# عفك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عفك

عفك، كفرح، عفكا بالفتح على غير قياس، عن ابن دريد وعفكا بالتحريك على القياس، عنه أيضا فهو أعفك وعفك، ككتف عن ابن الأعرابي. وعفيك مثل أمير عن أبي عمرو. وعنفك مثل جندل عن ابن الأعرابي: حمق جدا قال الراجز:
  ما أنت إلا أعفك بلندم
  هوهاءة هردبة مزردم

  وقال أبو عمرو: العفيك: اللفيك المشبع حمقا. وقال ابن الأعرابي: رجل عفك عفت مدش فدش: أي خرق، وامرأة عفكاء عفتاء: إذا كانت خرقاء. والعفك والعفت يكون العسر والخرق. وعفك الكلام يعفكه عفكا: لم يقمه، أو لفته لفتا وحكي عن بعض العرب أنه قال: هؤلاء الطماطمة يعفكون القول عفكا ويلفتونه لفتا. والأعفك: الأعسر بلغة بني تميم، نقله ابن دريد، وأنشد الليث لرجل يهجو المختار:
  صاح ألم تعجب لذاك الضيطر
  الأعفك الأحدل ثم الأعسر وقيل: الأعفك: من لا يحسن العمل. وقيل: هو من لا يثبت على حديث واحد، ولا يتم واحدا حتى يأخذ في آخر، وقيل: هو الأحمق فقط. وأبو عفك اليهودي، محركة وهو شيخ من بني عمرو بن عوف قد بلغ مائة وعشرين سنة حين قدم النبي صلى الله عليه وسلم المدينة، وكان قد فسد وبغى، وقال شعرا يذم فيه الإسلام، وهو الذي قتله سالم بن عمير بن ثابت الأنصاري رضي الله عنه في سرية جهزها النبي صلى الله عليه وسلم ذكره ابن فهد وغيره من أئمة السير، وفي ذلك تقول النهدية - وكانت مسلمة - في أبيات:
  حباك حنيف آخر الليل طعـنة                      أبا عفك خذها على كبر السن وكان قتله في شوال على رأس عشرين شهرا. والعفكاء: الناقة التي فيها صعوبة عن ابن عباد.
 ومما يستدرك عليه: الأعفك: المخلع من الرجال. والعفكاء: الخرقاء. والعفاك: الذي يركب بعضه بعضا من كل شيء، عن كراع.
 وقال ابن عباد: رجل عفاك: لا يحسن العمل.

### Türkçe

عفك, **كفرح**, **عفكا** fetha ile kıyas dışı olarak; İbn Düreyd’den. Ve **عفكا** hareke ile kıyasa göre; yine ondan; o hâlde o **أعفك** ve **عفك**’tır; İbnü’l-A‘râbî’den **ككتف** gibi. Ve **عفيك** Ebû Amr’dan **أمير** gibi. Ve **عنفك** İbnü’l-A‘râbî’den **جندل** gibi: pek çok ahmak; râciz dedi ki:
  Sen ancak **أعفك**’sın, **بلندم** ile
  **هوهاءة** **هردبة** **مزردم**

  Ebû Amr dedi ki: **العفيك**: ahmaklıkla doyurulmuş **اللفيك**. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **رجل عفك عفت مدش فدش**: yani yırtık; ve **امرأة عفكاء عفتاء**: yırtık (ahmak) olduğu zaman. Ve **العفك** ve **العفت** güçlük ve yırtıklık olur. Ve **عفك الكلام يعفكه عفكا**: onu doğrultmadı; yahut onu büküp bükme ile büktü. Ve bazı Araplardan hikâye olundu ki o dedi: bunlar **الطماطمة**’dir; sözü **يعفكون القول عفكا** ederler ve onu büküp bükme ile bükerler. Ve **الأعفك**: Benî Temîm lügatinde solak; İbn Düreyd onu nakletti; ve Leys, Muhtâr’ı hicveden bir adam için inşâd etti:
  Ey, şu **الضيطر**’a şaşmadın mı
  **الأعفك** **الأحدل** sonra **الأعسر**. Ve denildi: **الأعفك**: işi güzel yapmayan kimsedir. Ve denildi: o, tek bir söz üzerinde durmayan, birini tamamlamayan, ta ki bir başkasına başlayandır. Ve denildi: o, yalnız ahmaktır. Ve Yahudi **أبو عفك**, harekeli; o, Benî Amr b. Avf’tan bir şeyhtir; Peygamber صلى الله عليه وسلم Medine’ye geldiği vakit yüz yirmi seneye ulaşmıştı; ve bozulmuş ve azmıştı; ve İslâm’ı yerdiği şiir söyledi; ve o, Peygamber صلى الله عليه وسلم’in teçhiz ettiği bir seriyyede Ensârî Sâlim b. Umeyr b. Sâbit رضي الله عنه’nun öldürdüğü kimsedir; onu İbn Fehd ve siyer imamlarından başkaları zikretti; ve bunun hakkında Nehdiyye - ve Müslüman idi - beyitlerde şöyle der:
  Sana gecenin sonunda bir hanîf bir mızrak darbesi verdi                      Ey **أبا عفك**; onu al, yaşlılığın üzerine. Ve onun öldürülmesi Şevvâl’de, yirmi ayın başında idi. Ve **العفكاء**: içinde zorluk bulunan dişi deve; İbn Abbâd’dan.
 Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الأعفك**: erkeklerden çıkarılmış (muhalla‘). Ve **العفكاء**: yırtık (ahmak) kadın. Ve **العفاك**: her şeyden bir kısmı bir kısmının üzerine binen; Kurâ‘dan.
 İbn Abbâd dedi ki: **رجل عفاك**: işi güzel yapmaz.
