# عطش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عطش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عطش

العطَشُ: ضدُّ الرِّيّ؛ عطِشَ يعْطشُ عَطَشاً، وهو عاطِشٌ وعطِشٌ وعطُشٌ وعَطْشان، والجمع عَطِشُون وعَطْشونَ وعِطاشٌ وعَطْشَى وعَطّاشَى وعُطَاشَى، والأُنثى عَطِشةٌ وعَطْشةٌ وعَطْشى وعَطْشانةٌ ونسوة عِطاشٌ. وقال اللحياني: هو عَطْشان يُرِيد الحالَ، وهو عاطِشٌ غداً، وما هو بعاطشٍ بعد هذا اليوم. ورجل مِعْطاشٌ: كثير العطَشِ؛ عن اللحياني، وامرأَة مِعْطاشٌ.
وعَطّشَ الإِبلَ: زاد في ظِمْئها أَي حبَسَها عن الماء، كانت نَوْبَتُها في اليوم الثالث أَو الرابع فسقاها فوق ذلك بيوم. وأَعْطَشَها: أَمْسَكها أَقلَّ من ذلك؛ قال:
أَعْطَشَها لأَقْرَبِ الوَقْتين
والمُعَطَّشُ: المحبوسُ عن الماء عمْداً. والمَعاطِشُ: مواقِيتُ الظِّمْءِ، واحدُها مَعْطَشٌ، وقد يكون المَعْطَش مصدراً لِعَطِشَ يَعْطَشُ. وأَعْطَشَ القومُ: عطِشَت إِبِلُهم؛ قال الحطيئة:
ويَحْلفُ حَلْفةً لبني بَنِيه:
لأَنتُمْ مُعْطِشون، وهُمْ رِواء
وقد أَعْطَشَ فلان، وإِنه لمُعْطِشٌ إِذا عطِشَت إِبلُه وهو لا يُريد ذلك. وزَرْعٌ مُعَطَّشٌ: لم يُسْقَ. ومكان عَطِشٌ: قليلُ الماء. والعُطاش: داءٌ يُصِيب الصبي فلا يروى، وقيل: يُصِيب الإِنْسان يشرب الماءَ فلا يَروَى. وفي الحديث: أَنه رَخَّص لصاحب العُطاش، بالضم، واللَّهَث أَن يُفطِرا ويُطعِما. العُطاشُ، بالضم: شدّة العَطَشِ، وقد يكون داءٌ يُشْرب معه ولا يَرْوي صاحبه. وعَطِشَ إِلى لقائه أَي اشتاق. وإِني إِليك لعَطْشان، وإِني لأُجادُ إِليك، وإِني لجائع إِليك، وإِني لَمُلْتاحٌ إِليك، معناه كله: مشتاق؛ وأَنشد:
وإِني لأُمْضِي الهَمَّ عنها تَجَمُّلاً،
وإَني، إِلى أَسْماءَ، عَطْشانُ جائعُ
وكذلك إِني لأَصْوَرُ إِليه. وعَطْشان نَطْشَان: إِتباع له لا يُفْرد. قال محمد بن السري: أَصلُ عَطْشان عَطْشاء مثل صحراء، والنون بدل من أَلف التأْنيث، يدل على ذلك أَنه يجمع على عَطاشَى مثل صَحارَى. ومكانٌ عَطِشٌ وعطْشٌ: قليل الماء؛ قال ابن الكلبي: كان لعبد المطلب بن هاشم سَيفٌ يقال له العطشان، وهو القائل فيه:
مَنْ خانَه سَيْفُه في يوم مَلْحَمةٍ،
فإِنَّ عَطْشانَ لم يَنْكُلْ ولم يَخُنِ

### Türkçe

**العطَشُ**: **الرِّيّ**’nin zıddı; **عطِشَ** **يعْطشُ** **عَطَشاً**, o **عاطِشٌ** ve **عطِشٌ**
ve **عطُشٌ** ve **عَطْشان**’dır; cem‘i **عَطِشُون** ve **عَطْشونَ** ve **عِطاشٌ** ve **عَطْشَى** ve **عَطّاشَى**
ve **عُطَاشَى**’dır; müennesi **عَطِشةٌ** ve **عَطْشةٌ** ve **عَطْشى** ve **عَطْشانةٌ**’dır; ve kadınlar: **عِطاشٌ**.

