# عفج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عفج

العَفْج والعَفَج والعِفْج والعَفِج كالكِبْد والكَبِد: المِعَى، وقيل: ما سفل منه، وقيل: هو مكان الكَرِشِ لِمَا لا كَرِش له، والجمع أَعْفاج وعِفَجة، وعَفِجَ عَفَجاً؛ فهو عَفِجٌ: سَمِنَتْ أَعْفاجُه؛ قال:يا أَيُّها العَفِجُ السَّمين، وقومُه
هَزْلى، تَجُرُّهُمُ بَنات جَعارِ
والأَعْفاج للإِنسان، والمصارِين لذوات الخفّ والظِّلفِ والطير؛ وقال الليث: العَفْجُ من أَمعاء البطن لكل ما لا يَجْتَرُّ كالمَمْرَغة للشاء؛ قال الشاعر:
مَباسِيمُ عن غِبّ الخَزير، كأَنما
يُنَقْنِقُ، في أَعْفاجِهِنَّ، الضَّفادِعُ
قال الجوهري: الأَعْفاج من الناس ومن ذوات الحافِر والسباع، كلها: ما يصير الطعام إِليه بعد المَعِدة، وهو مثل المَصارين لذوات الخُفِّ والظِّلْفِ التي تؤدّي إِليها الكَرِش ما دَبَغَتْه.
وعَفَجَ جاريته: نكحها. والعَفْجُ: أَن يفعل الرجلُ بالغلام فعل قوم لوط، عليه السلام، وربما يكنى به عن الجماع. وعَفَجَه بالعصا يَعْفِجه عَفْجاً: ضربه بها في ظهره ورأْسه؛ وقيل: هو الضرْب باليد؛ قال: وَهَبْتُ لقَومِي عَفْجَة في عَباءَة،
ومن يَغْشَ بالظُّلم العَشيرةَ يُعْفَجِ
والمِعْفَجة: العصا.
والمِعْفاج: ما يُضرب به. والمِعْفاج: الخشبة التي تُغسَل بها الثياب. وتَعَفَّج البعيرُ في مِشيتِه أَي تعوَّج.
والمِعْفَج: الأَحمق الذي لا يَضْبطُ العملَ والكلامَ وقد يُعالج شيئاً يعيش به على ذلك.
يقال: إِنه لَيَعْفَجُونٌ وتَعْثَمُونٌ في الناس.
والعَفِجَة: أَنهاء إِلى جانب الحياض، فإِذا قَلَصَ ماءُ الحياض اغترفوا من ماء العَفِجَة وشربوا منها.
والعَفَنْجَجُ: الأَخرَقُ الجافي الذي لا يَتَّجِه لعمَل، وقيل: الأَحمق فقط، وقيل: هو الضَّخْم الأَحمق؛ قال الراجز:
أَكْوي ذَوي الأَضغانِ كَيّاً مُنْضِجا
منهم، وذا الخِنَّابَةِ العَفَنْجَجا
والعَفَنْجَجُ أَيضاً: الضخمُ اللَّهازم والوَجَنات والأَلواح، وهو مع ذلك أَكوكٌ فَسْلٌ عظيم الجُثَّة ضعيف العقل، وقيل: هو الغليظ مع ما تقدم فيه؛ قال سيبويه: عَفَنْجَج ملحق بِجَحَنْفَل، ولم يكونوا لِيغيِّرُوه عن بنائه كما لم يكونوا ليغيِّرُوا عَفْجَجاً عن بناء جَحْفَل؛ أَراد بذلك أَنهم يحفظون نِظام الإِلحاق عن تغيير الإِدغام؛ قال الأَزهري: هو بوزن فَعَنْلَل، قال: وبعضهم يقول عَفَنَّج. والعَفَنْجَجُ: الأَحمق. ابن الأَعرابي: العَفَنْجَجُ: الجافي الخَلْق؛ وأَنشد:
وإِذْ لم أُعَطِّلْ قَوْسَ وِدِّي، ولم أَضعْ
سِهامَ الصِّبا للْمُسْتَمِيتِ العَفَنْجَج
قال: المسْتَميت الذي قد اسْتَمات في طلب اللَّهو والنساء، وقال في مكان آخر: العَفَنْجيجُ الجافي الخلق، بإِثبات الياء.
واعْفَنْجَجَ الرجل: خَرُق، عن السيرافي. وناقة عَفَنْجَجٌ عَنْفَجيج: ضخمة مسنَّة؛ قال تميم بن مقبل:
وعَنْفَجيج، يَمُدُّ الحَرُّ جِرَّتَها،
حَرْف طَلِيح، كرُكْنٍ خَرَّ من حَضَنِ

