# عطرد (ع-ط-ر-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ط - ر - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

عطرد:
عُطارِد: كوكبٌ لا يُفارقُ الشَّمس. وهو كوكب الكُتّاب. وبنو عُطارِد: حيٌّ من بني سَعْدٍ.

##### Türkçe

عطرد:
**عُطارِد**: Güneş’ten ayrılmayan bir yıldızdır. Ve o, kâtiplerin yıldızıdır. Ve **بنو عُطارِد**: **بني سَعْدٍ**’dan bir kabiledir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العَطَرَّدُ بتشديد الراء: الطويلُ. يقال: يومٌ عَطَرَّدٌ، وبناءٌ عَطَرَّدُ. وعُطارِدٌ: نجمٌ من الخُنَّس.

##### Türkçe

**العَطَرَّدُ** (رّ’nin şeddelenmesiyle): uzun olan. Denilir: **يومٌ عَطَرَّدٌ** (uzun bir gün), ve **بناءٌ عَطَرَّدُ** (uzun bir bina). Ve **عُطارِدٌ**: **الخُنَّس**’ten bir yıldız.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ناقة عَطَرَّدَةٌ: مرتفعة. ورجل عَطَرَّد، بتشديد الراء: طويل. وسير عَطَرَّد: كعطوَّد. ويوم عطرَّدٌ وعطوَّدٌ: طويل. وطريق عطرَّد: ممتدّ طويل، وشأْوٌ عَطَرَّدٌ.
ويقال: عَطْرِدْ لنا عندك هذا يا فلان أَي صَيِّره لنا عندك كالعِدَة واجعله لنا عُطْروداً مِثْلُه؛ قال: ومنه اسم عُطارِدٍ. وعُطارِدٌ: كوكب لا يفارق الشمس. قال الأَزهري: وهو كوكبُ الكتاب. وقال الجوهري: هو نجم من الخُنَّسِ. وعُطارِدٌ: حَيٌّ من سَعْد، وقيل: عُطارِدٌ بطنٌ من تَميمٍ رَهْطُ أَبي رَجاءٍ العُطاردي.

##### Türkçe

Dişi deve **عَطَرَّدَةٌ**: yüksek. Ve adam **عَطَرَّد**, **الراء**’yı şeddeli: uzun.
Ve yürüyüş **عَطَرَّد**: **عطوَّد** gibi. Ve gün **عطرَّدٌ** ve **عطوَّدٌ**: uzun. Ve yol **عطرَّد**: uzanmış
uzun; ve yarış/mesafe **عَطَرَّدٌ**.

Ve denilir: Ey falan, yanındaki şu şeyi bizim için **عَطْرِدْ**; yani onu bizim için yanında, hazırlık gibi kıl
ve onu bizim için onun benzeri bir **عُطْروداً** yap; dedi: Ve ondan **عُطارِدٍ** ismi. Ve **عُطارِدٌ**: güneşi
terk etmeyen bir gezegen. Ezherî dedi: ve o, yazıcıların gezegenidir. Cevherî dedi: o,
**الخُنَّسِ**’ten bir yıldızdır. Ve **عُطارِدٌ**: **سَعْد**’dan bir kabile. Ve denildi: **عُطارِدٌ**,
**تَميمٍ**’den bir batındır; **أَبي رَجاءٍ العُطاردي**’nin kavmi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ع ط ر د * * عُطارِدٌ * نجم من الخُنس