Ve el-Lihyânî dedi: O, hâli istemek üzere **عَطْشان**’dır; ve o, yarın **عاطِشٌ**’tir; ve bu günden sonra o **بعاطشٍ** değildir. Ve **مِعْطاشٌ** adam: **العطَشِ**’i çok olan; el-Lihyânî’den; ve kadın **مِعْطاشٌ**.

Ve **عَطّشَ الإِبلَ**: onun **ظِمْئ**’inde artırdı; yani onu sudan hapsetti; onun nöbeti üçüncü yahut dördüncü günde idi de ona bunun üstüne bir gün fazlasıyla su verdi. Ve **أَعْطَشَها**:
bundan daha az tuttu; dedi ki:
أَعْطَشَها لأَقْرَبِ الوَقْتين

Ve **المُعَطَّشُ**: kasten sudan hapsedilmiş olan. Ve **المَعاطِشُ**: **الظِّمْءِ** vakitleri; onun teki **مَعْطَشٌ**’tır; ve **المَعْطَش** bazen **عَطِشَ يَعْطَشُ** için masdar olabilir.

Ve **أَعْطَشَ القومُ**: onların develeri susadı; el-Hutay’e dedi ki:
ويَحْلفُ حَلْفةً لبني بَنِيه:
لأَنتُمْ مُعْطِشون، وهُمْ رِواء

Ve filân **أَعْطَشَ** etmiştir; ve o, develeri susadığı zaman, o bunu istemezken, elbette **مُعْطِشٌ**’tir. Ve **زَرْعٌ مُعَطَّشٌ**: sulanmadı. Ve **مكان عَطِشٌ**: suyu az olan.

Ve **العُطاش**: çocuğa isabet eden bir hastalıktır; böylece kanmaz; ve denildi ki: insana isabet eder; su içer de kanmaz. Ve hadiste: **العُطاش** sahibine—damme ile—ve **اللَّهَث**’e, iftar etmelerine ve yedirmelerine ruhsat verdiği (gelmiştir). **العُطاشُ**, damme ile: **العَطَشِ**’in şiddetidir; ve bazen bir hastalık olur; onunla birlikte içilir de sahibi kanmaz.

Ve **عَطِشَ إِلى لقائه**: yani onunla buluşmaya iştiyak duydu. Ve ben sana elbette **لعَطْشان**’ım; ve ben sana elbette **لأُجادُ**’ım; ve ben sana elbette **لجائع**’im; ve ben sana elbette **لَمُلْتاحٌ**’ım; bunun hepsinin manası: iştiyaklıdır; ve inşad etti:
وإِني لأُمْضِي الهَمَّ عنها تَجَمُّلاً،
وإَني، إِلى أَسْماءَ، عَطْشانُ جائعُ

Ve yine: ben ona elbette **لأَصْوَرُ**’um. Ve **عَطْشان نَطْشَان**: ona tâbidir; tek başına kullanılmaz.

Muhammed b. es-Serî dedi: **عَطْشان**’ın aslı, **صحراء** gibi, **عَطْشاء**’dır; ve **النون** te’nîs elifinin bedelidir; buna delâlet eden şudur ki o, **صَحارَى** gibi **عَطاشَى** üzerine cem‘ olunur.

Ve **مكانٌ عَطِشٌ** ve **عطْشٌ**: suyu az olan; İbnü’l-Kelbî dedi: Abdülmuttalib b. Hâşim’in **العطشان** denilen bir kılıcı vardı; ve onun hakkında söyleyen odur:
مَنْ خانَه سَيْفُه في يوم مَلْحَمةٍ،
فإِنَّ عَطْشانَ لم يَنْكُلْ ولم يَخُنِ
