# عظلم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%84%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B8%D9%84%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%84%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عظلم

| | العِظْلِمُ ، كَزِبْرِجٍ : اللَّيلُ المُظْلِمُ ) ، على | التَّشْبِيهِ ، قالَه الجوْهَرِيّ . وأَنْشَدَ ابنُ بَرِّيّ : | % ( ولَيْلٍ عِظْلِمٍ عَرَّضْتُ نَفْسِي % | وكُنتُ مُشَيَّعًا رَحْبَ الذِّراعِ ) % | | ( و ) العِظْلِمُ : ( عُصارَةُ شَجَرٍ ) لَونُه | كالنِّيل أَخْضَرُ إلى الكُدْرَةِ ، قالَهُ الأزْهَرِيُّ . | | ( أو نَبْتٌ يُصْبَغُ بِهِ ) ، فارِسِيَّتُه   نقل   | كما في الصِّحاح . | | وقال أبو حَنِيفَةَ : العِظْلِمُ شُجَيْرَة من | الرِّبَّةِ تَنْبُتُ أَخيرًا ، وتَدومُ خُضْرَتُها . وقالَ | مَرَّةً : أخْبَرَنِي أعرابيٌّ مِن [ أهل ] السَّراةِ | قالَ : العِظْلِمَةُ : شَجرَةٌ تَرْتَفِعُ على ساقٍ نحو |

| الذِّرَاعِ ، ولها فُروعٌ في أطرافِها كَنَوْرِ | الكُزْبَرَةِ ، وهي شَجَرَةٌ غَبْراءُ . | | ( أو هو الوَسْمَةُ ) نَقَلَه الجوْهَرِيُّ . | وقالَ أبو حَنِيفَةَ : أخْبَرَنِي بَعضُ الأعراب أنَّ | العِظْلِمَ هو الوَسْمَةُ الذَّكَرُ . | | ( وتَعَظْلَمَ : اللَّيْلُ : أظْلَم واسْوَدَّ جِدًّا ) ، | أي صَارَ كالعِظْلِمِ . | | ( والعَظْلَمَةُ : الظُّلْمَةُ ) . | | ( والعِظْلامُ ، بِالكَسْرِ : القَتَرَةُ والغَبَرَةُ ) . | | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | العَظْلَمُ - كَجَعْفَرٍ - لُغَةٌ في العِظْلِمِ - | بِالكَسْر - نَقلَه شَيْخُنا ، وقال : هو الخَطْمِيُّ . | وقيل : صِبْغٌ أَحْمَرُ ، وفي المَثلِ : | % ( * بَيْضاءُ لا يُدْجِي سَنَاهَا العِظْلِمُ * % ) % | أي لا يُسَوِّدُ بَيَاضَهَا العِظْلِمُ ، يُضْرَبُ | لِلمَشْهورِ لا يُخْفِيهِ شَيءٌ ، كَمَا في مَجْمَع | الأمْثال للمَيدانِيّ . |

### Türkçe

**العِظْلِمُ** , **كَزِبْرِجٍ**: karanlık gece; teşbih üzere; bunu el-Cevherî söylemiştir. İbn Berrî inşâd etti:
% ( Ve nice **عِظْلِمٍ** gece ki kendimi ortaya attım %
ve geniş kollu olarak uğurlanmış idim ) %

Ve **العِظْلِمُ**: (bir ağacın posası/özsuyu); rengi çivit gibi, yeşil olup bulanıklığa meyleden; bunu el-Ezherî söylemiştir.

(Ya da onunla boyanılan bir bitki); Farsçası nakledildi; es-Sıhâh’ta olduğu gibi.

Ebû Hanîfe dedi: **العِظْلِمُ** **الرِّبَّة**’den bir çalıcıktır; en son biter ve yeşilliği devam eder. Bir defa da dedi: Bana **السَّراة** ehlinden bir a‘râbî haber verdi; dedi ki: **العِظْلِمَةُ**: bir ağaçtır; bir sap üzerinde yaklaşık bir arşın kadar yükselir; uçlarında kişniş çiçeği gibi dalları vardır; ve o, tozlu renkli bir ağaçtır.

(Ya da o **الوَسْمَةُ**’dir); bunu el-Cevherî nakletti. Ebû Hanîfe dedi: Bana bazı a‘râblar haber verdi ki **العِظْلِمَ** erkek **الوَسْمَةُ**’dir.

**تَعَظْلَمَ**: gece: çok karardı ve kapkara oldu; yani **العِظْلِمِ** gibi oldu.

**العَظْلَمَةُ**: karanlık.

**العِظْلامُ** , kesre ile: is (duman karası) ve toz.

[ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır:

**العَظْلَمُ** - **كَجَعْفَرٍ** - **العِظْلِمِ**’de bir lugattır - kesre ile - bunu şeyhimiz nakletti ve dedi ki: o **الخَطْمِيُّ**’dir. Ve denildi ki: kırmızı bir boyadır. Meselde:
% ( * Beyazdır; onun parıltısını **العِظْلِمُ** karartmaz * % ) %
yani **العِظْلِمُ** onun beyazlığını karartmaz; meşhur olan için darb-ı meseldir; hiçbir şey onu gizlemez; el-Meydânî’nin Mecmaʿu’l-Emthâl’inde olduğu gibi.
