# عفت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عفت

عفته يعفته عفتا: لواه والعفت واللفت: اللي الشديد، وكل شىء ثنيته فقد عفته تعفته عفتا، وإنك لتعفتني عن حاجتي، أي تثنيني عنها. عفته يعفته:  كسره، أو  كسره  كسرا بلا ارفضاض  ، يكون في الرطب واليابس، وعفت عنقه، كذلك، عن اللحياني. عفت  كلامه  يعفته عفتا إذا  تكلف في عربيته  فلم يفصح، وكذلك عفت في كلامه وعفط أو عفته: لواه عن وجهه و  كسره، لكنة  ، كعفطه، وهي عربية كعربية الأعجمي. ورجل عفات وعفاط، والتاء تبدل طاء لقرب مخرجهما، كما سيأتي. وفي الصحاح عن الأصمعي: عفت يده يعفتها عفتا إذا لواها ليكسرها. وفي اللسان: عفت فلان عظم فلان يعفته عفتا، إذا كسره.  والأعفت  والعفت  :الأحمق  ، وهي عفتاء وعفتة، وعن ابن الأعرابي: امرأة عفتاء، وعفكاء، ولفتاء، ورجل أعفت، وأعفك، وألفت، وهو الأخرق. الأعفت في بعض اللغات  :الأعسر  وقيل: هي لغة بني تميم وأقره الجوهري، وكذلك الألفت. والأعفت، أيضا: الكثير التكشف إذا جلس، وفي حديث ابن الزبير أنه كان أعفت حكاه الهروى في الغريبين، وهو مروى بالثاء  ورجل عفتان  بالكسر وتشديد الثالث  كصفتان زنة ومعنى  أي جلد جاف قوى. قال الأزهري: ومثال عفتان في كلام العرب سلجان، قال ابن سيده: رجل عفتان وعفتان: جاف قوى جلد، وجمع الأخيرة عفتان، على حد دلاص وهجان لا حد جنب؛ لأنهم قد قالوا: عفتانان، فتفهمه، كذا في اللسان، وأنشد الأصمعي:
  حتى يظل كالخفاء المنجئت
  بعد أزابي العفتان الغلـث

  قال شيخنا: وحد دلاص هو استعمال اللفظ مفردا وجمعا حقيقة فيهما، كهذين اللفظين، وفلك وما أشبهه، ووزنه في المفرد كالمفردات، فهما ككتاب مفردين، وفي الجمع كرجال، وفلك مفردا كقفل، وجمعا كحمر، وأما نحو جنب فهو في الحالتين مفرد، لأنه ملحق بالمصادر؛ ولذلك علله بأنه يثنى، أي والمصدر إذا وصف به التزم إفراده وتذكيره، وإنما يثنى غيره، انتهى. وهو تحقيق حسن، غير أن الذي قاله إنما يتمشى على الأخيرة لا على كليهما، وانظر عبارة اللسان يظهر لك العيان.  ويقال  : رجل  عفتاني  ، ويروى الرجز بعد أزابى العفتانى الغلث بتخفيف الياء من أزابى والعفيتة: العصيدة كاللفيتة.

### Türkçe

**عفته** **يعفته** **عفتا**: Onu büktü. Ve **العفت** ve **اللفت**: şiddetli bükme; ve her şey ki onu ikiye büktün, muhakkak onu **عفته**; **تعفته** **عفتا**. Ve şüphesiz sen beni ihtiyacımdan **تعفتني** ediyorsun; yani beni ondan çeviriyorsun. **عفته** **يعفته**: Onu kırdı; yahut onu, dağılma olmaksızın bir kırma ile kırdı; yaşta ve kuruda olur. Ve **عفت** onun boynunu; aynı şekilde; **اللحياني**’den. **عفت** onun sözünü **يعفته** **عفتا**: Arapçılığında külfete girdiği, sonra fasih söylemediği zaman; ve yine onun sözünde **عفت** ve **عفط**; yahut onu **عفته**: onu yönünden büktü ve onu kırdı; bir pelteklik; **كعفطه** gibi; ve o, acemin Arapçılığı gibi Arapçadır. Ve bir adam **عفات** ve **عفاط**; ve **التاء** **طاء**’a, ikisinin mahreçlerinin yakınlığından dolayı bedel edilir; geleceği üzere. Ve **الصحاح**’ta **الأصمعي**’den: **عفت** onun elini **يعفتها** **عفتا**: onu kırmak için onu büktüğü zaman. Ve **اللسان**’da: **عفت** falan, falanın kemiğini **يعفته** **عفتا**: onu kırdığı zaman. Ve **الأعفت** ve **العفت**: ahmak; ve o, **عفتاء** ve **عفتة**’dir. Ve **ابن الأعرابي**’den: bir kadın **عفتاء** ve **عفكاء** ve **لفتاء**; ve bir adam **أعفت** ve **أعفك** ve **ألفت**; ve o, beceriksizdir. **الأعفت** bazı dillerde: solak; ve denildi: o, **بني تميم** dili idi; ve **الجوهري** onu onayladı; ve yine **الألفت** de böyledir. Ve **الأعفت**, ayrıca: oturduğu zaman çok açılan. Ve **ابن الزبير** hadîsinde: onun **أعفت** olduğu; onu **الهروى** **الغريبين**’de hikâye etti; ve o, **الثاء** ile rivayet olunmuştur. Ve bir adam **عفتان**; kesre ile ve üçüncünün şeddelenmesiyle; **صفتان** gibi; vezin ve mana olarak; yani kuru, kuvvetli bir deri. **الأزهري** dedi: Arapların كلامında **عفتان**’ın misali **سلجان**’dır. **ابن سيده** dedi: bir adam **عفتان** ve **عفتان**: kuru, kuvvetli derili. Ve sonuncunun cemi **عفتان**’dır; **دلاص** ve **هجان** haddi üzere, **جنب** haddi üzere değil; çünkü onlar demişlerdir: **عفتانان**; onu anla; **اللسان**’da böyledir. Ve **الأصمعي** inşad etti:
  Hatta o, **كالخفاء المنجئت** gibi gölgelenir
  **بعد أزابي العفتان الغلـث**

  Şeyhimiz dedi: Ve **دلاص** haddi, lafzın tekil ve çoğul olarak, ikisinde de hakikat olarak kullanılmasıdır; şu iki lafız gibi; ve **فلك** ve benzerleri. Ve onun vezni tekilde, tekiller gibi; öyleyse ikisi, iki tekil olarak **كتاب** gibidir. Ve çoğulda, **رجال** gibi. Ve **فلك** tekil olarak **قفل** gibi; ve çoğul olarak **حمر** gibi. Amma **جنب** gibi olan ise, iki hâlde de tekildir; çünkü o, masdarlara ilhak olunmuştur; bunun için onu, ikil yapıldığıyla ta‘lîl etti; yani, masdar kendisiyle vasfedildiği zaman, tekilliğini ve müzekkerliğini gerekli kıldı; ancak ondan başkası ikil yapılır; bitti. Ve o, güzel bir tahkiktir; ancak onun dediği, ancak sonuncu üzerine yürür, ikisinin tümü üzerine değil; ve **اللسان**’ın ibaresine bak, sana apaçık görünür. Ve denilir: bir adam **عفتاني**. Ve recez, **بعد أزابى العفتانى الغلث** diye rivayet olunur; **أزابى**’dan **الياء**’ın tahfîfi ile. Ve **العفيتة**: **اللفيتة** gibi, **العصيدة**’dir.
