# عطف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عطف

عطف يعطف عطفا: مال نقله الجوهري، ومنه الحديث:  فوالله لكأن عطفتهم حين سمعوا صوتي عطفة البقر على أولادها. وعطف عليه: أشفق كتعطف قال شيخنا: صرحوا بأن العطف بمعنى الشفقة مجاز من العطف بمعنى الانثناء ثم استعير للميل والشفقة إذا عدي بعلى، وإذا عدى بعن كان على الضد. وعطف الوسادة: ثناها، كعطفها تعطيفا. وعطف عليه: أي حمل وكر وفي اللسان: رجع عليه بما يكره، أو له بما يريد. ويتوجه قول أبي وجزة السعدي: العاطفون تحين ما من عاطف والمسبغون يدا إذا ما أنعموا على العاطفة، وعلى الحملة. والعطفة: خرزة للتأخيذ تؤخذ بها النساء الرجال، كما في الصحاح. والعطفة: شجرة تتعلق الحبلة بها وهي التي يقال لها: العصبة، كما سيأتي ويكسر فيهما في الأولى حكى اللحياني، وفي الثانية أبو حنيفة، وأنشد الأزهري قول الشاعر:
  تلبس حبها بدمي ولحمـي                      تلبس عطفة بفروع ضال وقال ابن بري: العطفة: اللبلاب، سمي بذلك لتلويه على الشجر. والعطفة بالكسر: أطراف الكرم المتعلقة منه، وشجرة العصبة وهي التي تقدم فيها أن الحبلة تتعلق بها. وبالتحريك: نبت يتلوى على الشجر لا ورق له، ولا أفنان، تراه البقر خاصة، وهو مضر بها، ويزعمون أنه يؤخذ بعض عروقه ويلوى، ويرقى، ويطرح على الفارك فتحب زوجها قال الأزهري: وقال النضر: إنما هي العطفة فخففها الشاعر ضرورة؛ ليستقيم له الشعر، وقال أبو عمرو في غريب شجر البر: العطف، واحدها عطفة. وظبية عاطف: تعطف جيدها إذا ربضت وكذلك الحاقف من الظباء. والعطاف ككتاب، والمعطف كمنبر: الرداء والطيلسان، وكل ثوب يتردى به، جمع الأخير: معاطف، قال ابن مقبل:
  شم العرانين ينسيهم معاطـفـهـم                      ضرب القداح وتاريب على الخطر وقل الأصمعي: لم أسمع للمعاطف بواحد، وفي حديث ابن عمر: خرج متلفعا بعطاف وفي حديث عائشة:  فناولتها عطافا كان علي  وجمع العطاف: عطف، وأعطفة، وعطوف، والمعطف والعطاف، مثل مئزر وإزار، وملحف ولحاف، ومسرد وسراد. وقيل: سمي الرداء عطافا لوقوعه على عطفى الرجل، وهما ناحيتا عنقه. والعطاف: السيف لأن العرب تسميه رداء، قال:
  ولا مال لي إلا عطاف ومـدرع                      لكم طرف منه حديد ولي طرف الطرف الأول: حده الذي يضرب به، والطرف الثاني: مقبضه، وقال آخر:
  لا مال إلا العطاف تؤزره                      أم ثلاثين وابنة الجـبـل وقال ابن عباد: العطاف ككتاب: اسم كلب. والعطوف: الناقة التي تعطف على البو فترأمه نقله الجوهري، والجمع عطف. والعطوف: مصيدة سميت لأن فيها خشبة منعطفة الرأس كالعاطوف. والعطوف في قداح الميسر: القدح الذي يعطف على القداح فيخرج فائزا قال صخر الغي الهذلي:
  فخضخضت صفني في جمه                      خياض المدابر قدحا عطوفا

