# عظر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B8%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عظر

عظر الرجل الشيء، كفرح، أهمله الجوهري، وقال أبو عمرو، معناه كرهه واشتد عليه. ولا يكادون يتكلمون به، ولا يصرفون منه فعلا. وعظر السقاء: ملأه. مقتضى سياقه أن يكون من باب فرح، وليس كذلك، بل هو من باب ضرب، وضبطه الصاغاني بالفتح أيضا. وقال أبو الجراح: أعظره الشراب، إذا كظه وثقل في جوفه. وقال ابن الأعرابي: العظور كصبور: الممتلئ من أي شراب كان، ج عظر، بضمتين. والعظارة، بالكسر: الامتلاء منه، أي من الشراب، كالعظار. وقال شمر: العظاري، بالفتح: ذكور الجراد، وأنشد:
  غدا كالعملس في حذلـه                      رؤوس العظاري كالعنجد العملس: الذئب. وحذله: حجرة إزاره. والعنجد: الزبيب. والعظير، كإردب، ووزنه الصاغاني بجردحل، وقد يخفف، لغة، نقله الصاغاني: القصير من الرجال، قاله أبو عمرو. وقال الأصمعي العظير: القوي الغليظ، وأنشد:
  تطلح العظير ذا اللوث الضبث                      حتى يظل كالخفاء المنجـئث المنجئث: المصروع الملقى. وقيل: العظير: الكز المتقارب الأعضاء وقيل: هو السيئ الخلق، وهو اسم مشتق من فعل أميت: عظر الرجل، إذا كره الشيء واشتد عليه، كما تقدم. والعظرة، كزنخة: الناقة اللاقح، والحائل، ضد، صرح به الصاغاني، قال: وقد يكون بالناقة عرق العظر محركة، فيقطع فتلقح، كذا في التكملة. ومما يستدرك عليه: عظير والعظرة: ماءان للضباب.

### Türkçe

**عظر** adamın bir şeyi (yapması), **فرح** gibi: el-Cevherî onu ihmal etti; Ebû Amr dedi ki: mânâsı, onu kerih görmesi ve ona ağır gelmesidir. Neredeyse onunla konuşmazlar ve ondan bir fiil çekimlemezler. Ve **عظر** kırba: onu doldurdu. Siyakının gereği, **فرح** bâbından olmasıdır; öyle değildir; bilakis **ضرب** bâbındandır; es-Sâğânî onu fetha ile de ضبط etti. Ebû’l-Cerrâh dedi ki: **أعظره** içki; yani onu tıka basa doldurduğu ve karnında ağırlaştığı zaman. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **العظور** **صبور** gibi: herhangi bir içkiden olursa olsun dolu olan; çoğulu **عظر** (iki damme ile). Ve **العظارة**, kesre ile: ondan, yani içkiden doluluk; **العظار** gibi. Şemmer dedi ki: **العظاري**, fetha ile: çekirgelerin erkekleri; ve şu beyti okudu:
  Yarın, izarının **حذل**’ünde **العملس** gibi,
  **العظاري**’nin başları **العنجد** gibi, **العملس**.

**العملس**: kurt. Ve **حذله**: izarının taşlığı. Ve **العنجد**: kuru üzüm. Ve **العظير**, **إردب** gibi; es-Sâğânî onun veznini **جردحل** ile verdi; ve hafifletilebilir; bir lugat olarak, es-Sâğânî nakletti: erkeklerden kısa olan; bunu Ebû Amr söyledi. El-Asma‘î dedi ki: **العظير**: kuvvetli, kalın olan; ve şu beyti okudu:
  **الضبث**’li **اللوث** sahibi **العظير**’i iter,
  ta ki **المنجئث** **الخفاء** gibi gölgede kalır.

**المنجئث**: yere serilmiş, atılmış olan. Ve denildi ki: **العظير**: uzuvları birbirine yakın, sıkı olan. Ve denildi ki: o, kötü huylu olandır; o, öldürülmüş bir fiilden türemiş bir isimdir: **عظر** adam, bir şeyi kerih gördüğü ve ona ağır geldiği zaman; daha önce geçtiği üzere. Ve **العظرة**, **زنخة** gibi: gebe deve ve gebe olmayan; zıddı; es-Sâğânî bunu açıkça söyledi; dedi ki: ve deve üzerinde **عرق العظر** (harekeli) bulunabilir; kesilir de gebe kalır; **التكملة**’de böyle. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **عظير** ve **العظرة**: kertenkeleler için iki sudur.
