# عطمس (ع-ط-م-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%85%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B7%D9%85%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ط - م - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%85%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

عطمس:

العَيْطَمُوس: المرأة التّارَّة، ذات قَوامٍ وألواح. ويقال لها ذلك في كلّ حال إذا كانت عاقراً. ويقال: عُطْمُوسٌ.

##### Türkçe

عطمس:

**العَيْطَمُوس**: çok doğuran kadın; endam ve levhalar sahibi. Ve her hâlde kısır ise ona bu denir. Ve denir: **عُطْمُوسٌ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%85%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العَيْطَموسُ من النساء: التامَّةُ الخَلق، وكذلك من الإبل. والجمع العَطامِيسُ.

##### Türkçe

**العَيْطَموسُ** kadınlardan: yaratılışı tam olan; aynı şekilde develerden de. Çoğulu **العَطامِيسُ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%85%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العُطْمُوس والعَيْطَمُوس: الجميلة، وقيل: هي الطويلة التَّارَة ذاتُ قوام وأَلواح، ويقال ذلك لها في تلك الحال إِذا كانت عاقراً. الجوهري: العَيْطَمُوس من النساء التامَّة الخلق وكذلك من الإِبل. والعَيْطَمُوس من النُّوق أَيضاً: الفتِيَّةُ العظيمة الحسناء. الأَصمعي: العَيْطَموس الناقة التامَّة الخلْق. ابن الأَعرابي: العَيْطَمُوس الناقة الهَرِمة، والجمع العَطامِيس، وقد جاء في ضرورة الشعر عَطامِس؛ قال الراجز: يا رُبَّ بيضاء من العَطامِس،
تضحك عن ذي أُشُرٍ عُضارِس
وكان حقه أَن يقول عَطامِيس لأَنك لما حذفت الياء من الواحدة بقيت عَطَمُوس مثل كَرَدُوس، فلزم التعويض لأَن حرف اللين رابع كما لزم في التحقير، ولم تحذف الواو لأَنك لو حذفتها لاحتجت أَيضا إِلى أَن تحذف الياء في الجمع أَو التصغير، وإِنما تحذف من الزيادتين ما إِذا حذفتها استغنتيت عن حذف الأُخرى.

##### Türkçe

**العُطْمُوس** ve **العَيْطَمُوس**: güzel (kadın); ve denildi ki: o, uzun olan **التَّارَة**’dir; endam ve levhalar sahibi; ve o hâlde kısır olduğunda ona bu söylenir.

el-Cevherî: **العَيْطَمُوس** kadınlardan yaratılışı tam olan, ve aynı şekilde develerden olan. Ve **العَيْطَمُوس** dişi develerden de: genç, iri, güzel olan.

el-Asma‘î: **العَيْطَموس** yaratılışı tam olan dişi deve.

İbnü’l-A‘râbî: **العَيْطَمُوس** yaşlı dişi deve; çoğulu **العَطامِيس**; şiir zaruretinde **عَطامِس** gelmiştir; râciz dedi ki:
يا رُبَّ بيضاء من **العَطامِس**،
تضحك عن ذي أُشُرٍ عُضارِس

Ve onun hakkı, **عَطامِيس** demesiydi; çünkü tekilden yâ’yı sildiğinde **عَطَمُوس** kaldı; **كَرَدُوس** gibi; böylece telâfi gerekli oldu; çünkü yumuşak harf dördüncüdür; küçültmede gerekli olduğu gibi. Ve vâv’ı silmedi; çünkü onu silseydi, çoğulda yahut küçültmede yâ’yı da silmeye yine ihtiyaç duyardı. Ancak iki ziyadeden, onu sildiğinde ötekini silmekten müstağni kalınan silinir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%85%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العيطموس: التامة الخلق، من الإبل والنساء، قاله الجوهري، وقال ابن الأعرابي: يقال للناقة إذا كانت فتية شابة: هي القرطاس، والديباج، والعيطموس. وقيل: المرأة الجميلة، عن شمر. أو هي الحسنة الطويلة، عن أبي عبيد، وقيل: التارة ذات ألواح وقوام من النساء، عن الليث، ومن النوق أيضا: الفتية العظيمة الحسناء، وقال الليث: هي المرأة العاقر، ونص الأزهري عن الليث: ويقال لها: عيطموس، في تلك الحال إذا كانت عاقرا. كالعطموس، بالضم في كل ما ذكر. وقال ابن الأعرابي: العيطموس: الناقة الهرمة، فإطلاقه عليها وعلى الفتية، كما تقدم، من الأضداد، ولم ينبه عليه المصنف. ج عطاميس، و قد جاء في ضرورة الشعر: عطامس، وهو نادر قال الراجز:
  يا رب بيضاء من العطـامـس                      تضحك عن ذي أشر عضارس وكان حقه أن يقول: عطاميس، فحذف الياء لضرورة الشعر، وتمامه في الصحاح والعباب. وقال ابن فارس: كل ما زاد في العيطموس على العين والياء والطاء فهو زائد، وأصله: العيطاء، وهي الطويلة العنق.

##### Türkçe

**العيطموس**: yaratılışı tam olan; develerden ve kadınlardan. Bunu el-Cevherî söylemiştir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: genç, delikanlı (dişi) deve için denilir: o **القرطاس** ve **الديباج** ve **العيطموس**tur. Ve denildi: Şemmer’den; güzel kadın. Yahut o, Ebû Ubeyd’den; güzel, uzun olandır. Ve denildi: Leys’ten; kadınlardan, levhaları ve endamı olan (yani endamlı, düzgün yapılı) olan. Ve dişi develerden de: genç, iri, güzel olan. Leys dedi ki: o, kısır kadındır. Ezherî, Leys’ten naklen (şunu) nass etti: ve ona denilir: **عيطموس**; o hâlde, kısır olduğu zaman. **العطموس** gibi; zikredilenlerin hepsinde (kelime) damme iledir. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **العيطموس**: yaşlı (ihtiyar) dişi deve. Onun hem ona hem de genç olana, daha önce geçtiği üzere, ıtlakı zıt anlamlılardandır; musannif buna dikkat çekmedi. Çoğulu: **عطاميس**. Ve şiir zaruretinde gelmiştir: **عطامس**; ve o nadirdir. Recez söyleyen dedi ki:
  Ey Rabbim, **العطـامـس**ten bir beyaz (kadın) ki
  dişleri seyrek, azı dişleri iri olana karşı güler.

Onun hakkı şuydu ki: **عطاميس** desin; şiir zarureti için yâ’yı hazfetti. Ve onun tamamı **الصحاح** ve **العباب**dadır. İbn Fâris dedi ki: **العيطموس**ta **العين** ve **الياء** ve **الطاء** üzerine ziyade olan her şey zâiddir; ve aslı: **العيطاء**dır; ve o, boynu uzun olandır.