  أو هو: القدح الذي لا غرم فيه ولا غنم وهو أحد الأغفال الثلاثة من قداح الميسر، سمي عطوفا لأنه في كل ربابة يضرب، قاله القتيبي في كتاب الميسر كالعطاف، كشداد فيهما. أو العطوف: الذي يرد مرة بعد مرة. أو الذي كرر مرة بعد مرة قاله السكري في شرح ديوان الهذليين. أو العطاف كشداد: قدح يعطف على مآخذ القداح، وينفرد وبه فسر قول ابن مقبل:
  وأصفر عـطـاف إذا راح ربـه                      غدا ابنها عيان في الشواء المضهب والعطاف: فرس عمرو بن معدي كرب رضي الله عنه. وعطاف بن خالد: محدث مخزومي مدني، يروى عن نافع، قال أحمد: ثقة، وقال ابن معين: ليس به بأس. والعطف، محركة: طول الاشفار وانعطافها، ومنه حديث أم معبد: وفي أشفاره عطف، نقله كراع، ويروى بالغين، وهو أعلى. وعطيف كزبير: علم والأعرف عغطيف، بالمعجمة، عن ابن سيده. والمعطوفة: قوس عربية تعطف سيتها عليها عطفا شديدا وهي التي تتخذ للأهداف قاله ابن دريد والجوهري.

  وفي الصحاح: عطفا الرجل: جانباه من لدن رأسه إلى وركيه، وكذل: عطفا كل شيء بالكسر: جانباه. وقال ابن الأعرابي: يقال: تنح عن عطف الطريق، ويفتح: أي قارعته وكذا عن علبه، ودعسه، وقريه، وقارعته. وعطف القوس بالكسر: سيتها ولها عطفان، قال ابن عباد. ويقال: هو ينظر في عطفيه: أي معجب بنفسه. قال ابن دريد: وجاء فلان ثاني عطفه: أي جاء رخي البال ومنه قوله تعالى  ثاني عطفه ليضل عن سبيل الله  أو معناه: لا ويا عنقه قال الأزهري: وهذا يوصف به المتكبر أو المعنى متكبرا معرضا عن الإسلام، ولا يخفى أن التكبر والإعراض من نتائج العنق، فالمآل واحد ويقال: ثنى عنه فلان عطفه: أي أعرض عنه، نقله الجوهري. وتعوج الفرس هكذا في النسخ، وهو غلط، والصواب وتعوج القوس في عطفيه: إذا تثنى يمنة ويسرة كما هو نص العباب. والعطف أيضا أي: بالكسر: الإبط وقيل: المنكب، وقال الأزهري: منكب الرجل عطفه، وإبطه عطفه، والجمع العطوف. والعطف بالفتح: الانصراف وقد عطف يعطف عطفا. والعطف بالضم: جمع العاطف والعطوف وهما العائد بالفضل، الحسن الخلق. والعطاف بالكسر، وهذه للإزار وفي عبارة المصنف قلاقة ظاهرة. وقال أبو زيد: امرأة عطيف، كأمير: أي لينة مطواع وهي التي لا كبر لها. ويقال: عطفته ثوبي تعطيفا: إذا جعلته عطافا له أي رداء على منكبيه كالذي يفعله الناس في الحر. وقسي معطفة: معطوفة إحدى السيتين على الأخرى وكذلك لقاح معطفة، شدد فيهما للكثرة قال الجوهري: وربما عطفوا عدة ذود على فصيل واحد، واحتلبوا ألبانهن على ذلك ليدررن. وانعطف الغصن وغيره: انثنى وهو مطاوع عطفه. قال الجوهري: ومنعطف الوادي: منعرجه، ومنحناه. قال: وتعاطفوا: أي عطف بعضهم على لعض. قال: وتعطف به أي بالعطاف: إذا ارتدى بالرداء، ومنه الحديث:  سبحان من تعطف بالعز وقال به  معناه: سبحان من تردى بالعز، والتعطف في حق الله سبحانه مجاز، يراد به الاتصاف، كأن العز شمله شمول الرداء، هذا قول ابن الأثير، قال صاحب اللسان: ولا يعجبني قوله: كأن العز شمله شمول الرداء، والله تعالى يشمل كل شيء، وقال الأزهري: المراد به عز الله وجماله وجلاله، والعرب تضع الرداء موضع النعمة والبهاء كاعتطف به اعتطافا، كما في المحيط واللسان، ومنه قول ابن هرمة:
  علقها قـلـبـه جـويرية                      تلعب بين الولدان معتطفه وقال الليث: يقال للإنسان: يتعاطف في مشيته: إذا حرك رأسه، وقال غيره: هو بمنزلة تهادى وتمايل أو تبختر وهما واحد. واستعطفه استعطافا: سأله أن يعطف عليه فعطف.
 ومما يستدرك عليه: رجل عطوف وعطاف: يحمي المنهزمين. وتعطف عليه: وصله وبره. وتعطف على رحمه: رق لها. والعاطفة: الرحم، صفة غالبة. وقال الليث: العطاف: الرجل الحسن الخلق، العطوف على الناس بفضله. ويقال: ماتثنيني عليك عاطفة من رحم ولا قرابة. وعطف الشيء عطوفا، وعطفه تعطيفا: حناه وأماله، فانعطف وتعطف. ويقال: عطفت رأس الخشبة، شدد للكثرة. وقوس عطوف، ومعطفة: معطوفة إحدى السيتين على الأخرى. والعطيفة والعطافة: القوس، قال ذو الرمة في العطائف:

