# عقب — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%82%D8%A8/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: عقب

* ع ق ب * * عَاقِبَةُ * كل شيء آخره و * العَاقِبُ * من يخلف السيد وفي الحديث ﴿أنا السيد والعاقب﴾ يعني آخر الأنبياء عليهم الصلاة والسلام و * العَقِبُ * بكسر القاف مُؤخر القدم وجمعه * أعْقَابٌ * وهي مؤنثة و * عَقِبَ * الرجل أيضا ولده وولد ولده وكذا عقْبُه بسكون القاف وهي مؤنثة أيضا عن الأخفش و * العُقْبُ * و * العُقُبُ * العاقبة مثل عُسْر وعُسُر ومنه قوله تعالى ﴿هو خير ثوابا وخير عُقْبا﴾ وتقول جئت في عُقْب شهر رمضان وفي * عُقْبَانِهِ * بضم العين وسكون القاف فيهما إذا جئت بعد ما مضى كله وجئت في * عَقِبِهِ * بفتح العين وكسر القاف إذا جئت وقد بقيت منه بقية و * العُقْبَةُ * بوزن العُلبة النوبة و * عاقَبْتُهُ * في الراحلة إذا ركبت أنت مرة وركب هو مرة و * أعْقَبْتُهُ * مثله وهما * يَتعلقَبانِ * كالليل والنهار و * العَقَبةُ * واحدة * عَقَبات * الجبال و * العِقَابُ * العُقُوبة و * عاقَبَهُ * بذنبه وقوله تعالى ﴿فعاقبتم﴾ أي فغنمتم وعاقبه جاء بعقبه فهو * مُعاقَبٌ * و * عَقِيبٌ * أيضا و * التَّعْقِيبُ * مثله ومنه * المُعَقِّباتِ * بتشديد القاف وكسرها وهم ملائكة الليل والنهار لأنهم يتعاقبون وإنما أُنث لكثرة ذلك منهم كعلامة ونسابة وتقول ولَّى مُدبرا ولم يُعقب بتشديد القاف وكسرها أي لم يعطف ولم ينتظر و * التَّعْقِيبُ * في الصلاة الجلوس بعد أن يقضيها لدعاء أو مسألة وفي الحديث ﴿من عقَّب في صلاة فهو في الصلاة﴾ و * أعْقَبَهُ * بطاعته جازاه و * العُقْبَى * جزاء الأمور و * أعْقَبَ * الرجل إذا مات وخلَّف * عَقِباً * أي ولدا وأكل أُكلة * أعْقَبَتْه * سُقما أي أورثته قلت ومنه قوله تعالى ﴿فأعقبهم نفاقا﴾ أي أورثهم بُخلهم نفاقا وأعقبهم الله أي جازاهم بالنفاق و * تَعَقَّبَهُ * عاقبه بذنبه و * اعْتَقَبَ * البائع السلعة حبسها عن المشتري حتى يقبض الثمن وفي الحديث ﴿المُعْتَقِب ضامن﴾ يعني إذا تلف عنده قلت قال الأزهري في آخر ع ق ب قال بن السكيت فلان يسعى * عَقِبَ * آل فلان أي بعدهم ولم أجد في الصحاح ولا في التهذيب حجة على صحة قول الناس جاء فلان عقب فلان أي بعده إلا هذا وأما قولهم جاء * عقيبَهُ * بمعنى بعده فليس في الكتابين جوازه ولم أر فيهما * عَقِيباً * ظرفا بل بمعنى المُعاقب فقط كالليل والنهار عقيبان لا غير قلت يقال * عَقَّبَ * الحاكم على حكم من قبله إذا حكم بعد حكمه بغيره ومنه قوله تعالى ﴿لا مُعَقِّبَ لحكمه﴾ أي لا أحد يتعقب حكمه بنقض ولا تغيير