##### Türkçe

* ع ط ر د * * **عُطارِدٌ** * **نجم**: **الخُنس**’ten bir yıldız.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العطرد، كعملس، العطود في معانيه، يقال: رجل عطرد، ويوم عطرد، وجبل عطرد، وطريق عطرد: ممتد طويل، وسنان عطرد، وشأو عطرد. وعطارد، بالضم: كوكب لا يفارق الشمس. قال الأزهري: وهو كوكب الكتأب. وقال الجوهري: هو نجم من الخنس قيل: في السماء السادسة، قال الشيخ علي المقدسي في حواشيه: هذا غلط، والمشهور أنه في السماء الثانية يصرف ويمنع، قال شيخنا: يحتاج إلى نظر في موجب المنع مع العلمية. وعطأرد بن عوف: حي من سعد، وهو اسم رجل من بني تميم، رهط أبي رجاء عمران بن ملحان العطاردي، وقيل: أصله من اليمن، سباه بنو عطارد، فنسب إليهم. وعطأرد بن حاجب بن زرارة بن عدس بن عمرو بن سعد صاحب الحلة التي رآها عمر بن الخطاب رضي الله عنه تباع في السوق، فقال للنبي صلى الله عليه وسلم: اشترها تلبسها يوم الجمعة، وهذه الحلة جاء بها من كسرى، وأهداها لرسول الله صلى الله عليه وسلم، كما سيأتي في: قوس. ويقال له أيضا: ذو القوس، ومن ولده أبو عمر أحمد بن عبد الجبار ابن محمد بن عمير بن عطارد، كوفي، حدث ببغداد. ويقال عطرده لنا عندك. وكذلك اجعله لنا عطرودا، بالضم، أي صيره لنا عندك كالعدة، مصدر: وعد. وعليه اقتصر أئمة الغريب، أو كالعدة والعتأد، كما هو نص المحيط لابن عباد. وناقة عطردة: مرتفعة. وأبو سفيان طريف بن سفيان العطأردي، ضعفه يحيى القطان. وعرفجة بن سعد العطاردي، روى وحدث.

##### Türkçe

**العطرد**، **كعملس**; **العطود**’un mânalarında. Denir: **رجل عطرد** ve **يوم عطرد** ve **جبل عطرد** ve **طريق عطرد**: uzamış, uzun; ve **سنان عطرد** ve **شأو عطرد**. Ve **عطارد**, zamme ile: güneşten ayrılmayan bir gezegen. Ezherî dedi: ve o, **كوكب الكتأب**’ın gezegenidir. Cevherî dedi: o, **الخنس**’ten bir yıldızdır; denildi ki: altıncı göktedir. Şeyh Ali el-Makdisî, hâşiyelerinde dedi: bu bir yanlıştır; meşhur olan, ikinci gökte olduğudur; sarf olunur ve men olunur. Şeyhimiz dedi: ilmiyyetle birlikte men’in mûcibinde nazara ihtiyaç vardır.

Ve **عطأرد بن عوف**: Sa‘d’dan bir kabiledir; ve o, Benî Temîm’den bir adamın adıdır; Ebû Recâ’ İmrân b. Milhân el-**العطاردي**’nin topluluğudur. Ve denildi ki: aslı Yemen’dendir; Benî **عطارد** onu esir aldı; böylece onlara nisbet edildi.

Ve **عطأرد بن حاجب بن زرارة بن عدس بن عمرو بن سعد**: Ömer b. el-Hattâb رضي الله عنه’nun pazarda satılırken gördüğü hullenin sahibidir; Peygamber صلى الله عليه وسلم’e dedi: “Onu satın al; cuma günü onu giyersin.” Ve bu hülle, Kisrâ’dan onunla gelmişti; ve onu Resûlullah صلى الله عليه وسلم’e hediye etti; **قوس** maddesinde geleceği üzere. Ve ona ayrıca **ذو القوس** da denir. Ve onun soyundan: Ebû Ömer Ahmed b. Abdülcebbâr b. Muhammed b. Umeyr b. **عطارد**; Kûfî; Bağdat’ta hadis rivayet etti.

Ve denir: **عطرده لنا عندك**. Ve aynı şekilde: onu bizim için yanında **عطرودا** kıl, zamme ile; yani onu bizim için yanında, **العدة** gibi kıl; masdar: **وعد**. Garîb imamları bununla yetindiler; yahut **العدة** ve **العتأد** gibi; İbn Abbâd’ın **المحيط**’inin nassı böyledir.

Ve **ناقة عطردة**: yüksekçe.

Ve Ebû Süfyân Tarif b. Süfyân el-**عطأردي**; Yahyâ el-Kattân onu zayıf saydı.

Ve Arfece b. Sa‘d el-**العطاردي**; rivayet etti ve hadis rivayet etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عَطْرِدْهُ لَنَا
Q. 1 عَطْرِدْهُ لَنَا ذ Make thou it to be to us, (O, K,) with thee, or in thy estimation, (O,) like the promise, (كَالعِدَةِ, K, TA, inf. n. of وَعَدَ, and this is the only explanation given by the leading authorities on strange words, TA, [in the O, كَالعِدَّةِ,]) or like the apparatus that is prepared for the casualties of fortune; (كَالعُدَّةِ and العَتَادِ; Ibn-'Abbلd, O, K;) and ↓ اِجْعَلْهُ لَنَا عُطْرُودًا signifies the same. (O, K.)