  وأشقر بلـى وشـيه خـفـقـانـه                      على البيض في أغمادها والعطائف وقوس عطفى: أي معطوفة، قال أسامة الهذلي:
  فمد ذراعيه وأجنأ صلـبـه                      وفرجها عطفى مرير ملاكد والعطافة بالكسر: المنحنى، قال ساعدة بن جؤية يصف صخرة طويلة فيها نحل:
  من كل معنقة وكل عطافة                      منها يصدقها ثواب يزعب وشاة عاطفة بينة العطوف والعطف: تثني عنقها لغير علة. وفي حديث الزكاة:  ليس فيها عطفاء  أي: ملتوية القرن، وهي نحو العقصاء. والعطوف: المحبة لزوجها، والحانية على ولدها. وانعطف نحوه: مال إليه. وعطف رأس بعيره إليه: إذا عاجه عطفا. وعطف الله تعالى بقلب السلطان على رعيته: إذا جعله عاطفا رحيما. وجمع عطف الرجل: أعطاف، وعطاف، وعطوف. ومر ينظر في عطفيه: إذا مر معجبا. واعتطف السيف والقوس: ارتدى بهما، الأخيرة عن ابن الأعرابي وأنشد:
  ومن يعتطفه على مئزر                      فنعم الرداء على المئزر والعطف: عطف أطراف الذيل من الظهارة على البطانة. وفي حلبة الخيل: العاطف، وهو السادس، روي ذلك عن المؤرج، قال الأزهري: ولم أجد الرواية ثابتة عن المؤرج من جهة من يوثق به، قال: فإن صحت عنه الرواية فهو ثقة. وسموا عاطفا، وعطيفة، كجهينة. وفي الأساس: يقال: لا تركب مثفارا ولا معطافا: أي مقدما للسرج، ولا مؤخرا.

### Türkçe

**عطف** **يعطف** **عطفا**: eğdi; bunu el-Cevherî nakletti. Ondan da hadis: “Vallahi, sanki sesimi işittiklerinde onların dönüşleri, sığırın yavrularına dönüşü gibi bir dönüş idi.”

Ve **عطف عليه**: acıdı; **تعطف** gibi. Şeyhimiz dedi ki: **العطف**’ın “acıma” mânasında oluşunun, “bükülme” mânasındaki **العطف**’tan mecaz olduğunu açıkça söylediler; sonra **على** ile geçişli kılındığında meyil ve acıma için ödünç alındı; **عن** ile geçişli kılındığında ise zıddı üzere olur.

