# عفط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عفط

عفطت العنز تعفط عفطا وعفيطا وعفطانا، الأخيرة محركة: ضرطت، وفي العباب والصحاح: حبقت. والعفطة: الضرطة، ومنه قول علي رضي الله عنه:  ولكانت دنياكم هذه أهون علي من عفطة عنز  . ورجل عافط وعفط، ككتف: ضروط، قال:
  يا رب خال لك فعفاع عفط

  والعفط والعفيط: نثير الضأن تنثر بأنوفها كما ينثر الحمار. وعي العفطة، كما في الصحاح. وقال أبو الدقيش: العافطة: النعجة. وعلله بعضهم فقال: لأنها تعفط، أي تضرط، والنافطة: العنز، لأنها تنفط بأنفها، قال: ومنه قولهم: ما له عافطة ولا نافطة، وهذا كقولهم: ما له ثاغية ولا راغية، أي شاة تثغو ولا ناقة ترغو، كما في الصحاح. وقيل: النافطة إتباع، وقيل: النافطة: العنز أو الناقة. وقال الأصمعي: العافطة: الضائنة والنافطة: الماعزة، وقال غير الأصمعي من الأعراب: العافطة: الماعزة إذا عطست. أو العافطة: الأمة الراعية، كالعفاطة، كما في الصحاح، لأنها تعفط في كلامها، والنافطة: الشاة. قال ابن بري: ويقال أيضا: ما له سارحة ولا رائحة، وما له دقيقة ولا جليلة، وما له حانة ولا آنة، وما له هارب ولا قارب. وما له عاو ولا نابح. وما له هلع ولا هلعة. والعفاطي والعفطي، بكسرهما، وكذلك العفاط، كشداد: الألكن الذي لا يفصح في عربيته، وكذلك العفات، بالتاء، ولا يقال على جهة النسبة إلا عفطي، وقد عفط في كلامه يعفط. عفطا، وكذلك: عفت كلامه عفتا، إذا تكلم بالعربية فلم يفصح، وقيل: تكلم بكلام لا يفهم. وقال أبو الهيثم: العفط: الضرط بالشفتين، والنفط: بالأنف. وقال ابن الأعرابي: العفط: الحصاص للشاة، والنفط: عطاسها. وقال الكسائي: الشاة تسعل فتسمع صوتا من أنفها، فذلك النفيط. وقال ابن فارس: العفط: دعاء الغنم، وقد عفط بغنمه، إذا دعاها. وقيل: العافط: الذي يصيح بالضأن لتأتيه. وقال بعض الرجاز يصف غنما:
  يحار فيها سالئ وآقط
  وحالبان ومحاح عافط ومما يستدرك عليه: عفط بها، وعفق بها: ضرط. والمعفطة: الاست. والأعفط: الأحمق. وعفط الراعي بغنمه، إذا زجرها بصوت يشبه عفطها، كما في الصحاح. والعافط: الراعي. ومن سبهم: يا ابن العافطة، أي الراعية.

### Türkçe

**عفطت** **العنز** **تعفط** **عفطا** ve **عفيطا** ve **عفطانا**; sonuncusu harekeli: osurdu; ve **العباب** ve **الصحاح**’ta: **حبقت**. Ve **العفطة**: osuruk; ondan Ali رضي الله عنه’nun sözü: “Ve elbette şu dünyanız, benim yanımda bir **عفطة** **عنز**’den daha değersiz olurdu.” Ve bir adam **عافط** ve **عفط**, **ككتف**: çok osuran; dedi ki:
  “Ey Rabbim, senin dayın için bir **فعفاع** **عفط** (vardır)”

Ve **العفط** ve **العفيط**: **الضأن**’ın burunlarıyla saçtığı saçıntı; tıpkı eşeğin saçtığı gibi. Ve **عي** **العفطة**, **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve Ebû’d-Dukayş dedi: **العافطة**: koyun (dişi). Bazıları onu gerekçelendirdi de dedi ki: çünkü o **تعفط**, yani osurur; ve **النافطة**: keçi; çünkü o burnuyla **تنفط**; dedi ki: ve ondan onların sözü: “Onun ne **عافطة**’sı vardır ne **نافطة**’sı”; ve bu, onların sözü gibidir: “Onun ne **ثاغية**’si vardır ne **راغية**’si”; yani meleyen bir koyun ve böğüren bir deve (yoktur); **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve denildi ki: **النافطة** bir izleme (lafız eşlemesi)dir; ve denildi ki: **النافطة**: keçi yahut deve. Ve el-Asma‘î dedi: **العافطة**: koyun (dişi) ve **النافطة**: keçi (dişi). El-Asma‘î’den başkası olan bedevîlerden dedi ki: **العافطة**: hapşırdığı zaman keçi (dişi). Yahut **العافطة**: güden câriye; **العفاطة** gibi; **الصحاح**’ta olduğu gibi; çünkü o konuşmasında **تعفط** eder; ve **النافطة**: koyun. İbn Berrî dedi: ve ayrıca denilir: “Onun ne **سارحة**’sı vardır ne **رائحة**’sı”; “Onun ne **دقيقة**’si vardır ne **جليلة**’si”; “Onun ne **حانة**’si vardır ne **آنة**’si”; “Onun ne **هارب**’ı vardır ne **قارب**’ı”; “Onun ne **عاو**’su vardır ne **نابح**’ı”; “Onun ne **هلع**’ı vardır ne **هلعة**’si.” Ve **العفاطي** ve **العفطي**, ikisinin de kesresiyle; ve كذلك **العفاط**, **كشداد**: Arapçasında fasih olmayan peltek; ve كذلك **العفات**, **بالتاء**; ve nisbet yönüyle ancak **عفطي** denilir. Ve konuşmasında **عفط** etti, **يعفط**; **عفطا**. Ve كذلك: **عفت** konuşması **عفتا**, Arapça konuşup fasih söylemediği zaman; ve denildi ki: anlaşılmayan bir sözle konuştu. Ebû’l-Heysem dedi: **العفط**: dudaklarla osurmadır; ve **النفط**: burunla (olandır). İbnü’l-A‘râbî dedi: **العفط**: koyun için hırıltı; ve **النفط**: onun hapşırması. El-Kisâî dedi: koyun öksürür de burnundan bir ses işitilir; işte o **النفيط**tir. İbn Fâris dedi: **العفط**: koyunları çağırmadır; ve koyunlarını **عفط** etti; onları çağırdığı zaman. Ve denildi ki: **العافط**: yanına gelsinler diye koyunlara bağıran kimsedir. Ve bazı recez söyleyen, koyunları vasfederek dedi ki:
  “İçinde bir soran ve bir **آقط** şaşırır;
  ve iki sağan ve bir **محاح** **عافط**.”

Ve kendisine ek olarak istidrâk edilenlerdendir: onunla **عفط** etti ve onunla **عفق** etti: osurdu. Ve **المعفطة**: makat. Ve **الأعفط**: ahmak. Ve çoban koyunlarıyla **عفط** etti; onları, onların **عفط**ına benzeyen bir sesle azarladığı zaman; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **العافط**: çoban. Ve onların sövmesinden: “Ey **ابن** **العافطة**”; yani güden (kadın).