### Türkçe

**العَفْج** ve **العَفَج** ve **العِفْج** ve **العَفِج**, **الكِبْد** ve **الكَبِد** gibi: bağırsak(lar),
ve denildi ki: onun aşağı kısmı; ve denildi ki: işkembesi olmayan şey için **الكَرِشِ**’in yeri(dir); çoğulu
**أَعْفاج** ve **عِفَجة**’dir. Ve **عَفِجَ** **عَفَجاً**; o hâlde o **عَفِجٌ**: onun **أَعْفاجُه**’i semirdi;
dedi ki: ey **العَفِجُ** semiz, hâlbuki kavmi
zayıf, onları sürükler, **جَعارِ** kızları
ve **الأَعْفاج** insan içindir; **المصارِين** ise tırnaklı ve toynaklı olanlar ve kuş(lar) içindir; ve dedi
**الليث**: **العَفْجُ**, geviş getirmeyen her şey için karın bağırsaklarındandır; koyun için **المَمْرَغة** gibi;
şair dedi ki:
**مَباسِيمُ** **عن غِبّ الخَزير**, sanki
**يُنَقْنِقُ**, onların **أَعْفاجِهِنَّ**’inde, kurbağalar
**الجوهري** dedi: **الأَعْفاج**, insanlardan ve tek tırnaklılardan ve yırtıcılardan; hepsi: yemeğin mide’den sonra vardığı şeydir; ve o, tırnaklı ve toynaklı olanlar için **المَصارين** gibidir;
**الكَرِش**’in, tabakladığını ona ulaştırdığı (şeyler) için.

Ve **عَفَجَ** cariyesini: onunla cinsel ilişkiye girdi. Ve **العَفْجُ**: erkeğin oğlanla, Lût kavminin fiilini yapmasıdır,
aleyhisselâm; ve bazen onunla cima’dan kinaye edilir. Ve **عَفَجَه** değnekle, onu **يَعْفِجه**
**عَفْجاً**: onunla sırtına ve başına vurdu; ve denildi ki: o, elle vurmaktır; dedi ki:
Kavmime bir **عَفْجَة** bağışladım bir **عَباءَة** içinde,
ve kim zulümle aşirete musallat olursa **يُعْفَجِ**
ve **المِعْفَجة**: değnek.

Ve **المِعْفاج**: kendisiyle vurulan şey. Ve **المِعْفاج**: elbiselerin onunla yıkandığı tahta.
Ve deve yürüyüşünde **تَعَفَّج** etti; yani eğrildi.
Ve **المِعْفَج**: işi ve sözü zapt etmeyen ahmak; ve bazen, bununla geçindiği bir şeyi işler.

Denilir: o, insanlar içinde elbette **لَيَعْفَجُونٌ** ve **تَعْثَمُونٌ**’dur.
Ve **العَفِجَة**: havuzların yanında (bulunan) su birikintileri; havuzların suyu çekilince **العَفِجَة**’nin suyundan alırlar ve ondan içerler.

Ve **العَفَنْجَجُ**: kaba, sert, bir işe yönelmeyen beceriksiz; ve denildi ki: sadece ahmak; ve denildi ki: o, iri ahmak(tır); **الراجز** dedi ki:
Kinleri olanları, pişirici bir dağlama ile dağlarım
onlardan, ve **الخِنَّابَةِ** sahibi **العَفَنْجَجا**’yı
Ve **العَفَنْجَجُ** ayrıca: çeneleri, yanakları ve kürek kemikleri iri olan; bununla beraber o, çok yiyen, alçak, iri cüsseli, zayıf akıllı; ve denildi ki: o, yukarıda geçenle birlikte kalın olandır; **سيبويه** dedi: **عَفَنْجَج** **جَحَنْفَل**’e ilhak edilmiştir; ve onu yapısından değiştirecek değillerdi; tıpkı **عَفْجَجاً**’ı **جَحْفَل**’in yapısından değiştirecek olmadıkları gibi; bununla, idğamı değiştirmekten ilhak nizamını koruduklarını kastetti; **الأَزهري** dedi: o, **فَعَنْلَل** veznindedir; dedi ki: bazısı **عَفَنَّج** der. Ve **العَفَنْجَجُ**: ahmak. **ابن الأَعرابي**: **العَفَنْجَجُ**: yaratılışı kaba olan; ve inşad etti:
Ve ben, sevgimin yayını boş bırakmadığımda, ve koymadığımda
gençliğin oklarını, **لِلْمُسْتَمِيتِ** **العَفَنْجَج** için
dedi ki: **المسْتَميت**, eğlence ve kadınları istemede kendini helâk etmiş olandır; ve başka bir yerde dedi ki: **العَفَنْجيجُ** yaratılışı kaba olandır; **الياء**’ın ispatıyla.

Ve **اعْفَنْجَجَ** adam: beceriksiz oldu; **السيرافي**’den. Ve bir dişi deve **عَفَنْجَجٌ** **عَنْفَجيج**: iri, yaşlı; **تميم بن مقبل** dedi ki:
Ve **عَنْفَجيج**, sıcak onun gevişini uzatır,
yorgun bir yol; **حَضَن**’den düşmüş bir köşe gibi.
