# عفط — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B7/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D8%B7/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B7.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: عفط

باب العين والطّاء والفاء معهما
يستعمل ع ط ف، ع ف ط فقط
عطف:
عَطَفْتُ الشيءَ: أَمَلْتُه.
وانعطف الشيء: انعاج.
وعَطَفْتُ عليه: انصرفت.
وعَطَفْتُ رأسَ الخَشَبَةِ، أي: لَوَيْتُ. وقوله: "ثانيَ عِطْفِهِ" أي: لاوي عُنُقِه، وهُنَّ عواطفُ: أي: ثواني الأعناقِ.
وثَنَى فلانٌ على عِطْفِهِ إذا أعرضَ عنكَ وجفاك. وتَعْطِفُ على ذي رَحِمٍ، في الصّلة والبرّ. وعَطَفَ اللهُ فلاناً على فلانٍ عطفاً.
والعَطّافُ: الرّجل العطيف على غيره بفضله، الحسنُ الخُلُقِ، البارُّ اللَّيِّنُ الجانِب. وعِطْفا كلِّ شيءٍ جانباه وعِطْفا الإنسان من لدنْ رأسِه إلى وَرِكِهِ. قال:
فبينا الفَتَى يُعْجِبُ النّاظري		نَ مالَ على عِطْفِهِ فانعفر
وعطفتُ الوسادة، أي: ثنيتها وارتفقتها. قال:
عاطِف النُّمرُقِ صَدْقِ المُبْتَذَل
ورجلٌ عَطُوفٌ إذا عَطَفَ على القوم في الحرب فَحَمَى دُبُرَهم إذا انهزموا.
وظبيٌ عاطِفٌ: تعطِفُ عُنُقَها إذا ربضت، وربما كان الذّئب عاطفاً في عَدْوِهِ وخَتَلِهِ.
وعطفتُ دابّتي، وبرأس الدّابّة إلى وجه آخر.
وهي ليّنة العِطْف، و العطف متن العنق.
وفلان يَتَعَاطَفُ في مَشْيِهِ إذا حرّك رأسه.
وناقة عَطُوفٌ تعطِفُ على بَوٍّ فترأمُه، ويجمع على عُطُف. وفلان يتعطّف؛ بثوبه شبه التّوسّخ.
والعَطُوفُ: مِصْيَدَة سُمّيت به لأنها خَشَبَةٌ مَعْطوفة، ويقال: عاطوف.
عفط:
العَفْطُ والعَفِيطُ: نثرةٌ الضأنِ بأُنُوفِها كَنَثْرِ الحمار، وفي المثل:ما لفلانٍ عافطة ولا نافطة، العافطة: النّعجة، والنّافطة: العَنْزُ والنّاقَةُ، لأنها تنفِط نفيطاً. وهذا كقولهم: ما له ثاغية ولا راغية، أي: لا شاة تثغو ولا ناقة ترغو.
والعافِطَةُ: الأمة، لأنّها تَعْفِطُ في كلامها، كما يَعْفِطُ الرّجُلُ الألكنُ، و النافطةُ: الشاةُ. و الرّجل العُفاطيُّ هو الألكَنُ الذي لا يُفْصِح، وهو العفّاط.
ويقال: يَعْفِطُ في كلامه عَفْطاً، ويعفِت كلامه عفتاً، وهو عفّاتٌ عفّاط، ولا يقال على وجه النسبة: الأعفطيّ. و العَفْطَةُ: ريح الجوف المصوّت.
قال موسى: العافط كلام الرّاعي للإِبل، و النفيط للشّاء ضائنها وما عزها.

