# عطر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عطر

العطر، بالكسر: الطيب وهو اسم جامع له، ج عطور، بالضم. والعاطر: العطر. وقال ابن الأعرابي: العاطر: محبه، وج عطر، بضمتين. والعطار: بائعه. والعطار: فرس سالم بن وابصة الأسدي. والعطارة، بالكسر: حرفته. ورجل عطر، ككتف، وامرأة عطرة ومعطارة ومعطرة ومتعطرة، وكلاهما معطير ومعطار: يتعهدان أنفسهما بالطيب ويكثران منه. ومعطار ومعطارة، إذا كان من عادتها، قال:
  علق خودا طفلة معطـاره                      إياك أعني فاسمعي يا جاره قال اللحياني: ما كان على مفعال فإن كلام العرب والمجتمع عليه: بغير هاء في المذكر والمؤنث، إلا أحرفا جاءت نوادر، قيل فيها بالهاء وسيأتي ذكرها. وقيل: رجل عطر، وامرأة عطرة: إذا كانا طيبي ريح الجرم، وإن لم يتعطرا. وعطرت المرأة، بالكسر، تعطر عطرا: تطيبت. وناقة معطار ومعطر: شديدة ونوق معطرات. وقيل: ناقة، معطر: حسنة كأن على أوبارها صبغا من حسنها، قال المرار بن منقذ:
  هجانا وحمرا معطرات كأنها                      حصى مغرة ألوانها كالمجاسد وناقة معطير: حمراء طيبة العرف، هكذا في النسخ بالفاء، وفي اللسان وغيره: العرق، بالقاف محركة، أنشد أبو حنيفة: كوماء معطير كلون البهرم. وناقة عطارة، بالتشديد، وعطرة، كفرحة، ومعطارة وتاجرة: نافقة في السوق تبيع نفسها لحسنها، أو ناقة عطرة ومعطارة ومعطرة ومعطار وعرمس، أي كريمة. قال الأزهري: وقرأت في كتاب المعاني للباهلي:
  أبكي على عنزين لا أنساهما                      كأن ظل حجر صغراهمـا وصالغ معطرة كبراهما.
 قال: معطرة: هي الحمراء. قال عمرو: مأخوذ من العطر، وجعل الأخرى ظل حجر لأنها سوداء. وقال أبو عمرو: تعطرت المرأة وتأطرت: أقامت عند، وفي اللسان والتكملة: في بيت أبويها ولم تتزوج. ومنه الحديث: كان صلى الله عليه وسلم يكره تعطر النساء وتشبههن بالرجال: أراد العطر الذي تظهر ريحه كما يظهر عطر الرجال. وقيل: أي تعطلهن من الحلي والخضاب، وهو إبدال، واللام والراء يتعاقبان، كما يقال: سمل عينه وسمرها، كأنه كره أن تكون المرأة عطلا، لا حلى عليها. وقال أبو عبيدة: يقال: بطني عطري، هكذا في سائر النسخ، والذي في أمهات اللغة: أعطري وسائري فذري قال الصاغاني: يقال ذلك لمن يعطيك ما لا تحتاج إليه ومنعك ما تحتاج إليه، وقد تقدم تفصيله في س أ ر. وعطير، كزبير، وعطران كعثمان، وفي بعض النسخ بالفتح، اسمان. ومما يستدرك عليه: امرأة عطرة مطرة: بضة مضة. والمطرة: الكثيرة السواك. واستعطرت المرأة: استعملت العطر، وهو الطيب. وفي حديث كعب بن الأشرف: وعندي أعطر العرب، أي أطيبها عطرا. ومررت بنسوة معاطير وعطرات. ورجل عطار: ماهر في العطارة، قاله الزمخشري. والمعطير: العطار: يتبعن جأبا كمدق المعطير. والعطار لقب جماعة من المحدثين منهم أبان، وداوود بن عبد الرحمن، ومرحوم بن عبد العزيز، ومحمد بن مخلد، ويحيى بن سعيد الحمصي، وجماعة. ومنية العطار: قرية بمصر، وقد دخلتهسا.

