# عقد — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D9%82%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: عقد

عَقَدْتُ الحبلَ والبيعَ والعهدَ، فانعَقَدَ. وعَقَدَ الرُبُّ وغيره، أي غلُظ، فهو عَقيدٌ. وأعْقَدْتُهُ أنا وعَقَّدْتُهُ تَعْقيداً. قال الكسائي: يقال للقطران والرُبُّ ونحوه: أعْقَدْتُهُ حتَّى تَعَقَّدَ. والعُقدةُ بالضم: موضع العَقْدِ، وهو ما عُقِدَ عليه، يقال: جبرت يده على عُقْدَةٍ، أي على عَثْمٍ. والعُقْدَةُ: الضيعةُ. والعُقْدَةُ: المكان الكثير الشجر أو النخل. وفي المثل: آلَفُ من غراب عُقْدَةٍ؛ لأنه لا يطير. ويقال للرجل إذا سكن غضبه: قد تحلَّلَت عُقَدُهُ. والعِقْدُ بالكسر: القلادةُ ويقال رجل أعقد وعقد للذي في لسانه عقدة وقد عقد لسانه يعقد عقداً. والعَقِدَ أيضاً: بكسر القاف: ما تَعَقَّدَ من الرمل، أي تراكم، الواحدة عَقِدَةٌ. وكان أبو عمرو يقول: العَقَدُ والعَقَدَةُ بالفتح. وتَعَقَّدَ الرملُ والخيط وغيرهما. وخيوطٌ مُعَقَّدَةٌ شدِّد للكثرة. وكلامٌ مُعَقَّدٌ، أي مُغَمَّضٌ. واعْتَقَدَ ضيعةً ومالاً، أي اقتناها. واعتقَدَ الشيءُ، أي اشتدَّ وصلُب. واعْتَقَدَ كذا بقلبه. وليس له مَعْقودٌ، أي عَقْدُ رأيٍ. والمُعاقَدَةُ: المعاهدَة. وتعاقَدَ القوم فيما بينهم. وتعاقَدَتِ الكلاب: تعاظَلَتْ. والمَعاقِدُ: مواضع العَقْدِ. وقولهم: هو منِّي مَعْقِدَ الإزارِ، يراد به قرب المنزلة. والعَقيدُ: المُعاقِدُ. وفلانٌ عقيدُ الكَرَمِ، وعَقيدُ اللؤمِ. والعَقداءُ من الشاءِ: التي ذنبُها كأنَّه معقودٌ. والأعْقَدُ: الكلبُ، لانعقاد ذَنَبِهِ: جعلوه اسماً له معروفاً. والعاقِدُ: الناقة التي قد أقرَّت باللقاح، لأنَّها تَعْقِدُ بذَنبِها فيُعلم أنَّها حملتْ. والعاقِدُ: حريمُ البئر وما حوله. وناقةٌ معقودة القَرا: موثَّقَةُ الظهرِ. وجملٌ عَقْدٌ. قال النابغة:
فكيف مَزارُها إلاّ بعَقْـدٍمُمَرٍّ ليس يَنْقُصُهُ الخَؤونُ

### Türkçe

**عَقَدْتُ** ipi, satışı ve ahdi bağladım; o da bağlandı. Ve **عَقَدَ** pekmez ve başkası; yani kalınlaştı; o hâlde o **عَقيدٌ**dur. Ve ben onu **أعْقَدْتُهُ** ve onu **عَقَّدْتُهُ** **تَعْقيداً** (düğümlendirme) yaptım. el-Kisâî dedi: katran ve pekmez ve benzeri için “onu **أعْقَدْتُهُ**; tâ ki **تَعَقَّدَ** (düğümlendi/katılaştı)” denir. Ve **العُقدةُ** (ötre ile): bağlama yeri; ve o, üzerine bağlanılan şeydir; “elini bir **عُقْدَةٍ** üzerine alçıya aldım” denir; yani bir **عَثْمٍ** (çıkık/bozukluk) üzerine. Ve **العُقْدَةُ**: çiftlik/dirlik. Ve **العُقْدَةُ**: ağaç veya hurması çok olan yer. Ve meselde: “Bir **عُقْدَةٍ** kargasından daha uysal”; çünkü uçmaz. Ve bir adama öfkesi yatıştığında: “Onun **عُقَدُهُ** çözülmüştür” denir. Ve **العِقْدُ** (kesre ile): gerdanlık; ve dilinde düğüm olan kimse için “adam **أعقد** ve **عقد**” denir; ve onun dili düğümlenmiştir; **يعقد** (bağlar) **عقداً** (bağlama) ile. Ve **العَقِدَ** da: kāfın kesresiyle: kumdan **تَعَقَّدَ** (düğümlenen/katılaşan) şey; yani yığıldı; teki **عَقِدَةٌ**dur. Ebû Amr şöyle derdi: **العَقَدُ** ve **العَقَدَةُ** fetha iledir. Ve kum ve ip ve başkası **تَعَقَّدَ**. Ve **خيوطٌ مُعَقَّدَةٌ**: çokluk için şeddeli kılındı. Ve **كلامٌ مُعَقَّدٌ**: yani kapalı/örtük. Ve **اعْتَقَدَ** bir çiftlik ve mal; yani onu edindi. Ve **اعتقَدَ** şey; yani sıkılaştı ve sertleşti. Ve kalbiyle “şunu **اعْتَقَدَ**” (inandı/benimsedi). Ve onun için bir **مَعْقودٌ** yoktur; yani bir görüş bağı (**عَقْدُ رأيٍ**) yoktur. Ve **المُعاقَدَةُ**: antlaşma. Ve kavim kendi aralarında **تعاقَدَ**. Ve köpekler **تعاقَدَتِ**: birbirine dolandı/boğuştu. Ve **المَعاقِدُ**: bağlama yerleri. Ve onların sözü: “O, benden **مَعْقِدَ الإزارِ** (peştamalın bağ yeri) gibidir”; bununla makamca yakınlık kastedilir. Ve **العَقيدُ**: **المُعاقِدُ** (antlaşan). Ve falan, **عقيدُ الكَرَمِ** ve **عَقيدُ اللؤمِ**dür. Ve koyundan **العَقداءُ**: kuyruğu sanki bağlanmış olan. Ve **الأعْقَدُ**: köpek; kuyruğunun bağlanmışlığından dolayı; onu kendisi için bilinen bir ad yaptılar. Ve **العاقِدُ**: döl tutmayı kabul etmiş dişi deve; çünkü kuyruğuyla **تَعْقِدُ** (bağlar) da hamile kaldığı bilinir. Ve **العاقِدُ**: kuyunun koruluğu ve çevresi. Ve **ناقةٌ معقودة القَرا**: sırtı sağlamca bağlanmış. Ve **جملٌ عَقْدٌ**. en-Nâbiga dedi ki:
فكيف مَزارُها إلاّ بعَقْـدٍ
مُمَرٍّ ليس يَنْقُصُهُ الخَؤونُ
