# عفر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عفر

العَفَرُ، بالتحريك: التراب. والعَفَرُ أيضاً: أوّلُ سَقيةٍ سُقيها الزرع. وعَفَرَهُ في التراب يَعْفِرُهُ عَفْراً، وعَفَّرَهُ تَعْفيراً، أي مرَّغَه. والتعفير في الفِطام: أن تمسح المرأة ثديها بشيءٍ من التراب تنفيراً للصبيّ. ويقال: هو من قولهم: لقيتُ فلاناً عن عُفْرٍ بالضم، أي بعد شهرٍ ونحوه، لأنَّها ترضعه بين اليوم واليومين، تبلو بذلك صبرَه. وتعفيرُ اللحم: تجفيفه على الرمل في الشمس. واسم ذلك اللحم العفير. وانعَفَرَ الشيء، أي تَتَرَّبَ. واعْتَفَرَ مثله. وقول المرّار يصف شَعر امرأةٍ بالكثافة والطول:
تَهْلِلك المِدارةُ في أكنافهِوإذا ما أرسَلَتْهُ يَعْتَفِـرْ
ويقال: اعْتَفَرَهُ الأسد: إذا فَرَسَهُ. والتعفيرُ: التَبْييضُ. وفي الحديث: أنَّ امرأةً شكت إليه أنَّ مالها لا يزكو، فقال: ما ألوانها? قالت: سودٌ. فقال: "عَفِّري"، أي استبدلي أغناماً بيضاً، فإنَّ البركة فيها. والعَفيرُ من النساء: التي لا تهدي لجارتها شيئاً. والعَفيرُ: السَويقُ الملتوتُ بلا أدْمٍ. والأعْفَرُ: الأبيض وليس بالشديد البياض. وشاةٌ عَفْراءٌ: يعلو بياضها حمرةٌ. أبو عمرو: العُفْرُ من الظباء: التي يعلو بياضها حمرةٌ، قصار الأعناق، وهي أضعف الظباء عَدواً، تسكن القفاف وصلابة الأرض. قال الكميت: وكُنَّا إذا جَبَّارُ قومٍ أرادنا=بكيدٍ حملناهُ على قَرنِ أعْفَرا  يقول: نقتله ونحمل رأسه على السنان. والعفراء من الليالي: ليلة ثلاثَ عشرة. والمَعْفورةُ: الأرض التي أُكِل نبتها. واليَعْفور: الخِشْفُ، وولد البقرة الوحشية أيضاً. وقال بعضهم: اليَعافيرُ تُيوس الظباء. والعَفار: شجرٌ تقدح منه النار. وفي المثل: في كلِّ شجرٍ نارٌ، واستمجد المَرْخُ والعَفارُ. والعَفار أيضاً: إصلاح النخلة وتلقيحها. يقال: كنا في العَفار. والعفارُ: لغة في القفار، وهو الخبز بلا أدْمٍ. والعِفْرُ: الخنزير الذكر. والعِفْرُ: الرجل الخبيث الداهي. والمرأة عِفْرَةٌ. والعِفْرِيَةُ أيضاً: الداهية. والعُفْرَةُ بالضم: شعرةُ القفا من الأسد والديك وغيرهما، وهي التي يردُّها إلى يافوخه عند الهِراش، وكذلك العِفرِية والعِفراة أيضاً بالكسر فيهما. يقال: جاء فلانٌ نافشاً عفْرِيَتَهُ، إذا جاء غضبان. والمُعافِرُ: الذي يمشي مع الرُفَقِ فينال من فضلهم. والعَفَرْنى: الأسد، وهو فَعَلْنى، سمِّي بذلك لشدّته. ولبؤةٌ عَفَرْنًى أيضاً، أي شديدة. وناقة عفرناةٌ، أي قويَّة. ووقع القوم في عافورِ شرٍّ، أي في شدّة. ويقال: جاءنا فلانٌ في عُفُرَّةِ الحرِّ، بضم العين والفاء: لغة في أُفُرَّة الحرّ. وفي عُفَرَّةِ الحرّ بالفتح، أي في شدَّته، ويقال: في أوَّله. وعِفِرِّينُ: مأسَدَةٌ. وقيل لكلِّ ضابطٍ قويٍّ: ليثٌ عِفِرِّينَ، بكسر العين والراء مشددة.

