# عطر — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D8%B1/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B1.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: عطر

باب العين والطاء مع الراء
عطر ، عرط ، طعر : مستعملة .
رعط ، رطع ، طرع : مهملة .
عطر : قال الليث : العِطْر : اسم جامع لهذه الأشياء التي تعالج للطيب . وبَيَاعه : العَطّار ، وحِرْفته : العِطارة . ورجلٌ عَطِر وامرأةٌ عَطرَة إذا تعاهدا أنفسهما بالطيب . وقال غيره : رجلٌ عَطِر وامرأةٌ عَطِرَة إذا كانا طيّبَيْ ريح الجِرْمِ وإن لم يتعطّرا . وقال ابن الأعرابي : رجلٌ عاطِرٌ ، وجمعه عُطُر ، وهو المحِبّ للطِيبِ . وقال : رجلٌ عاطِر وعَطِر ومِعطار ومِعطِير . والمرأة مثله . وزاد غيره : يقال امرأة عَطِرة مَطِرة بَضّة مَضَّة . قال : والمَطِرة : الكثيرة السِوَاك ، وأخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : ناقة مِعْطَرة ومِعطار وعِرْمِسٌ أي كريمة . وروى أبو العباس عن عمرو عن أبيه : تأطَّرت المرأةُ وتعطّرت إذا أقامت في بيت أبويها ولم تتزوَّج . وقرأت في كتاب ( المعاني ) للباهليّ في قول الراجز :
لهْفي على عَنْزين لا أنساهُما
كأنَّ ظِل حَجَرٍ صغراهما
وصَالِغٌ مُعْطَرة كبراهما
قال مُعطَرة : حمراء . وجعل الأخرى ظل حجر لأنها سوداء . قال شمر : ناقة عَطَّارة وعطِرة وتاجرة إذا كانت نافقة في السوق . وقال أبو عبيدة : يقال : بطني أعْطِري وسائري فذري يقال ذلك لمن أتاك بما لا يحتاج إليه ويمنعك ما تحتاج إليه ، كأنه في التمثيل رجل جائع أتى قوماً فطيَّبوه .
عرط : أهمله الليث . وقال أبو الحسن اللِحْياني : العَقْرب يقال لها أُمّ العِرْيَط . ويقال عَرَط فلان عِرض فلان واعترطه إذا اقترضه بالغِيبة وأصل العَرْطُ : الشقّ حتى يَدْمَى .
طعر : روى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الطَعْرُ إجبار القاضي الرجلَ على الحكم . قلت : وهذا مما أهمله الليث . وهو حرف غريب لم يروِه غير أبي عُمَر صاحب كتاب ( الياقوت ) .
وقال ابن دريد في ( كتابه ) : طَعَرَ فلان جاريته طَعْراً ورَطَعَها رَطْعاً ، يكنَى به عن الجماع . ولم أسمعها لغيره ولا أدري ما صحتها . قال : وقال : اعترط الرجلُ إذا أبعَدَ في الأرض .

### Türkçe

باب **العين** والطاء مع الراء
**عطر** ، **عرط** ، **طعر** : kullanımdadır.
**رعط** ، **رطع** ، **طرع** : ihmal edilmiştir.

**عطر** : **الليث** dedi: **العِطْر**: güzel koku için işlenen bu şeylerin hepsine şâmil bir isimdir. Onun satıcısı: **العَطّار**; mesleği: **العِطارة**. Ve bir erkek **عَطِر** ve bir kadın **عَطرَة**; eğer kendilerini güzel koku ile karşılıklı olarak gözetirlerse. Başkası dedi: bir erkek **عَطِر** ve bir kadın **عَطِرَة**; eğer bedenin kokusu güzel kokulu iseler, güzel koku sürünmeseler bile. **ابن الأعرابي** dedi: bir erkek **عاطِرٌ**; onun çoğulu **عُطُر**; o, güzel kokuyu seven kimsedir. Ve dedi: bir erkek **عاطِر** ve **عَطِر** ve **مِعطار** ve **مِعطِير**. Kadın da onun gibidir. Başkası ekledi: denir: bir kadın **عَطِرة** **مَطِرة** **بَضّة** **مَضَّة**. Dedi: **المَطِرة**: misvakı çok olan. Ve bana **المنذريّ** haber verdi, **ثعلب**’den, **ابن الأعرابي**’den, dedi: bir dişi deve **مِعْطَرة** ve **مِعطار** ve **عِرْمِسٌ**; yani soylu. **أبو العباس** rivayet etti, **عمرو**’dan, babasından: kadın **تأطَّرت** ve **تعطّرت**; eğer ana-babasının evinde ikamet eder ve evlenmezse. Ve **الباهليّ**’nin ( **المعاني** ) kitabında, **الراجز**’in şu sözü hakkında okudum:
لهْفي على عَنْزين لا أنساهُما
كأنَّ ظِل حَجَرٍ صغراهما
وصَالِغٌ مُعْطَرة كبراهما
**مُعطَرة** dedi: kırmızı. Ötekini taş gölgesi yaptı; çünkü o siyahtır. **شمر** dedi: bir dişi deve **عَطَّارة** ve **عطِرة** ve **تاجرة**; eğer pazarda rağbet gören ise. **أبو عبيدة** dedi: denir: **بطني أعْطِري وسائري فذري**; bu, sana ihtiyaç duymadığı şeyi getirip de sana ihtiyaç duyduğun şeyi esirgeyen kimseye söylenir; sanki temsilde, aç bir adam bir kavme geldi de onu güzel kokulandırdılar.

**عرط** : **الليث** onu ihmal etti. **أبو الحسن اللِحْياني** dedi: akrebe **أُمّ العِرْيَط** denir. Ve denir: falan kimse falan kimsenin ırzını **عَرَط** etti ve onu **اعترطه**; eğer onu gıybetle ödünç alırsa. **العَرْطُ**’un aslı: kanayıncaya kadar yarmaktır.

**طعر** : **أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den rivayet etti, dedi: **الطَعْرُ**: kadının erkeği hükme zorlamasıdır. Dedim: bu da **الليث**’in ihmal ettiklerindendir. Ve o, garip bir harftir; onu, ( **الياقوت** ) kitabının sahibi **أبو عُمَر**’dan başkası rivayet etmemiştir.

Ve **ابن دريد** ( kitabında ) dedi: falan kimse cariyesini **طَعَرَ** etti, **طَعْراً**; ve onu **رَطَعَ** etti, **رَطْعاً**; bununla cima’dan kinaye edilir. Onu ondan başkası için işitmedim ve sıhhatini bilmiyorum. Dedi: ve dedi: adam **اعترط** etti; eğer yeryüzünde uzaklaştıysa.