### Türkçe

باب **العين** ve **الطّاء** ve **الفاء** onlarla birlikte
yalnız **ع ط ف** ve **ع ف ط** kullanılır

**عطف**:
**عَطَفْتُ** şeyi: onu eğdim.
Ve şey **انعطف** etti: büküldü.
Ve ona **عَطَفْتُ**: yüz çevirdim.
Ve **عَطَفْتُ** odun parçasının başını; yani: büktüm. Ve onun sözü: "ثانيَ **عِطْفِهِ**" yani: boynunu büken; ve onlar **عواطفُ**tur: yani: boyunların ikincileri (kıvrımları).
Ve falan, senden yüz çevirip sana katı davrandığında **عِطْفِهِ** üzerine büktü. Ve akrabalık sahibine, sıla ve iyilikte **تَعْطِفُ** edersin. Ve Allah falanı falana **عطفاً** ile **عَطَفَ** etti.
Ve **العَطّافُ**: faziletiyle başkasına şefkatli olan adam; güzel ahlâklı, iyilik eden, yumuşak taraflı. Ve her şeyin **عِطْفا**sı iki yanıdır; ve insanın **عِطْفا**sı başından kalçasına kadar olandır. Dedi ki:
فبينا الفَتَى يُعْجِبُ النّاظري		نَ مالَ على **عِطْفِهِ** فانعفر
Ve yastığı **عطفتُ** ettim; yani: onu katladım ve ona yaslandım. Dedi ki:
عاطِف النُّمرُقِ صَدْقِ المُبْتَذَل
Ve bir adam **عَطُوفٌ**tur; savaşta kavme **عَطَفَ** ettiğinde, yenildiklerinde onların arkalarını koruduğu zaman.
Ve **ظبيٌ عاطِفٌ**: çöktüğünde boynunu **تعطِفُ** eder; ve bazen kurt, koşusunda ve hilesinde **عاطفاً** olur.
Ve binek hayvanımı **عطفتُ** ettim; ve binek hayvanının başını başka bir yöne (çevirdim).
Ve o, **العِطْف**i yumuşaktır; ve **العطف** boynun sırtıdır.
Ve falan, yürüyüşünde başını hareket ettirdiğinde **يَتَعَاطَفُ** eder.
Ve bir dişi deve **عَطُوفٌ**tur; bir **بَوٍّ** üzerine **تعطِفُ** eder de onu şefkatle besler; ve **عُطُف** üzerine cem edilir. Ve falan **يتعطّف** eder; elbisesiyle, kirlenmeye benzer (bir hâl alır).
Ve **العَطُوفُ**: bir tuzaktır; onunla adlandırıldı, çünkü o **مَعْطوفة** bir ağaç parçasıdır; ve **عاطوف** denir.

**عفط**:
**العَفْطُ** ve **العَفِيطُ**: koyunun burunlarıyla hapşırmasıdır; eşeğin hapşırması gibi. Ve meselde: “ما لفلانٍ عافطة ولا نافطة”; **العافطة**: koyun (dişi), ve **النّافطة**: keçi ve dişi deve; çünkü **نفيطاً** ile **تنفِط** eder. Ve bu, onların şu sözü gibidir: “ما له ثاغية ولا راغية”; yani: meleyen bir koyun da yok, böğüren bir deve de yok.
Ve **العافِطَةُ**: câriye; çünkü konuşmasında **تَعْفِطُ** eder; tıpkı peltek adamın **يَعْفِطُ** etmesi gibi. Ve **النافطةُ**: koyundur. Ve **الرّجل العُفاطيُّ** peltek olup açıkça konuşmayan kimsedir; ve o **العفّاط**tır.
Ve denir ki: konuşmasında **يَعْفِطُ** eder, **عَفْطاً**; ve sözünü **يعفِت** eder, **عفتاً**; ve o **عفّاتٌ عفّاط**tır. Ve nisbet yoluyla: **الأعفطيّ** denmez. Ve **العَفْطَةُ**: ses çıkaran iç rüzgârıdır.
Mûsâ dedi ki: **العافط** develer için çobanın sözüdür; ve **النفيط** koyun için, onun **ضائن**ı ve onun **عز**ı (içindir).