Ve **عطف الوسادة**: onu ikiye katladı; **عطفها**’yı **تعطيفا** (yapmak) gibi.

Ve **عطف عليه**: yani yüklendi ve (onu) taşıdı. Ve Lisân’da: hoşlanmadığı şeyle ona döndü; yahut istediği şeyle onun lehine (döndü).

Ebû Vecze es-Sa‘dî’nin sözü yönelir:
**العاطفون** (yokken) bir **عاطف** bulunmadığı vakit; ve **المسبغون** (nimet verdiklerinde) eli bol olanlar; **على العاطفة**’ye ve **على الحملة**’ye.

Ve **العطفة**: kadınların erkekleri kendisiyle elde ettikleri, elde etme için bir boncuk; Sıhâh’ta olduğu gibi.

Ve **العطفة**: **الحبلة**’nin kendisine tutunduğu bir ağaçtır; o, kendisine: **العصبة** denilen şeydir; ileride geleceği üzere. Ve ikisinde de kesrelenir: birincisinde el-Lihyânî nakletti, ikincisinde Ebû Hanîfe. Ve el-Ezherî şairin sözünü okudu:

  “Sevgisini kanım ve etimle giyinir;
  **عطفة**’yi sapmış dallarla giyinir.”

İbn Berrî dedi ki: **العطفة**: sarmaşık; ağaç üzerine dolanmasından dolayı böyle adlandırıldı.

Ve **العطفة** (kesre ile): asmanın ondan sarkan uçları; ve **العصبة** ağacı; ki onda, **الحبلة**’nin kendisine tutunduğu daha önce geçti.

Ve (hareke ile): yaprağı ve dalları olmayan, ağaç üzerine dolanan bir bitki; onu özellikle sığır görür; o, onlara zararlıdır. Ve zannederler ki onun bazı kökleri alınır, bükülür, rukye yapılır ve **الفارك** üzerine atılır da (kadın) kocasını sever.

el-Ezherî dedi ki: en-Nadr dedi ki: o ancak **العطفة**’dir; şair onu zaruret olarak hafifletti ki şiir ona düzgün gelsin.

Ebû ‘Amr, “Garîbu Şecer el-Berr”de dedi ki: **العطف**; onun teki **عطفة**’dir.

Ve **ظبية عاطف**: çöktüğünde boynunu büker; ceylanlardan **الحاقف** da böyledir.

Ve **العطاف** (kitap gibi), ve **المعطف** (minber gibi): rida ve taylasan; ve üzerine bürünülen her elbise. Sonuncunun çoğulu: **معاطف**. İbn Mukbil dedi ki:

  “Burunları yüksek olanlar, **معاطف**’lerini onlara unutturur;
  okların vuruluşu ve tehlike üzerine (atılan) paylar.”

el-Asma‘î dedi ki: **المعاطف** için bir tekil işitmedim.

Ve İbn Ömer hadîsinde: **عطاف** ile bürünmüş olarak çıktı.

Ve Âişe hadîsinde: “Ona, üzerimde olan bir **عطاف** uzattım.”

Ve **العطاف**’ın çoğulu: **عطف** ve **أعطفة** ve **عطوف**.

Ve **المعطف** ve **العطاف**; **مئزر** ve **إزار**, ve **ملحف** ve **لحاف**, ve **مسرد** ve **سراد** misali.

Ve denildi ki: rida’ya **عطاف** denilmesi, onun erkeğin iki **عطفى**’sı üzerine düşmesindendir; ikisi de boynunun iki yanıdır.

Ve **العطاف**: kılıçtır; çünkü Araplar ona “rida” adını verir. (Şair) dedi ki:

  “Benim malım yoktur; ancak bir **عطاف** ve bir zırh (vardır);
  onun bir ucu size keskindir, benim için de bir ucu (vardır).”