### Türkçe

**العَفَرُ**, harekeli olarak: toprak. Ve **العَفَرُ** ayrıca: ekinin onunla sulandığı ilk sulama. Ve onu toprakta **عَفَرَهُ**; onu **يَعْفِرُهُ** **عَفْراً**, ve onu **عَفَّرَهُ** **تَعْفيراً**, yani onu yuvarladı. Ve sütten kesmede **التعفير**: kadının, çocuğu nefret ettirmek için memesini biraz toprakla silmesidir. Ve denilir: o, onların şu sözündendir: **لقيتُ فلاناً عن عُفْرٍ** (ötre ile), yani bir ay ve benzerinden sonra; çünkü o, onu bir gün ile iki gün arasında emzirir; bununla onun sabrını dener. Ve etin **تعفيرُ**i: onu güneşte kum üzerinde kurutmaktır. Ve o etin adı **العفير**dir. Ve şey **انعَفَرَ**, yani topraklandı. Ve **اعْتَفَرَ** onun gibidir. Ve **المرّار**’ın, bir kadının saçını gürlük ve uzunlukla vasfederek sözü:
تَهْلِلك المِدارةُ في أكنافهِوإذا ما أرسَلَتْهُ يَعْتَفِـرْ

Ve denilir: aslan onu **اعْتَفَرَهُ**: onu parçalayıp yediği zaman. Ve **التعفيرُ**: beyazlatmadır. Ve hadiste: bir kadının, malının artmadığını ona şikâyet ettiği; o da dedi: “Onun renkleri nedir?” Dedi: siyah. Dedi: "**عَفِّري**", yani beyaz koyunlar ile değiştir; çünkü bereket ondadır. Ve kadınlardan **العَفيرُ**: komşusuna hiçbir şey hediye etmeyen. Ve **العَفيرُ**: katıksız yoğrulmuş kavut. Ve **الأعْفَرُ**: beyazdır, fakat şiddetli beyazlıkta değildir. Ve **شاةٌ عَفْراءٌ**: beyazlığının üzerine bir kızıllık yükselir. Ebû Amr: ceylanlardan **العُفْرُ**: beyazlığının üzerine bir kızıllık yükselen, boyunları kısa olan; ve koşmada ceylanların en zayıfıdır; kayalık düzlüklerde ve yerin sertliğinde barınır. **الكميت** dedi:
وكُنَّا إذا جَبَّارُ قومٍ أرادنا=بكيدٍ حملناهُ على قَرنِ أعْفَرا
der ki: onu öldürürüz ve başını mızrak ucuna taşırız. Ve gecelerden **العفراء**: on üçüncü gece. Ve **المَعْفورةُ**: bitkisi yenmiş olan yer. Ve **اليَعْفور**: ceylan yavrusu; ve yaban ineğinin yavrusu da. Ve bazısı dedi: **اليَعافيرُ** ceylanların erkekleridir. Ve **العَفار**: ondan ateş çıkarılan ağaç. Ve meselde: her ağaçta ateş vardır; ve **المَرْخُ** ile **العَفارُ** ateşi en iyi tutuşturur. Ve **العَفار** ayrıca: hurma ağacını ıslah etmek ve onu aşılamaktır. Denilir: biz **العَفار**da idik. Ve **العفارُ**: **القفار**da bir dildir; ve o, katıksız ekmektir. Ve **العِفْرُ**: erkek domuz. Ve **العِفْرُ**: habis, kurnaz adam. Ve kadın **عِفْرَةٌ**dir. Ve **العِفْرِيَةُ** ayrıca: kurnazlık. Ve **العُفْرَةُ** (ötre ile): aslanın, horozun ve başkalarının ense kılıdır; o, hırlaşma sırasında onu tepesine geri çevirdiği şeydir; ve yine **العِفرِية** ve **العِفراة** da (ikisinde de esre ile) böyledir. Denilir: falan, **عفْرِيَتَهُ**’sini kabartarak geldi; öfkeliyken geldiği zaman. Ve **المُعافِرُ**: yoldaşlarla yürüyüp onların fazlasından nasiplenen kimsedir. Ve **العَفَرْنى**: aslandır; o **فَعَلْنى** veznindedir; şiddetinden dolayı bununla adlandırılmıştır. Ve dişi aslan da **عَفَرْنًى**dır, yani şiddetli. Ve **ناقة عفرناةٌ**: yani güçlü. Ve kavim, bir şerrin **عافورِ**una düştü; yani bir şiddete. Ve denilir: falan bize sıcağın **عُفُرَّةِ**sinde geldi; **العين** ve **الفاء**’nın ötrelenmesiyle: sıcağın **أُفُرَّة**sinde bir dildir. Ve sıcağın **عُفَرَّةِ**sinde (fetha ile), yani şiddetinde; ve denilir: onun başında. Ve **عِفِرِّينُ**: aslanlık. Ve her sağlam, güçlü tutucu için denildi: **ليثٌ عِفِرِّينَ**; **العين**’in esrelenmesiyle ve **الراء** şeddeli olarak.