عَطَرَّدٌ
عَطَرَّدٌ ذ i. q. عَطَوَّدٌ in its several meanings: (K:) signifying High, applied to a mountain: ― -b2- and Tall, applied to a man or camel: (L:) ― -b3- and Long, applied to a day; and to a limit, term, reach, or goal, or to a heat, or single run to a goal or limit; (S, O, L;) and to a road: (L:) ― -b4- and Generous, noble, or liberal, applied to a man: (O:) ― -b5- and Quick, applied to a pace, or rate of going: (L:) ― -b6- and Sharpened, applied to a spear-head. (O.)

اِجْعَلْهُ لَنَا عُطْرُودًا
اِجْعَلْهُ لَنَا عُطْرُودًا ذ : see the first paragraph.

عُطَارِدٌ
عُطَارِدٌ ذ or عُطَارِدُ, (accord. to different copies of the S,) or both, being perfectly and imperfectly decl., (K,) but what is the cause of its being imperfectly decl., with the quality of a proper name, requires consideration, (MF,) [The planet Mercury;] the star of the scribes; (Az, TA:) one of the stars called الخُنَّسُ; (S, O, K:) accord. to the K [and O], in the sixth heaven [or sphere]: but the sheykh 'Alee El-Makdisee says that this is a mistake, for it is well known to be in one second. (TA.)

##### Türkçe

**عَطْرِدْهُ لَنَا**
Q. 1 **عَطْرِدْهُ لَنَا** ذ: Onu bizim için (ey, K,) seninle, yahut senin nazarında, (O,) vaad gibi ( **كَالعِدَةِ**, K, TA, **وَعَدَ**’ın mastarı; ve bu, garîb kelimeler üzerine önde gelen otoritelerce verilen tek açıklamadır, TA, [O’da **كَالعِدَّةِ**]) yahut talihin kazaları için hazırlanmış teçhizat gibi; ( **كَالعُدَّةِ** ve **العَتَادِ**; İbn-‘Abbâd, O, K;) yap. Ve aşağıdaki **اِجْعَلْهُ لَنَا عُطْرُودًا** da aynı manaya gelir. (O, K.)

**عَطَرَّدٌ**
**عَطَرَّدٌ** ذ: çeşitli manalarında **عَطَوَّدٌ** ile aynı: (K:) bir dağa nispetle “yüksek” demektir: ― -b2- ve bir adama yahut deveye nispetle “uzun boylu”: (L:) ― -b3- ve bir güne nispetle “uzun”; ve bir sınıra, müddete, erişmeye yahut hedefe, yahut bir sıcağa, yahut bir hedefe veya sınıra tek koşuya nispetle; (S, O, L;) ve bir yola nispetle: (L:) ― -b4- ve bir adama nispetle “cömert, asil, yahut eli açık”: (O:) ― -b5- ve bir yürüyüşe, yahut gidiş hızına nispetle “çabuk”: (L:) ― -b6- ve bir mızrak ucuna nispetle “bilenmiş”. (O.)

**اِجْعَلْهُ لَنَا عُطْرُودًا**
**اِجْعَلْهُ لَنَا عُطْرُودًا** ذ: birinci paragrafa bak.

**عُطَارِدٌ**
**عُطَارِدٌ** ذ yahut **عُطَارِدُ**, (S’nin farklı nüshalarına göre,) yahut her ikisi; tam ve noksan i‘râblı olarak: (K,) fakat onun, özel isim vasfıyla birlikte, noksan i‘râblı oluşunun sebebi düşünmeyi gerektirir, (MF,) [Merkür gezegeni;] kâtiplerin yıldızı; (Az, TA:) **الخُنَّسُ** denilen yıldızlardan biri; (S, O, K:) K’ye [ve O’ya] göre altıncı gökte [yahut felekte]: fakat şeyh ‘Alî el-Makdisî bunun bir hata olduğunu söyler; zira onun ikinci gökte olduğu iyi bilinir. (TA.)