Birinci uç: onunla vurulan keskin tarafı; ikinci uç: kabzası.

Ve bir başkası dedi ki:

  “Mal yok; ancak beline sardığın **العطاف** (vardır);
  otuzun anası ve dağın kızı (vardır).”

İbn ‘Abbâd dedi ki: **العطاف** (kitap gibi): bir köpeğin adıdır.

Ve **العطوف**: yavruya meyledip onu emziren deve; el-Cevherî nakletti. Çoğulu: **عطف**.

Ve **العطوف**: bir tuzaktır; içinde başı bükük bir tahta bulunduğu için böyle adlandırıldı; **العاطوف** gibi.

Ve **العطوف** maysir oklarında: okların üzerine binen (eklenen) ve kazanan olarak çıkan oktur. Sahr el-Gayy el-Huzelî dedi ki:

  “Onun kalabalığında iki yanımı çalkaladım;
  arka tarafların çalkalanışı gibi, bir **عطوف** ok (ile).”

Veya o: ne zarar ne kazanç bulunan oktur; maysir oklarının üç **الأغفال**’inden biridir. **عطوف** diye adlandırıldı; çünkü her **ربابة**’da vurulur; bunu Kuteybî “Kitâbu’l-Maysir”de söyledi; **العطاف** gibi; ikisinde de **شداد** gibi.

Veya **العطوف**: bir defa sonra bir defa daha geri dönen.

Veya bir defa sonra bir defa daha tekrar edilen; bunu es-Sukkerî “Şerhu Dîvâni’l-Huzeliyyîn”de söyledi.

Veya **العطاف** (شداد gibi): okların tutacaklarına eklenen bir oktur; tek başına kalır. Bununla İbn Mukbil’in sözü tefsir edildi:

  “Ve sarı bir **عطاف**; sahibi akşamleyin gittiğinde,
  oğlu sabahleyin altın yaldızlı kızartmada apaçık (olur).”

Ve **العطاف**: ‘Amr b. Ma‘dî Kerib’in (Allah ondan razı olsun) atıdır.

Ve **عطاف بن خالد**: Mahzûmî Medîneli bir muhaddis; Nâfi‘den rivayet eder. Ahmed dedi ki: güvenilir. İbn Ma‘în dedi ki: onda bir beis yoktur.

Ve **العطف** (harekeli): kirpiklerin uzunluğu ve bükülmesi. Ondan Ümm Ma‘bed hadîsi: “Ve kirpiklerinde **عطف** vardı.” Bunu Kurâ‘ nakletti. Ve **بالغين** ile de rivayet edilir; o daha yüksektir.

Ve **عطيف** (Zübeyr gibi): bir özel addır; daha bilinen **عغطيف**’tir; mu‘ceme ile; İbn Sîde’den.

Ve **المعطوفة**: Arap yayıdır; **سيتها**’sını onun üzerine şiddetli bir **عطف** ile büker; o, hedefler için yapılan yaydır; bunu İbn Düreyd ve el-Cevherî söyledi.

Ve Sıhâh’ta: erkeğin iki **عطفا**’sı: başından kalçalarına kadar iki yanıdır. Ve böylece: her şeyin iki **عطفا**’sı (kesre ile): iki yanıdır.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: denilir: “Yolun **عطف**’undan uzak dur”; ve fetha ile: yani onun kenarı. Ve böylece: onun **علبه**’sinden, ve **دعسه**’sinden, ve **قريه**’sinden, ve **قارعته**’sinden.

Ve **عطف القوس** (kesre ile): onun **سيتها**’sıdır; onun iki **عطفان**’ı vardır; İbn ‘Abbâd dedi.

Ve denilir: “O, iki **عطفيه**’inde bakıyor”: yani kendini beğenmiş.

