# عفل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%81%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عفل

العفل والعفلة، محركتين: شيء يخرج من قبل النساء وحياء الناقة كالأدرة التي للرجال في الخصية. وحكى الأزهري عن ابن الأعرابي: العفل: نبات لحم ينبت في قبل المرأة، وهو القرن. وقال أبو عمرو الشيباني: العفل: شيء مدور يخرج بالفرج، قال: ولا يكون في الأبكار، ولا يصيب المرأة إلا بعد ما تلد. وقال ابن دريد: العفل في الرجال: غلظ يحدث في الدبر، وفي النساء: غلظ في الرحم، قال: وكذلك هو في الدواب. قال الليث: عفلت المرأة كفرح فهي عفلاء وعفلت الناقة، والعفلة الاسم، ومنه حديث ابن عباس رضي الله تعالى عنهما: أربع لا يجزن في البيع ولا النكاح: المجنونة والمجذومة والبرصاء والعفلاء. والتعفيل: إصلاحه عن ابن عباد، قال أبو عمرو: القرن بالناقة مثل العفل بالمرأة، فيؤخذ الرضف فيحمى ثم يكوى به ذلك القرن. التعفيل: النسبة إليه، يقال: عفله به، إذا نسبه إليه عن ابن عباد. والعفل: كثرة شحم ما بين رجلي التيس والثور، ولا يكاد يستعمل إلا في الخصي منهما، ولا يستعمل في الأنثى. أيضا: الخط الذي بين الدبر والذكر. أيضا: شحم خصيتي الكبش وما حوله، عن ابن فارس. أيضا: مجس الكبش بين رجليه ليعرف سمنه من هزاله، عن الكسائي، قال بشر يهجو عتبة بن جعفر بن كلاب:
  جزيز القفا شبعان يربض حجرة                      حديث الخصاء وارم العفل معبر

  والعافل: من يلبس الثياب القصار فوق الطوال، عن ابن الأعرابي. عفال، كقطام: شتم للمرأة، وفي العباب: وعفال: شتم، يقال للأمة: يا عفال. عفلان، كسكران: جبل لبني أبي بكر بن كلاب. العفلانة بهاء: ماءة عادية بقربه لهم أيضا، قاله نصر والصاغاني. والعفلاء: الشفة التي تنقلب عند الضحك كما في العباب. وبنو العفيل، كزبير: هم: بنو مالك بن سعد بن زيد مناة بن تميم رهط العجاج الراجز. ومما يستدرك عليه: العفلة، محركة: بظارة المرأة، عن ابن الأعرابي. وقال المفضل بن سلمة في قول العرب: رمتني بدائها وانسلت. قال: كان سبب ذلك أن سعد بن زيد مناة تزوج رهم بنت الخزرج بن تيم الله، وكانت من أجمل النساء، فولدت له مالك بن سعد، وكان ضرائرها إذا ساببنها يقلن لها: يا عفلاء، فقالت لها أمها: إذا ساببنك فابدئيهن بعفال سببت. فأرسلتها مثلا، فسابتها بعد ذلك امرأة من ضرائرها، فقالت لها رهم: يا عفلاء، فقالت ضرتها: رمتني بدائها وانسلت. وقد تقدم ذلك في س-ل-ل. وكبش حولي أعفل، أي: كثير شحم الخصية من السمن. وإذا مس الرجل عفل الكبش لينظر سمنه يقال: جسه، وغبطه، وعفله.

