# عظا (ع-ظ-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B8%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ظ - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D8%A7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

لقيَ فلانٌ ما عَحاهُ وما عَظاهُ، أي لقيَ شدَّة. ولقَّاهُ الله ما عَظاهُ، أي ما ساءه.

##### Türkçe

Falanca, **ما عَحاهُ** ve **ما عَظاهُ** ile karşılaştı; yani bir şiddetle karşılaştı. Ve Allah ona **ما عَظاهُ**’yu karşılaştırdı; yani onu kötü eden şeyi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D8%A7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والظاء
عظا ، وعظ .
عظا : قال الليث : العظاية : على خِلْقة سامّ أبرص أو أعِيظم منه شيأ . قال والعظاءة لغة فيها ؛ والجمع العَظَاء ، وثلاث عظايات .
الحراني عن ابن السكيت : يقال : عظاءة وعظاية ، لغتان ؛ كما يقال : امرأة سقّاءة وسقّاية .
الأصمعيّ عن أبي عمرو بن العلاء : تقول العرب : أَرَدْتَ ما يُلهيني ، فقلتَ ما يَعْظيني ، قال : يقال هذا للرجل يريد أن ينصح صاحبه فيخطىء ، ويقولُ ما يسوءه . قال ومثله : أراد ما يحظيها فقال ما يَعْظيها .
وقال اللحْياني : يقال : قلت : ما أورمه وعَظَاه ، أي قلت ما أسخطه .
وقال ابن شميل العَظَى أن تأكل الإبل العُنْظُوان ، وهو شجر فلا تستطيع أن تجترَّه ولا أن تَبْغره فتحبَط بطونُها ، فيقال : عِظى الجمل يعظي عظًى شديداً فهو عظٍ عَظْيان . قال وعظى فلان فلاناً إذا ساءه بأمر يأتيه إليه يَعْظيه عَظْياً .
ثعلب عن ابن الأعرابي : عظا فلاناً يعظوه إذا قطَّعه بالغِيبة .
وقال ابن دريد : عظاه يعظوه عَظْواً إذا اغتاله فسقاه سمّاً .
وعظ : قال الليث : العِظة : الموعظة ، وكذلك الوعظ . والرجل يتَّعظ إذا قَبِل الموعظة حين يذَكَّرُ الخَير ونحوه ، مما يرقّ لذلك قلبه . يقال وعظته عظة . ومن أمثالهم المعروفة : لاتعظيني وتَعَظْعَظِي أي اتْعظي ولا تَعظي .
قلت وقوله تعظعظي وإن كان كمكرّر المضاعف فإن أصله من الوعظ ، كما قالوا : خضخض الشَّيْءَ في الماء وأصله من خاض .

##### Türkçe

باب العين والظاء
**عظا** , ve **وعظ** .

**عظا** : el-Leys dedi: **العظاية**: bir semm (kertenkele) yaratılışı üzere, alaca (abraş) yahut ondan daha iri bir şey. Dedi: ve **العظاءة** onda bir lugattır; cem‘i **العَظَاء**’dır; ve “üç **عظايات**”.

el-Harrânî, İbn es-Sikkît’ten: denir: **عظاءة** ve **عظاية**; iki lugat; nitekim denir: **امرأة سقّاءة** ve **سقّاية**.

el-Asma‘î, Ebû ‘Amr b. el-‘Alâ’dan: Araplar der: “**أَرَدْتَ ما يُلهيني ، فقلتَ ما يَعْظيني**”; dedi: bu, bir adam için söylenir; sahibine nasihat etmek ister de hata eder ve onu kötüleyecek şeyi söyler. Dedi: bunun benzeri: “**أراد ما يحظيها فقال ما يَعْظيها**”.

Ve el-Lahyânî dedi: denir: “**قلت : ما أورمه وعَظَاه**”, yani: onu öfkelendiren şeyi söyledim.

Ve İbn Şümeyl dedi: **العَظَى**: develerin **العُنْظُوان**’ı yemesidir; o bir ağaçtır; sonra onu ne geviş getirebilir ne de kusabilir; böylece karınları şişer; bunun üzerine denir: “**عِظى الجمل**” (deve **عِظى** oldu), şiddetli bir **عظًى** ile **يعظي**; o hâlde o, **عظٍ عَظْيان**’dır. Dedi: “**وعظى فلان فلاناً**” (falanca falancayı **وعظى** etti), ona, kendisine gelen bir iş ile kötülük ettiğinde; onu **يَعْظيه عَظْياً** (ona **عَظْي** eder).

Sa‘leb, İbn el-A‘râbî’den: “**عظا فلاناً يعظوه**” denir; onu gıybet ile parçaladığında.

Ve İbn Düreyd dedi: “**عظاه يعظوه عَظْواً**” (onu **عَظْو** ile **يعظوه**), onu gizlice öldürmek istediğinde; böylece ona zehir içirdiğinde.

**وعظ** : el-Leys dedi: **العِظة**: öğüt; ve كذلك **الوعظ**. Ve adam, hayır ve benzeri kendisine hatırlatıldığında, bunun için kalbi yumuşayan şeylerden, öğüdü kabul ettiğinde **يتَّعظ** eder. Denir: “**وعظته عظة**” (ona bir **عظة** ile öğüt verdim). Ve onların bilinen darbımesellerinden: “**لاتعظيني وتَعَظْعَظِي**” yani: **اتْعظي** (ibret al) ve **لا تَعظي** (öğüt verme).

Dedim: ve onun “**تعظعظي**” sözü, her ne kadar katlanmışın tekrarlanmışı gibi ise de, aslı **الوعظ**’dandır; nitekim dediler: “**خضخض الشَّيْءَ في الماء**” ve aslı **خاض**’dandır.