İbn Düreyd dedi ki: “Falan, **ثاني عطفه** olarak geldi”: yani gönlü rahat olarak geldi. Ondan Yüce Allah’ın sözü: **ثاني عطفه ليضل عن سبيل الله**.

Veya mânası: boynunu eğerek. el-Ezherî dedi ki: bu, kibirliye sıfat olur; yahut mânası: kibirlenerek, İslâm’dan yüz çevirerek. Ve gizli değildir ki kibir ve yüz çevirme boynun sonuçlarındandır; sonuç bir olur.

Ve denilir: “Falan, ondan **عطفه**’ni büktü”: yani ondan yüz çevirdi; el-Cevherî nakletti.

Ve “**تعوج الفرس**” böylece nüshalarda (geçer); o yanlıştır. Doğrusu: “**تعوج القوس في عطفيه**”: sağa ve sola büküldüğünde; bu, el-‘Ubâb’ın nassı olduğu gibidir.

Ve **العطف** ayrıca, yani: (kesre ile): koltuk altı; ve denildi: omuz. el-Ezherî dedi ki: erkeğin omzu onun **عطف**’udur; koltuk altı da onun **عطف**’udur. Çoğulu: **العطوف**.

Ve **العطف** (fetha ile): dönüp gitme; ve **عطف** **يعطف** **عطفا**.

Ve **العطف** (damme ile): **العاطف** ve **العطوف**’un çoğuludur; ikisi de faziletle dönen, güzel huylu (kimsedir).

Ve **العطاف** (kesre ile); bu, izar içindir; musannifin ibaresinde açık bir karışıklık vardır.

Ebû Zeyd dedi ki: **امرأة عطيف** (emîr gibi): yani yumuşak, itaatkâr; onda kibir yoktur.

Ve denilir: “Elbisemi **عطفته** **تعطيفا**”: onu kendisi için bir **عطاف** yaptığımda; yani iki omzu üzerinde bir rida; insanların sıcakta yaptığı gibi.

Ve **قسي معطفة**: iki **سيت**’ten birinin ötekine bükülmüş olması. Ve böylece **لقاح معطفة**. İkisinde de çokluk için şeddelendi. el-Cevherî dedi ki: bazen bir tek yavru üzerine birkaç **ذود** bükerler; ve sütlerini bunun üzerine sağarlar ki süt versinler.

Ve **انعطف** dal ve başkası: büküldü; o, **عطفه**’nin mutâvi‘idir.

el-Cevherî dedi ki: vadinin **منعطف**’ı: onun kıvrımı ve dönüş yeridir.

Dedi ki: **تعاطفوا**: yani onların bazısı bazısına meyletti.

Dedi ki: “Onunla **تعطف** etti”, yani **بالعطاف** ile: rida’ya büründüğünde. Ondan hadis: “**سبحان من تعطف بالعز**.”

Mânası: “İzzetle bürüneni tenzih ederim.” Allah Teâlâ hakkında **التعطف** mecazdır; onunla vasıflanma kastedilir; sanki izzet onu rida’nın kuşatması gibi kuşatmıştır. Bu, İbnü’l-Esîr’in sözüdür. Lisân sahibi dedi ki: “Sanki izzet onu rida’nın kuşatması gibi kuşattı” sözü hoşuma gitmez; Allah Teâlâ her şeyi kuşatır.

el-Ezherî dedi ki: bununla murad, Allah’ın izzeti, cemali ve celalidir. Araplar rida’yı nimet ve ihtişam yerine koyarlar; **اعتطف به اعتطافا** gibi; Muhît ve Lisân’da olduğu üzere. Ondan İbn Hirme’nin sözü:

  “Kalbi onu bir küçük kızcağıza bağladı;
  çocuklar arasında oynar, **معتطفه**.”

el-Leys dedi ki: insana denilir: “Yürüyüşünde **يتعاطف** eder”: başını hareket ettirdiğinde. Başkası dedi ki: o, **تهادى** ve **تمايل** yahut **تبختر** menzilesindedir; ikisi birdir.