### Türkçe

**العطر**، esre ile: güzel koku; ve o, onun için câmi‘ bir isimdir; çoğulu **عطور**, ötre ile. Ve **العاطر**: **العطر**. İbnü’l-A‘râbî dedi: **العاطر**: seveni; çoğulu **عطر**, iki ötre ile. Ve **العطار**: onun satıcısı. Ve **العطار**: Esedî Sâlim b. Vâbısa’nın atı. Ve **العطارة**, esre ile: onun mesleği. Ve bir erkek **عطر**, **كتف** gibi; ve bir kadın **عطرة** ve **معطارة** ve **معطرة** ve **متعطرة**; ve ikisi de **معطير** ve **معطار**: kendilerini güzel koku ile gözetirler ve ondan çokça yaparlar. Ve **معطار** ve **معطارة**, eğer onun âdetinden ise; dedi ki:
  Bir çocuk **معطـاره** olan bir genç kızı iliştirdi                      “Seni kastediyorum; öyleyse dinle ey komşu!”
el-Lihyânî dedi: **مفعال** vezninde olan şeyde, Arapların sözü ve üzerinde birleşilen: müzekkerde ve müenneste **هاء** olmaksızın (gelmesidir); ancak **هاء** ile söylenmiş nâdir olarak gelmiş bazı harfler müstesna; onların zikri gelecektir. Ve denildi: bir erkek **عطر**, ve bir kadın **عطرة**: eğer ikisi de bedenin kokusu bakımından güzel kokulu iseler, güzel koku sürünmeseler bile. Ve kadın **عطرت** (esre ile), **تعطر** **عطرا**: güzel koku sürdü. Ve bir deve **معطار** ve **معطر**: şiddetli; ve **معطرات** develer. Ve denildi: bir deve, **معطر**: güzel; sanki tüylerinin üzerinde güzelliğinden bir boya varmış gibi. el-Merâr b. Munkız dedi:
  Bizi hicvetti; ve kırmızı, **معطرات** (develer) sanki                      kızıl taş çakılı; renkleri cesetler gibi
Ve bir deve **معطير**: kırmızı, teri güzel kokulu; nüshalarda böyle **بالفاء** iledir; **اللسان** ve başkasında: **العرق** (kāf harekeli) iledir. Ebû Hanîfe inşâd etti: **كوماء معطير كلون البهرم**. Ve bir deve **عطارة**, şeddeli; ve **عطرة**, **فرحة** gibi; ve **معطارة** ve **تاجرة**: pazarda revaçlı, güzelliğinden dolayı kendini satar; yahut bir deve **عطرة** ve **معطارة** ve **معطرة** ve **معطار** ve **عرمس**; yani kerîme. el-Ezherî dedi: el-Bâhilî’nin **كتاب المعاني**’sinde okudum:
  İki keçi üzerine ağlarım, onları unutmam                      sanki bir taş gölgesi, ikisinin küçüğü; ve **صالغ**; **معطرة** büyüğü.
Dedi: **معطرة**: o, kırmızıdır. Amr dedi: **العطر**’dan alınmıştır; ötekini taş gölgesi yaptı; çünkü o siyahtır. Ebû Amr dedi: kadın **تعطرت** ve **تأطرت**: yanında ikamet etti; ve **اللسان** ve **التكملة**’de: anne-babasının evinde, evlenmedi. Ondan hadis: o (sallallahu aleyhi ve sellem) kadınların **تعطر** etmesini ve onların erkeklere benzemesini kerih görürdü: erkeklerin **عطر**’ı göründüğü gibi kokusu görünen **العطر**’ı kastetti. Ve denildi: yani onların ziynet ve kınadan yoksun bırakılması; ve o, bir ibdâldir; **اللام** ve **الراء** birbirinin yerine geçer; nitekim: **سمل** gözünü ve **سمرها** denir; sanki kadının **عطلا** olmasını, üzerinde ziynet olmamasını kerih gördü. Ebû Ubeyde dedi: denilir: **بطني عطري**; bütün nüshalarda böyledir; ve ana dil kitaplarında olan: **أعطري وسائري فذري**. es-Sağânî dedi: bu, sana ihtiyaç duymadığın şeyi verip ihtiyaç duyduğun şeyi senden meneden kimse için söylenir; onun tafsili **س أ ر**’de geçmişti. Ve **عطير**, **زبير** gibi; ve **عطران** **عثمان** gibi; bazı nüshalarda fetha ile; iki isimdir. Ve ona müstedrek olanlardandır: bir kadın **عطرة مطرة**: dolgun, yumuşak. Ve **المطرة**: misvakı çok olan. Ve kadın **استعطرت**: **العطر**’ı kullandı; ve o, güzel kokudur. Ve Ka‘b b. el-Eşref hadîsinde: “ve yanımda Arapların **أعطر**’ı vardır”; yani koku bakımından en güzeli. Ve **معاطير** ve **عطرات** kadınlara uğradım. Ve bir erkek **عطار**: **العطارة**’da mâhir; Zemahşerî söyledi. Ve **المعطير**: **العطار**: “**يتبعن جأبا كمدق المعطير**”. Ve **العطار** bir cemaat muhaddisin lakabıdır; onlardan: Ebân, Dâvûd b. Abdirrahmân, Merhûm b. Abdilazîz, Muhammed b. Mahlad, Yahyâ b. Sa‘îd el-Hımsî ve bir cemaat. Ve **منية العطار**: Mısır’da bir köydür; ve ona girmişimdir.
