف، واحدته عطبة. وقد وجدته مضبوطا بالضم، ثم ظاهر عبارته أنه لين كسيد، فإن كان كذلك ففي عبارة المؤلف نوع تسامح: يقال: عطب كمصر يعطب عطبا وعطوبا: لان، وهذا الكبش أعطب من هذا، أي ألين. عطب كفرح عطبا: هلك يكون في الناس وغيرهم عطب البعير والفرس: انكسر أو قام على صاحبه. وأعطبه غيره إذا أهلكه. والمعاطب: المهالك، واحدها معطب. وفي الحديث ذكر عطب الهدي، وهو هلاكه، وقد يعبر به عن آفة تعتريه تمنعه عن السير فينحر، واستعمل أبو عبيد العطب في الزرع فقال: فنرى أن نهي النبي صلى الله تعالى عليه وسلم عن المزارعة إنما كان لهذه الشروط، لأنها مجهولة لا يدرى أتسلم أم تعطب عطب عليه: غضب أشد الغضب. والعطبة بالضم: قطعة من قطن أو صوف. و خرقة تؤخذ بها النار قال الكميت:

  نارا من الحرب لا بالمرخ ثقبهاقدح الأكف ولم تنفخ بها العطب واعتطب بها، أخذ النار فيها ويقال: أجد ريح عطبة أي قطنة أو خرقة محترقة. والعوطب كجوهر: الداهية. و العوطب: لجة البحر قال الأصمعي: هما من العطب، وقال ابن الأعرابي: العوطب: أعمق موضع في البحر، أو المطمئن بين الموجتين، وهو قول ابن الأعرابي أيضا. عوطب شجر. والمعطب كمحسن: المقتر. والتعطيب: علاج الشراب ليطيب ريحه، عن أبي سعيد. يقال: عطب الشراب تعطيبا. وأنشد بيت لبيد:
  إذا أرسلت كف الوليد عصامه                      يمج سلافا من رحيق معطب وقال غيره: من رحيق مقطب. قال الأزهري: وهو الممزوج، ولا أدري ما معطب. التعطيب: في الكرم: بدو أي ظهور زمعاته. ومن سجعات الأساس: لا تنس ما نقم الله من حاطب، وما كاد يقع فيه من المعاطب. وتقول: رب أكلة من رطب، كانت سببا في عطب.

### Türkçe

**العطب** (ضمme ile) ve iki ضمme ile: **القطن**; tıpkı **عسر** ve **عسر** gibi. Bunu İbnü’l-A‘râbî söylemiştir. Ve Tâvûs yahut İkrime hadîsinde: “**العطب**’da zekât yoktur”; o, **القطن**’dır. Şair dedi ki:
  Sanki onların sarıklarının tepelerinde                      **العطب**’ın mendillerinden bir yer

**العطب** (فتح ile), **القطن** ve yünden: onun yumuşaklığı ve pürüzsüzlüğü; ضم ile **العطوب** gibi. Ve Tehzîb’de olan: **العطب**: **القطن** ve yünün yumuşaklığı; onun teki **عطبة**’dır. Onu ضم ile ضبط edilmiş buldum; sonra ibaresinin zahiri, onun “**سيد**” gibi “yumuşak” olduğudur; eğer böyle ise, müellifin ibaresinde bir tür müsamaha vardır: denir ki: **عطب** ( **مصر** gibi) **يعطب** **عطبا** ve **عطوبا**: yumuşadı; ve bu koç, bundan daha **أعطب**’tır; yani daha yumuşaktır. **عطب** ( **فرح** gibi) **عطبا**: helâk oldu; insanlarda ve başkalarında olur. **عطب**’u devenin ve atın: kırıldı yahut sahibinin üzerine dikildi. Ve başkası onu **أعطبه** ettiğinde: onu helâk etti. Ve **المعاطب**: helâk yerleri; onun teki **معطب**’tır. Ve hadîste **عطب**’u kurbanlığın zikri vardır; o, onun helâkidir; ve onunla, yürümekten onu men eden, ona arız olan bir âfet hakkında da ifade edilir; böylece boğazlanır. Ebû Ubeyd, ekinde **العطب**’u kullandı da dedi ki: “Biz, Peygamber’in (Allah Teâlâ ona salât etsin) ortakçılığı yasaklamasının ancak bu şartlar için olduğunu görüyoruz; çünkü onlar meçhuldür; bilinmez: selâmetle çıkar mı, yoksa **تعطب** mı.” **عطب عليه**: en şiddetli öfkeyle öfkelendi. Ve **العطبة** (ضم ile): **القطن** yahut yünden bir parça. Ve onunla ateş alınan bir bez. Kümeyt dedi ki:

  Savaştan bir ateş; onu **المرخ** ile delmediler;                      avuçların çakması onu çaktı; ve ona **العطب** üflenmedi

Ve onunla **اعتطب** etti: ateşi onun içinde aldı. Ve denir ki: “Ben **عطبة** rüzgârı buluyorum”; yani yanmış bir pamuk yahut bez. Ve **العوطب** ( **جوهر** gibi): musibet. Ve **العوطب**: denizin girdabı. Asma‘î dedi ki: “İkisi de **العطب**’dandır.” Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **العوطب**: denizde en derin yer; yahut iki dalga arasındaki alçak yer; bu, İbnü’l-A‘râbî’nin sözü olarak da (gelmiştir). **عوطب**: ağaç. Ve **المعطب** ( **محسن** gibi): cimri. Ve **التعطيب**: içeceğin kokusu güzel olsun diye içeceği tedavi etmek; Ebû Sa‘îd’den. Denir ki: **عطب الشراب تعطيبا**. Ve Lebîd’in bir beytini okuttu:
  Çocuğun eli onun bağını salıverdiğinde                      **معطب** bir **رحيق**’ten **سلافا**yı emer

Ve başkası dedi ki: “**من رحيق مقطب**.” Ezherî dedi ki: “O, karıştırılmış olandır; ve ben **معطب**’ın ne olduğunu bilmiyorum.” **التعطيب**: asmada: onun salkımlarının belirmesi, yani ortaya çıkması. Ve Esâs’ın secilerinden: “**حاطب**’dan Allah’ın neyi kınadığını unutma; ve **المعاطب**’dan içine düşmek üzere olduğu şeyi (unutma).” Ve dersin ki: Nice yaş hurma lokması vardır ki, **عطب**’ta sebep olmuştur.