Ve **استعطفه استعطافا**: ondan kendisine meyletmesini istedi; o da meyletti.

Ve kendisine eklenenlerdendir: **رجل عطوف وعطاف**: bozulanları (kaçanları) korur.

Ve **تعطف عليه**: ona ulaştı ve ona iyilik etti.

Ve **تعطف على رحمه**: ona acıdı.

Ve **العاطفة**: rahim; galip sıfat.

el-Leys dedi ki: **العطاف**: güzel huylu adam; faziletiyle insanlara **العطوف** olan.

Ve denilir: “Seni(n üzerine) beni, rahimden ve akrabalıktan bir **عاطفة** bükmez.”

Ve **عطف الشيء عطوفا** ve **عطفه تعطيفا**: onu büktü ve eğdi; o da **انعطف** etti ve **تعطف** etti.

Ve denilir: “Tahtanın başını **عطفت**”: çokluk için şeddelendi.

Ve **قوس عطوف** ve **معطفة**: iki **سيت**’ten biri ötekine bükülmüş.

Ve **العطيفة** ve **العطافة**: yaydır. Zü’r-Rumme **العطائف** hakkında dedi ki:

  “Ve kızıl (bir yay); süsü yıpranmış; titremesi,
  kınlarındaki beyazların üzerinde; ve **العطائف**.”

Ve **قوس عطفى**: yani bükülmüş. Üsâme el-Huzelî dedi ki:

  “İki kolunu uzattı ve belini eğdi;
  ve onu, sert bir **عطفى** (yay) olarak açtı; sağlam, bükümlü.”

Ve **العطافة** (kesre ile): eğri, kıvrım. Sâ‘ide b. Cüeyye, içinde arı bulunan uzun bir kayayı vasfederek dedi ki:

  “Her yüksek çıkıntıdan ve her **عطافة**’dan,
  ondan, uğultulu bir karşılık onu doğrular.”

Ve **شاة عاطفة**: **العطوف** ve **العطف**’u açık olan (koyun): bir illet olmaksızın boynunu büker.

Ve zekât hadîsinde: “**ليس فيها عطفاء**”: yani boynuzu kıvrık; o, **العقصاء** gibidir.

Ve **العطوف**: kocasına sevgi duyan; çocuğuna şefkat eden.

Ve **انعطف نحوه**: ona meyletti.

Ve “Devesinin başını ona doğru **عطف** etti”: onu **عطفا** ile çevirdiğinde.

Ve “Allah Teâlâ, sultanın kalbini raiyyetine **عطف** etti”: onu şefkatli, merhametli kıldığında.

Ve erkeğin **عطف**’unun çoğulu: **أعطاف** ve **عطاف** ve **عطوف**.

Ve “İki **عطفيه**’inde bakarak geçti”: kendini beğenmiş olarak geçtiğinde.

Ve “Kılıcı ve yayı **اعتطف** etti”: onlarla büründü; sonuncusu İbnü’l-A‘râbî’dendir. Ve okudu:

  “Kim onu bir **مئزر** üzerine **يعتطف** ederse,
  ne güzel ridâdır **مئزر** üzerine.”

Ve **العطف**: dış etekten etek uçlarını iç astara bükmektir.

Ve at yarışında: **العاطف**; o altıncıdır. Bu, el-Muerric’ten rivayet edildi. el-Ezherî dedi ki: el-Muerric’ten, kendisine güvenilen bir kimse tarafından sabit bir rivayet bulmadım. Dedi ki: eğer ondan rivayet sahih olursa, o güvenilirdir.

Ve **عاطف** ve **عطيفة** diye adlandırdılar; Cüheyne gibi.

Ve Esâs’ta: denilir: “Ne **مثفارا**’ya bin ne **معطافا**’ya”: yani eyerin önü olan şeye de, arkası olan şeye de (binme).