### Türkçe

**العفل** ve **العفلة**, ikisi de harekeli: kadınların ön tarafından çıkan bir şey; ve devenin hayâsı; erkeklerde husyede bulunan **الأدرة** gibi. Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den hikâye etti: **العفل**: kadının önünde biten et bitkisi; o da **القرن**’dır. Ebû Amr eş-Şeybânî dedi: **العفل**: fercden çıkan yuvarlak bir şey; dedi: bakirelerde olmaz; kadına ancak doğurduktan sonra isabet eder. İbn Düreyd dedi: erkeklerde **العفل**: dübürde meydana gelen bir kalınlıktır; kadınlarda: rahimde bir kalınlıktır; dedi: binek hayvanlarda da böyledir. Leys dedi: kadın **عفلت** ( **فرح** gibi) olur; o hâlde o **عفلاء**dır; deve de **عفلت** olur; **العفلة** isimdir. Ondan, İbn Abbâs’tan (Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun) hadis: “Dört şey satışta da nikâhta da câiz olmaz: deli, cüzzamlı, alacalı ve **العفلاء**.” **التعفيل**: onun ıslah edilmesidir; İbn Abbâd’dan. Ebû Amr dedi: devedeki **القرن**, kadındaki **العفل** gibidir; sonra **الرضف** alınır, ısıtılır, sonra o **القرن** onunla dağlanır. **التعفيل**: ona nisbet etmektir; “**عفله** به” denir; ona nisbet ettiğinde; İbn Abbâd’dan. Ve **العفل**: teke ile boğanın iki bacağı arasındaki yağın çokluğudur; neredeyse ancak ikisinin iğdişinde kullanılır; dişide kullanılmaz. Yine: dübür ile erkeklik arasındaki çizgi. Yine: koçun iki husyesinin yağı ve çevresi; İbn Fâris’ten. Yine: koçun iki bacağı arasını yoklayıp şişmanlığını zayıflığından bilmek; Kisâî’den; Bişr, Utbe b. Ca‘fer b. Kilâb’ı hicvederek dedi:
  Ense kökü kırpık, tok, bir taşın yanında çöker;                      iğdişlikçe yeni, **العفل**’i şiş, geçit veren

Ve **العافل**: uzunların üstüne kısa elbiseler giyen kimse; İbnü’l-A‘râbî’den. **عفال**, **قطام** gibi: kadına sövüştür; ve el-‘Ubâb’da: **عفال**: sövüştür; câriyeye “ey **عفال**” denir. **عفلان**, **سكران** gibi: Benû Ebî Bekr b. Kilâb’a ait bir dağdır. **العفلانة** (هاء ile): onların da yakınında, onlara ait eski bir su yeri; bunu Nasr ve Sâgânî söyledi. Ve **العفلاء**: gülme sırasında dönen dudak; el-‘Ubâb’da olduğu gibi. Ve Benû **العفيل**, **زبير** gibi: onlar, Temîm’den Zeyd Menât b. Temîm’in Sa‘d b. Zeyd Menât b. Temîm’in Mâlik b. Sa‘d’ının oğullarıdır; recez söyleyen el-‘Accâc’ın topluluğudur. Ve ona ilâve edilip telâfi edilenlerdendir: **العفلة**, harekeli: kadının **بظارة**’sı; İbnü’l-A‘râbî’den. Mufaddal b. Seleme, Arapların “**رمتني بدائها وانسلت**” sözünde dedi: bunun sebebi şuydu: Sa‘d b. Zeyd Menât, Teymullâh b. Hazrec’in kızı Rehm ile evlendi; o kadınların en güzellerindendi; ona Mâlik b. Sa‘d’ı doğurdu; kumaşları onu sövüştüklerinde ona “ey **عفلاء**” derlerdi; annesi ona dedi ki: “Sana sövüştüklerinde, ‘**عفال**’ ile sövüşerek onları öncele.” Onu bir mesel olarak gönderdi; bundan sonra kumaşlarından bir kadın ona sövdü; Rehm ona dedi ki: “ey **عفلاء**”; kumaşı dedi ki: “**رمتني بدائها وانسلت**.” Bu, س-ل-ل’de daha önce geçti. Ve bir yıllık koç **أعفل**: yani, semizlikten husyenin yağı çok. Erkek, koçun **عفل**’ini semizliğini görmek için yokladığında “**جسه**”, “**غبطه**” ve “**عفله**” denir.
