# عفص — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B5/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D8%B5/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B5.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: عفص

باب العين والصاد والفاء معهما
ع ص ف، ع ف ص، ص ف ع، مستعملات ص ع ف، ف ع ص مهملان عصف: العَصْفُ: ما على ساق الزّرع من الورق الذي يبس فتفتّت. قال أبو ليلى: هو عندنا دقاق التبن الذي إذا ذّري البيدر صار مع الريح كأنْه غبار. وقال عرّام: هو أن تؤخذ رؤوس الزرع قبل أن تُسَنْبِلَ فتعلفه الدّوابُّ، ويترك الزّرع حتى ينشو، أو يكتنز، فيكون أقوى له وأكثر لنُزْله، وأنكر ما سواه.
والرّيح تَعْصِفُ بما مرّت عليه من جَوَلان التراب، أي: تمضي به.
وناقة عَصُوف: تعصف براكبها، أي: تمضي به كسرعة الريح.
والعَصْفُ: السّرعة في كل شئ. قال:
ومن كلّ مِسْحاج إذا ابتلَّ لِيتُها		تحلّب منها ثائب متعصّـف
ونعامة عَصُوف: سريعة.
والحرب تَعْصف بالقوم، أي: تذهب بهم، قال:
في فيلق جأواء ملمـومة		تَعْصِفُ بالدارع والحاسر
جأواء: التي فيها من كل لون.
والمُعْصِفات التي تثير السحاب والتراب ونحوهما الواحدة مُعْصِفة قال العجاج:
والمعصفات لايزلن هدّجاً
عفص: والمعصفات لا يزلن هدّجا العَفْص: حمل شجرة تحمل سنة عَفْصاً وسنة بلّوطاً.
والعِفاص: صِمامُ القارورة. عفصتها: جعلت العِفاص في رأسها.
صفع: الصّفع: ضرب بجُمْع اليد على القفا، ليس بالشديد. والسين لغة فيه.
ويقال: الصّفع بالكفّ كلها.
ورجل صفعان.
فصع: الفصع من قولك: فَصَّع تفصيعاً: يكنّى به عن ريح سَوْء وفسوة لا غير.

### Türkçe

باب العين والصاد والفاء معهما
**ع ص ف**، **ع ف ص**، **ص ف ع**، مستعملات **ص ع ف**، **ف ع ص** مهملان

**عصف**: **العَصْفُ**: ekin sapı üzerinde bulunan, kuruyup ufalanmış yapraktan olan şey. Ebû Leylâ dedi: O, bizim yanımızda, harman savrulduğu vakit rüzgârla birlikte sanki toz gibi olan saman kırıntılarıdır. Arrâm dedi: O, ekin başlarının, başaklanmadan önce alınmasıdır; böylece onu hayvanlara yem yaparsın; ekin ise, büyüyünceye yahut sıklaşıp toplanıncaya kadar bırakılır; böylece o, onun için daha kuvvetli ve onun “nüzl”ü için daha çok olur; bunun dışındakini inkâr etti.

Ve rüzgâr, üzerinden geçtiği şeyden, toprağın dolaşmasından dolayı **تَعْصِفُ**; yani: onu götürüp gider.

Ve **عَصُوف** bir dişi deve: binicisini “ta‘sif” eder; yani: onu, rüzgârın sürati gibi götürüp gider.

Ve **العَصْفُ**: her şeyde sürat. Dedi ki:
ومن كلّ مِسْحاج إذا ابتلَّ لِيتُها		تحلّب منها ثائب متعصّـف

Ve **عَصُوف** bir devekuşu: hızlı.

Ve savaş, kavme **تَعْصف** eder; yani: onları götürür. Dedi ki:
في فيلق جأواء ملمـومة		تَعْصِفُ بالدارع والحاسر
**جأواء**: içinde her renkten olan.

Ve **المُعْصِفات**: bulutu ve toprağı ve benzerlerini kaldırıp harekete geçirenlerdir; bir tanesi **مُعْصِفة**. A‘câc dedi ki:
والمعصفات لايزلن هدّجاً

**عفص**: ve **المعصفات لا يزلن هدّجا**. **العَفْص**: bir ağacın meyvesi; bir sene **عَفْصاً** taşır, bir sene meşe palamudu.

Ve **العِفاص**: şişenin tıpası. **عفصتها**: **العِفاص**ı onun başına koydum.

**صفع**: **الصّفع**: elin bütünüyle enseye vurmadır; şiddetli değildir. Ve **السين** onda bir lehçedir.

Ve denilir: **الصّفع** bütün avuçla (vurmak)tır.

Ve **صفعان** bir adam.

**فصع**: **الفصع** senin “**فَصَّع**” sözündendir; “**تفصيعاً**”: bununla, yalnızca kötü bir yel ve bir yellenme kinaye edilir.