### Türkçe

* ع ق ب * * **عَاقِبَةُ** * her şeyin sonu ve * **العَاقِبُ** * efendinin yerine geçen kimse; ve hadiste: ﴿أنا السيد والعاقب﴾ yani, peygamberlerin sonuncusu—onlara salât ve selâm olsun—. Ve * **العَقِبُ** * (ق harfinin kesresiyle) ayağın arka kısmıdır; çoğulu * **أعْقَابٌ** *’dır ve o müennestir. Ve * **عَقِبَ** * erkeğin, yine onun çocuğu ve çocuğunun çocuğudur; aynı şekilde ق harfinin sükûnuyla **عقْبُه** da; ve o da müennestir, el-Ahfeş’ten. Ve * **العُقْبُ** * ve * **العُقُبُ** * âkıbet demektir; **عُسْر** ve **عُسُر** gibi. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: ﴿هو خير ثوابا وخير عُقْبا﴾. Ve dersin: Ramazan ayının bir ayının * **عُقْب** *’ında geldim; ve onun * **عُقْبَانِهِ** *’inde (ع harfinin zammıyla ve ق harfinin sükûnuyla, ikisinde de) eğer bütünü geçip bittikten sonra geldiysen. Ve onun * **عَقِبِهِ** *’inde (ع harfinin fethasıyla ve ق harfinin kesresiyle) eğer geldin de ondan bir kalıntı kaldıysa. Ve * **العُقْبَةُ** * (العُلبة vezninde) nöbettir. Ve * **عاقَبْتُهُ** * binek üzerinde: sen bir kere bindiğinde ve o bir kere bindiğinde. Ve * **أعْقَبْتُهُ** * onun gibidir; ve ikisi * **يَتعلقَبانِ** *’dir; gece ve gündüz gibi. Ve * **العَقَبةُ** * dağların * **عَقَبات** *’ından bir tanesidir. Ve * **العِقَابُ** * cezadır. Ve * **عاقَبَهُ** * günahı sebebiyle ona ceza verdi; ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿فعاقبتم﴾ yani ganimet aldınız. Ve onu cezalandırdı: onun ardınca geldi; o halde o * **مُعاقَبٌ** *’dır ve * **عَقِيبٌ** * de. Ve * **التَّعْقِيبُ** * onun gibidir. Ondandır * **المُعَقِّباتِ** * (ق harfinin şeddelenmesi ve kesresiyle); ve onlar gece ve gündüz melekleridir; çünkü onlar birbirinin ardınca gelirler. Ancak, onlardan bunun çokluğu sebebiyle müennest kılındı; **علامة** ve **نسابة** gibi. Ve dersin: sırtını dönerek gitti ve * **يُعقب** * etmedi (ق harfinin şeddelenmesi ve kesresiyle); yani dönüp bakmadı ve beklemedi. Ve * **التَّعْقِيبُ** * namazda, onu eda ettikten sonra dua veya istek için oturmaktır. Ve hadiste: ﴿من عقَّب في صلاة فهو في الصلاة﴾. Ve * **أعْقَبَهُ** * itaatiyle: onu mükâfatlandırdı. Ve * **العُقْبَى** * işlerin karşılığıdır. Ve * **أعْقَبَ** * adam: öldüğü ve * **عَقِباً** * bıraktığı zaman; yani çocuk. Ve bir lokma yedi ki * **أعْقَبَتْه** * hastalık; yani ona miras bıraktı. Dedim: ondandır Yüce Allah’ın sözü: ﴿فأعقبهم نفاقا﴾ yani cimrilikleri onlara nifakı miras bıraktı; ve Allah onlara nifak ile karşılık verdi, yani onları nifak ile mükâfatlandırdı. Ve * **تَعَقَّبَهُ** *: günahı sebebiyle onu cezalandırdı. Ve * **اعْتَقَبَ** * satıcı malı: bedeli kabzedinceye kadar onu müşteriden alıkoydu. Ve hadiste: ﴿المُعْتَقِب ضامن﴾ yani, onun yanında telef olursa. Dedim: el-Ezherî, **ع ق ب**’nin sonunda dedi: İbnü’s-Sikkît dedi ki: falan kimse, falan ailenin * **عَقِبَ** *’inde koşar; yani onların ardından. Ve “sıhâh”ta da “tehzîb”de de insanların “falan kimse falan kimsenin عقب’ında geldi” sözünün doğruluğuna delil bulmadım; yani onun ardından; ancak bu (rivayet) dışında. Ama onların “* **عقيبَهُ** * geldi” sözleri, “onun ardından” mânâsında, iki kitapta onun cevazı yoktur. Ve onlarda * **عَقِيباً** *’ı zarf olarak görmedim; bilakis yalnızca “cezalandıran” mânâsında; gece ve gündüz gibi: ikisi **عقيبان**’dır, başka değil. Dedim: denir ki: * **عَقَّبَ** * hâkim, kendinden öncekinin hükmü üzerine; eğer onun hükmünden sonra başka bir hükümle hükmederse. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: ﴿لا مُعَقِّبَ لحكمه﴾ yani, onun hükmünü bozma veya değiştirme ile takip edecek hiç kimse yoktur.
